Đánh giá công tác thu hồi đất cho dự án phát triển kinh tế xã hội tại Nha Trang

Luận văn đánh giá công tác thu hồi đất cho các dự án kinh tế xã hội tại Nha Trang. Phân tích tác động đến đời sống người dân, chính sách bồi thường.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Lương
• Người hướng dẫn: Pgs. Ts Huỳnh Văn Chương
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm Huế
• Chuyên ngành: Tài nguyên và Môi trường Nông nghiệp
• Đề tài: Đánh giá công tác thu hồi đất để thực hiện một số dự án phát triển kinh tế - xã hội tại thành phố Nha Trang
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Toàn cảnh thu hồi đất tại Nha Trang cho phát triển KTXH

Thành phố Nha Trang, với vị thế là trung tâm kinh tế, văn hóa và du lịch của tỉnh Khánh Hòa, đang trải qua quá trình đô thị hóa và phát triển mạnh mẽ. Để thực hiện các mục tiêu này, công tác thu hồi đất tại Nha Trang đóng vai trò tiên quyết, tạo mặt bằng cho các dự án hạ tầng, du lịch, và khu dân cư mới. Quá trình này được thực hiện dựa trên quy định của pháp luật, nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Việc thu hồi đất là cần thiết để thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng Nha Trang trở thành một đô thị loại I trực thuộc Trung ương, như định hướng phát triển đã đề ra. Các dự án thu hồi đất lớn, từ các khu đô thị ven biển đến hạ tầng giao thông, đều là nền tảng cho sự tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, quá trình này cũng tác động trực tiếp đến đời sống, sinh kế và tâm lý của hàng ngàn hộ gia đình. Nghiên cứu thực tiễn cho thấy, việc triển khai chính sách thu hồi đất đòi hỏi sự công khai, minh bạch và một cơ chế bồi thường giải phóng mặt bằng Nha Trang hợp lý để đạt được sự đồng thuận cao trong nhân dân. Các văn bản pháp luật, từ Luật Đất đai đến các nghị định của Chính phủ, là kim chỉ nam cho việc thực thi. Tuy nhiên, việc áp dụng vào thực tế tại địa phương luôn phát sinh những vấn đề phức tạp cần được đánh giá và giải quyết kịp thời để đảm bảo mục tiêu phát triển kinh tế xã hội Nha Trang một cách bền vững.

1.1. Mục tiêu và sự cần thiết của việc thu hồi đất

Việc thu hồi đất tại Nha Trang được tiến hành nhằm phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh theo Điều 62, Luật Đất đai 2013. Các dự án trọng điểm như xây dựng cơ sở hạ tầng, các khu du lịch cao cấp, hay chỉnh trang đô thị đòi hỏi quỹ đất lớn. Mục tiêu chung là biến Nha Trang thành một thành phố du lịch - dịch vụ hiện đại, nâng cao chất lượng sống và đóng góp vào tăng trưởng chung của tỉnh Khánh Hòa. Sự cần thiết này xuất phát từ nhu cầu thực tiễn về mặt bằng để xây dựng, mở rộng không gian đô thị và thu hút đầu tư. Nếu không có công tác giải phóng mặt bằng, các dự án sẽ không thể triển khai, kìm hãm sự phát triển. Do đó, việc ban hành các quyết định thu hồi đất là bước đi tất yếu trong lộ trình phát triển chung.

1.2. Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động thu hồi đất

Hoạt động thu hồi đất được điều chỉnh bởi một hệ thống pháp luật chặt chẽ, đứng đầu là Hiến pháp và Luật Đất đai. Các nghị định của Chính phủ như Nghị định 47/2014/NĐ-CP (áp dụng tại thời điểm nghiên cứu gốc) và nay là các quy định mới trong Luật Đất đai 2024 đã cụ thể hóa chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Khung pháp lý này quy định rõ về trình tự, thủ tục, thẩm quyền thu hồi đất, cũng như nguyên tắc xác định giá bồi thường và các chính sách hỗ trợ đi kèm. Mục đích là đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người có đất bị thu hồi, đồng thời tạo hành lang pháp lý an toàn cho nhà đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước. Việc tuân thủ nghiêm ngặt khung pháp lý giúp giảm thiểu tranh chấp đất đai tại Khánh Hòa và tạo sự đồng thuận xã hội.

II. Thách thức lớn trong bồi thường giải phóng mặt bằng Nha Trang

Mặc dù có khung pháp lý rõ ràng, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Nha Trang vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Vấn đề nổi cộm nhất là việc xác định giá đất đền bù Khánh Hòa. Theo quy định, giá đất bồi thường phải sát với giá thị trường, nhưng trên thực tế, việc định giá thường thấp hơn giá chuyển nhượng thực tế, đặc biệt với đất nông nghiệp trong khu vực quy hoạch đô thị. Sự chênh lệch này gây ra phản ứng từ người dân, dẫn đến tình trạng khiếu nại đất đai kéo dài và làm chậm tiến độ dự án. Một thách thức khác là việc đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân sau thu hồi đất. Nhiều hộ gia đình, đặc biệt là nông dân, mất đi tư liệu sản xuất chính. Các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp chưa thực sự hiệu quả, dẫn đến tỷ lệ lao động có việc làm không ổn định còn cao. Ngoài ra, việc quy hoạch và xây dựng các khu tái định cư đôi khi chưa đáp ứng được kỳ vọng. Chất lượng hạ tầng, dịch vụ xã hội tại nơi ở mới có thể không bằng nơi ở cũ, gây khó khăn cho việc ổn định đời sống người dân sau thu hồi đất. Những vướng mắc này đòi hỏi cơ quan chức năng phải có giải pháp đồng bộ và quyết liệt để giải quyết, đảm bảo quyền lợi cho người dân và sự thành công của các dự án.

