Quản lý nhà nước về TMĐT trong tiêu thụ nông sản du lịch tại tỉnh Sơn La

Nghiên cứu thực trạng và giải pháp quản lý nhà nước về TMĐT nhằm thúc đẩy tiêu thụ nông sản tại các điểm du lịch nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La.

• Tác giả: Trần Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: Ts. Vũ Thị Thúy Hằng
• Trường học: Đại học Thương mại
• Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Về Thương Mại Điện Tử Trong Hoạt Động Tiêu Thụ Nông Sản Tại Các Điểm Du Lịch Nông Nghiệp Trên Địa Bàn Tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: Đề án tốt nghiệp Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của Thương mại điện tử nông sản du lịch

Thương mại điện tử (TMĐT) trong lĩnh vực nông sản du lịch là hoạt động mua bán, trao đổi sản phẩm nông nghiệp tại các điểm du lịch nông nghiệp thông qua các nền tảng số. Sơn La, với tiềm năng nông nghiệp phong phú và du lịch nông nghiệp phát triển, cần tận dụng TMĐT để thúc đẩy tiêu thụ nông sản. Việc áp dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong kinh doanh nông sản giúp kết nối trực tiếp nhà sản xuất với du khách, giảm chi phí trung gian, tăng giá trị sản phẩm và nâng cao thu nhập nông dân. TMĐT không chỉ mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn giúp bảo tồn và phát triển bền vững các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của Sơn La.

1.1. Khái niệm thương mại điện tử nông sản

TMĐT nông sản là việc sử dụng các kênh số để quảng bá, bán hàng nông sản. Trong bối cảnh du lịch nông nghiệp phát triển, TMĐT trở thành công cụ hiệu quả giúp du khách mua sắm trực tiếp tại điểm du lịch hoặc đặt hàng online. Điều này tạo thêm nguồn thu cho nông dân và cộng đồng địa phương.

1.2. Tầm quan trọng đối với Sơn La

Sơn La sở hữu nhiều nông sản du lịch đặc sắc như chè, cà phê, lâm sản. Phát triển TMĐT giúp nâng cao giá trị gia tăng, tạo cơ hội kinh doanh mới và quản lý nhà nước hiệu quả hơn trong lĩnh vực thương mại. Đây là chìa khóa để Sơn La phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

II. Thực trạng quản lý nhà nước về TMĐT nông sản du lịch Sơn La

Từ giai đoạn 2015-2023, Sơn La đã có những bước tiến trong quản lý nhà nước về thương mại điện tử. Tỉnh xây dựng kế hoạch phát triển TMĐT, ban hành các chính sách bảo vệ quyền lợi thương nhân và người tiêu dùng. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những thách thức như: hạn chế về cơ sở hạ tầng số, nhân lực CNTT chưa đủ, ý thức của nông dân về TMĐT còn thấp. Bộ máy quản lý cần được tăng cường và hoàn thiện để thúc đẩy TMĐT nông sản hiệu quả hơn. Số lượng điểm du lịch nông nghiệp có áp dụng TMĐT vẫn còn hạn chế, chủ yếu tập trung ở các huyện có địa hình thuận lợi.

2.1. Những kết quả đã đạt được

Sơn La đã xây dựng được kế hoạch phát triển TMĐT, tổ chức đào tạo nâng cao kỹ năng số cho nông dân. Một số điểm du lịch nông nghiệp đã bắt đầu sử dụng nền tảng bán hàng online, tăng cường liên kết với các sàn thương mại điện tử lớn. Công tác quản lý nhà nước đã đảm bảo chất lượng sản phẩm và bảo vệ quyền người tiêu dùng.

2.2. Những tồn tại chính

Cơ sở hạ tầng CNTT còn yếu, đặc biệt ở các vùng xa. Nhân lực quản lý TMĐT chưa đủ, nông dân thiếu kỹ năng kinh doanh online. Chính sách hỗ trợ còn chưa toàn diện, tổ chức thực hiện TMĐT chưa hiệu quả. Cần tăng cường sự phối hợp giữa các bộ ngành trong quản lý nhà nước.

