Quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con

Quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản & lợn con tại trại lợn Tín Nghĩa, Ứng Hòa, Hà Nội. Hướng dẫn nuôi dưỡng, phòng bệnh hiệu quả, tăng năng suất.

• Tác giả: Mai Tiến Dũng
• Người hướng dẫn: Ts. Đỗ Thị Phương Lan
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi thú y
• Đề tài: Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng, trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại lợn Tín Nghĩa, huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1 MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề
• 2. PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.2. Tình hình sản xuất và cơ sở vật chất của trang trại
• 2.2.1. Quá trình thành lập
• 2.3. Cơ sở tài liệu liên quan đến chuyên đề
• 2.3.1. Những hiểu biết về quá trình nuôi dưỡng và chăm sóc lợn nái sinh sản và đàn lợn con
• 2.3.2. Những hiểu biết về phòng trị bệnh cho vật nuôi
• 2.3.3. Những hiểu biết về một số bệnh thường gặp trên đàn lợn nái sinh sản và lợn con
• 2.4. Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.4.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.4.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 3. PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung thực hiện
• 3.4. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp thực hiện
• 3.4.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.2. Phương pháp thực hiện
• 3.4.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Cơ cấu đàn lợn của trang trại Tín Nghĩa qua 2 năm (2020 - 5/ 2021)
• 4.2. Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nái và lợn con theo mẹ
• 4.2.1. Quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng lợn nái sinh sản
• 4.2.2. Quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng lợn con theo mẹ
• 4.3. Tình hình sinh sản của đàn lợn nái tại trại
• 4.3.1. Kết quả theo dõi về tình hình sinh sản của đàn lợn nái
• 4.3.2. Kết quả theo dõi các chỉ tiêu về số lượng lợn con theo mẹ
• 4.4. Công tác phòng bệnh cho lợn tại trại
• 4.4.1. Biện pháp vệ sinh phòng bệnh
• 4.4.2. Biện pháp phòng bệnh bằng vắc xin
• 4.5. Tình hình mắc bệnh trên đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ
• 4.5.1. Tình hình mắc bệnh trên đàn lợn nái sinh sản
• 4.5.2. Tình hình mắc bệnh trên đàn lợn con theo mẹ
• 4.6. Kết quả điều trị bệnh trên đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ
• 4.6.1. Kết quả điều trị bệnh trên đàn lợn nái sinh sản
• 4.6.2. Kết quả điều trị bệnh trên đàn lợn con theo mẹ
• 4.7. Kết quả thực hiện các công tác khác
• 5. PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH THỰC TẬP

Tóm tắt

I. Tổng quan quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản chuyên sâu

Chăn nuôi lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ là một quy trình phức tạp, đòi hỏi kỹ thuật cao và sự đầu tư bài bản để đạt được năng suất tối ưu. Một quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản & lợn con theo mẹ hiệu quả không chỉ đảm bảo sức khỏe cho đàn nái mà còn là yếu tố quyết định đến tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và chất lượng của đàn lợn con. Nền tảng của quy trình này bao gồm ba giai đoạn chính: chăm sóc lợn nái mang thai, hỗ trợ quá trình sinh đẻ, và nuôi dưỡng lợn con theo mẹ cho đến khi cai sữa. Mỗi giai đoạn đều có những yêu cầu riêng biệt về dinh dưỡng cho lợn nái mang thai, điều kiện chuồng đẻ, và các biện pháp phòng bệnh. Theo nghiên cứu của Mai Tiến Dũng (2021) tại trại lợn Tín Nghĩa, việc áp dụng nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật giúp tăng đáng kể các chỉ tiêu sinh sản. Cụ thể, việc chuẩn bị kỹ lưỡng từ khâu phối giống lợn cho đến khi lợn nái đẻ, bao gồm việc vệ sinh sát trùng chuồng trại và chuẩn bị ô úm, có thể giảm thiểu rủi ro bệnh tật và tăng tỷ lệ lợn con sống đến cai sữa. Tầm quan trọng của kỹ thuật chăn nuôi lợn nái hiện đại còn thể hiện ở việc quản lý và ghi chép sổ theo dõi sinh sản, giúp người chăn nuôi đưa ra quyết định chính xác về việc loại thải hay giữ lại lợn nái, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế chung. Quy trình này đòi hỏi sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến thức khoa học và kinh nghiệm thực tiễn, từ việc lựa chọn lợn nái hậu bị đến việc xây dựng phác đồ phòng bệnh toàn diện.

