Thủ Tục Đình Công Trong Pháp Luật Việt Nam: Thực Trạng và Giải Pháp

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích vnu ls quy định về thủ tục đình công trong pháp luật việt nam thực trạng trong các doanh nghiệp có, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Trần Thị Trúc Chi
• Người hướng dẫn: Ts. Lưu Bình Nhưỡng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Quy Định Về Thủ Tục Đình Công Trong Pháp Luật Việt Nam - Thực Trạng Trong Các Doanh Nghiệp Có Vốn Đầu Tư Nước Ngoài
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỦ TỤC ĐÌNH CÔNG VÀ PHÁP LUẬT VỀ THỦ TỤC ĐÌNH CÔNG
• 1.1. Khái niệm về đình công và thủ tục đình công
• 1.2. Pháp luật về thủ tục đình công
• 1.3. Ý nghĩa, tầm quan trọng của việc quy định thủ tục đình công và thực hiện các quy định về thủ tục đình công
• 1.4. Quy định về thủ tục đình công của một số nước trên thế giới
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH VỀ THỦ TỤC ĐÌNH CÔNG VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI (FDI) TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Quy định về thủ tục đình công trong Bộ luật lao động năm 1994, sửa đổi bổ sung năm 2006
• 2.2. Quy định về thủ tục đình công theo Bộ luật lao động năm 2012
• 2.3. Quy định của pháp luật về thủ tục đình công
• 2.4. Đánh giá những hạn chế trong quy định của pháp luật về thủ tục đình công theo Bộ luật lao động năm 2012
• 2.5. Việc thực hiện quy định của pháp luật về thủ tục đình công trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam
• 2.6. Thực trạng đình công và thực hiện các quy định về thủ tục đình công tại doanh nghiệp FDI
• 2.7. Đánh giá thực trạng đình công và việc thực hiện các quy định về thủ tục đình công tại các doanh nghiệp FDI
• 2.8. Nguyên nhân của những bất cập khi thực hiện các quy định của pháp luật về thủ tục đình công tại các doanh nghiệp FDI
• 2.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH VỀ THỦ TỤC ĐÌNH CÔNG TỪ THỰC TIỄN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Phương hướng
• 3.2. Xây dựng và hoàn thiện pháp luật về đình công theo hướng thực tế hơn
• 3.3. Hoàn thiện thủ tục đình công phải đồng bộ với hoàn thiện nội dung các quy định về đình công
• 3.4. Nâng cao vai trò lãnh đạo và tổ chức đình công của tổ chức công đoàn
• 3.5. Một số giải pháp cụ thể
• 3.6. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về thủ tục đình công
• 3.7. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi các quy định của pháp luật về thủ tục đình công tại Việt Nam
• 3.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thủ Tục Đình Công Trong Pháp Luật Việt Nam

Thủ tục đình công là một phần quan trọng trong pháp luật lao động Việt Nam, nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động. Đình công không chỉ là quyền mà còn là một phương thức đấu tranh hợp pháp để người lao động thể hiện ý kiến và yêu cầu của mình. Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay, việc hiểu rõ về thủ tục đình công là cần thiết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người lao động.

1.1. Khái Niệm Về Đình Công và Thủ Tục Đình Công

Đình công được định nghĩa là hành vi ngừng việc tập thể của người lao động nhằm bảo vệ quyền lợi của mình. Thủ tục đình công là quy trình mà người lao động phải tuân thủ để thực hiện quyền đình công một cách hợp pháp.

1.2. Ý Nghĩa Của Thủ Tục Đình Công Trong Pháp Luật

Thủ tục đình công không chỉ bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn góp phần duy trì trật tự xã hội. Việc quy định rõ ràng thủ tục đình công giúp giảm thiểu các cuộc đình công trái pháp luật, từ đó bảo vệ lợi ích của cả người lao động và người sử dụng lao động.

II. Thực Trạng Thủ Tục Đình Công Tại Các Doanh Nghiệp FDI Ở Việt Nam

Thực trạng thủ tục đình công tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam hiện nay đang gặp nhiều vấn đề. Nhiều cuộc đình công diễn ra mà không tuân thủ đúng quy trình pháp luật, dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho cả doanh nghiệp và người lao động.

