Giải Pháp Thúc Đẩy Ứng Dụng Khoa Học và Công Nghệ vào Sản Xuất Nông Nghiệp Tỉnh Ninh Bình

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích giải pháp thúc đẩy ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp tỉnh ninh bình, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Đỗ Thị Gấm
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Xuân Long
• Trường học: Viện Hàn Lâm Khoa Học và Công Nghệ Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Giải Pháp Thúc Đẩy Ứng Dụng Thành Tựu Khoa Học và Công Nghệ vào Sản Xuất Nông Nghiệp Tỉnh Ninh Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ỨNG DỤNG THÀNH TỰU KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VÀO SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm về KH&CN
• 1.2. Khái niệm thành tựu khoa học và công nghệ
• 1.3. Đặc điểm hoạt động ứng dụng thành tựu KH&CN vào SXNN và những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động ứng dụng thành tựu KH&CN vào SXNN
• 1.4. Kinh nghiệm ứng dụng thành tựu KH&CN trên thế giới và trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG THÀNH TỰU KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VÀO SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TỈNH NINH BÌNH
• 2.1. Bối cảnh ảnh hưởng tới hoạt động ứng dụng khoa học và công nghệ ở tỉnh Ninh Bình
• 2.2. Thực trạng ứng dụng các thành tựu khoa học và công nghệ trong sản xuất nông nghiệp tỉnh Ninh Bình
• 2.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp tỉnh Ninh Bình
• 2.4. Những hạn chế và nguyên nhân trong hoạt động ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp tỉnh Ninh Bình
• 3. CHƯƠNG 3: CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG THÀNH TỰU KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VÀO SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TỈNH NINH BÌNH
• 3.1. Định hướng của Tỉnh về phát triển khoa học và công nghệ phục vụ sản xuất nông nghiệp đến năm 2025
• 3.2. Các giải pháp thúc đẩy ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp tỉnh Ninh Bình
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Ứng Dụng Khoa Học và Công Nghệ vào Nông Nghiệp Tỉnh Ninh Bình

Ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp là một trong những yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Tỉnh Ninh Bình, với điều kiện tự nhiên và xã hội đặc thù, đang nỗ lực thúc đẩy việc áp dụng các thành tựu khoa học và công nghệ vào lĩnh vực nông nghiệp. Việc này không chỉ giúp cải thiện đời sống của người nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế địa phương.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò của Khoa Học và Công Nghệ trong Nông Nghiệp

Khoa học và công nghệ trong nông nghiệp bao gồm các nghiên cứu và ứng dụng nhằm cải thiện quy trình sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng công nghệ sinh học, công nghệ thông tin và các phương pháp canh tác hiện đại là rất cần thiết để phát triển nông nghiệp thông minh.

1.2. Lợi Ích của Việc Ứng Dụng Khoa Học và Công Nghệ

Việc ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp mang lại nhiều lợi ích như tăng năng suất, giảm chi phí sản xuất, và cải thiện chất lượng sản phẩm. Điều này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng.

II. Thách Thức trong Ứng Dụng Khoa Học và Công Nghệ tại Ninh Bình

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp tại Ninh Bình vẫn gặp phải nhiều thách thức. Những khó khăn này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả ứng dụng.

2.1. Thiếu Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Điều này ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận và ứng dụng các công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp.

2.2. Hạn Chế Về Tài Chính và Cơ Sở Hạ Tầng

Nhiều nông dân và doanh nghiệp nông nghiệp gặp khó khăn trong việc đầu tư vào công nghệ mới do hạn chế về tài chính. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ cũng là một rào cản lớn trong việc ứng dụng khoa học và công nghệ.

III. Phương Pháp Thúc Đẩy Ứng Dụng Khoa Học và Công Nghệ

Để thúc đẩy ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Các chính sách hỗ trợ và khuyến khích là rất cần thiết để tạo điều kiện cho nông dân và doanh nghiệp.

3.1. Tăng Cường Đầu Tư vào Nghiên Cứu và Phát Triển

Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển là cần thiết để tạo ra các công nghệ mới phù hợp với điều kiện sản xuất tại Ninh Bình. Các chương trình hợp tác giữa các viện nghiên cứu và nông dân cần được thúc đẩy.