1.1. Tầm quan trọng của kỹ thuật chăn nuôi lợn nái hiện đại

Kỹ thuật chăn nuôi lợn nái hiện đại đóng vai trò xương sống cho sự thành công của một trang trại. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật giúp tối ưu hóa tiềm năng di truyền của giống, cải thiện năng suất sinh sản và giảm chi phí sản xuất. Một quy trình chuẩn bắt đầu từ việc chọn lọc lợn nái hậu bị có các chỉ số sinh sản tốt, thể trạng khỏe mạnh. Quá trình nuôi dưỡng sau đó phải được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt là chế độ dinh dưỡng cho lợn nái mang thai, đảm bảo cung cấp đủ năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất cần thiết cho sự phát triển của bào thai. Quản lý sức khỏe thông qua lịch vaccine cho lợn nái đầy đủ và các biện pháp vệ sinh chuồng trại định kỳ giúp ngăn chặn sự bùng phát của dịch bệnh, bảo vệ cả mẹ và con. Ghi chép và sử dụng sổ theo dõi sinh sản là công cụ không thể thiếu để đánh giá hiệu suất của từng cá thể, làm cơ sở cho việc cải tiến di truyền và quản lý đàn.

1.2. Mục tiêu chính trong chăm sóc lợn nái và lợn con

Mục tiêu cốt lõi của việc chăm sóc lợn nái và lợn con là tối đa hóa số lợn con cai sữa khỏe mạnh trên mỗi nái mỗi năm. Để đạt được điều này, cần tập trung vào các mục tiêu cụ thể. Thứ nhất, đảm bảo lợn nái có thể trạng tốt nhất khi bước vào giai đoạn sinh đẻ, giảm thiểu các ca đỡ đẻ cho lợn khó. Thứ hai, tăng tỷ lệ sống của lợn con sơ sinh bằng cách cho chúng bú sữa đầu (colostrum) sớm, cung cấp đủ kháng thể và năng lượng. Thứ ba, đạt được trọng lượng cai sữa lý tưởng thông qua việc tập ăn cho lợn con sớm và cung cấp nguồn thức ăn cho lợn nái nuôi con chất lượng cao để đảm bảo sản lượng sữa. Cuối cùng, kiểm soát hiệu quả các bệnh thường gặp như bệnh tiêu chảy ở lợn con và bệnh viêm vú ở lợn nái, qua đó giảm tỷ lệ hao hụt và chi phí thuốc thú y. Việc đạt được các mục tiêu này sẽ quyết định trực tiếp đến lợi nhuận của trang trại.

II. Các thách thức khi chăm sóc lợn nái sinh sản và lợn con

Quá trình chăn nuôi lợn nái sinh sản và lợn con đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến sức khỏe và bệnh tật. Một trong những rủi ro lớn nhất là hội chứng MMA (Viêm vú - Viêm tử cung - Mất sữa) ở lợn nái sau sinh. Bệnh viêm vú ở lợn nái và viêm tử cung không chỉ làm giảm sản lượng sữa, gây mất sữa, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe lợn con, dẫn đến tình trạng còi cọc, tiêu chảy. Theo kết quả khảo sát tại trại Tín Nghĩa, tỷ lệ lợn nái mắc bệnh viêm tử cung là 5,26% và viêm vú là 2,43%, cho thấy đây là những vấn đề cần được quan tâm hàng đầu (Mai Tiến Dũng, 2021). Đối với lợn con, giai đoạn theo mẹ là thời kỳ nhạy cảm nhất. Hệ miễn dịch của chúng chưa hoàn thiện và phụ thuộc hoàn toàn vào sữa đầu. Do đó, chúng rất dễ mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con, một trong những nguyên nhân gây chết hàng đầu. Nghiên cứu chỉ ra tỷ lệ lợn con mắc tiêu chảy tại trại là 26,3%, một con số đáng báo động. Các thao tác kỹ thuật như bấm nanh, cắt đuôi lợn con, hay thiến lợn đực nếu không được thực hiện đúng cách và trong điều kiện vệ sinh kém có thể trở thành cửa ngõ cho vi khuẩn xâm nhập, gây nhiễm trùng huyết hoặc viêm khớp. Thêm vào đó, việc thiếu hụt sắt bẩm sinh đòi hỏi phải có quy trình tiêm sắt cho lợn con kịp thời để phòng bệnh thiếu máu. Việc quản lý và kiểm soát những thách thức này đòi hỏi một phác đồ phòng bệnh chặt chẽ và sự giám sát liên tục.

2.1. Nguy cơ bệnh viêm vú viêm tử cung và mất sữa ở lợn nái

Hội chứng MMA (Mastitis - Metritis - Agalactia) là nỗi ám ảnh của người chăn nuôi lợn nái. Bệnh viêm vú ở lợn nái thường xảy ra do vi khuẩn xâm nhập qua núm vú bị tổn thương hoặc do sữa tồn đọng. Bệnh làm cho bầu vú sưng, nóng, đỏ, đau, khiến lợn nái không cho con bú. Viêm tử cung thường là hậu quả của các ca đẻ khó, sót nhau hoặc can thiệp không đảm bảo vệ sinh, dẫn đến nhiễm trùng. Cả hai bệnh này đều gây sốt cao, làm lợn nái mệt mỏi, bỏ ăn và dẫn đến tình trạng mất sữa hoặc giảm chất lượng sữa. Lợn con không được cung cấp đủ sữa sẽ bị đói, giảm sức đề kháng và dễ mắc các bệnh kế phát. Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Thanh (2007), tỷ lệ nhiễm viêm tử cung ở đàn lợn nái ngoại tại Bắc Bộ có thể dao động từ 36,57% đến 61,07%, gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng. Phòng ngừa hiệu quả bao gồm vệ sinh chuồng trại, đặc biệt là chuồng đẻ, và chăm sóc lợn nái cẩn thận trong giai đoạn quanh sinh.