III. Giải pháp phát triển quản lý nhà nước về TMĐT nông sản du lịch giai đoạn 2024 2025

Để thúc đẩy TMĐT nông sản du lịch tại Sơn La, cần triển khai các giải pháp toàn diện. Thứ nhất, hoàn thiện cơ sở hạy tầng số bằng cách nâng cấp mạng internet, xây dựng các trung tâm dữ liệu địa phương. Thứ hai, nâng cao năng lực con người qua các chương trình đào tạo, tập huấn kỹ năng CNTT cho cán bộ quản lý và nông dân. Thứ ba, phát triển chính sách hỗ trợ bao gồm ưu đãi thuế, tín dụng lãi suất thấp cho những nông dân kinh doanh TMĐT. Cuối cùng, tăng cường quản lý nhà nước bằng cách xây dựng các chuẩn mực chất lượng, thực hiện giám sát thương mại điện tử hiệu quả và bảo vệ quyền người tiêu dùng.

3.1. Phát triển cơ sở hạ tầng và công nghệ

Đầu tư xây dựng kết nối internet chất lượng cao tại các điểm du lịch nông nghiệp. Phát triển nền tảng TMĐT địa phương để kết nối nông dân với thị trường. Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại như AI, blockchain để quản lý chất lượng sản phẩm, đảm bảo độ tin cậy thông tin hàng hóa.

3.2. Nâng cao năng lực con người

Tổ chức các khóa đào tạo TMĐT cho nông dân, cán bộ quản lý. Hỗ trợ lập kế hoạch kinh doanh điện tử cá nhân. Kết nối với các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp để nâng cao kỹ năng quản lý và thương mại điện tử.

3.3. Xây dựng chính sách hỗ trợ

Ban hành các chính sách ưu đãi thuế cho các hộ kinh doanh TMĐT. Cung cấp vốn tín dụng với lãi suất ưu đãi. Hỗ trợ chi phí chứng thực chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế, đảm bảo quản lý nhà nước hiệu quả.

IV. Khuyến nghị và định hướng tới 2030

Để thúc đẩy TMĐT nông sản du lịch Sơn La đạt hiệu quả cao, cần xây dựng tầm nhìn dài hạn. Định hướng tới 2030, Sơn La cần trở thành trung tâm thương mại điện tử nông sản ở Tây Bắc với quản lý nhà nước chuyên nghiệp. Khuyến nghị thứ nhất là tăng cường liên kết giữa các bộ ngành, địa phương trong quản lý TMĐT. Thứ hai, phát triển hệ thống chứng thực sản phẩm nông sản đảm bảo chất lượng và an toàn. Thứ ba, xây dựng các mô hình du lịch nông nghiệp bền vững kết hợp với TMĐT. Cuối cùng, đẩy mạnh quảng bá các sản phẩm nông sản du lịch Sơn La trên các sàn thương mại điện tử quốc gia và quốc tế, tạo thương hiệu riêng.

4.1. Tăng cường liên kết và phối hợp

Thành lập ban điều phối giữa các sở, ngành để quản lý nhà nước thống nhất về TMĐT. Xây dựng cơ chế phối hợp giữa cấp tỉnh, huyện, xã. Tăng cường kết nối giữa nông dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý để thúc đẩy TMĐT một cách hiệu quả.

4.2. Xây dựng thương hiệu nông sản Sơn La

Phát triển chứng thực địa lý cho sản phẩm nông sản đặc trưng. Quảng bá trên các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, Lazada. Xây dựng website du lịch nông nghiệp tích hợp TMĐT để du khách dễ dàng mua sắm sản phẩm đặc sản.