3.2. Xây Dựng Mô Hình Liên Kết Giữa Các Bên Liên Quan

Xây dựng mô hình liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu sẽ giúp tăng cường khả năng tiếp cận công nghệ mới. Mô hình này cũng giúp chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức giữa các bên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp tại Ninh Bình đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các mô hình sản xuất mới đã được triển khai và cho thấy hiệu quả rõ rệt.

4.1. Các Mô Hình Sản Xuất Nông Nghiệp Hiện Đại

Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại đã được áp dụng tại Ninh Bình, như mô hình trồng rau sạch và ứng dụng công nghệ tưới tiêu thông minh. Những mô hình này không chỉ nâng cao năng suất mà còn bảo vệ môi trường.

4.2. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Ứng Dụng Công Nghệ

Kết quả từ việc ứng dụng công nghệ đã cho thấy sự gia tăng đáng kể về năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Nhiều nông sản của Ninh Bình đã được xuất khẩu ra thị trường quốc tế, nâng cao giá trị kinh tế cho địa phương.

V. Kết Luận và Tương Lai của Ứng Dụng Khoa Học và Công Nghệ

Tương lai của việc ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp tại Ninh Bình rất hứa hẹn. Tuy nhiên, cần tiếp tục nỗ lực để khắc phục những thách thức hiện tại.

5.1. Định Hướng Phát Triển Khoa Học và Công Nghệ

Định hướng phát triển khoa học và công nghệ trong nông nghiệp cần được xác định rõ ràng, với các mục tiêu cụ thể để nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm.

5.2. Tầm Quan Trọng của Hợp Tác Quốc Tế

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực khoa học và công nghệ sẽ giúp Ninh Bình tiếp cận được nhiều công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm quý báu từ các nước phát triển, từ đó nâng cao năng lực sản xuất nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất nông nghiệp giữ vai trò trọng yếu trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Ninh Bình, với diện tích đất nông nghiệp hơn 55.000 ha và dân số khoảng 1 triệu người năm 2017. Trong giai đoạn 2013-2017, giá trị sản xuất nông nghiệp của tỉnh đạt khoảng 5.390 tỷ đồng, chiếm 87,49% tổng giá trị ngành nông - lâm - thủy sản. Tuy nhiên, việc ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ (KH&CN) vào sản xuất nông nghiệp còn nhiều hạn chế, chưa phát huy hết tiềm năng và thế mạnh của địa phương. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp thúc đẩy ứng dụng thành tựu KH&CN vào sản xuất nông nghiệp tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2018-2025, nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào lĩnh vực sản xuất cây trồng và vật nuôi trên địa bàn tỉnh, với dữ liệu chính thu thập trong giai đoạn 2013-2017. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp trong việc hoạch định chính sách, đồng thời hỗ trợ nông dân tiếp cận và ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật mới, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về khoa học và công nghệ, trong đó KH&CN được hiểu là hệ thống tri thức và kỹ thuật nhằm biến đổi nguồn lực thành sản phẩm có giá trị. Khái niệm thành tựu KH&CN được định nghĩa là kết quả nghiên cứu có hàm lượng khoa học cao, ứng dụng vào sản xuất để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các đặc điểm hoạt động ứng dụng thành tựu KH&CN trong sản xuất nông nghiệp bao gồm tính thời gian dài để nghiên cứu, phạm vi ứng dụng có giới hạn theo điều kiện tự nhiên, yêu cầu phù hợp với trình độ người nông dân, rủi ro cao do thiên tai và dịch bệnh, và hoạt động chủ yếu dựa trên đơn đặt hàng của Nhà nước.

