Luận văn: Thỏa thuận ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam

Luận văn phân tích thực trạng pháp luật về đào tạo nghề tại doanh nghiệp tỉnh Nam Định, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách.

• Tác giả: Mai Duy Phước
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Vũ Huân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Thỏa thuận ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ Luật học
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và bản chất pháp lý của thỏa thuận ấn định giá

Thỏa thuận ấn định giá là một trong những hình thức hạn chế cạnh tranh phổ biến nhất trong nền kinh tế thị trường. Đây là các thỏa thuận giữa các doanh nghiệp nhằm thống nhất, điều chỉnh hoặc duy trì mức giá bán sản phẩm, dịch vụ. Bản chất pháp lý của loại thỏa thuận này là vi phạm nguyên tắc cạnh tranh tự do, gây ảnh hưởng tiêu cực đến lợi ích người tiêu dùng và môi trường kinh doanh lành mạnh. Theo pháp luật cạnh tranh Việt Nam, các thỏa thuận này bị cấm trừ một số trường hợp được miễn trừ. Hậu quả pháp lý của việc vi phạm quy định về giá cấm là bị phạt hành chính, buộc thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả.

1.1. Định nghĩa thỏa thuận ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh

Thỏa thuận ấn định giá là hợp đồng, hiệp thương lượng hoặc quyết định của tổ chức doanh nghiệp nhằm cố định, duy trì hoặc thay đổi giá bán. Các thỏa thuận này thường được ký kết giữa các cạnh tranh thủ trong cùng ngành hoặc lĩnh vực kinh doanh. Chúng bao gồm việc thỏa thuận về giá bán lẻ, giá sỉ, mức chiết khấu hoặc các điều khoản giá khác. Mục đích của các thỏa thuận này là loại bỏ sự cạnh tranh về giá, từ đó bảo vệ lợi nhuận các bên.

1.2. Bản chất vi phạm pháp luật cạnh tranh

Bản chất của thỏa thuận ấn định giá là tạo ra rào cản cạnh tranh, hạn chế quyền tự do kinh doanh của các doanh nghiệp khác và lợi ích của người tiêu dùng. Những thỏa thuận này làm méo mó thị trường, ngăn cản những doanh nghiệp mới vào thị trường và giữ cho giá cả ở mức cao hơn mức cạnh tranh tự do. Theo pháp luật quốc tế và các nước phát triển, đây là hành vi bị cấm tuyệt đối vì gây thiệt hại lớn đến kinh tế xã hội.

II. Thực trạng điều chỉnh pháp luật ở Việt Nam

Hệ thống pháp luật Việt Nam về cạnh tranh được bắt đầu xây dựng từ những năm 1990, với những công trình nghiên cứu và thảo luận về kinh tế thị trường. Luật Cạnh tranh lần đầu tiên được ban hành năm 2004, sau đó được sửa đổi, bổ sung vào năm 2018. Pháp luật hiện hành quy định chi tiết về các thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, bao gồm thỏa thuận ấn định giá. Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng, vẫn còn nhiều tồn tại và hạn chế trong việc phát hiện, điều tra và xử lý các thỏa thuận này. Cơ quan quản lý cạnh tranh Việt Nam vẫn đối mặt với những thách thức lớn trong công tác kiểm soát và xử phạt các vi phạm.

2.1. Khung pháp lý hiện hành điều chỉnh thỏa thuận ấn định giá

Luật Cạnh tranh 2018 là văn bản pháp luật chính điều chỉnh các thỏa thuận về giá tại Việt Nam. Luật quy định các thỏa thuận bị cấm tuyệt đối bao gồm thỏa thuận ấn định giá, chia thị trường, hạn chế sản lượng. Ngoài ra, các Nghị định hướng dẫn và thông tư của Bộ Công Thương cung cấp chi tiết về tiêu chí nhận diện, điều tra và xử lý. Tuy nhiên, khung pháp lý này còn một số lỗ hổng cần hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn và tiêu chuẩn quốc tế.