2.2. Các bệnh phổ biến ở lợn con tiêu chảy viêm khớp

Lợn con theo mẹ có sức đề kháng yếu, dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh từ môi trường. Bệnh tiêu chảy ở lợn con, do E.coli hoặc cầu trùng gây ra, là bệnh phổ biến nhất và có tỷ lệ chết cao. Nguyên nhân chủ yếu là do điều kiện vệ sinh chuồng trại kém, lợn con bị lạnh do không có đèn sưởi cho lợn con, hoặc do lợn mẹ bị viêm vú, chất lượng sữa kém. Phân có màu trắng, vàng, mùi tanh khắm là triệu chứng điển hình. Bệnh viêm khớp cũng là một vấn đề cần lưu ý, thường do vi khuẩn Streptococcus suis gây ra. Vi khuẩn xâm nhập qua các vết thương hở khi bấm nanh, cắt đuôi lợn con, hoặc qua cuống rốn không được sát trùng kỹ. Khớp chân sưng to, nóng, đau khiến lợn con đi lại khó khăn, bỏ bú và gầy yếu dần. Phòng bệnh hiệu quả là thực hiện các thao tác kỹ thuật một cách vệ sinh và giữ cho chuồng úm lợn con luôn khô ráo, sạch sẽ.

III. Hướng dẫn chăm sóc lợn nái sinh sản giai đoạn then chốt

Chăm sóc lợn nái trong các giai đoạn then chốt như mang thai, đẻ và nuôi con là yếu tố quyết định đến năng suất sinh sản. Giai đoạn mang thai đòi hỏi một chế độ dinh dưỡng cho lợn nái mang thai được cân đối nghiêm ngặt. Khẩu phần ăn cần được điều chỉnh theo từng giai đoạn của thai kỳ để tránh tình trạng nái quá béo hoặc quá gầy, cả hai đều có thể dẫn đến đẻ khó. Gần đến ngày đẻ, việc chuẩn bị chuồng đẻ là cực kỳ quan trọng. Chuồng phải được làm sạch, phun sát trùng và để trống ít nhất 3-5 ngày trước khi chuyển nái vào. Việc nhận biết các dấu hiệu lợn nái sắp đẻ như bồn chồn, cắn ổ, bầu vú căng sữa sẽ giúp người chăn nuôi chủ động trong công tác đỡ đẻ cho lợn. Trong quá trình đẻ, cần can thiệp kịp thời nhưng hạn chế tối đa các tác động mạnh để tránh gây tổn thương đường sinh dục. Sau khi sinh, giai đoạn chăm sóc lợn nái sau sinh tập trung vào việc giúp nái phục hồi sức khỏe và kích thích tiết sữa. Cần cung cấp đầy đủ nước uống sạch và tăng dần lượng thức ăn cho lợn nái nuôi con để đáp ứng nhu cầu sản xuất sữa cho cả đàn con. Việc theo dõi sức khỏe lợn nái sau sinh để phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh viêm vú hay viêm tử cung là vô cùng cần thiết để có biện pháp điều trị kịp thời, đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và con.

3.1. Kỹ thuật dinh dưỡng cho lợn nái mang thai và nuôi con

Dinh dưỡng là chìa khóa vàng trong chăn nuôi lợn nái. Đối với dinh dưỡng cho lợn nái mang thai, khẩu phần ăn phải được kiểm soát để duy trì thể trạng lý tưởng. Trong 84 ngày đầu của thai kỳ, lợn nái chỉ cần một lượng thức ăn vừa phải để duy trì cơ thể và phát triển phôi thai ban đầu. Tuy nhiên, trong 30 ngày cuối, nhu cầu dinh dưỡng tăng vọt do bào thai phát triển nhanh chóng. Giai đoạn này cần tăng cường năng lượng, protein, canxi và phospho. Khi chuyển sang giai đoạn nuôi con, thức ăn cho lợn nái nuôi con phải giàu dinh dưỡng để tối đa hóa sản lượng và chất lượng sữa. Một công thức phổ biến được đề xuất bởi Trần Văn Phùng và cs. (2004) là: Lượng thức ăn/ngày = 2 kg + (số con x 0,35 kg/con). Cung cấp đủ nước sạch và mát là điều bắt buộc. Việc quản lý dinh dưỡng tốt không chỉ giúp lợn con phát triển khỏe mạnh mà còn giúp lợn nái nhanh chóng động dục trở lại sau khi cai sữa lợn con.