Khung lý thuyết còn bao gồm các nhóm yếu tố ảnh hưởng đến ứng dụng KH&CN: chính sách pháp luật, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất kỹ thuật, tài chính và sự phát triển của thị trường KH&CN. Ngoài ra, luận văn tham khảo kinh nghiệm ứng dụng KH&CN trong nông nghiệp của các quốc gia như Israel, Trung Quốc, Thái Lan và các địa phương trong nước như Lâm Đồng, Thành phố Hồ Chí Minh để làm cơ sở so sánh và đề xuất giải pháp phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo, nghị quyết, kế hoạch của tỉnh Ninh Bình và các cơ quan liên quan, đồng thời thu thập dữ liệu sơ cấp qua khảo sát phiếu hỏi với 150 đối tượng gồm viện, trường, trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp và hộ nông dân trên địa bàn tỉnh. Mẫu khảo sát được phân bổ theo ba nhóm hộ có mức độ tiếp cận thị trường KH&CN khác nhau: dễ, trung bình và khó, nhằm đảm bảo tính đại diện và khách quan.

Phân tích dữ liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, phân tổ thống kê và so sánh để đánh giá thực trạng, xác định các yếu tố ảnh hưởng và so sánh sự khác biệt giữa các nhóm đối tượng. Cỡ mẫu khảo sát 150 phiếu được lựa chọn phù hợp với quy mô nghiên cứu và mục tiêu phân tích. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2013-2017 cho thực trạng và định hướng giải pháp đến năm 2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng ứng dụng KH&CN trong sản xuất nông nghiệp tỉnh Ninh Bình: Trong giai đoạn 2013-2017, tỉnh triển khai 41 đề tài/dự án KH&CN với tổng kinh phí gần 62 tỷ đồng, trong đó doanh nghiệp và nông dân đóng góp hơn 31 tỷ đồng. Các thành tựu KH&CN được ứng dụng chủ yếu trong sản xuất giống cây trồng, vật nuôi, quy trình kỹ thuật trồng trọt và chăn nuôi, cũng như công nghệ chế biến và bảo quản sau thu hoạch. Giá trị sản xuất nông nghiệp năm 2017 đạt 5.390 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân 2%/năm.

2. Nguồn nhân lực và cơ sở vật chất: Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN tỉnh có 8 cán bộ, trong đó 75% có trình độ đại học trở lên, nhưng hoạt động chuyển giao công nghệ còn hạn chế. Hệ thống khuyến nông với 52 cán bộ cấp huyện và 135 cán bộ cấp xã được bố trí đầy đủ, có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm, đã tổ chức hàng trăm lớp tập huấn với hàng ngàn lượt người tham gia. Tuy nhiên, trình độ chuyên môn của lao động nông thôn còn thấp, ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận công nghệ.

3. Chính sách hỗ trợ và khuyến khích: Các chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính và đào tạo được thực hiện nhưng chưa đồng bộ và chưa phù hợp hoàn toàn với đặc thù nông nghiệp. 100% ý kiến khảo sát cho rằng chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp hiện nay chưa phù hợp, đề nghị miễn thuế đối với thu nhập từ chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp. Ngân sách tỉnh đã hỗ trợ gần 335 tỷ đồng cho các hoạt động sản xuất và tập huấn chuyển giao kỹ thuật trong 5 năm.

4. Khó khăn trong ứng dụng KH&CN: Khí hậu khắc nghiệt, địa hình phân hóa rõ rệt, nguồn nhân lực hạn chế, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết trong chuỗi giá trị và hạn chế về thị trường công nghệ là những rào cản chính. Mức độ tiếp cận thông tin và công nghệ của các nhóm hộ có sự khác biệt rõ rệt, nhóm hộ tiếp cận khó gặp nhiều khó khăn nhất.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc ứng dụng thành tựu KH&CN vào sản xuất nông nghiệp tỉnh Ninh Bình đã có bước tiến nhưng chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu phát triển. Số lượng đề tài, dự án và kinh phí đầu tư tăng nhưng hiệu quả chuyển giao và ứng dụng còn hạn chế do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. So sánh với kinh nghiệm quốc tế như Israel, nơi ứng dụng công nghệ nhà kính, tưới nhỏ giọt và công nghệ thông tin hiện đại đã tạo ra bước đột phá về năng suất và chất lượng, Ninh Bình cần đẩy mạnh đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực quản lý.