2.1. Đánh Giá Thực Trạng Đình Công Tại Doanh Nghiệp FDI

Nhiều cuộc đình công tại doanh nghiệp FDI diễn ra do người lao động không nắm rõ quy định về thủ tục đình công. Điều này dẫn đến việc đình công không hợp pháp, gây thiệt hại cho cả hai bên.

2.2. Nguyên Nhân Của Những Bất Cập Trong Thực Hiện Thủ Tục Đình Công

Nguyên nhân chính của những bất cập này bao gồm sự thiếu hiểu biết của người lao động về quyền lợi của mình, cũng như sự thiếu sót trong việc tổ chức và lãnh đạo đình công của các tổ chức công đoàn.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Thủ Tục Đình Công Tại Việt Nam

Để cải thiện tình hình thực hiện thủ tục đình công, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức công đoàn. Việc hoàn thiện pháp luật về thủ tục đình công là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của người lao động một cách hiệu quả.

3.1. Cải Thiện Quy Định Pháp Luật Về Thủ Tục Đình Công

Cần xem xét và sửa đổi các quy định pháp luật hiện hành để phù hợp hơn với thực tiễn. Việc này sẽ giúp người lao động dễ dàng thực hiện quyền đình công một cách hợp pháp.

3.2. Nâng Cao Nhận Thức Của Người Lao Động Về Quyền Đình Công

Tổ chức các chương trình đào tạo và tuyên truyền về quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động trong việc thực hiện thủ tục đình công. Điều này sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình và cách thức thực hiện đúng quy trình.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Thủ Tục Đình Công Tại Doanh Nghiệp

Việc áp dụng thủ tục đình công đúng cách sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của người lao động và duy trì sự ổn định trong quan hệ lao động. Các doanh nghiệp cần có những chính sách hợp lý để giải quyết các tranh chấp lao động một cách hiệu quả.

4.1. Kinh Nghiệm Từ Các Doanh Nghiệp Thành Công

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng thành công các quy trình đình công hợp pháp, từ đó giảm thiểu xung đột và nâng cao sự hài lòng của người lao động.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Thủ Tục Đình Công

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện đúng thủ tục đình công không chỉ bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động ổn định và phát triển bền vững.

V. Kết Luận Về Thủ Tục Đình Công Trong Pháp Luật Việt Nam

Thủ tục đình công là một phần không thể thiếu trong pháp luật lao động Việt Nam. Việc hoàn thiện và thực hiện đúng quy trình này sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi của người lao động và duy trì sự ổn định trong quan hệ lao động.

5.1. Tương Lai Của Thủ Tục Đình Công Tại Việt Nam

Trong tương lai, cần tiếp tục cải thiện các quy định về thủ tục đình công để phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế và nhu cầu của người lao động.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cụ Thể Để Nâng Cao Hiệu Quả Thực Thi

Cần có các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thực thi các quy định về thủ tục đình công, từ đó bảo vệ quyền lợi của người lao động một cách tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thống kê thực tiễn quan hệ lao động tại Việt Nam giai đoạn 1995-2015 ghi nhận hơn 80% các cuộc đình công bùng phát tập trung chủ yếu tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Tuy nhiên, một thực tế đáng báo động là gần 100% các cuộc đình công này đều diễn ra tự phát và vi phạm nghiêm trọng các quy định về trình tự, thủ tục pháp lý. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc giải mã mâu thuẫn giữa quyền đình công hiến định của người lao động và rào cản kỹ thuật trong các quy định thủ tục đình công theo pháp luật Việt Nam.

Mục tiêu cụ thể của công trình bao gồm: làm rõ cơ sở lý luận về quyền và thủ tục đình công; phân tích, đánh giá quá trình tiến hóa lập pháp từ Bộ luật Lao động năm 1994, sửa đổi năm 2006 đến Bộ luật Lao động năm 2012; chỉ ra các điểm nghẽn thực thi tại khối doanh nghiệp FDI; và đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ.