2.2. Những vướng mắc trong áp dụng pháp luật

Trong thực tế, việc áp dụng pháp luật cạnh tranh ở Việt Nam vẫn gặp nhiều khó khăn. Chứng minh thỏa thuận ấn định giá không phải lúc nào cũng đơn giản, đặc biệt khi thỏa thuận được thực hiện một cách tinh tế, ẩn thúc. Năng lực của cơ quan quản lý và điều tra vẫn còn hạn chế, cơ sở vật chất chưa đầy đủ. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc phát hiện và xử lý vi phạm cũng cần được cải thiện.

III. Kinh nghiệm quốc tế trong điều chỉnh thỏa thuận ấn định giá

Các nước phát triển có kinh nghiệm lâu đời trong việc kiểm soát thỏa thuận ấn định giá. Hoa Kỳ từ thế kỷ 19 đã có Luật Sherman cấm các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, bao gồm thỏa thuận ấn định giá. Liên minh Châu Âu áp dụng các quy tắc cạnh tranh rất nghiêm ngặt, với phạt tiền lên tới 10% doanh thu toàn cầu. Nhật Bản cũng có hệ thống pháp luật cạnh tranh hoàn chỉnh với các cơ chế giám sát hiệu quả. Những kinh nghiệm này rất quý báu cho Việt Nam trong quá trình hoàn thiện pháp luật cạnh tranh của mình, nhất là trong việc nâng cao hiệu quả kiểm soát và mức phạt phù hợp.

3.1. Cách tiếp cận pháp luật Hoa Kỳ và Châu Âu

Luật chống độc quyền ở Hoa Kỳ coi thỏa thuận ấn định giá là vi phạm bản chất không cần chứng minh tác hại. Châu Âu áp dụng nguyên tắc cấm tuyệt đối các thỏa thuận hạn chế cạnh tranh. Cả hai phát hành đều có cơ chế điều tra mạnh mẽ, cho phép kiểm soát bất ngờ. Các bản án điển hình từ các nước này thiết lập tiền lệ pháp luật rõ ràng, giúp doanh nghiệp hiểu rõ các yêu cầu pháp luật.

3.2. Bài học từ Nhật Bản và các nước châu Á

Nhật Bản kết hợp kiểm soát chặt chẽ với tính mềm dẻo trong áp dụng pháp luật. Cơ quan cạnh tranh Nhật Bản có quyền lực điều tra mạnh nhưng cũng tôn trọng các thỏa thuận hợp lý. Các nước ASEAN đang học hỏi từ những kinh nghiệm này để xây dựng hệ thống pháp luật cạnh tranh phù hợp với tình hình kinh tế địa phương. Bài học quan trọng là cần cân bằng giữa bảo vệ cạnh tranh và hỗ trợ phát triển doanh nghiệp.

IV. Giải pháp hoàn thiện pháp luật cạnh tranh Việt Nam

Để hoàn thiện pháp luật về thỏa thuận ấn định giá, Việt Nam cần thực hiện nhiều biện pháp toàn diện. Thứ nhất, cần sửa đổi, bổ sung các quy định để rõ ràng hơn về các tiêu chí nhận diện thỏa thuận ấn định giá. Thứ hai, cần tăng cường năng lực cho cơ quan quản lý cạnh tranh về nhân lực, trang thiết bị và quyền hạn điều tra. Thứ ba, cần nâng cao mức phạt để có tác dụng răn đe hiệu quả. Thứ tư, cần tăng cường hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm từ các nước có hệ thống pháp luật cạnh tranh phát triển. Cuối cùng, cần nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về các hành vi bị cấm và hậu quả pháp lý.

4.1. Sửa đổi và hoàn thiện khung pháp luật

Luật Cạnh tranh cần được sửa đổi để quy định chi tiết hơn về các dạng thỏa thuận ấn định giá trong thực tế như cộng tác trực tuyến, giá động lực. Cần rõ ràng hóa các trường hợp được miễn trừ để tránh làm ảnh hưởng đến hợp tác hợp pháp giữa doanh nghiệp. Các hướng dẫn áp dụng cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với xu hướng kinh tế mới, đặc biệt là nền kinh tế số.