Chính sách hỗ trợ hiện nay chưa thực sự tạo động lực mạnh mẽ cho các cơ quan nghiên cứu và doanh nghiệp tham gia chuyển giao công nghệ, đặc biệt là về thuế và tài chính. Nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu, trong khi hệ thống khuyến nông tuy có quy mô nhưng chưa phát huy hết vai trò do hạn chế về kinh phí và trang thiết bị. Việc phân tích dữ liệu có thể được minh họa qua biểu đồ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp, bảng phân bổ nguồn vốn đầu tư và biểu đồ so sánh mức độ tiếp cận công nghệ của các nhóm hộ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách ưu đãi và hỗ trợ tài chính: Đề nghị miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp, tăng cường hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho doanh nghiệp và nông dân đầu tư ứng dụng KH&CN, xây dựng quỹ phát triển KH&CN cấp tỉnh với ngân sách ổn định. Thời gian thực hiện: 2019-2022, chủ thể: UBND tỉnh, Sở KH&CN.

2. Nâng cao năng lực nguồn nhân lực: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu cho cán bộ khuyến nông, cán bộ nghiên cứu và nông dân về kỹ thuật mới, quản lý công nghệ và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật. Thời gian: 2019-2023, chủ thể: Sở Nông nghiệp & PTNT, các trường đại học, viện nghiên cứu.

3. Phát triển hạ tầng kỹ thuật và cơ sở vật chất: Đầu tư xây dựng các trung tâm ứng dụng công nghệ cao, trang thiết bị hiện đại phục vụ nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, phát triển hệ thống thông tin liên lạc và mạng lưới tưới tiêu tự động. Thời gian: 2020-2025, chủ thể: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan.

4. Tăng cường liên kết chuỗi giá trị và thị trường công nghệ: Xây dựng mô hình hợp tác xã, liên kết doanh nghiệp - nông dân - nhà khoa học để thúc đẩy ứng dụng KH&CN, phát triển thị trường công nghệ nông nghiệp, hỗ trợ quảng bá sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Thời gian: 2019-2025, chủ thể: Sở KH&CN, Sở Công Thương, các doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về KH&CN và nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển nông nghiệp công nghệ cao phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp: Áp dụng các giải pháp và mô hình chuyển giao công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh doanh.

3. Các viện nghiên cứu, trường đại học và trung tâm ứng dụng KH&CN: Tham khảo cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển các đề tài nghiên cứu, dự án ứng dụng công nghệ mới trong nông nghiệp.

4. Nông dân và tổ chức nông dân: Nắm bắt thông tin về các tiến bộ kỹ thuật, chính sách hỗ trợ để chủ động tiếp cận và ứng dụng vào sản xuất, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao ứng dụng KH&CN vào sản xuất nông nghiệp lại quan trọng đối với tỉnh Ninh Bình?
   Ứng dụng KH&CN giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất và tăng sức cạnh tranh của nông sản trên thị trường, góp phần phát triển kinh tế bền vững và cải thiện đời sống nông dân.

2. Những khó khăn chính trong việc ứng dụng KH&CN ở Ninh Bình là gì?
   Khó khăn gồm điều kiện tự nhiên phân hóa, nguồn nhân lực hạn chế, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết trong chuỗi giá trị và chính sách hỗ trợ chưa đồng bộ, chưa phù hợp hoàn toàn với đặc thù nông nghiệp địa phương.

3. Chính sách nào cần được cải thiện để thúc đẩy ứng dụng KH&CN?
   Cần miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ chuyển giao công nghệ, tăng cường hỗ trợ tài chính, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển thị trường công nghệ nông nghiệp.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực chuyển giao công nghệ cho nông dân?
   Tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn kỹ thuật, xây dựng mô hình trình diễn, tăng cường vai trò của hệ thống khuyến nông và trung tâm ứng dụng tiến bộ KH&CN, đồng thời phát triển các kênh thông tin đa dạng, dễ tiếp cận.