3.2. Quy trình đỡ đẻ và chăm sóc lợn nái sau khi sinh

Quy trình đỡ đẻ cho lợn cần được chuẩn bị kỹ lưỡng. Trước khi đẻ 1 tuần, chuyển lợn nái sang chuồng đẻ đã được vệ sinh sạch sẽ. Chuẩn bị các dụng cụ cần thiết như khăn lau sạch, chỉ buộc rốn, cồn iod để sát trùng, và các loại thuốc trợ sức, trợ đẻ. Khi có dấu hiệu lợn nái sắp đẻ, cần có người túc trực theo dõi. Khi lợn con ra đời, nhanh chóng lau sạch nhớt ở mũi và miệng, sau đó lau khô toàn thân để giữ ấm. Cắt và sát trùng cuống rốn. Sau khi lợn nái đẻ xong, cần tiêm kháng sinh để phòng viêm nhiễm và Oxytocin để kích thích tống hết sản dịch và nhau thai ra ngoài. Việc chăm sóc lợn nái sau sinh bao gồm việc vệ sinh sạch sẽ phần sau của lợn mẹ, cung cấp nước uống pha điện giải hoặc đường gluco để hồi sức. Theo dõi chặt chẽ trong 3 ngày đầu để phát hiện sớm các triệu chứng của bệnh viêm tử cung ở lợn nái hoặc sốt, bỏ ăn.

IV. Bí quyết chăm sóc lợn con theo mẹ để đạt tỷ lệ sống cao

Chăm sóc lợn con trong những tuần đầu đời là một nghệ thuật, quyết định đến 90% sự thành công của cả lứa. Yếu tố quan trọng nhất là đảm bảo mọi lợn con được bú sữa đầu (colostrum) trong vòng 6 giờ đầu sau sinh. Colostrum không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn chứa kháng thể từ mẹ, giúp lợn con chống lại bệnh tật trong giai đoạn đầu. Việc cố định đầu vú giúp những con yếu hơn cũng có cơ hội bú được sữa. Môi trường sống của lợn con phải được giữ ấm. Chuồng úm lợn con với đèn sưởi là bắt buộc, duy trì nhiệt độ khoảng 30-33°C để tránh lợn con bị mất nhiệt, tiêu tốn năng lượng và giảm sức đề kháng. Các thao tác kỹ thuật cần được thực hiện trong 24-72 giờ đầu, bao gồm bấm nanh để tránh làm tổn thương vú mẹ, cắt đuôi lợn con để ngăn chặn hiện tượng cắn đuôi sau này, và tiêm sắt cho lợn con liều 200mg để phòng thiếu máu. Thiến lợn đực nên được thực hiện vào 3-5 ngày tuổi để giảm stress và giúp vết thương mau lành. Việc tập ăn cho lợn con nên bắt đầu từ 5-7 ngày tuổi với loại cám chuyên dụng, thơm ngon để kích thích hệ tiêu hóa phát triển, chuẩn bị cho quá trình cai sữa lợn con và giảm sốc khi chuyển đổi thức ăn.

4.1. Tầm quan trọng của sữa đầu và kỹ thuật cố định vú bú

Sữa đầu, hay colostrum, là nguồn sống của lợn con sơ sinh. Nó chứa hàm lượng kháng thể (Immunoglobulin) cao gấp nhiều lần sữa thường, giúp lợn con xây dựng hệ miễn dịch thụ động. Lợn con chỉ có thể hấp thu hiệu quả các kháng thể này trong 24 giờ đầu đời. Do đó, việc cho lợn con bú mẹ càng sớm càng tốt là ưu tiên hàng đầu. Trong một đàn, lợn con thường có xu hướng tranh giành những vú ở hàng trước vì có nhiều sữa hơn. Kỹ thuật cố định vú bú là cần thiết để đảm bảo sự công bằng. Người chăn nuôi nên chủ động hướng dẫn những con nhỏ, yếu hơn bú các vú trước, trong khi những con to khỏe hơn có thể bú các vú sau. Điều này giúp đàn con phát triển đồng đều, giảm sự chênh lệch về trọng lượng cai sữa và tăng tỷ lệ sống chung của cả đàn.

4.2. Các thao tác cần thiết tiêm sắt bấm nanh cắt đuôi

Một số thao tác kỹ thuật là bắt buộc để đảm bảo sức khỏe và sự phát triển của lợn con. Đầu tiên là tiêm sắt cho lợn con. Lợn con sinh ra với lượng sắt dự trữ rất thấp và sữa mẹ không cung cấp đủ, do đó việc tiêm bổ sung sắt vào ngày thứ 3 là cần thiết để phòng bệnh thiếu máu, giúp lợn hồng hào, nhanh nhẹn. Thứ hai là bấm nanh. Lợn con có 8 chiếc răng nanh sắc nhọn có thể làm tổn thương vú mẹ khi bú hoặc cắn nhau gây thương tích. Dùng kìm chuyên dụng để bấm 1/2 răng, tránh bấm quá sâu gây viêm nướu. Cuối cùng là cắt đuôi lợn con, thường thực hiện trong vòng 24 giờ sau sinh. Việc này nhằm ngăn chặn hành vi cắn đuôi khi chúng lớn hơn, một vấn đề có thể gây nhiễm trùng và áp-xe nghiêm trọng. Tất cả các dụng cụ phải được sát trùng cẩn thận trước khi thực hiện để tránh lây nhiễm bệnh.