Phạm vi nghiên cứu bao quát tiến trình lập pháp lao động Việt Nam từ năm 1947 đến năm 2015, đặt trọng tâm khảo sát tại các trung tâm công nghiệp FDI trọng điểm như Bình Dương, Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ lập pháp vững chắc nhằm thiết lập cơ chế đình công hợp pháp, hướng tới mục tiêu giảm thiểu 100% các cuộc đình công tự phát, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho hơn 3 triệu lao động khối FDI và bảo đảm môi trường đầu tư kinh doanh an toàn, bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quan hệ lao động hiện đại và lý thuyết xung đột lợi ích kinh tế trong nền kinh tế thị trường. Quyền đình công được tiếp cận dưới lăng kính chuẩn mực quốc tế theo Điều 8 Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa năm 1966 và Công ước số 98 năm 1949 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về quyền tổ chức và thương lượng tập thể.

Hệ thống khái niệm nòng cốt trong nghiên cứu gồm:

1. Đình công: Hành vi ngừng việc có tính triệt để, có tổ chức của tập thể lao động nhằm gây sức ép kinh tế với người sử dụng lao động để đạt được các yêu sách nghề nghiệp.
2. Thủ tục đình công: Trình tự, cách thức và thời hạn luật định mà các chủ thể bắt buộc phải tuân thủ để đảm bảo tính hợp pháp của cuộc đình công.
3. Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích: Xung đột phát sinh từ việc tập thể lao động yêu cầu xác lập các điều kiện lao động mới có lợi hơn so với quy định pháp luật hoặc thỏa ước lao động tập thể.
4. Tổ chức đại diện tập thể lao động: Thiết chế công đoàn giữ vai trò chủ trì, lấy ý kiến và dẫn dắt cuộc đình công theo khuôn khổ luật định.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp các phương pháp nghiên cứu pháp luật chuyên sâu: phân tích chuẩn tắc pháp lý, tổng hợp tài liệu, thống kê xã hội học và so sánh luật học quốc tế.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam từ Sắc lệnh 29/SL năm 1947 đến Bộ luật Lao động năm 2012, báo cáo tổng kết tranh chấp lao động của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và số liệu tham chiếu kinh nghiệm lập pháp từ Philippines, Thái Lan, Pháp và Đức.

Cỡ mẫu nghiên cứu thực tiễn bao gồm hơn 500 vụ việc tranh chấp lao động tập thể và đình công điển hình tại các khu công nghiệp phía Nam giai đoạn 2005-2014. Phương pháp chọn mẫu chủ đích (purposive sampling) được lựa chọn vì các địa bàn này tập trung hơn 70% tổng số dự án FDI toàn quốc, nơi diễn ra các cuộc đình công có quy mô lớn từ 300 đến hơn 5.000 lao động. Phương pháp phân tích đối chiếu luật học giúp chỉ rõ sự bất cập giữa quy định lý thuyết và tính khả thi trong thực tiễn vận hành doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, 100% các cuộc đình công diễn ra trong khu vực FDI từ năm 1995 đến năm 2015 đều là đình công bất hợp pháp do bỏ qua toàn bộ trình tự, thủ tục luật định. Người lao động thường sử dụng đình công như phương tiện đầu tiên thay vì là giải pháp tự vệ cuối cùng sau khi thương lượng bế tắc.

Thứ hai, quy định về tỷ lệ lấy ý kiến tập thể lao động còn cứng nhắc. Bộ luật Lao động năm 2006 quy định tỷ lệ tán thành phải đạt trên 50% đối với doanh nghiệp dưới 300 lao động hoặc trên 75% đối với doanh nghiệp từ 300 lao động trở lên. Dù Bộ luật Lao động năm 2012 đã thống nhất hạ tỷ lệ xuống mức trên 50% số người được lấy ý kiến, thủ tục bỏ phiếu kín hoặc lấy chữ ký trực tiếp vẫn không khả thi tại các nhà máy có từ 5.000 đến 10.000 công nhân làm việc theo ca kíp phân tán.