2.1. Bất cập trong việc xác định giá đất đền bù tại Khánh Hòa

Xác định giá đất đền bù Khánh Hòa là khâu phức tạp và dễ gây tranh cãi nhất. Giá do Nhà nước quy định thường có độ trễ và không phản ánh kịp thời biến động của thị trường bất động sản. Điều này tạo ra khoảng cách lớn giữa giá bồi thường và giá trị thực tế mà người dân có thể nhận được khi giao dịch tự do. Bất cập này không chỉ gây thiệt thòi cho người bị thu hồi đất mà còn là nguồn gốc của các vụ khiếu nại đất đai. Nhiều người dân cho rằng mức bồi thường không đủ để mua lại một mảnh đất hoặc nhà ở có điều kiện tương đương. Vấn đề này cần được giải quyết bằng các phương pháp định giá độc lập, minh bạch và có sự tham gia của người dân.

2.2. Vấn đề khiếu nại và tranh chấp đất đai có xu hướng gia tăng

Khi quyền lợi không được đảm bảo thỏa đáng, các vụ tranh chấp đất đai tại Khánh Hòa liên quan đến thu hồi đất có xu hướng gia tăng. Người dân khiếu nại về nhiều vấn đề: giá bồi thường thấp, chính sách hỗ trợ không đầy đủ, chất lượng khu tái định cư kém, hoặc quy trình thu hồi thiếu minh bạch. Việc giải quyết khiếu nại kéo dài gây ách tắc cho cả dự án và tạo ra những điểm nóng về an ninh trật tự. Để hạn chế tình trạng này, cần tăng cường công tác đối thoại, công khai thông tin quy hoạch, phương án bồi thường và giải quyết dứt điểm các kiến nghị của người dân ngay từ cơ sở.

2.3. Quy hoạch đô thị Nha Trang và áp lực lên quỹ đất

Tốc độ phát triển nhanh chóng đặt ra áp lực lớn lên quy hoạch đô thị Nha Trang. Việc mở rộng các khu đô thị, đặc biệt là các khu đô thị ven biển hay các dự án lớn như khu vực dự án sân bay Nha Trang cũ, đòi hỏi một quỹ đất khổng lồ. Điều này làm gia tăng số lượng các dự án thu hồi đất và số hộ dân bị ảnh hưởng. Công tác quy hoạch cần đi trước một bước, có tầm nhìn dài hạn, và phải được công bố rộng rãi để người dân nắm bắt thông tin, tránh tình trạng quy hoạch treo hoặc điều chỉnh tùy tiện gây xáo trộn và bức xúc trong xã hội.

III. Phân tích chính sách tái định cư và hỗ trợ sinh kế hiện nay

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là trụ cột của công tác thu hồi đất. Tại Nha Trang, việc áp dụng các chính sách này được thực hiện dựa trên quy định chung của quốc gia và được cụ thể hóa bằng các quyết định của tỉnh Khánh Hòa. Về cơ bản, chính sách hướng tới mục tiêu đảm bảo người dân có nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Chính sách tái định cư bao gồm việc bố trí đất hoặc nhà ở tại các khu tái định cư tập trung với hạ tầng đầy đủ. Nghiên cứu tại dự án Khu tái định cư Đất Lành cho thấy, việc được bố trí nơi ở mới giúp người dân thuận tiện hơn trong việc tiếp cận các dịch vụ phúc lợi xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, công tác này vẫn còn tồn tại hạn chế. Một số khu tái định cư chưa thực sự đáp ứng đầy đủ nhu cầu về không gian sống và các tiện ích đi kèm. Về hỗ trợ sinh kế, các chính sách tập trung vào hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, đào tạo và giải quyết việc làm. Mặc dù vậy, hiệu quả thực tế chưa cao. Nghiên cứu chỉ ra tỷ lệ lao động có việc làm không ổn định còn chiếm khá cao (lên đến 16,7% tại khu vực dự án Đất Lành), cho thấy sự thiếu vắng các dự án chuyển đổi nghề nghiệp cụ thể và bền vững. Việc đảm bảo an sinh xã hội cho người bị thu hồi đất không chỉ dừng lại ở việc đền bù bằng tiền mà cần một chiến lược toàn diện về việc làm và thu nhập lâu dài.

3.1. Đánh giá hiệu quả của chính sách tái định cư tập trung

Các chính sách tái định cư tập trung tại Nha Trang đã giải quyết được vấn đề chỗ ở cho phần lớn các hộ dân bị giải tỏa trắng. Các khu tái định cư thường được quy hoạch đồng bộ về hạ tầng điện, đường, trường, trạm. Điều này giúp người dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ công cộng. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách này phụ thuộc nhiều vào chất lượng xây dựng và vị trí của khu tái định cư. Nếu khu tái định cư ở quá xa trung tâm hoặc nơi làm việc cũ, nó sẽ gây xáo trộn lớn đến cuộc sống và công việc của người dân. Cần có sự khảo sát, lấy ý kiến người dân trước khi quyết định địa điểm và quy hoạch chi tiết khu tái định cư.

3.2. Các biện pháp hỗ trợ an sinh xã hội cho người bị thu hồi đất

Nhằm đảm bảo an sinh xã hội cho người bị thu hồi đất, Nhà nước đã triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ như: hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ đào tạo nghề và tìm kiếm việc làm, hỗ trợ sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, các khoản hỗ trợ bằng tiền mặt thường được các hộ gia đình sử dụng cho chi tiêu trước mắt hơn là đầu tư vào học nghề hay sản xuất. Theo nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Lương (2016), việc thiếu định hướng và các dự án chuyển đổi nghề nghiệp cụ thể là nguyên nhân chính khiến nhiều lao động rơi vào tình trạng thất nghiệp hoặc việc làm bấp bênh.