4.3. Phát triển bền vững

Kết hợp TMĐT với du lịch nông nghiệp để tạo thu nhập thêm cho cộng đồng. Bảo vệ môi trường và tài nguyên nông nghiệp trong quá trình phát triển. Đảm bảo quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm và bảo vệ quyền người tiêu dùng lâu dài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, ph l c và tài liệu tham khảo, kết cấu của đề án tốt nghiệp gồm 03 chương: - hương 1: ơ sở lý luận và thực ti n về QLNN về TMĐT trong hoạt động tiêu th nông sản tại các điểm DLNN. - hương 2: Phân tích thực trạng và đ nh giá chung QLNN về TMĐT trong 12 hoạt động tiêu th nông sản tại các điểm DLNN trên địa bàn tỉnh Sơn La giai đoạn 2015 – 2023. - hương 3: Định hướng phát triển và một số giải pháp t ng cường QLNN về TMĐT trong hoạt động tiêu th nông sản tại các điểm DLNN trên địa bàn tỉnh Sơn La đến n m 2025, tầm nhìn đến n m 2030. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐỐI VỚI QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRONG HOẠT ĐỘNG TIÊU THỤ NÔNG SẢN TẠI CÁC ĐIỂM DU LỊCH NÔNG NGHIỆP 1.

KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM 1. Một số khái niệm có liên quan 1. Khái niệm và đặc điểm của thương mại điện tử a. Khái niệm thương mại điện tử Quá trình phát triển của TMĐT gắn liền với sự phát triển của CNTT, mạng Internet.

Tuy đã có sự thống nhất về mặt thuật ngữ song định nghĩa TMĐT đang được hiểu chủ yếu theo 2 hướng: Khái niệm TMĐT theo nghĩa hẹp: TMĐT là việc mua bán, trao đổi hàng hoá, dịch v thông qua các phương tiện điện tử và mạng vi n thông, đặc biệt là qua máy tính và Internet. Theo đó, TMĐT bắt đầu t việc các doanh nghiệp, tổ chức sử d ng các phương tiện điện tử và mạng vi n thông để mua bán hàng hoá, dịch v. Các giao dịch này có thể là giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng hoặc giữa cá nhân với cá nhân. Hiện có nhiều tổ chức, nhà nghiên cứu đang sử d ng định nghĩa TMĐT theo cách hiểu này.

Điển hình như: - Theo European Information Technology Observatory (EITO, 1997): TMĐT là quá trình thực hiện các giao dịch kinh doanh có dẫn tới việc chuyển giao giá trị thông qua các mạng vi n thông. - Theo c Thống kê Hoa Kỳ, TMĐT là việc hoàn thành bất kỳ một giao dịch nào thông qua một mạng máy tính làm trung gian mà bao gồm việc chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử d ng hàng hoá, dịch v. Khái niệm TMĐT theo nghĩa rộng: TMĐT là toàn bộ chu trình và các hoạt động kinh doanh liên quan đến các tổ chức, cá nhân được thực hiện thông qua phương tiện điện tử và công nghệ xử lý thông tin số hoá, các mạng mở (Internet, mạng vi n th ng…). Theo cách hiểu này, một số khái niệm về TMĐT đã được các tổ chức, nhà nghiên cứu đưa ra như sau: Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế - OECD (1997): TMĐT gồm các giao dịch thương mại liên quan đến các tổ chức và cá nhân dựa trên việc xử lý và truyền đi các dữ kiện đã được số hoá thông qua các mạng mở (mạng Internet…) hoặc các 14 mạng đóng có cổng thông với mạng mở.