V. Kết quả thực tiễn từ quy trình chăm sóc lợn tại trại

Việc áp dụng một quy trình chăm sóc khoa học đã mang lại những kết quả tích cực, được minh chứng qua các số liệu thực tế tại trại lợn Tín Nghĩa (Mai Tiến Dũng, 2021). Phân tích tình hình sinh sản cho thấy hiệu quả rõ rệt của việc quản lý chặt chẽ. Trên tổng số 247 lợn nái được theo dõi, tỷ lệ đẻ thường đạt 95,14%, trong khi số ca cần can thiệp chỉ chiếm 4,86%. Điều này phản ánh chất lượng của công tác chuẩn bị chuồng đẻ và theo dõi các dấu hiệu lợn nái sắp đẻ. Về hiệu suất của đàn con, tổng số 3.197 lợn con sơ sinh đã được ghi nhận, và số lợn con sống đến cai sữa là 3.034 con, đạt tỷ lệ cai sữa ấn tượng là 94,90%. Tỷ lệ này cao hơn so với mức trung bình của ngành, cho thấy sự thành công của các biện pháp chăm sóc lợn con như cho bú sữa đầu kịp thời, tiêm sắt cho lợn con đầy đủ và quản lý tốt chuồng úm lợn con. Mặc dù vẫn còn tồn tại các thách thức như bệnh tiêu chảy ở lợn con (tỷ lệ mắc 26,3%), nhưng việc áp dụng phác đồ phòng bệnh và điều trị hợp lý đã giúp kiểm soát tình hình, giảm thiểu tỷ lệ chết. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung đạt 92,31% và viêm vú đạt 83,33%, chứng tỏ hiệu quả của các loại kháng sinh và quy trình can thiệp được sử dụng tại trại.

5.1. Phân tích chỉ tiêu sinh sản của đàn lợn nái tại trại

Các chỉ tiêu sinh sản là thước đo chính xác nhất hiệu quả của kỹ thuật chăn nuôi lợn nái. Tại trại Tín Nghĩa, việc theo dõi 247 lứa đẻ đã cung cấp dữ liệu giá trị. Tỷ lệ đẻ cần can thiệp (4,86%) ở mức thấp, chủ yếu xảy ra ở lợn nái đẻ lứa đầu hoặc nái già, cho thấy quy trình quản lý dinh dưỡng cho lợn nái mang thai và vận động đã được thực hiện tốt. Tỷ lệ lợn con sống đến cai sữa đạt 94,90% là một thành công lớn, phản ánh hiệu quả tổng hợp của nhiều yếu tố: từ kỹ thuật đỡ đẻ cho lợn giúp giảm ngạt sơ sinh, đến việc đảm bảo mọi con được bú colostrum, và môi trường chuồng úm lý tưởng. Những con số này khẳng định rằng đầu tư vào một quy trình chăm sóc bài bản sẽ mang lại lợi tức cao thông qua việc tăng số lượng và chất lượng lợn con giống.

5.2. Hiệu quả của phác đồ phòng và điều trị bệnh thực tế

Một phác đồ phòng bệnh hiệu quả là sự kết hợp giữa vệ sinh chuồng trại và tiêm phòng vaccine. Tại trại Tín Nghĩa, việc vệ sinh và phun sát trùng được thực hiện 100% theo kế hoạch. Lịch tiêm vaccine cho lợn con (Mycoplasma, Circo) và phòng bệnh cầu trùng, thiếu máu đều được tuân thủ nghiêm ngặt. Khi bệnh xảy ra, việc chẩn đoán sớm và điều trị đúng phác đồ mang lại kết quả khả quan. Tỷ lệ chữa khỏi bệnh viêm tử cung ở lợn nái là 92,31% khi sử dụng kết hợp Amoxinject LA và Oxytocin. Đối với bệnh tiêu chảy ở lợn con, mặc dù tỷ lệ mắc còn cao, nhưng các biện pháp can thiệp đã giúp khống chế tỷ lệ tử vong. Những kết quả này cho thấy, bên cạnh việc phòng bệnh, năng lực chẩn đoán và điều trị của đội ngũ kỹ thuật là yếu tố sống còn để giảm thiểu thiệt hại kinh tế do dịch bệnh gây ra.