IV. Đánh giá chi tiết tác động xã hội từ thu hồi đất Nha Trang

Việc thu hồi đất tại Nha Trang đã tạo ra những tác động xã hội đa chiều, bao gồm cả tích cực và tiêu cực. Về mặt tích cực, nghiên cứu thực hiện tại phường Vĩnh Trường và xã Vĩnh Thái cho thấy thu nhập và đời sống người dân sau thu hồi đất có sự thay đổi tích cực. Nhiều hộ gia đình có thu nhập khá hơn (65% ở Vĩnh Trường), xây dựng nhà cửa khang trang, mua sắm được nhiều tài sản giá trị. Việc chuyển đổi từ lao động nông nghiệp sang các ngành nghề phi nông nghiệp cũng là một xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, mặt trái của quá trình này cũng rất đáng lo ngại. Một trong những tác động môi trường rõ rệt là tình trạng ô nhiễm tại các khu vực dự án, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Về mặt xã hội, tình hình an ninh trật tự trở nên phức tạp hơn, với sự gia tăng của các tệ nạn xã hội. Sự thay đổi đột ngột về kinh tế và lối sống khiến một bộ phận người dân, đặc biệt là thanh niên, dễ sa vào các tệ nạn. Bên cạnh đó, sự chuyển đổi cơ cấu việc làm dù diễn ra mạnh mẽ nhưng chưa bền vững, tỷ lệ lao động không có việc làm ổn định vẫn là một thách thức lớn đối với chính quyền địa phương. Những tác động này cho thấy cần có một cách tiếp cận toàn diện hơn, không chỉ tập trung vào khía cạnh kinh tế mà còn phải quan tâm đến sự ổn định xã hội và bảo vệ môi trường.

4.1. Sự thay đổi trong thu nhập và đời sống người dân sau thu hồi đất

Kết quả khảo sát tại hai dự án trọng điểm cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Một bộ phận người dân biết cách sử dụng tiền đền bù để đầu tư kinh doanh hoặc cải thiện nhà ở, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống. Báo cáo ghi nhận 65% hộ ở Vĩnh Trường và 35,63% hộ ở Vĩnh Thái có thu nhập tốt hơn. Tuy nhiên, cũng không ít hộ gặp khó khăn khi nguồn thu nhập chính từ đất nông nghiệp không còn, trong khi tiền bồi thường đã cạn kiệt sau khi chi tiêu cho các nhu cầu trước mắt. Điều này khẳng định đời sống người dân sau thu hồi đất phụ thuộc rất lớn vào khả năng quản lý tài chính và các chính sách hỗ trợ sinh kế của địa phương.

4.2. Chuyển dịch cơ cấu lao động và thách thức việc làm

Thu hồi đất nông nghiệp đã thúc đẩy một cuộc chuyển dịch cơ cấu lao động mạnh mẽ từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp. Tại các khu vực khảo sát, tỷ lệ hộ gia đình có lao động nông nghiệp giảm xuống chỉ còn 11,2% (Vĩnh Nguyên, Vĩnh Trường) và 24,5% (Vĩnh Thái). Lực lượng lao động này chuyển sang làm việc trong các ngành dịch vụ, xây dựng, buôn bán nhỏ. Thách thức lớn nhất là chất lượng việc làm. Do thiếu kỹ năng và định hướng, một bộ phận không nhỏ (tới 16,7%) rơi vào tình trạng việc làm không ổn định, thu nhập bấp bênh, đặt ra bài toán lớn về đào tạo nghề và giải quyết việc làm bền vững.

4.3. Các tác động tiêu cực đến môi trường và an ninh trật tự

Quá trình triển khai các dự án thu hồi đất thường đi kèm với các hoạt động xây dựng quy mô lớn, gây ra tác động môi trường như ô nhiễm bụi, tiếng ồn và rác thải. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng điều kiện môi trường tự nhiên xung quanh các dự án trở nên ô nhiễm hơn. Song song đó, sự xáo trộn về cộng đồng dân cư và sự xuất hiện của dòng tiền đền bù lớn có thể làm nảy sinh các vấn đề xã hội phức tạp. Tình hình an ninh trật tự tại một số địa bàn có diễn biến phức tạp hơn, các tệ nạn xã hội có chiều hướng gia tăng, đòi hỏi sự vào cuộc của các cơ quan chức năng để đảm bảo môi trường sống an toàn cho người dân.

V. Giải pháp tối ưu cho thu hồi đất Nha Trang theo Luật mới

Để giải quyết những thách thức trong công tác thu hồi đất tại Nha Trang và hướng tới sự phát triển bền vững, cần áp dụng một hệ thống giải pháp đồng bộ. Trước hết, về chính sách, việc áp dụng các quy định của Luật Đất đai 2024 cần được triển khai quyết liệt, đặc biệt là các quy định mới về phương pháp định giá đất đảm bảo nguyên tắc thị trường. Cần thành lập hội đồng định giá đất độc lập với sự tham gia của các chuyên gia và đại diện người dân để tăng tính minh bạch và khách quan. Thứ hai, về tổ chức thực hiện, cần nâng cao năng lực và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ làm công tác giải phóng mặt bằng. Quy trình thu hồi đất phải được thực hiện công khai, dân chủ từ khâu lập quy hoạch, thông báo thu hồi đến chi trả bồi thường. Tăng cường đối thoại, lắng nghe và giải quyết kịp thời các kiến nghị của người dân là chìa khóa để giảm thiểu khiếu nại đất đai. Thứ ba, giải pháp quan trọng nhất là đảm bảo sinh kế bền vững. Thay vì chỉ hỗ trợ bằng tiền, cần xây dựng các đề án đào tạo nghề gắn với nhu cầu của thị trường lao động địa phương, ưu tiên tuyển dụng lao động bị ảnh hưởng vào làm việc tại các dự án. Đồng thời, cần có chính sách khuyến khích, hỗ trợ vốn cho người dân khởi nghiệp, phát triển các mô hình kinh doanh nhỏ để tạo nguồn thu nhập ổn định và lâu dài.