Thứ ba, rào cản về thời gian chuẩn bị thủ tục làm triệt tiêu tính thời cơ. Tổng thời gian tối thiểu luật định gồm ít nhất 01 ngày báo trước để lấy ý kiến và ít nhất 05 ngày làm việc gửi quyết định đình công trước khi ngừng việc. Khoảng đệm hơn 07 ngày thực tế này khiến người lao động mất đi tính cấp thiết, đồng thời tạo kẽ hở để một số người sử dụng lao động phân tán tài sản hoặc áp dụng các biện pháp ngăn chặn quyền đình công.

Thứ tư, vị thế độc lập của Công đoàn cơ sở bị suy giảm nghiêm trọng. Hơn 90% cán bộ ban chấp hành công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp FDI đều hưởng lương và chịu sự quản lý trực tiếp từ chủ doanh nghiệp, dẫn đến tình trạng né tránh trách nhiệm tổ chức, lãnh đạo đình công.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện phản ánh sự khập khiễng giữa kỹ thuật lập pháp và thực tế quan hệ lao động. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua bảng ma trận so sánh các giai đoạn lập pháp và biểu đồ đối sánh thời hạn thủ tục giữa các quốc gia. Cụ thể, trong khi Luật Lao động Philippines năm 1989 yêu cầu báo trước 30 ngày để hòa giải bắt buộc, Đạo luật Quan hệ lao động Thái Lan năm 1975 quy định thời gian thương lượng 03 ngày và hòa giải 05 ngày, thì Việt Nam áp dụng khung 05 ngày làm việc nhưng lại thiếu các thiết chế trung gian hòa giải chuyên trách, phản ứng nhanh.

+--------------------------+----------------------------+----------------------------+
| Tiêu chí so sánh         | BLLĐ 2006 (Điều 174a, b)   | BLLĐ 2012 (Điều 211-213)   |
+--------------------------+----------------------------+----------------------------+
| Tỷ lệ biểu quyết đồng ý  | >50% (DN <300 lao động)    | >50% số người được         |
|                          | >75% (DN >=300 lao động)   | lấy ý kiến                 |
| Hình thức văn bản        | Quyết định + Bản yêu cầu   | Duy nhất Quyết định        |
| Thời gian gửi thông báo  | Ít nhất 05 ngày            | Ít nhất 05 ngày làm việc   |
+--------------------------+----------------------------+----------------------------+

Việc thiếu vắng quy định cấm hình thức "đình công chiếm xưởng" trong Bộ luật Lao động năm 2012 đã tạo ra khoảng trống pháp lý, xâm hại quyền tự do làm việc của bộ phận lao động không tham gia đình công và gây thiệt hại tài sản cho doanh nghiệp FDI.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định về tỷ lệ biểu quyết đình công: Sửa đổi Điều 212 và Điều 213 Bộ luật Lao động theo hướng phân cấp linh hoạt. Đối với doanh nghiệp FDI quy mô trên 1.000 lao động, cho phép lấy ý kiến thông qua đại biểu công đoàn cấp tổ sản xuất với tỷ lệ biểu quyết thông qua đạt từ 30% đến 40% tổng số lao động; triển khai phương thức bỏ phiếu điện tử để tiết kiệm thời gian; mục tiêu giảm 80% tình trạng đình công sai thủ tục trong lộ trình 2016-2020 do Quốc hội và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì.

2. Tối ưu hóa thời gian chuẩn bị và gửi thông báo đình công: Rút ngắn thời hạn gửi quyết định đình công từ 05 ngày làm việc xuống còn 03 ngày làm việc đối với các tranh chấp tập thể về lợi ích đã qua hòa giải không thành; thiết lập đường dây nóng hòa giải khẩn cấp trong 24 giờ nhằm nâng tỷ lệ hòa giải thành công lên trên 60%; trách nhiệm thực hiện thuộc về cơ quan quản lý lao động cấp tỉnh và Liên đoàn Lao động địa phương.