VI. Tối ưu hóa quy trình chăm sóc lợn nái và lợn con

Để duy trì và nâng cao năng suất, việc liên tục tối ưu hóa quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản & lợn con theo mẹ là điều cần thiết. Nền tảng của sự tối ưu hóa này là công tác phòng bệnh chủ động, trong đó vệ sinh chuồng trại và an toàn sinh học được đặt lên hàng đầu. Việc phun sát trùng định kỳ, rắc vôi bột và kiểm soát người ra vào trại giúp giảm thiểu áp lực mầm bệnh từ môi trường. Xây dựng và tuân thủ một lịch vaccine cho lợn nái và lợn con một cách khoa học là biện pháp phòng bệnh hiệu quả và tiết kiệm chi phí nhất. Bên cạnh đó, việc quản lý dữ liệu đóng vai trò then chốt. Sử dụng sổ theo dõi sinh sản để ghi chép chi tiết các chỉ số như ngày phối giống lợn, số con đẻ ra, trọng lượng cai sữa, và các vấn đề sức khỏe sẽ cung cấp một bức tranh toàn cảnh về hiệu suất của từng cá thể và toàn đàn. Dựa trên dữ liệu này, người quản lý có thể đưa ra các quyết định chính xác về việc cải thiện chế độ dinh dưỡng, điều chỉnh phác đồ phòng bệnh, hoặc loại thải những cá thể có năng suất kém. Trong tương lai, việc ứng dụng công nghệ như cảm biến theo dõi sức khỏe và phần mềm quản lý đàn sẽ giúp quá trình này trở nên chính xác và hiệu quả hơn, hướng đến một nền chăn nuôi bền vững và lợi nhuận cao.

6.1. Vai trò của vệ sinh chuồng trại và lịch vaccine nghiêm ngặt

Câu nói "phòng bệnh hơn chữa bệnh" đặc biệt đúng trong chăn nuôi công nghiệp. Vệ sinh chuồng trại là hàng rào bảo vệ đầu tiên và quan trọng nhất. Chuồng nuôi, đặc biệt là chuồng đẻ và chuồng úm lợn con, phải được giữ khô ráo, sạch sẽ và thông thoáng. Việc thu gom phân và chất thải hàng ngày, kết hợp với phun sát trùng định kỳ (1-2 lần/tuần) giúp tiêu diệt mầm bệnh, ngăn chặn sự lây lan của các bệnh nguy hiểm như tiêu chảy hay viêm phổi. Bên cạnh đó, một lịch vaccine cho lợn nái và lợn con đầy đủ là biện pháp phòng bệnh chủ động, tạo ra miễn dịch quần thể. Việc tiêm phòng các bệnh quan trọng như Dịch tả lợn châu Phi, Lở mồm long móng, Tai xanh (PRRS), và Mycoplasma theo đúng lịch trình sẽ giảm thiểu tối đa rủi ro bùng phát dịch, bảo vệ vốn đầu tư và đảm bảo sự ổn định cho trang trại.

6.2. Ghi chép sổ theo dõi sinh sản để cải thiện năng suất

Quản lý mà không có số liệu là quản lý một cách mù quáng. Sổ theo dõi sinh sản là công cụ không thể thiếu để đánh giá và cải thiện năng suất. Sổ cần ghi lại các thông tin chi tiết cho từng lợn nái: ngày phối giống lợn, ngày dự kiến đẻ, số con đẻ ra, số con còn sống, số con chết, nguyên nhân chết, trọng lượng cai sữa trung bình, và khoảng cách giữa các lứa đẻ. Phân tích các dữ liệu này giúp nhận diện những lợn nái có năng suất cao để giữ lại làm giống và những lợn nái có vấn đề về sinh sản (đẻ ít con, nuôi con kém, lặp lại chu kỳ động dục nhiều lần) để loại thải kịp thời. Hơn nữa, dữ liệu còn giúp đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp, chẳng hạn như thay đổi thức ăn cho lợn nái nuôi con hoặc áp dụng một phác đồ điều trị mới, từ đó đưa ra những quyết định dựa trên bằng chứng để liên tục tối ưu hóa quy trình chăn nuôi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi là một trong hai lĩnh vực quan trọng của nền nông nghiệp, nó không những đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho tiêu dùng hàng ngày của mọi người dân trong xã hội mà còn là nguồn thu nhập quan trọng của hàng triệu người dân hiện nay. Đặc biệt nông nghiệp lại có ý nghĩa quan trọng đối với nước ta khi có tới hơn 70% dân số sống dựa vào nông nghiệp. Nhằm đáp ứng đủ nhu cầu về thực phẩm nguồn gốc động vật ngày càng tăng nhanh của con người, với sự ứng dụng hiệu quả các thành tựu của khoa học và công nghệ, ngành chăn nuôi đã được hiện đại hóa về công nghệ và cho ra đời nhiều hệ thống chăn nuôi thâm canh. Trong những năm gần đây nhờ áp dụng các thành tựu khoa học kĩ thuật vào sản xuất, nghề chăn nuôi lợn nước ta có những bước phát triển mạnh như tăng tổng số đàn, cơ cấu đàn lợn đa dạng, năng suất, chất lượng cao.

Chăn nuôi theo kiểu hộ gia đình ngày càng giảm thay vào đó là các trang trại với quy mô nhỏ và vừa ngày càng tăng lên (Nguyễn Xuân Trạch, 2019) [23]. Sản xuất chăn nuôi 6 tháng đầu năm 2021 gặp nhiều khó khăn do tác động từ dịch tả lợn châu Phi. Dịch Covid-19 trên thế giới diễn biến phức tạp gây ảnh hưởng đến sản xuất. Trước những khó khăn đó, ngành chăn nuôi đã có nhiều giải pháp ứng phó kịp thời, hiệu quả nên kết quả sản xuất đạt khá, chăn nuôi lợn đang dần khôi phục.