5.1. Cải cách chính sách theo tinh thần của Luật Đất đai 2024

Luật Đất đai 2024 mang đến nhiều điểm mới tiến bộ, đặc biệt là quy định "bỏ khung giá đất" và xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường. Việc áp dụng hiệu quả quy định này sẽ giải quyết được gốc rễ của các bất cập về giá đất đền bù Khánh Hòa, giảm thiểu khiếu kiện và tạo sự công bằng. Các cấp chính quyền tại Nha Trang cần nhanh chóng xây dựng các văn bản hướng dẫn chi tiết, xây dựng bảng giá đất mới và tổ chức các phương pháp định giá đất cụ thể một cách khoa học, minh bạch để chính sách sớm đi vào cuộc sống.

5.2. Tăng cường minh bạch và sự tham gia của người dân

Minh bạch hóa toàn bộ quá trình là giải pháp căn cơ để tạo dựng lòng tin và sự đồng thuận. Mọi thông tin về quy hoạch đô thị Nha Trang, kế hoạch sử dụng đất, phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải được công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng và niêm yết tại địa phương. Cần tổ chức các buổi họp dân, đối thoại trực tiếp để lấy ý kiến, giải đáp thắc mắc và tiếp thu những góp ý hợp lý. Sự tham gia của người dân vào quá trình giám sát thực hiện sẽ giúp ngăn chặn tiêu cực và đảm bảo quyền lợi chính đáng của họ.

5.3. Xây dựng mô hình sinh kế bền vững sau thu hồi đất

Giải pháp sinh kế không nên chỉ dừng ở hỗ trợ tài chính một lần. Cần xây dựng các mô hình cụ thể, ví dụ như liên kết với các doanh nghiệp trên địa bàn để đào tạo và cung ứng lao động, phát triển các làng nghề dịch vụ du lịch, hay hỗ trợ nông dân chuyển đổi sang các mô hình nông nghiệp công nghệ cao trên diện tích đất còn lại. Việc đảm bảo một công việc ổn định và nguồn thu nhập bền vững là cách tốt nhất để ổn định đời sống người dân sau thu hồi đất và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội Nha Trang một cách hài hòa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Nha Trang, trung tâm kinh tế và du lịch trọng điểm của tỉnh Khánh Hòa, ghi nhận quy mô dân số đạt 401.966 người với tỷ lệ lao động chiếm 53% dân số vào năm 2013. Tốc độ đô thị hóa nhanh chóng cùng định hướng đưa Nha Trang trở thành đô thị loại I trực thuộc Trung ương đã thúc đẩy hàng loạt dự án hạ tầng, thương mại và du lịch sinh thái được triển khai. Tuy nhiên, quá trình thu hồi đất luôn đối mặt với xung đột lợi ích phức tạp giữa ba bên: Nhà nước, doanh nghiệp đầu tư và người dân sở hữu quyền sử dụng đất. Vấn đề giải tỏa mặt bằng, định giá đền bù và bảo đảm sinh kế sau di dời trở thành bài toán an sinh xã hội cấp bách.

Luận văn tập trung đánh giá toàn diện công tác quản lý nhà nước về thu hồi đất và tác động kinh tế - xã hội đối với người dân tại hai dự án tiêu biểu: Dự án Khu du lịch sinh thái đảo Hòn Một (vốn ngoài ngân sách do doanh nghiệp tư nhân làm chủ đầu tư) và Dự án Khu tái định cư Đất Lành (vốn ngân sách nhà nước). Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại phường Vĩnh Nguyên, phường Vĩnh Trường và xã Vĩnh Thái trong khoảng thời gian từ tháng 09/2015 đến tháng 05/2016, kế thừa nguồn số liệu giai đoạn 2011 - 2015.

Ý nghĩa của công trình thể hiện qua việc lượng hóa mức độ biến động tài sản và việc làm sau giải tỏa. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp nâng cao tỷ lệ đồng thuận của người dân từ 59,7% lên trên 90%, đồng thời tối ưu hóa chính sách bồi thường nhằm giảm thiểu khiếu kiện kéo dài tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết địa tô kinh tế của Karl Marx về giá trị quyền sử dụng đất và vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nước đối với tư liệu sản xuất đặc biệt. Đồng thời, nghiên cứu áp dụng Khung sinh kế bền vững do Bộ Phát triển Quốc tế Anh đề xuất nhằm phân tích 5 nguồn vốn cơ bản của hộ gia đình: vốn tự nhiên (đất đai), vốn con người (trình độ lao động, sức khỏe), vốn xã hội (mối quan hệ cộng đồng), vốn tài chính (tiền đền bù, tích lũy) và vốn vật chất (nhà ở, trang thiết bị).