3. Nâng cao tính độc lập của tổ chức Công đoàn cơ sở: Ban hành cơ chế chi trả phụ cấp và bảo vệ pháp lý cho cán bộ công đoàn từ nguồn ngân sách công đoàn cấp trên, hạn chế sự phụ thuộc tài chính vào người sử dụng lao động FDI; đặt chỉ tiêu 100% cán bộ công đoàn được bảo vệ việc làm an toàn sau khi lãnh đạo đình công; triển khai trong giai đoạn 12-24 tháng bởi Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

4. Bổ sung chế tài và điều chỉnh các hành vi bị cấm: Luật hóa quy định cấm hành vi đình công chiếm xưởng, cản trở người lao động khác vào làm việc và hủy hoại tài sản doanh nghiệp; ban hành Nghị định hướng dẫn thi hành Điều 219 trong vòng 12 tháng do Chính phủ ban hành nhằm thiết lập môi trường đầu tư FDI công bằng, minh bạch.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan lập pháp và cơ quan quản lý nhà nước về lao động: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội các tỉnh, thành phố sử dụng công trình làm luận cứ thực tiễn để rà soát, sửa đổi các quy định về giải quyết tranh chấp lao động và đình công trong các kỳ sửa đổi luật tiếp theo.

2. Tổ chức Công đoàn các cấp: Cán bộ Tổng Liên đoàn Lao động, Liên đoàn Lao động cấp tỉnh, huyện và Công đoàn cơ sở tại các khu công nghiệp FDI tham khảo quy trình, biểu mẫu và kỹ năng pháp lý để tổ chức, lãnh đạo các cuộc đình công đúng trình tự luật định.

3. Ban giám đốc và bộ phận nhân sự, pháp chế doanh nghiệp FDI: Các Giám đốc điều hành, Giám đốc nhân sự và Luật sư nội bộ vận dụng luận văn để thiết lập quy trình đối thoại định kỳ tại nơi làm việc, xây dựng phương án ứng phó khủng hoảng và bảo vệ tài sản doanh nghiệp khi xảy ra bất đồng lao động.

4. Giới nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành Luật: Học viên cao học, sinh viên chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Lao động sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về chế định đình công và giải quyết tranh chấp lao động tập thể.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao gần như toàn bộ các cuộc đình công tại doanh nghiệp FDI trước đây đều bị coi là trái pháp luật? Nguyên nhân chủ yếu do người lao động bỏ qua toàn bộ thủ tục luật định như không lấy ý kiến tập thể, không thông báo trước 05 ngày làm việc và không do Công đoàn cơ sở đứng ra tổ chức, dẫn đến 100% các cuộc đình công mang tính tự phát.

2. Bộ luật Lao động năm 2012 đã đơn giản hóa thủ tục ra quyết định đình công như thế nào so với năm 2006? Bộ luật Lao động năm 2012 đã gộp bản yêu cầu vào chung văn bản Quyết định đình công duy nhất và hạ mức tán thành từ 75% xuống trên 50% số người được lấy ý kiến, giúp cắt giảm các thủ tục hành chính rườm rà.

3. Thời gian tối thiểu để chuẩn bị một cuộc đình công hợp pháp theo luật là bao lâu? Theo Bộ luật Lao động năm 2012, tổng thời gian tối thiểu là khoảng 06 ngày làm việc, bao gồm ít nhất 01 ngày thông báo trước khi lấy ý kiến và ít nhất 05 ngày làm việc gửi Quyết định đình công trước thời điểm bắt đầu ngừng việc.

4. Người sử dụng lao động FDI có quyền đóng cửa tạm thời nơi làm việc khi xảy ra đình công không? Theo Điều 214 Bộ luật Lao động năm 2012, người sử dụng lao động có quyền đóng cửa tạm thời nơi làm việc trong thời gian đình công nếu không đủ điều kiện duy trì hoạt động bình thường hoặc để bảo vệ an toàn tài sản của doanh nghiệp.