5. Có thể học hỏi kinh nghiệm gì từ các quốc gia khác trong ứng dụng KH&CN vào nông nghiệp?
   Israel là ví dụ điển hình với công nghệ nhà kính, tưới nhỏ giọt và ứng dụng công nghệ thông tin giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Trung Quốc và Thái Lan cũng chú trọng phát triển công nghệ sinh học, tổ chức sản xuất và chính sách hỗ trợ đồng bộ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và phân tích thực trạng ứng dụng thành tựu KH&CN vào sản xuất nông nghiệp tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2013-2017.
• Đã xác định các yếu tố ảnh hưởng chính gồm chính sách, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, tài chính và thị trường công nghệ.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm nhằm hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực nguồn nhân lực, phát triển hạ tầng kỹ thuật và tăng cường liên kết chuỗi giá trị.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nông dân trong việc thúc đẩy ứng dụng KH&CN vào sản xuất nông nghiệp.
• Khuyến nghị triển khai các giải pháp trong giai đoạn 2019-2025 để nâng cao hiệu quả sản xuất, phát triển nông nghiệp bền vững và cải thiện đời sống người dân.

Hành động tiếp theo là phối hợp các sở ngành, doanh nghiệp và nông dân triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp - Chương 2: Thực trạng ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp t nh Ninh Bình - Chương 3: Chính sách thúc đẩy ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp t nh Ninh Bình 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ỨNG DỤNG THÀNH TỰU KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VÀO SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP 1. Khái niệm về khoa học và công nghệ  Khái niệm khoa học Khoa học, tiếng Latin là “Scientia”, “Science” là hệ thống tri thức gồm những quy luật về tự nhiên, xã hội và tư duy, được tích lũy trong quá trình nhận thức thực tiễn, thể hiện bằng những khái niệm, phán đoán, học thuyết. Khoa học, theo nghĩa rộng nhất, đó là sự nghiên cứu một cách có hệ thống các hiện tượng vật chất hoặc xã hội. Theo nghĩa hẹp, đó là sự nghiên cứu các hoạt động vật chất hoặc xã hội bằng các phương thức như quan sát, thí nghiệm, trắc nghiệm, trắc lượng, nghiên cứu các quy luật phổ biến và giải thích.

Khoa học là hệ thống tri thức về bản chất, quy luật tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy. Như vậy, hoạt động khoa học là một dạng hoạt động đặc biệt của đời sống xã hội, là sự khám phá của con người đối với các hiện tượng, thuộc tính vốn tồn tại một cách khách quan, từ đó làm thay đổi nhận thức của con người và biến chúng thành hiện thực. Phạm vi ảnh huởng của khoa học rất lớn. Xã hội càng phát triển thì khoa học cũng ngày càng phát triển và phân ngành của khoa học càng chi tiết hóa và phức tạp hóa hơn.

 Khái niệm công nghệ Thuật ngữ Công nghệ có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp “Technologia” có nghĩa là một thuật ngữ ám ch đến các công cụ và mưu mẹo của con người. Trong tiếng Anh, Công nghệ là “Technology” có nghĩa là “tài nghệ học”, sự tinh xảo của tay nghề, một nghệ thuật hay một kỹ năng, bí quyết. để đạt tới sản phẩm chất lượng cao của nghề thủ công trước đó. Tùy theo ngữ cảnh và góc độ nghiên cứu mà thuật ngữ công nghệ có thể được hiểu khác nhau.Baranson, năm 1976, công nghệ là tập hợp các kiến thức về một quy trình hoặc/và các kỹ thuật chế biến cần thiết để sản xuất ra các vật liệu, cấu kiện và sản phẩm công nghiệp hoàn ch nh.

Một số tổ chức quốc tế đã đưa ra các định nghĩa về công nghệ khác nhau: 7 - Tổ chức UNCTAD năm 1972 cho rằng, công nghệ là một đầu vào cần thiết cho sản xuất, nó được mua bán trên thị trường như một hàng hóa. - Tổ chức OECD, gồm các nước phát triển châu Âu, Nhật Bản, Mỹ và Canada lại có một định nghĩa chung: Công nghệ được hiểu là một tập hợp các kỹ thuật, mà bản thân chúng được định nghĩa là một tập hợp các hành động và quy tắc lựa chọn ch dẫn việc ứng dụng có trình tự các kỹ thuật đó mà theo hiểu biết của con người thì sẽ đạt được một kết quả định trước. Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013 đã nêu “Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm theo hoặc không kèm theo công cụ, phương tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm…”. Theo quan điểm này, công nghệ bao gồm phần cứng (công cụ, phương tiện.) và phần mềm (kỹ năng, bí quyết, kinh nghiệm.