Theo Tổng cục Thống kê, dịch tả lợn châu Phi cơ bản được kiểm soát, đàn lợn đang dần khôi phục nhưng việc tái đàn vẫn còn chậm, giá lợn giống liên tục ở mức cao kể từ đầu năm nên việc tái đàn chủ yếu tập trung ở các cơ sở chăn nuôi lớn. Trong tình hình đó, nước ta vẫn có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển chăn nuôi lợn như có nguồn 2 nguyên liệu dồi dào cho chế biến thức ăn, có sự đầu tư của nhà nước, áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến (Nguyễn Đăng Vang, 2020) [24]. Trong ngành chăn nuôi lợn, lợn nái có vai trò rất quan trọng, nhất là nuôi lợn nái để có đàn con nuôi thịt lớn nhanh, nhiều nạc. Đồng thời cung cấp con giống cho các khu vực lân cận.

Để có thể giúp các gia đình cũng như các trang trại có ý muốn nuôi lợn nái quy mô nhỏ đến quy mô lớn hơn những kiến thức cần thiết về khoa học công nghệ chăn nuôi và một số biện pháp chính quản lý kinh tế sao cho có lợi em tiến hành nghiên cứu chuyên đề: “Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng, trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại lợn Tín Nghĩa, huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội”. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 1. Mục tiêu - Sinh viên củng cố kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp thông qua việc áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái và lợn con theo mẹ. - Giúp sinh viên chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị một số bệnh thường gặp trên đàn lợn nái và lợn con theo mẹ.

- Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng, trị bệnh cho đàn lợn nái và lợn con theo mẹ nuôi tại trại. Yêu cầu - Đánh giá được quy trình chăn nuôi tại trại lợn Tín Nghĩa , huyện Ứng Hòa , thành phố Hà Nội - Nắm vững quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái và lợn con theo mẹ. - Thực hiện tốt các yêu cầu, quy định tại cơ sở. - Chăm chỉ học hỏi để nâng cao kỹ thuật, tay nghề cá nhân.

3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện tự nhiên *Vị trí địa lý Ứng Hoà là huyện đồng bằng nằm ở Đông Nam của thành phố Hà Nội, có diện tích tự nhiên là 183. Dân số khoảng 179.

Huyện Ứng Hòa có vị trí địa lý như sau. Phía Bắc giáp huyện Chương Mỹ và Thanh Oai. Phía Nam giáp huyện Duy Tiên và Kim Bảng của tỉnh Hà Nam. Phía Tây giáp huyện Mỹ Đức.

Phía Đông giáp huyện Phú Xuyên. Địa hình đất đai Nhìn chung, địa hình của huyện Ứng Hòa tương đối bằng phẳng. Dòng sông Đáy chia địa hình huyện Ứng Hòa thành hai vùng phía Tây và phía Đông, đồng thời cũng là giao tuyến phân chia địa hình núi đá vôi với đồng bằng chiêm trũng. Thời tiết khí hậu Huyện Ứng Hòa có đặc điểm là khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm.

Mùa hè nóng, mưa nhiều và mùa đông lạnh, ít mưa. Nằm trong vùng nhiệt đới, huyện Ứng Hòa quanh năm tiếp nhận được lượng bức xạ mặt trời rất dồi dào cao nhất là tháng 6 (29,8ºC), thấp nhất là tháng 1 (17,2ºC). Độ ẩm tương đối trung bình hàng năm là 70 - 85%. Lượng mưa trung bình hàng năm là 1.900 mm và mỗi năm có khoảng 114 ngày mưa.

Tình hình sản xuất và cơ sở vật chất của trang trại 2.1 Quá trình thành lập Trại lợn nái Tín Nghĩa, là trại lợn được thành lập 2016 là trại tư nhân có truồng trại khoảng 500 nái. Cơ cấu tổ chức của trang trại - 1 chủ trại. - 7 công nhân khu vực nuôi lợn nái (4 truồng bầu và 3 truồng đẻ ). - 3 sinh viên thực tập.

Cơ sở vật chất của trang trại - Thiết kế xây dựng: diện tích đất trang trại là 2 ha. Trước cổng ra vào trại có nước sát trùng, có vòi phun sát trùng cho phương tiện giao thông ra vào trại. Cách cổng chính 100 m là khu điều hành với diện tích đất khoảng 0,2 ha gồm nhà điều hành, nhà ở cho công nhân, nhà bếp ăn và công trình vệ sinh phục vụ cho ăn ở và mọi sinh hoạt của công nhân và sinh viên. - Trong khu chăn nuôi được quy hoạch bố trí xây dựng hệ thống chuồng trại cho hơn 500 nái bao gồm: 4 chuồng đẻ có 112 ô kích thước 2,05 m × 1,8 m/ô.