4.2. Nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật

Cơ quan quản lý cạnh tranh cần được trang bị công nghệ cao để phát hiện và điều tra các thỏa thuận ấn định giá, đặc biệt các thỏa thuận ẩn thúc. Cần tăng cường đào tạo cho cán bộ điều tra về kỹ năng điều tra hiện đại. Cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng và lực lượng thực thi pháp luật. Nên nâng cao mức phạt để có tác dụng răn đe, đồng thời công khai các vụ việc điển hình để nâng cao nhận thức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận về thoả thuận ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh Chương 2: Thực trạng điểu chỉnh pháp luật đếi với các thoả thuận ấn dịnh giá nhằm hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam Chương 3: Một số dé xuất hoàn thiện pháp luật để điều chỉnh hiệu quả các thoả thuận ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam. cũng đã được pháp luật cạnh tranh dự liệu và cho phép được làm các thủ tục để miễn trử trách nhiệm pháp lý Trên thực tế, đã có nhiều hoạt động của các chủ thể lcinh tế ở thị trường nước ta vị phạm các quy dịnh của luật Canh tranh nhưng chưa dược xử lý một cách nghiêm khắc, triệt để, gây ra nhiêu bat én trong hoạt động của nên kinh tế, ảnh hưởng đến quyền lợi của các đoanh nghiệp khác và người tiêu dùng xã hôi. hai vụ việc han chế canh tranh điển hình được nhắc đến nhiều nhất là Công ty Xăng dầu Hàng không Việt Nam ( Vinapco) ngừng cung cấp xăng dầu cho Công ty Daciic Airlines (PA) với lý do Công ty Pacile Airlines không đồng ý với mức giá về cung ứng xăng đầu do Vinapco để xuất. © vy thir hai, cic doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đã ký biên bản thỏa thuận Ấn định phi trong lĩnh vực bảo hiểm xe cơ giới.

Mới dây, sau khi Ngân hàng Techcombank nâng lãi suất huy động tiền gửi lên 17%/năm, các ngân hàng thương mại trong Iliệp hội Ngân hàng đã thỏa thuận nhau đưa ra mức lãi suất 14%/năm cũng là vi phạm các quy dịnh của Luật Cạnh tranh. Có thể nói, hoạt động của các hiệp hội trong một số ngành (Bảo hiểm, Thép, Ngân hàng) thực tế dã có những hảnh vi lim hạn chế cạnh tranh. Nganh Ngân hàng dã có dấu hiệu vi phạm khi ấn định trần lãi suất tiễn gửi Ngành Thép công khai thỏa thuận ấn định giá bản thép. Thời gian qua, có đâu hiệu thỏa thuận ấn dịnh giá bán mặt hàng sữa hột nhãn hiệu nước ngoài nhập khẩu.

Tuy nhiên, ngoài Hiệp hội Ngân hàng đã xin rút thỏa thuận nói trên, vụ việc của Hiệp hội Thép đã không bị xử lý Với mong muốn thực hiện nghiên cứu để làm rõ bản chất, cũng như các hỉnh thức biểu hiện của những thỏa thuận ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh dưới cả hai gác độ tích cực vả Liêu cực, cũng như thực trạng áp dụng các quy định về vân để này của pháp luật cạnh tranh Việt Nam, đồng thời, dựa trên cơ sở thara khảo một số quy định của pháp luật cạnh tranh các nước tiền luật đối với các thỏa thuận này theo pháp luật cạnh Iranh của Việt Nam, đồng thời, có thực hiên nghiên cứu so sánh pháp luật cạnh tranh của một số nước trên thế giới để rút ra bài học kinh nghiệm và để xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật cạnh tranh nhằm nâng ao hiệu quả diều chỉnh pháp luật dối với loại thoả thuận này ở Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luân duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lé nin; quan điểm của Đảng và Nhà nước la về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường dịnh hưởng xã hội chủ nghĩa. Trong quả trình nghiên cứu, Luận văn cũng sử dụng các phương pháp: phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu, diễn giải, quy nạp, đánh giá, thống kê, v. để thực hiện những nội dung nghiên cửu dã đặt ra 6.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận Kết quả nghiên cứu và các để xuất, kiến nghị của luận văn có ý nghĩa póp phần hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh và nâng cao hiệu quả diều chính pháp luật đối với các thoả thuận 4n định giá nhằm hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam hiện nay. Tuận văn cũng có thể sử dụng làm tư liệu nghiên cứu, giáng day vé chuyên ngành luật Cạnh tranh 7. Kết câu của Luận văn Ngoài phần mở dầu, kết luận, danh mục tải liệu tham khảo, luận văn được kết câu thành 3 chương: Chương 1: Những vấn đề lý luận về thoả thuận ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh Chương 2: Thực trạng điểu chỉnh pháp luật đếi với các thoả thuận ấn dịnh giá nhằm hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam Chương 3: Một số dé xuất hoàn thiện pháp luật để điều chỉnh hiệu quả các thoả thuận ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam. cũng đã được pháp luật cạnh tranh dự liệu và cho phép được làm các thủ tục để miễn trử trách nhiệm pháp lý Trên thực tế, đã có nhiều hoạt động của các chủ thể lcinh tế ở thị trường nước ta vị phạm các quy dịnh của luật Canh tranh nhưng chưa dược xử lý một cách nghiêm khắc, triệt để, gây ra nhiêu bat én trong hoạt động của nên kinh tế, ảnh hưởng đến quyền lợi của các đoanh nghiệp khác và người tiêu dùng xã hôi.