Cơ sở pháp lý được thiết lập chặt chẽ dựa trên Luật Đất đai 2013 và Nghị định 47/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Các khái niệm cốt lõi bao gồm thu hồi đất bắt buộc vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, giải phóng mặt bằng, đơn giá bồi thường đất đai và an sinh sinh kế được chuẩn hóa rõ ràng. Nghiên cứu cũng mở rộng đối chiếu kinh nghiệm quốc tế tại Singapore, nơi chi phí giải tỏa mặt bằng chỉ chiếm khoảng 9% tổng mức đầu tư dự án nhờ quy hoạch trước từ 2 đến 3 năm, trái ngược với tỷ lệ từ 70% đến 80% thường thấy tại nhiều dự án ở Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp linh hoạt giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm đảm bảo tính khách quan và chiều sâu khoa học. Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ các báo cáo quản lý quy hoạch đất đai, số liệu bồi thường giai đoạn 2010 - 2014 của Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Nha Trang cùng hệ thống văn bản pháp quy của Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa.

Đối với dữ liệu sơ cấp, tác giả tiến hành điều tra khảo sát với tổng cỡ mẫu gồm 135 hộ gia đình bị thu hồi đất (trong đó có 95 hộ tại dự án đảo Hòn Một và 40 hộ tại dự án khu tái định cư Đất Lành) cùng 10 cán bộ chuyên trách quản lý địa chính tại địa phương. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên có định hướng được áp dụng nhằm đại diện đầy đủ cho các nhóm hộ mất đất sản xuất nông nghiệp và hộ giải tỏa nhà ở. Toàn bộ dữ liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả và thống kê so sánh trên phần mềm Microsoft Excel. Việc lựa chọn công cụ này cho phép đo lường chính xác các chỉ tiêu thay đổi về cơ cấu thu nhập, mức độ chuyển dịch lao động và kiểm định mức độ thỏa mãn của cộng đồng trong mốc thời gian thực hiện đề tài từ tháng 09/2015 đến tháng 05/2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra 4 phát hiện trọng tâm về công tác giải phóng mặt bằng và biến động đời sống dân cư tại thành phố Nha Trang:

Thứ nhất, mức độ hài lòng đối với chính sách bồi thường có sự phân hóa rõ rệt giữa hai nhóm dự án. Có tới 90% hộ dân tại dự án Khu du lịch sinh thái đảo Hòn Một đánh giá phương án bồi thường đạt mức tương đối tốt, trong khi tỷ lệ này tại dự án Khu tái định cư Đất Lành chỉ đạt 59,7%.

Thứ hai, thu nhập và điều kiện sống của một bộ phận lớn người dân có bước cải thiện tích cực sau khi nhận tiền đền bù. Cụ thể, 65% số hộ tại phường Vĩnh Trường và 35,63% số hộ tại xã Vĩnh Thái ghi nhận thu nhập gia đình tăng lên, nhiều hộ đã xây dựng nhà cửa kiên cố và mua sắm trang thiết bị tiện nghi.

Thứ ba, sự chuyển dịch cơ cấu việc làm diễn ra mạnh mẽ nhưng tiềm ẩn rủi ro bấp bênh. Tỷ lệ hộ duy trì lao động nông nghiệp ở mức cao giảm mạnh xuống chỉ còn 11,2% tại Vĩnh Nguyên, Vĩnh Trường và 24,5% tại khu vực Đất Lành (Vĩnh Thái). Do thiếu hụt các chương trình đào tạo nghề chuyên sâu, tỷ lệ lao động không có việc làm ổn định sau thu hồi đất vẫn chiếm 4,6% tại Vĩnh Nguyên - Vĩnh Trường và lên tới 16,7% tại xã Vĩnh Thái.

Thứ tư, quá trình thi công và tái định cư làm nảy sinh các tác động ngoại cảnh tiêu cực như tình trạng an ninh trật tự phức tạp, gia tăng tệ nạn xã hội và ô nhiễm môi trường tự nhiên cục bộ, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của hơn 40% hộ dân sinh sống lân cận.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tạo ra sự khác biệt lớn về tỷ lệ đồng thuận (90% so với 59,7%) xuất phát từ năng lực tài chính và tiến độ chi trả. Dự án đảo Hòn Một do doanh nghiệp tư nhân đầu tư có cơ chế hỗ trợ bổ sung linh hoạt, trong khi dự án Đất Lành sử dụng vốn ngân sách phải tuân thủ quy trình giải ngân chặt chẽ, dẫn đến tiến độ bàn giao đất tái định cư kéo dài. So với các bài học quốc tế, mức giá bồi thường đất nông nghiệp tại Nha Trang nhìn chung vẫn thấp hơn đáng kể so với giá giao dịch thực tế trên thị trường tự do, đặc biệt ở các vùng ven đô thị.

Các dữ liệu thu thập được mô tả sinh động thông qua biểu đồ tháp độ tuổi lao động và bảng tổng hợp 5 nguồn lực sinh kế trước và sau giải tỏa. Những minh chứng này phản ánh rõ nét việc dòng vốn tài chính tạm thời tăng lên từ tiền đền bù chưa thể bù đắp bền vững cho sự mất mát của nguồn vốn tự nhiên (đất sản xuất), đòi hỏi phải có chính sách chuyển đổi nghề nghiệp dài hạn thay vì chỉ hỗ trợ tiền mặt một lần.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất và ổn định cuộc sống người dân, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Hoàn thiện cơ chế định giá đất bồi thường tiệm cận thị trường: Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa và Sở Tài nguyên và Môi trường cần chủ trì xây dựng khung giá đền bù đạt mức 85% đến 90% giá thị trường thực tế trong điều kiện bình thường. Nhiệm vụ này cần được rà soát và cập nhật định kỳ hàng năm trong giai đoạn 2016 - 2018 nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người bị thu hồi đất.