Cũng cần lưu ý thêm, công nghệ là tập hợp chứ không phải tổng số, nguồn lực bao gồm nhân lực, vật lực, tài lực. Sản phẩm của công nghệ có thể dưới dạng hữu hình hoặc vô hình, vật thể hoặc phi vật thể. Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, tác giả đi theo quan điểm của Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013. Theo đó công nghệ là toàn bộ hệ thống công cụ, phương tiện kỹ thuật, bí quyết, phương pháp tổ chức, quản lý nhằm khai thác, biến đổi nguồn lực thành các sản phẩm hàng hoá, dịch vụ, nhằm đáp ứng nhu cầu của con người.

Khái niệm thành tựu khoa học và công nghệ 1. Thành tựu khoa học và công nghệ Thành tựu là những kết quả đạt được, có ý nghĩa lớn sau một quá trình hoạt động thành công Theo Wikipedia.org, thành tựu khoa học và công nghệ là những kết quả có hàm lượng cao về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, được tích hợp từ thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại, nhằm tạo ra sản phẩm có chất lượng, tính năng vượt trội, trị giá gia tăng cao và thân thiện với môi trường; đóng một vai trò rất quan trọng đối với việc hình thành ngành sản xuất, dịch vụ mới hoặc hiện đại hóa, công nghiệp hóa các ngành sản xuất dịch vụ hiện có. Thành tựu KH&CN đang được ứng dụng vào sản xuất trong tất cả các lĩnh vực, các ngành như; Ngành nông nghiệp, công nghiệp, cơ khí hoá, điện khí hoá, tự động hoá, điện tử và tin học, vật liệu mới, công nghệ tin học KH&CN đang trở thành lực 8 lượng sản xuất trực tiếp, thời gian ứng dụng vào sản xuất được rút ngắn, tiết kiệm được chi phí, nhân công. Phạm vi ứng dụng ngày càng mở rộng, mang tính liên ngành, thậm chí liên quốc gia đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Trong điều kiện nền kinh tế thị trường và xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế, việc đẩy mạnh ứng dụng thành tựu KH&CN vào sản xuất và đời sống càng có vai trò quan trọng. Thành tựu KH&CN là nhân tố quyết định đối với sự phát triển KT- XH, làm cho lực lượng sản xuất ngày càng hoàn thiện, năng suất lao động tăng lên, tiết kiệm được nhân lực, thời gian và kinh phí… 1. Thành tựu khoa học và công nghệ trong nông nghiệp - Dựa vào nguồn tài chính người ta chia thành tựu khoa học và công nghệ theo các dạng sau: + Thành tựu KH&CN về công cụ sản xuất: Đó là kết quả của việc sản xuất những công cụ sản xuất mới, tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng công việc, … + Thành tựu KH&CN theo ngành: là kết quả của các ngành như: chăn nuôi,trồng trọt, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản. - Dựa vào đặc điểm kỹ thuật, thành tựu KH&CN được phân theo các loại sau: + Quy trình kỹ thuật và những biện pháp kỹ thuật mới: Những tiêu chuẩn kỹ thuật SXNN là sự chủ động của con người đối với sự vận động bên trong của sinh vật (cây trồng, vật nuôi).

+ Tổ chức quản lý và điều phối các quan hệ kinh tế trong lĩnh vực tái SXNN những đổi mới trong quan điểm, quy định, chính sách, biện pháp quản lý vĩ mô và vi mô. + Vật tư kỹ thuật cho sản xuất bao gồm: Các loại giống mới, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y. Những thành tựu KH&CN được ứng dụng vào SXNN có nội dung khác nhau, phải thỏa mãn các yêu cầu sau: Thứ nhất, tính khoa học và mới mẻ của thành tựu KH&CN. Kết quả của công trình được công bố là những thành tựu đạt được trong nghiên cứu, giá trị thực tiễn của thành tựu KH&CN được thể hiện qua việc so sánh kết quả đạt được so với những công nghệ sản xuất đã có trước đó.