Như vậy, hoạt dộng TMĐT là hoạt động kinh doanh thông qua mạng Internet để bán những hàng hoá, dịch v có thể phân phối không thông qua mạng hoặc những hàng hoá có thể mã hoá bằng kỹ thuật số và được phân phối thông qua mạng hoặc không thông qua mạng. Theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO): TMĐT bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua mạng Internet”. Theo khoản 1, Điều 3, Nghị định 52/2013/NĐ-CP ngày 16/5/2013 của Chính phủ về TMĐT, giải thích: Hoạt động TMĐT là việc tiến hành một phần hoặc toàn bộ quy trình của hoạt động thương mại bằng phương tiện điện tử có kết nối với mạng internet, mạng vi n thông di động hoặc các mạng mở khác. b Đặc trưng của thương mại điện tử So với các hoạt động thương mại truyền thống, TMĐT có một số đặc điểm đặc trưng c thể như sau: - Thông qua cơ sở hạ tầng CNTT và truyền thông, các thông điệp dữ liệu số (hợp đồng điện tử, hóa đơn điện tử, ngân hàng số…), TMĐT cho phép mọi người cùng có cơ hội ngang nhau trong tham gia vào thị trường giao dịch toàn cầu và không đòi hỏi nhất thiết phải quen biết nhau.

-Thị trường trong TMĐT là thị trường phi biên giới. Người tiêu dùng ở tất cả các quốc gia, vùng lãnh thổ đều có thể tiến hành giao dịch TMĐT bằng cách truy cập vào các trang web TMĐT, mạng xã hội… mà không phải di chuyển tới bất kỳ địa điểm nào. - Mạng lưới thông tin là thị trường. Thông qua TMĐT, nhiều loại hình kinh doanh mới được hình thành như các siêu thị, cửa hàng ảo… hoặc các nhà cung cấp thông tin trên mạng như Google, ing… đã khiến người tiêu dùng có thể d dàng truy cập vào hàng ngàn cửa hàng ảo khác nhau.

Cùng với sự phát triển của dịch v logistics, nhiều người tiêu dùng sẵn sàng trả thêm chi phí để có thể nhận hàng hóa, dịch v ngay tại nhà. Các loại hình thương mại điện tử Có nhiều tiêu chí khác nhau để phân loại các mô hình TMĐT. Tuy nhiên, TMĐT thường được phân loại theo đối tượng tham gia. Với bốn chủ thể tham gia phần lớn các giao dịch TMĐT là Chính phủ (G), doanh nghiệp (B), khách hàng (C), người lao động (E), TMĐT có thể chia thành 05 loại hình chủ yếu: 15 - Loại hình TMĐT giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) là mô hình TMĐT tập trng vào các giao dịch về hàng hóa, dịch v giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp thông qua hệ thống các ứng d ng TMDT như các sàn TMĐT B2B, các website hoặc kênh TMĐT của doanh nghiệp… - Loại hình TMĐT giữa doanh nghiệp với khách hàng (B2C) là mô hình giao dịch giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng.

Thông qua các sàn TMĐT B2C, các website của doanh nghiệp…, doanh nghiệp có thể bán hàng hóa, dịch v đến người tiêu dùng, người tiêu dùng có thể lựa chọn đặt hàng, thanh toán, nhận hàng. Loại hình B2C giúp doanh nghiệp giảm chi phí bán hàng, chi phí quản lý và tạo sự thuận tiện cho người tiêu dùng khi có thể đặt hàng ở bất kỳ đâu và vào bất kỳ thời gian nào, có thể so sánh các mặt hàng khi tiến hành mua hàng. - Loại hình TMĐT giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng (C2C) là loại hình cho phép khách hàng giao dịch với nhau. Một cá nhân có thể tự thiết lập website để kinh doanh những mặt hàng do mình làm ra hoặc sử d ng nền tảng bán hàng trực tuyến, website đấu giá trung gian để mua bán, đấu giá mặt hàng mình có.