2. Chuẩn bị hạ tầng khu tái định cư đồng bộ trước khi thu hồi: Ban Quản lý dự án phát triển quỹ đất thành phố Nha Trang phải thực hiện nguyên tắc hoàn thiện 100% hạ tầng kỹ thuật (điện, nước sinh hoạt, đường giao thông) và hạ tầng xã hội tại khu tái định cư tối thiểu 6 tháng trước khi ban hành quyết định thu hồi đất ở.

3. Thiết lập chương trình đào tạo nghề và chuyển đổi sinh kế bền vững: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội thành phố phối hợp cùng các chủ đầu tư dự án trích tối thiểu 10% kinh phí hỗ trợ để mở các lớp đào tạo nghề du lịch, dịch vụ biển. Mục tiêu hành động là giảm tỷ lệ lao động không ổn định tại khu tái định cư Đất Lành từ 16,7% xuống dưới 5% trong vòng 12 đến 24 tháng sau khi bàn giao mặt bằng.

4. Nâng cao tính công khai, minh bạch và năng lực đối thoại cơ sở: Ủy ban nhân dân các xã Vĩnh Thái, phường Vĩnh Nguyên và Vĩnh Trường tổ chức 100% các hội nghị lấy ý kiến công khai trước khi phê duyệt phương án bồi thường. Thiết lập quy trình phản hồi và xử lý dứt điểm 100% đơn thư khiếu nại trong thời hạn tối đa 30 ngày theo đúng quy định pháp luật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính trong công tác quản lý và nghiên cứu:

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai: Cán bộ thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Nha Trang sử dụng tài liệu làm căn cứ thực tiễn để tối ưu hóa quy trình giải phóng mặt bằng, hạn chế phát sinh tranh chấp tại các dự án tương lai.

2. Các chủ đầu tư và doanh nghiệp phát triển dự án: Các đơn vị kinh doanh bất động sản, du lịch nắm bắt được tâm lý và nhu cầu sinh kế của người dân, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ bổ sung linh hoạt giúp rút ngắn tiến độ bàn giao mặt bằng từ 20% đến 30%.

3. Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu học thuật: Nhóm nghiên cứu chuyên ngành Quản lý đất đai, Kinh tế nông nghiệp, Địa lý tài nguyên khai thác khung lý thuyết ngũ giác sinh kế và bộ dữ liệu khảo sát thực tế 135 hộ dân để phục vụ giảng dạy và phát triển đề tài chuyên sâu.

4. Chuyên gia tư vấn an sinh xã hội và chính sách công: Các nhà hoạch định chính sách tham khảo mô hình đánh giá tác động xã hội và sinh kế phục vụ xây dựng khung an toàn xã hội cho các dự án phát triển hạ tầng đô thị.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao có sự chênh lệch lớn về mức độ hài lòng giữa dự án đảo Hòn Một và khu tái định cư Đất Lành? Dự án Hòn Một đạt tỷ lệ đồng thuận 90% nhờ chủ đầu tư tư nhân áp dụng mức hỗ trợ thỏa đáng và chi trả tiền mặt nhanh chóng. Ngược lại, dự án Đất Lành sử dụng vốn ngân sách có tỷ lệ hài lòng chỉ 59,7% do vướng mắc thủ tục định giá kéo dài và hạ tầng khu tái định cư chưa hoàn thiện đồng bộ.

2. Đâu là rủi ro lớn nhất đối với sinh kế của người dân sau khi bị thu hồi đất nông nghiệp? Rủi ro lớn nhất là tình trạng việc làm bấp bênh khi 16,7% lao động tại xã Vĩnh Thái không có nghề nghiệp ổn định. Sau khi mất tư liệu sản xuất đất đai, nguồn vốn tài chính từ tiền đền bù nhanh chóng bị tiêu dùng cho sinh hoạt hàng ngày mà không tạo ra dòng tiền bền vững.

3. Luận văn áp dụng khung phân tích nào để đánh giá đời sống của các hộ gia đình? Nghiên cứu sử dụng Khung sinh kế bền vững với 5 nguồn vốn gồm vốn tự nhiên, con người, xã hội, tài chính và vật chất. Mô hình này giúp lượng hóa toàn diện sự biến đổi đời sống của 135 hộ khảo sát thay vì chỉ đo lường đơn thuần qua chỉ số thu nhập bằng tiền.

4. Kinh nghiệm quản lý thu hồi đất từ Singapore có thể đóng góp gì cho Việt Nam? Singapore kiểm soát chi phí đền bù ở mức khoảng 9% tổng vốn đầu tư nhờ công khai quy hoạch trước 2 đến 3 năm và chủ động điều tiết giá trị gia tăng từ hạ tầng công cộng. Địa phương có thể học hỏi cơ chế công khai quy hoạch sớm để hạn chế tình trạng đầu cơ đất đai.

5. Luật Đất đai 2013 và Nghị định 47/2014/NĐ-CP đã cải thiện công tác bồi thường như thế nào? Hệ thống văn bản mới quy định quyết định thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường phải tiến hành trong cùng một ngày, đồng thời bắt buộc lấy ý kiến dân cư công khai và xử lý khiếu nại trong 30 ngày, giúp tăng cường tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi người dân.