2 chuồng bầu có 520 ô kích thước 2,06 m × 0,66 m/ô; 1 chuồng cách ly, 3 chuồng cai sữa, cùng một số công trình phụ phục vụ cho chăn nuôi như: kho thức ăn, phòng sát trùng, phòng pha tinh, kho thuốc… Hệ thống chuồng bầu: Mỗi chuồng gồm 4 dãy, nuôi các lợn chờ lên giống, lợn đang phối, lợn mới phối xong đang ở giai đoạn đầu và lợn đực giống lấy tinh. Cuối dãy 1 là khu lợn có vấn đề và lợn loại thải. Sàn chuồng đều được làm bằng bê tông, sàn cao hơn hẳn nền chuồng, giúp công việc vệ sinh khử trùng được dễ dàng. Bên cạnh chuồng bầu là phòng pha tinh của trại được trang bị các dụng cụ hiện đại như: Máy lọc nước, kính hiển vi, thiết bị cảm ứng nhiệt, các dụng cụ đóng liều tinh, nồi hấp cách thủy, dụng cụ và một số thiết bị khác.

5 Hệ thống chuồng đẻ: Có 2 dãy gồm các ô được đánh thứ tự để dễ dàng chăm sóc và quản lý. Sàn chuồng lợn mẹ làm bằng bê tông, sàn lợn con làm bằng nhựa cứng. Phần chuồng cho lợn con khá rộng, một góc để lồng úm, lồng úm được làm bằng khung sắt, mỗi lồng úm được trang bị một bóng đèn sưởi ấm, bên ngoài là một máng tập ăn cho lợn con. Hệ thống chuồng cai sữa.

Mỗi chuồng được chia ra 8 ô, mỗi ô rộng 25m², mỗi ô nuôi được 25 con, 1 ô cuối để chứa lợn con bị bệnh. Hệ thống chuồng trại được xây dựng khép kín hoàn toàn. Phía đầu chuồng là hệ thống giàn mát, cuối mỗi chuồng đẻ và chuồng bầu đều có 6 quạt thông gió và 4 quạt đối với chuồng cách ly và chuồng cai sữa có 5 quạt. Hai bên tường có dãy cửa sổ, mỗi cửa sổ có diện tích 1,5m², cách nền 0,95 m, mỗi cửa sổ cách nhau 2 m.

Trên trần được lắp hệ thống chống nóng bằng tôn lạnh. Trong khu chăn nuôi, đường đi lại giữa các ô chuồng, các khu khác đều được đổ bê tông và có các hố sát trùng. Hệ thống nước trong khu chăn nuôi đều là nước giếng khoan. Nước uống cho lợn được cấp từ một bể lớn, xây dựng ở bên ngoài khu chăn nuôi.

Nước tắm, nước xả gầm, nước phục vụ cho công tác khác được bố trí từ bể lọc và được bơm qua hệ thống ống dẫn tới bể chứa ở giữa các chuồng. Tình hình sản xuất của trang trại * Công tác chăn nuôi Nhiệm vụ chính của trang trại là sản xuất con giống và chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật. Trại lợn Tín Nghĩa nuôi lợn nái sinh sản, gồm hai giống lợn: lợn cái 2 máu của CP - với lợn đực Duroc. Thức ăn cho lợn nái là thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh có chất lượng cao, của Công ty cổ phần thức ăn chăn nuôi cargill Việt Nam phù hợp cho từng đối tượng lợn của trại.

6 * Công tác vệ sinh thú y của trại Vệ sinh phòng bệnh là công tác rất quan trọng. Nó có tác dụng tăng sức đề kháng cho vật nuôi, giảm nguy cơ xảy ra dịch bệnh, hạn chế những những bệnh có tính chất lây lan từ đó phát huy tốt tiềm năng của giống. Công tác vệ sinh. Chuồng trại được thiết kế và xây dựng theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật đảm bảo thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông xung quanh các chuồng nuôi đều trồng các cây xanh tạo cho các chuồng nuôi có độ thông thoáng và mát tự nhiên.

Sau mỗi lứa lợn, chuồng trại đều được tẩy uế bằng phương pháp rửa sạch ô nhốt lợn, để khô sau đó phun thuốc sát trùng và để trống chuồng nuôi tối thiểu là 3 ngày mới đưa lợn nái chờ đẻ khác lên. Với lợn con tuyệt đối không tắm rửa để tránh lạnh và ẩm ướt. Định kỳ tiêu độc ở các chuồng nuôi lợn nái, lợn đực sản xuất bằng thuốc sát trùng. Hàng ngày công nhân quét dọn vệ sinh chuồng trại, thu gom phân, nước tiểu, khơi thông cống rãnh, đường đi trong trại được quét dọn, phát quang bụi rậm, diệt chuột, phun thuốc sát trùng, hành lang đi lại được quét dọn và rắc vôi theo quy định.

Công tác phòng bệnh. Trong khu vực chăn nuôi hạn chế đi lại giữa các chuồng, hành lang giữa các chuồng và bên ngoài chuồng đều được rắc vôi bột, các phương tiện vào trại được sát trùng một cách nghiêm ngặt ngay tại cổng vào. Quy trình phòng bệnh bằng vắc xin luôn được trang trại thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và đúng kỹ thuật. Đối với từng loại lợn có quy trình tiêm riêng, từ lợn nái, lợn hậu bị, lợn đực, lợn con.