5. Hình thức đình công chiếm xưởng có bị xử lý theo pháp luật Việt Nam không? Mặc dù Bộ luật Lao động năm 2012 chưa quy định cụ thể tên gọi hình thức chiếm xưởng, nhưng mọi hành vi cản trở người lao động không đình công đi làm việc hoặc xâm phạm trật tự công cộng đều vi phạm Điều 219 và bị xử phạt nghiêm ngặt.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và pháp lý về thủ tục đình công từ Sắc lệnh 29/SL năm 1947 đến Bộ luật Lao động năm 2012.
• Làm rõ nguyên nhân cốt lõi khiến 100% các cuộc đình công khu vực FDI thời gian qua mang tính tự phát và vi phạm trình tự luật định.
• Chỉ ra các rào cản pháp lý thực tế gồm: tỷ lệ tán thành trên 50% khó khả thi, thời gian chờ đợi tối thiểu 06 ngày làm việc làm mất tính thời cơ và sự phụ thuộc của Công đoàn cơ sở.
• Đối chiếu kinh nghiệm lập pháp quốc tế từ Philippines, Thái Lan, Pháp và Đức nhằm đúc kết bài học thực tiễn cho Việt Nam.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá, tập trung vào hoàn thiện kỹ thuật lập pháp, rút ngắn thời hạn thông báo và thiết lập cơ chế bảo vệ cán bộ công đoàn.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cái nhìn thực chứng về những rào cản thủ tục, mở đường cho việc xây dựng cơ chế đình công khả thi trên thực tế. Trong giai đoạn 2016-2020, hệ thống pháp luật lao động cần tiếp tục thể chế hóa các giải pháp này nhằm hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ. Hãy tải toàn văn luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Trần Thị Trúc Chi để tiếp cận đầy đủ các phân tích chuyên sâu và giải pháp lập pháp giá trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỦ TỤC ĐÌNH CÔNG VÀ PHÁP LUẬT VỀ THỦ TỤC ĐÌNH CÔNG 1. Khái niệm về đình công và thủ tục đình công 1. Đình công Đình công là hiện tƣợng kinh tế - xã hội khách quan của nền kinh tế thị trƣờng, để hiểu khái niệm đình công cần xem xét trên nhiều phƣơng diện, góc độ khác nhau từ đó mới đƣa ra đƣợc cái nhìn thống nhất và tƣơng đối toàn diện về đình công. Dưới góc độ kinh tế, đình công là biện pháp đấu tranh kinh tế đƣợc thực hiện bởi những ngƣời lao động, nhằm gây sức ép để đạt đƣợc những yêu sách nhất định gắn với lợi ích kinh tế liên quan đến nghề nghiệp.

Đình công không phải là biện pháp duy nhất để những ngƣời lao động đạt đƣợc mục đích kinh tế của mình, nhƣng với sức ép mà đình công có khả năng tạo ra, đình công thƣờng đƣợc những ngƣời lao động coi là cách thức có hiệu quả để bảo vệ các quyền và lợi ích của họ. Đình công cũng để lại nhiều hậu quả cho doanh nghiệp, ảnh hƣởng đến lợi ích của tập thể và cá nhân ngƣời lao động ở một mức độ nhất định, hoặc gây thiệt hại cho kinh tế xã hội nói chung. Dưới góc độ xã hội, đình công là hành vi ngừng việc có tính tập thể đƣợc thực hiện bởi ý chí tự nguyện của nhiều ngƣời lao động. Khả năng liên kết và tập hợp đông đảo sự tham gia của những ngƣời lao động là một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của một cuộc đình công.

Trong nhiều cuộc đình công, những NLĐ thƣờng tụ tập trƣớc cổng xí nghiệp để ngăn cản hay kích động những công nhân khác không vào làm việc, chiếm xƣởng ngăn không cho ngƣời lao động khác vào làm việc.những hành vi nhằm thu hút sự tham gia đông đảo và lôi kéo sự ủng hộ của những ngƣời lao động khác đối 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] với cuộc đình công không phải lúc nào cũng hợp pháp. Vì vậy, xét dƣới góc độ xã hội, đình công còn là hiện tƣợng có khả năng gây mất ổn định đối với trật tự xã hội. Tuy nhiên, ở một mức độ nhất định, đình công cũng góp phần bảo vệ những giá trị tiến bộ xã hội nhƣ quyền dân chủ trong lĩnh vực lao động, quyền tự do đối thoại, ngôn luận của NLĐ. Dưới góc độ chính trị, đình công là việc thực hiện quyền chính trị của công dân đƣợc hiến pháp, luật pháp thừa nhận, đƣợc nhà nƣớc bảo vệ qua các phƣơng thức sử dụng quyền lực chính trị.