Kết luận

• Đánh giá thực chứng hiệu quả thu hồi đất: Luận văn đã phân tích sâu sắc thực trạng giải phóng mặt bằng tại 2 dự án đặc trưng của thành phố Nha Trang với cỡ mẫu khảo sát thực tế gồm 135 hộ dân và 10 cán bộ quản lý.
• Ghi nhận chuyển biến kinh tế tích cực: Hơn 65% hộ gia đình tại phường Vĩnh Trường nâng cao mức thu nhập và điều kiện nhà ở sau khi nhận bồi thường và tiếp cận hạ tầng mới.
• Chỉ rõ điểm nghẽn chuyển đổi việc làm: Tỷ lệ lao động có việc làm bấp bênh vẫn ở mức 16,7% tại khu tái định cư Đất Lành do thiếu hụt chiến lược đào tạo nghề dài hạn.
• Đề xuất hệ thống giải pháp khả thi: Kiến nghị lộ trình định giá đất đạt 85% đến 90% giá thị trường và hoàn thiện 100% hạ tầng tái định cư trước 6 tháng trong giai đoạn 2016 - 2018.
• Kêu gọi hành động đồng bộ: Cơ quan quản lý, doanh nghiệp đầu tư và cộng đồng dân cư cần phối hợp chặt chẽ trong việc thực thi chính sách nhằm hướng tới mục tiêu phát triển đô thị Nha Trang bền vững đến năm 2020.

Hãy tiếp tục tra cứu toàn văn luận văn để tham khảo chi tiết bảng số liệu thống kê và mô hình đánh giá sinh kế thực tiễn tại thành phố Nha Trang!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận của các vấn đề nghiên cứu. Khái quát về đất đai 1. Khái niệm về đất đai (land) Theo V.V Đôccutraiep (1846-1903): Đất là tầng ngoài của đá bị biến đổi một cách tự nhiên dưới tác dụng của tổng hợp của 5 yếu tố: sinh vật, đá mẹ, địa hình, khí hậu và tuổi địa phương.

Viện sĩ thổ nhưỡng nông hóa Liên Xô (cũ) - V. Theo quan điểm của C. Mác: Đất là tài sản mãi mãi với loài người, là điều kiện cần để sinh tồn, là điều kiện không thể thiếu được để sản xuất, là tư liệu sản xuất cơ bản trong nông lâm nghiệp [9]. Theo quan điểm của FAO thì đất được xem như là tổng thể của nhiều yếu tố gồm: Khí hậu, địa hình, đất, thổ nhưỡng, thủy văn, thực vật, động vật, những biến đổi của đất do hoạt động con người [17].

Theo Từ điển bách khoa Việt Nam thì đất là lớp mỏng trên cùng của vỏ Trái Đất tương đối tơi xốp do các loại đá phong hoá ra, có độ phì, trên đó cây cỏ có thể mọc được. Đất hình thành do tác dụng tổng hợp của nước, không khí và sinh vật lên đá mẹ [44]. Nếu nhìn nhận đất đai trên phương diện từ vạt đất thì đất đai là một phần diện tích cụ thể của bề mặt trái đất, bao gồm cả các yếu tố cấu thành môi trường sinh thái ngay trên và dưới bề mặt đất [26]. Như vậy, tùy theo quan điểm trong từng lĩnh vực về chuyên môn mà đất đai được các tác giả nhìn nhận trên các phương diện khác nhau và có nhiều ý nghĩa khác nhau.

Tuy nhiên, hiện nay khi nói đến đất người ta thường dùng hai khái niệm là đất (soil) và đất đai (land). Đất (soil) là lớp đất mặt của vỏ trái đất gọi là Thổ nhưỡng. Thổ nhưỡng phát sinh là do tác động lẫn nhau của khí trời (khí quyển), nước (thủy quyển), sinh vật (sinh quyển) và đá mẹ (thạch quyển) qua thời gian lâu dài. Khái niệm đất theo nghĩa đất đai (land) có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau, đất như là không gian, cộng đồng lãnh thổ, vị trí địa lý, nguồn vốn, môi trường, tài sản [16].

Trong quản lý nhà nước về đất đai người ta thường đề cập đến đất đai theo khái niệm đất (land). PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 1. Phân loại đất (land/soil classification) Hiện nay, trên thế giới tùy theo mục đích phân loại mà có nhiều cách phân loại đất khác nhau. Ở Việt Nam, đất thường được phân loại theo hai cách: Phân loại đất theo thổ nhưỡng và phân loại đất theo mục đích sử dụng [16].

Phân loại đất theo thổ nhưỡng (soil classification) Phân loại đất theo thổ nhưỡng (theo Khoa học đất) mục đích nhằm xây dựng bản đồ thổ nhưỡng. Trên thế giới có 3 trường phái chủ yếu [16]: • Phân loại đất theo nguồn gốc phát sinh • Phân loại đất theo định lượng các tầng đất • Phân loại đất theo FAO - UNESCO Ở Việt Nam, năm 1976, Bộ Nông nghiệp đã xây dựng bản đồ đất tỉ lệ 1/1.000, bảng phân loại đất chia đất của nước ta thành 13 nhóm với 30 loại đất theo phát sinh. Từ những năm cuối thập kỷ 80 của thế kỷ 20, ở nước ta đã sử dụng hệ thống phân loại đất theo định lượng FAO - UNESCO, bảng phân loại đất theo phương pháp FAO - UNESCO gồm 19 nhóm và 54 loại đất [7]. Phân loại đất theo mục đích sử dụng (land classification) Ở Việt Nam, Luật đất đai đầu tiên (1987) quy định đất đai được phân làm 5 loại theo mục đích sử dụng, gồm đất NN, đất lâm nghiệp, đất khu dân cư, đất chuyên dùng và đất chưa sử dụng.

Luật đất đai 1993 quy định đất đai được phân thành 6 loại theo mục đích sử dụng, gồm đất NN, đất lâm nghiệp, đất khu dân cư nông thôn, đất đô thị, đất chuyên dùng và đất chưa sử dụng [42]. Cách phân loại đất theo Luật đất đai 1987 và Luật đất đai 1993 được vừa theo mục đích sử dụng, lại theo địa bàn gây nên sự chồng chéo. Để khắc phục tình trạng này, Luật Đất đai 2003 có hiệu lực từ ngày 01/7/2004 quy định căn cứ theo mục đích sử dụng, đất đai được phân thành 3 nhóm: Nhóm đất NN, nhóm đất phi NN, nhóm đất chưa sử dụng [43]. Loại đất, mục đích sử dụng đất của mỗi thửa đất được xác định theo giấy tờ pháp lý về quyền sử dụng đất hoặc theo hiện trạng sử dụng đất [9].