hai vụ việc han chế canh tranh điển hình được nhắc đến nhiều nhất là Công ty Xăng dầu Hàng không Việt Nam ( Vinapco) ngừng cung cấp xăng dầu cho Công ty Daciic Airlines (PA) với lý do Công ty Pacile Airlines không đồng ý với mức giá về cung ứng xăng đầu do Vinapco để xuất. © vy thir hai, cic doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đã ký biên bản thỏa thuận Ấn định phi trong lĩnh vực bảo hiểm xe cơ giới. Mới dây, sau khi Ngân hàng Techcombank nâng lãi suất huy động tiền gửi lên 17%/năm, các ngân hàng thương mại trong Iliệp hội Ngân hàng đã thỏa thuận nhau đưa ra mức lãi suất 14%/năm cũng là vi phạm các quy dịnh của Luật Cạnh tranh. Có thể nói, hoạt động của các hiệp hội trong một số ngành (Bảo hiểm, Thép, Ngân hàng) thực tế dã có những hảnh vi lim hạn chế cạnh tranh.

Nganh Ngân hàng dã có dấu hiệu vi phạm khi ấn định trần lãi suất tiễn gửi Ngành Thép công khai thỏa thuận ấn định giá bản thép. Thời gian qua, có đâu hiệu thỏa thuận ấn dịnh giá bán mặt hàng sữa hột nhãn hiệu nước ngoài nhập khẩu. Tuy nhiên, ngoài Hiệp hội Ngân hàng đã xin rút thỏa thuận nói trên, vụ việc của Hiệp hội Thép đã không bị xử lý Với mong muốn thực hiện nghiên cứu để làm rõ bản chất, cũng như các hỉnh thức biểu hiện của những thỏa thuận ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh dưới cả hai gác độ tích cực vả Liêu cực, cũng như thực trạng áp dụng các quy định về vân để này của pháp luật cạnh tranh Việt Nam, đồng thời, dựa trên cơ sở thara khảo một số quy định của pháp luật cạnh tranh các nước tiền nước và Pháp luật số 9 năm 2000; “Pháp luật cạnh tranh ở Liệt Nam: Như câu, khả năng và một vài kiến nghị” của T§. Phạm Iuy Nghĩa, Tạp chí Nhà nước và Pháp iật số 11 năm 2000.

Sau khi Luật Canh tranh năm 2004 dược ban hành, một số công trình nghiên cứa đã tiếp tục đi sâu nghiên cửu và luận giải các quy định của pháp luật cạnh tranh như: “Tim hiểu về Luật Cạnh tranh" của Lắc gid Tran Minh Sơn, Nxb. Tư pháp năm 2005; “ Đừnh luận khoa học Luật Cạnh tranh” của T'S. Lê Hoàng Oanh, Nxb. Chính trị Quốc gia năm 2005, “Phản tích và luận giải các qợ: định của Luật Cạnh tranh về hành vì lam dung vị trì thông lĩnh thị trường, vị trí độc quyền để hạn chế cạnh tranh” của PGS.