- Loại hình TMĐT giữa doanh nghiệp với Chính phủ (B2G) là mô hình giao dịch giữa doanh nghiệp với cơ quan nhà nước. Trong đó, Chính phủ đóng vai trò là khách hàng khi thiết lập các website đ ng tải thông tin về nhu cầu mua hàng và tiến hành đầu thầu hàng hóa, dịch v , lựa chọn nhà cung cấp trên website đó. - Loại hình TMĐT giữa Chính phủ với người lao động (G2E) là loại hình giao dịch giữa cơ quan nhà nước với các cá nhân người lao động trong xã hội. Mô hình này chủ yếu là các thủ t c hành chính nhưng được thực hiện hoàn toàn trên môi trường TMĐT như đóng thuế qua mạng, đóng các khoản phí, lệ phí của các hồ sơ trực tuyến… d.

Khái niệm phát triển thương mại điện tử trong tiêu thụ nông sản Phát triển TMĐT trong tiêu th nông sản có thể được hiểu là sự gia t ng về số lượng đơn vị ứng d ng TMĐT vào quá trình sản xuất kinh doanh nông sản, mở rộng thị trường, sự chuyển dịch t thương mại truyền thống sang TMĐT theo thời gian. T góc độ quản lý kinh tế, phát triển TMĐT trong tiêu th nông sản được nghiên cứu, xem xét theo phát triển chính sách, pháp luật; phát triển cơ sở hạ tầng, công nghệ và quản lý tổ chức. Phát triển TMĐT đối với mặt hàng nông sản s góp phần phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và tạo thêm giá trị cho sản phẩm. Đặc biệt, trong bối cảnh hàng nông sản có đặc tính d hư 16 hỏng, giá thành thấp… phát triển TMĐT đối với mặt hàng nông sản còn giúp doanh nghiệp, đơn vị sản xuất giảm bớt các khâu trung gian, mở rộng thị trường, giảm áp lực tiêu th.

Bên cạnh đó, hoạt động TMĐT còn hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, sáng tạo, đổi mới không ng ng để thích nghi với sự phát triển của công nghệ, 1. Điểm du lịch nông nghiệp Trên thế giới, DLNN có những tên gọi khác nhau tại các quốc gia khác nhau như du lịch nông thôn (Vương quốc Anh), du lịch trang trại (Hoa Kỳ), DLNN và du lịch xanh (Nhật ản)… Đến nay, chưa có định nghĩa thống nhất đối với loại hình DLNN. Một số khái niệm về DLNN có thể kể tới như: Theo OCDE (Organisation for Economic Co-operation and Development), trong ấn phẩm hiến lược du lịch và phát triển nông thôn, xuất bản tại Paris n m 1994, thì: Du lịch nông thôn là du lịch di n ra ở nông thôn. Theo cộng đồng châu Âu n m 1986 thì: ất kỳ hoạt động nào ngành du lịch tổ chức ở những vùng nông thôn đều là du lịch nông thôn.

Theo Bramwell và Lane (1994): Du lịch nông thôn là du lịch giáo d c, nghệ thuật và di sản di n ra ở nông thôn, nó không chỉ là du lịch dựa vào nông nghiệp mà còn dựa vào các hoạt động đa diện khác. Trong công trình “Rural Tourism: An Overview” tác giả Humaira Irshad (2010) định nghĩa du lịch nông thôn là trải nghiệm nông thôn bao gồm một loạt các điểm tham quan và hoạt động di n ra trong các khu vực nông nghiệp hoặc phi đ thị; các đặc điểm thiết yếu của nó bao gồm không gian rộng mở, mức độ phát triển du lịch thấp và cơ hội cho du khách trực tiếp trải nghiệm môi trường nông nghiệp và/hoặc tự nhiên. Trong “ ẩm nang thực ti n phát triển du lịch nông thôn Việt Nam”, Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch (ITDR) thuộc Tổng c c Du lịch đã định nghĩa du lịch nông thôn như sau: Du lịch nông thôn là loại hình khai thác các vùng nông thôn như một nguồn tài nguyên và đ p ứng nhu cầu của cư dân đ thị trong việc tìm kiếm không gian yên tĩnh và giải trí ngoài trời hơn là chỉ liên quan đến thiên nhiên.