Ví dụ như ưu thế cho năng suất cao của giống lúa 9 Tám Xoan đột biến là: Cho năng suất cao, khả năng chống chịu với điều kiện thổ nhưỡng rộng, kháng sâu bệnh, chất lượng cao. Thứ hai, những tiêu chuẩn cụ thể về yêu cầu kỹ thuật của một thành tựu KH&CN. Sản xuất nông nghiệp là: thời gian sinh trưởng, trọng lượng của hạt lúa giống mới hay thành phần dinh dưỡng trong tiêu chuẩn thức ăn của lợn, bò, gà…. Những tiêu chuẩn đó là những thành phần cụ thể của một thành tựu KH&CN.

Thứ ba, Phương thức kết hợp các yếu tố vật chất của thành tựu KH&CN là cần thiết cho người ứng dụng thành tựu KH&CN vào sản xuất vì nó chứa đựng những ch dẫn cụ thể về nguyên tắc vận hành. Thứ tư, những hạn chế của thành tự KH&CN là: Mức độ của sự tiến bộ tức là tại thời điểm nhất định, thành tựu KH&CN chưa đạt được kết quả mong đợi của người sản xuất. Chính những hạn chế này đòi hỏi phải có sự xuất hiện thành tựu KH&CN mới. Đặc điểm hoạt động ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp và những yếu tố ảnh hƣởng đến hoạt động ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp Hoạt động ứng dụng thành tựu KH&CN trong SXNN có 5 đặc điểm cơ bản như sau: - Một là, phải mất thời gian tương đối dài để nghiên cứu tạo ra được những thành tựu KH&CN trong SXNN.

Điều này đặc biệt đúng với các nghiên cứu về giống cây trồng, vật nuôi. Các giống mới muốn đưa vào sản xuất đại trà phải qua nhiều các công đoạn: Kiểm định, khảo nghiệm, sản xuất thực nghiệm với thời gian dài và kỹ thuật chặt chẽ. - Hai là, những thành tựu KH&CN trong SXNN được ứng dụng trong phạm vi nhất định do nó có những đòi hỏi về điều kiện tự nhiên (thổ nhưỡng, khí hậu., vốn đầu tư, trình độ và kinh nghiệm người sản xuất). - Ba là, các thành tựu KH&CN trong SXNN khi đưa vào thực tiễn phải được áp dụng dễ dàng, phù hợp với trình độ của tất cả mọi người đặc biệt là những người nông dân.

Đồng thời, đặc điểm này cũng góp phần làm cho các thành tựu KH&CN trở nên dễ bắt chước nên việc thực thi các quyền và nghĩa vụ theo quy định của Luật chuyển giao công nghệ, luật sở hữu trí tuệ gặp nhiều khó khăn, đòi hỏi cần phải có sự bảo vệ của các cơ quan quản lý nhà nước. 10 - Bốn là, ứng dụng KH&CN trong SXNN có nhiều yếu tố rủi ro do SXNN phân bố trên địa bàn lớn, chịu nhiều ảnh hưởng về thiên tai, dịch bệnh… - Năm là, hoạt động nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng KH&CN trong SXNN gần như không vận hành theo cơ chế thị trường mà tồn tại dưới dạng “hàng hóa công” nên hoạt động nghiên cứu và chuyển giao chủ yếu theo “đơn đặt hàng” của Nhà nước và người nhận chuyển giao không phải chi trả hoặc ch phải trả rất ít chi phí. Ứng dụng thành tựu KH&CN trong SXNN chịu tác động của nhiều nhóm yếu tố, có thể được phân chia thành các nhóm yếu tố như sau: + Nhóm yếu tố về chỉnh sách: Hệ thống Luật pháp về KH&CN tạo ra hành lang pháp lý cho các hoạt động nghiên cứu và ứng dụng KH&CN trong SXNN.