Đình công có mục đích chủ yếu là bảo vệ các quyền và lợi ích nghề nghiệp của những NLĐ trong quan hệ lao động. Nhƣng đình công có thể bị lợi dụng để đƣa thêm cách yêu sách chính trị. Trong trƣờng hợp đó, hình thức đình công kinh tế sẽ biến tƣớng thành các hình thức đình công chính trị. Việc các cuộc đình công chính trị là hợp pháp hay không tùy thuộc vào quan điểm của từng quốc gia.

Nhƣng sự tồn tại của các cuộc đình công chính trị trong thực tiễn đã cho thấy tính chất nhạy cảm của vấn đề đình công. Dưới góc độ pháp lý, đình công là một quyền pháp lý của NLĐ đƣợc pháp luật quốc gia và quốc tế thừa nhận (theo điều 8 Công ƣớc quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa của Liên hiệp quốc, Điều 209 Bộ luật lao động năm 2012). Đình công ngày nay đã hình thành một định chế pháp lý đặc biệt trong xã hội nhằm bảo đảm quyền con ngƣời, quyền công dân trong lĩnh vực lao động. Tuy nhiên, quyền đình công này chỉ giới hạn trong khuôn khổ của pháp luật cho phép và phải tuân theo những trình tự, thủ tục nhất định do pháp luật quy định.

Vì là quyền của NLĐ nên đình công phải đƣợc thực hiện thông qua hành vi của chính ngƣời lao động, nhắm hƣớng tới những lợi ích nghề nghiệp và xuất phát từ quan hệ lao động. Theo quan điểm của tổ chức Lao động thế giới và đa số các quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam đểu cho rằng các cuộc đình công kinh tế (đình công về lợi ích) đƣợc thực hiện 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vì những lợi ích gắn với quan hệ lao động mới thuộc phạm vi cho phép của quyền đình công. Những cuộc đình công chính trị đều không thuộc phạm vi quan hệ lao động và vƣợt ra ngoài khuôn khổ của quyền đình công. Đình công là một trong những biện pháp thiết yếu mà NLĐ và các tổ chức của họ có thể sử dụng để xúc tiến và bảo vệ các lợi ích kinh tế và xã hội của mình, không chỉ nhằm đạt tới những điều kiện làm việc tốt hơn hoặc có những yêu cầu tập thể mang tính nghề nghiệp, mà còn nhằm tìm ra những giải pháp cho các vấn đề chính sách kinh tế - xã hội và các vấn đề lao động bất kỳ loại nào mà NLĐ trực tiếp quan tâm [3, tr.

Với quan điểm này, bƣớc đầu chỉ rõ đình công là một trong các biện pháp để bảo vệ NLĐ, phải nhằm đạt các mục đích kinh tế - xã hội vì quyền đình công thuộc loại quyền kinh tế xã hội. Tuy nhiên, nhận định này chƣa chỉ ra đƣợc các dấu hiệu để nhận dạng đình công, cũng nhƣ phân biệt đình công với các hiện tƣợng xã hội gần giống nó. Từ những phân tích ở trên, có thể thấy đặc điểm chung nhất của đình công đó là biện pháp đấu tranh kinh tế của những NLĐ, gây sức ép cho giới chủ nhằm đạt đƣợc mục đích gắn liền với quan hệ lao động. Các dấu hiệu cơ bản của đình công Thứ nhất, đình công biểu hiện thông qua sự ngừng việc triệt để của NLĐ và do tập thể lao động tiến hành.

Sự ngừng việc của NLĐ trên thực tế đƣợc biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau, nhƣng sự ngừng việc khi đình công là có tính triệt để. Ngoài ra, sự ngừng việc trong đình công phải do nhiều NLĐ cùng tiến hành (tập thể lao động). Tập thể lao động ngừng việc có thể là toàn bộ hoặc đa số những NLĐ trong một bộ phận cơ cấu doanh nghiệp, trong toàn doanh nghiệp hoặc đa số những NLĐ trong một ngành. Nếu một vài ngƣời ngừng việc mặc dù có tổ chức thì vẫn không đƣợc gọi là đình công.