- Nhóm đất nông nghiệp: Đất NN là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về NN, lâm nghiệm, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối và mục đích bảo vệ, phát triển rừng. Nhóm đất NN được phân làm các phân nhóm gồm đất sản xuất NN, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất NN khác [5], [10] - Nhóm đất phi NN: Đất phi NN là đất đang được sử dụng không thuộc nhóm đất NN. Nhóm đất phi NN bao gồm đất ở, đất chuyên dùng, đất tôn giáo tín ngưỡng, đất nghĩa trang, nghĩa địa, đất sông ngòi, kênh, rạch, suối và mặt nước chuyên dùng và PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 đất phi NN khác [5], [10]. Trong các phân nhóm của nhóm đất NN, phi NN lại được chia thành nhiều loại đất khác nhau.

- Nhóm đất chưa sử dụng: Đất chưa sử dụng là đất chưa xác định mục đích sử dụng. Đất chưa sử dụng bao gồm đất bằng chưa sử dụng, đất đồi núi chưa sử dụng, núi đá không có rừng cây [5], [10]. Như vậy, theo mục đích sử dụng đất, ở nước ta đất được chia làm 3 loại: Đất NN, đất phi NN và đất chưa sử dụng. Với tốc độ CNH, ĐTH ngày càng cao như hiện nay, đất NN luôn có xu hướng chuyển sang đất phi NN với diện tích lớn.

Thu hồi đất, Giải tỏa, Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư * Thu hồi đất: là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai. * Giải toả: Khi Nhà nước cần thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích Quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế thì sẽ tiến hành các bước theo đúng qui định của pháp luật nhằm mục đích lấy được mặt bằng khu đất cần sử dụng cho các mục đích trên gọi là giải toả [29]. * Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất. * Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển.

* Bố trí tái định cư: Người bị thu hồi đất nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi [29]. Đối với các dự án tái định cư (TĐC) khi Nhà nước thu hồi đất ở và tiến hành phân lô theo quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt để bố trí lại cho các hộ bị giải tỏa sau khi đã thi công hạ tầng cơ sở thì được gọi là TĐC tại chỗ. Việc bố trí lại đất TĐC tại nơi ở mới phải có điều kiện sinh hoạt tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ. Giải toả, bồi thường và bố trí TĐC khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào các mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích Quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế là những hành vi được qui định tại Hiến pháp năm 1992, chương II Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Sinh kế Khái niệm sinh kế có thể được hiểu và sử dụng theo nhiều cách khác nhau. Theo một định nghĩa được chấp nhận rộng rãi thì “Sinh kế bao gồm các khả năng, các tài sản (bao gồm cả các nguồn lực vật chất và xã hội) và các hoạt động cần thiết để PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 kiếm sống”[45]. Một sinh kế bền vững khi nó có khả năng ứng phó và phục hồi khi bị tác động hay có thể thúc đẩy các khả năng và tài sản ở cả thời điểm hiện tại và trong tương lai trong khi không làm xói mòn nền tảng nguồn lực tự nhiên. Sinh kế cũng có thể được mô tả như tổng hợp của nguồn lực và năng lực liên quan tới các quyết định và hoạt động của một người hoặc một nhóm người nhằm cố gắng kiếm sống và đạt được các mục tiêu và mơ ước của mình.

Tiêu chí sinh kế bền vững gồm: an toàn lương thực, cải thiện điều kiện môi trường tự nhiên, cải thiện điều kiện môi trường cộng đồng - xã hội, cải thiện điều kiện vật chất, được bảo vệ tránh rủi ro và các cú sốc [27]. Sinh kế bền vững có thể được mô tả là: Chống đỡ được với những cú sốc và áp lực bên ngoài, không phụ thuộc vào các hỗ trợ từ bên ngoài, được thích nghi hoá để duy trì được sức sản xuất lâu dài của nguồn tài nguyên thiên nhiên và bền vững mà không làm suy yếu và ảnh huởng tới các giải pháp sinh kế của những người khác. Để đảm bảo sinh kế bền vững, một cộng đồng, một hộ gia đình, một cá nhân cần có năm tài sản ( vốn) gồm [27], [45], [46]: Hình 2.1: Tài sản của người dân (ngũ giác sinh kế) (Nguồn: [47]) - Vốn tự nhiên (natural capital): Vốn tự nhiên là tất cả những nguyên vật liệu tự nhiên để tạo dựng sinh kế như đất đai, rừng, nước và đồng cỏ. Khung sinh kế bền vững coi đất đai là một tài sản tự nhiên rất quan trọng đối với sinh kế nông thôn.

Đất đai đóng một vị trí quan trọng về nhiều mặt và tạo cơ sở để người nông dân tiếp cận các loại tài sản khác và sự lựa chọn những sinh kế thay thế [47]. PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 8 - Vốn con người (human capital): Nguồn vốn con người biểu hiện gồm kỹ năng, kiến thức, khả năng lao động và sức khoẻ của con người. Các yếu tố này giúp cho con người có thể theo đuổi những chiến lược tìm kiếm thu nhập khác nhau và đạt những mục tiêu sinh kế của họ. Ở mức độ gia đình, nguồn vốn con người được coi là số lượng và chất lượng lao động hiện có.