Nguyễn Như Phát và Th5. Nguyễn Ngọc Sơn, Nxb. Tư pháp năm 2006, “Pháp luật cạnh tranh tại Việt Nam” của các tác piá TR. Lê Danh Vinh, Hoang Xuan Đắc, Th5.

Nguyễn Ngọc Sơn, Nxb. Tư pháp năm 2006; “Chính sách và thực tiễn pháp luật cạnh tranh của Cộng hoà Pháp của Nxb. Chính trị Quốc gia nim 2007, “7ïêu chí dánh giả tính cạnh tranh bat hop pháp của mỘt số nước và một số bình luận về Luật Cạnh tranh của Liệt Nam” của tác giả Nguyễn Văn Cương. năm 2006, “Hành vì hạn chế cạnh tranh — Mộ số vụ việc diễn hình của Châu Âu” - tài liệu tham khảo thuộc I3 án hỗ trợ thương mại đa biên (MULTRAP) và Bộ Công Thương Việt Nam phối hợp thực hiện năm 2009; “Chính sàch cạnh tranh từ gác dộ quốc gia dang phát triển” của tắc giả Bùi Nguyễn Anh Tuấn, năm 2010; “Điểw chỉnh pháp luật đối với các thoả thuận hạn chế cạnh tranh ở Uiệt Nam hiện nay" - Luận án Tiên sĩ của tác giả Nguyễn Thi Nhung, năm 201 1.

Nhin chung, các công trình khoa học này đều đã tiếp cận nghiên cứu pháp luật cạnh tranh ở những phạm vi, mức độ và các khía cạnh khác nhau Tuy nhiên, chưa có công trình nào đặt vẫn để nghiên cứu một cách toản điện, day đủ và có hệ thống về các thỏa thuận ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh 2. Thực trạng các thỏa thuận ấn định giá nhằm hạn chế 49 cạnh tranh trên thị trường, Việt Nam thời gian qua 2. Thực trạng xử lý các thöa thuận ấn định giá nhằm hạn $7 chế cạnh tranh 2. Mật số nhận xét về thực trạng điều chỉnh pháp luật 65 các thỏa thuận Ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam 2.

Về các quy định của pháp luật cạnh tranh. VỀ thực tiễn 4p dụng các quy định pháp luật cạnh 69 tranh Chương 3: MỘI SỐ ĐỂ XUẤT HOẢN THIÊN PHÁP 73 LUAT DE DIEU CHINH HIRU QUA CAC THOA THUAN AN DINH GIA NHAM HAN CHE CANH TRANH 3. Những định hướng cơ bản nhằm huàn thiện pháp 73 luật để điều chỉnh hiệu quả các thỏa thuận ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh 3. Cơ chế điêu chỉnh pháp luật về thỏa thuận ấn định giá 73 phải gắn liền với chỉnh sách cạnh tranh phủ hợp, hiệu quả 3.

Cơ chế điều chính pháp luật về thöa thuận ấn định giá 74 gắn liền với việc đâm bảo quá trình mở cửa hồi nhập kinh tế quốc tế và khu vực 3. Cơ chế điều chỉnh pháp luật về thôa thuận ấn định giá 75 gắn liền với việo đám báo sự công bằng lợi ích giữa Nhá nước, người tiêu dùng và doanh nghiệp 3. Cơ chế diễu chính pháp luật về thỏa thuận Ấn định gid Tú gắn liền với cơ chế kiểm soát giá cả độc quyển 3. Cơ chế diều chỉnh pháp luật về thỏa thuận ẫn dịnh pid 77 gắn liền với mỗi quan hệ với các quy định pháp luật khác 3.

Kiến nghị các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả 78 điều chỉnh pháp Mật đối với các thỏa thuận ấn định giá nhằm hạn chế cạnh tranh KẾT LUẬN 86 TÀI LIỆU THAM KHẢO 88 nước và Pháp luật số 9 năm 2000; “Pháp luật cạnh tranh ở Liệt Nam: Như câu, khả năng và một vài kiến nghị” của T§.