Thứ hai, đình công là sự nghỉ việc có tổ chức, thƣờng do tổ chức 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] công đoàn lãnh đạo. Ngừng việc của tập thể lao động phải có sự chủ định từ trƣớc, phải có sự phối hợp về mặt ý chí và tổ chức của những NLĐ với nhau. Pháp luật lao động nhiều nƣớc chỉ thừa nhận công đoàn là ngƣời có quyền tổ chức, lãnh đạo đình công. Lãnh đạo của công đoàn sẽ là ngƣời đứng ra tổ chức đình công từ khâu lấy ý kiến tán thành đình công, lãnh đạo đình công cho đến khi giải quyết cuộc đình công trƣớc tòa án.

Nhƣ vậy, mọi sự ngừng việc, dù là rất đông NLĐ nhƣng không do công đoàn lãnh đạo thì sẽ bị coi là đình công bất hợp pháp. Thứ ba, mục đích của đình công là nhằm đạt đƣợc những yêu sách về quyền và lợi ích mà những ngƣời thực hiện quan tâm. Bản chất của đình công là biện pháp đấu tranh kinh tế nên mục đích của đình công phải nhằm đạt đƣợc những yêu sách về quyền và lợi ích cho tập thể lao động. Thực tế ở những nƣớc có nền kinh tế phát triển, NLĐ thƣờng đình công để đạt đƣợc những lợi ích cao hơn, điều kiện làm việc tốt hơn so với pháp luật đã quy định hoặc so với những thỏa thuận các bên đã cam kết trƣớc đó.

Và kết quả đình công thƣờng là một thỏa ƣớc tập thể mới ra đời. Còn ở những nƣớc chƣa phát triển, phần lớn các cuộc đình công là đòi quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ phù hợp với luật pháp lao động bị NSDLĐ vi phạm. Thứ tư, việc thực hiện quyền đình công của NLĐ phải mang tính tự nguyện. Đây là dấu hiệu về mặt ý chí của NLĐ, dấu hiệu này có nghĩa là tập thể lao động tiến hành đình công phải xuất phát từ sự tự giác, tự nguyện của mỗi NLĐ.

Thứ năm, đình công phát sinh trực tiếp từ TCLĐ tập thể. Đình công là hậu quả của TCLĐ tập thể giải quyết không thành. Tuy nhiên, không phải TCLĐ tập thể nào cũng đều dẫn đến đình công. Vì vậy, để hạn chế tình trạng đình công xảy ra thì TCLĐ tập thể nên đƣợc giải quyết triệt để, hạn chế sự bức xúc căng thẳng từ phía NLĐ do yêu cầu, lợi ích không đƣợc đáp ứng.

12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm về thủ tục đình công 1. Định nghĩa thủ tục đình công Hiện nay chƣa có định nghĩa cụ thể về thủ tục đình công nhƣng từ phân tích định nghĩa đình công ở trên, có thể hiểu: “Thủ tục đình công là cách thức, trình tự tiến hành đình công theo những bước đã được pháp luật quy định cụ thể”. Nhƣ vậy, đình công là quyền của NLĐ, tuy nhiên để thực hiện quyền này một cách hợp pháp thì việc đình công phải tiến hành theo những trình tự, thủ tục luật định.

Hiện nay vẫn có nhiều quan niệm về thủ tục đình công, một số cho rằng thủ tục đình công gồm thủ tục chuẩn bị đình công và cách thức tiến hành đình công, một số lại quan điểm thủ tục đình công chính là các bƣớc để tiến hành đình công trong các bƣớc đều bao gồm cách thức và phƣơng pháp tiến hành. Theo quan điểm thứ nhất, thủ tục đình công bao gồm hai giai đoạn là chuẩn bị đình công và tiến hành đình công. Trong thủ tục chuẩn bị đình công, bao gồm ba bƣớc khởi xƣớng đình công, lấy ý kiến tập thể lao động và giao quyết định đình công. Các bƣớc này đƣợc quy định rất chặt chẽ với những mục đích cơ bản sau đây: i) Bảo đảm quyền tự do định đoạt và ý chí tự nguyện của những ngƣời lao động khi quyết định đình công.