Luận văn thạc sĩ về hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích việc thiết lập hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính theo chuẩn mực kế toán công quốc tế tại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Chí Hiếu
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thiết Lập Hệ Thống Tài Khoản Và Báo Cáo Tài Chính
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHO VIỆC THIẾT LẬP HỆ THỐNG TÀI KHOẢN VÀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN CÔNG QUỐC TẾ VÀO ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP TẠI VIỆT NAM
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN
• 1.2. BẢN CHẤT CỦA KẾ TOÁN
• 1.3. PHÂN LOẠI KẾ TOÁN
• 1.4. CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VÀ CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN
• 1.4.1. Khái niệm
• 1.4.2. Cách thức ban hành Chuẩn mực kế toán trên thế giới
• 1.5. CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP
• 1.5.1. Đặc điểm đơn vị hành chính sự nghiệp
• 1.5.1.1. Khái niệm
• 1.5.1.2. Đặc điểm
• 1.5.2. Phân loại
• 1.6. TÀI KHOẢN KẾ TOÁN
• 1.6.1. Khái niệm
• 1.6.2. Kết cấu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH VÀ TÀI KHOẢN ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP HIỆN NAY TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Chế độ kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của chế độ kế toán hành chính sự nghiệp
• 2.1.2. Chế độ kế toán hành chính sự nghiệp theo Quyết định 19/2006/QĐ-BTC
• 2.2. Đánh giá chung chế độ kế toán hành chính sự nghiệp hiện hành
• 2.3. Hệ thống báo cáo tài chính
• 2.3.1. Những quy định hiện nay
• 2.3.2. Một số hạn chế của hệ thống báo cáo tài chính hiện hành
• 2.3.3. Kết quả khảo sát thực tế
• 2.4. Hệ thống tài khoản
• 2.4.1. Những quy định hiện nay
• 2.4.2. Một số hạn chế của hệ thống tài khoản hiện hành
• 2.4.3. Kết quả khảo sát thực tế
• 2.5. Cơ chế quản lý tài chính Nhà nước ở đơn vị hành chính sự nghiệp hiện nay
• 2.5.1. Các quy định về quản lý Ngân sách Nhà nước và thu chi qua Kho bạc Nhà nước
• 2.5.2. Luật ngân sách Nhà nước
• 2.5.3. Văn bản hướng dẫn thu và chi ngân sách Nhà nước
• 2.5.4. Các quy định về cơ chế tài chính đối với các đơn vị hành chính sự nghiệp
• 2.5.5. Đơn vị hành chính nhà nước
• 2.5.6. Đơn vị sự nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT LẬP HỆ THỐNG TÀI KHOẢN VÀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN CÔNG QUỐC TẾ VÀO ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng của Việt Nam
• 3.1.1. Quan điểm thiết lập hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính
• 3.1.2. Quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử cụ thể
• 3.1.3. Phù hợp với môi trường kinh tế chính trị xã hội Việt Nam
• 3.1.4. Tuân thủ những quy định của Chuẩn mực kế toán công quốc tế
• 3.2. Hệ thống tài khoản
• 3.2.1. Những yêu cầu đối với hệ thống tài khoản
• 3.2.2. Hệ thống tài khoản đề nghị áp dụng cho đơn vị hành chính sự nghiệp
• 3.2.3. Phân loại hệ thống tài khoản
• 3.2.4. Giải thích nội dung, kết cấu và phương pháp ghi chép tài khoản kế toán
• 3.3. Hệ thống báo cáo tài chính
• 3.3.1. Những yêu cầu đối với hệ thống báo cáo tài chính
• 3.3.2. Hệ thống báo cáo tài chính đề nghị áp dụng cho đơn vị hành chính sự nghiệp
• 3.3.3. Hệ thống BCTC đề xuất
• 3.3.3.1. Báo cáo tình hình tài chính
• 3.3.3.2. Báo cáo kết quả hoạt động
• 3.3.3.3. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
• 3.3.3.4. Thuyết minh Báo cáo tài chính
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thiết lập hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính

Thiết lập hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính là một phần quan trọng trong quản lý tài chính công. Hệ thống này không chỉ giúp các đơn vị hành chính sự nghiệp theo dõi và kiểm soát tài chính mà còn đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Việc áp dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế vào hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính tại Việt Nam đang trở thành một yêu cầu cấp thiết.

1.1. Khái niệm về hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính

Hệ thống tài khoản là phương pháp phân loại và hệ thống hóa các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh. Báo cáo tài chính là tài liệu tổng hợp thông tin tài chính của đơn vị, phản ánh tình hình tài chính và kết quả hoạt động.

1.2. Vai trò của hệ thống tài khoản trong quản lý tài chính

Hệ thống tài khoản giúp các đơn vị hành chính sự nghiệp theo dõi, kiểm soát và báo cáo tình hình tài chính một cách chính xác. Điều này không chỉ hỗ trợ trong việc ra quyết định mà còn tăng cường tính minh bạch trong quản lý tài chính.

II. Những thách thức trong việc thiết lập hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính

Việc thiết lập hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính gặp nhiều thách thức, bao gồm sự thiếu hụt về nguồn lực, sự phức tạp trong việc áp dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế, và sự khác biệt trong quy định giữa các đơn vị hành chính sự nghiệp.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và nhân lực

Nhiều đơn vị hành chính sự nghiệp gặp khó khăn trong việc đào tạo nhân lực có chuyên môn cao về kế toán công. Điều này dẫn đến việc áp dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế không hiệu quả.

2.2. Sự phức tạp trong quy định kế toán

Các quy định kế toán hiện hành có thể không phù hợp với chuẩn mực kế toán công quốc tế, gây khó khăn trong việc chuyển đổi và áp dụng. Điều này đòi hỏi các đơn vị phải có sự điều chỉnh và cải cách mạnh mẽ.

III. Phương pháp thiết lập hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính hiệu quả

Để thiết lập hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn, bao gồm việc nghiên cứu, phân tích và tổng hợp thông tin từ các đơn vị đã áp dụng thành công.

3.1. Nghiên cứu và phân tích thực trạng

Việc nghiên cứu thực trạng hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính hiện tại giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu, từ đó đưa ra các giải pháp cải tiến phù hợp.

3.2. Đề xuất mô hình hệ thống tài khoản mới

Mô hình hệ thống tài khoản mới cần được thiết kế dựa trên chuẩn mực kế toán công quốc tế, đảm bảo tính linh hoạt và khả năng áp dụng cho các đơn vị hành chính sự nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính

Hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính không chỉ là công cụ quản lý mà còn là phương tiện để các đơn vị hành chính sự nghiệp báo cáo với các cơ quan nhà nước và công chúng. Việc áp dụng hiệu quả sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng hệ thống mới

Nhiều đơn vị đã ghi nhận sự cải thiện trong việc quản lý tài chính và báo cáo tài chính sau khi áp dụng hệ thống tài khoản mới. Điều này cho thấy tính khả thi và hiệu quả của việc áp dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế.

4.2. Tác động đến quản lý tài chính công

Hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý tài chính công, từ đó tạo dựng niềm tin của người dân vào chính phủ.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính

Việc thiết lập hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính trong điều kiện áp dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế là một bước tiến quan trọng trong cải cách tài chính công tại Việt Nam. Tương lai của hệ thống này sẽ phụ thuộc vào sự nỗ lực cải cách và áp dụng hiệu quả các chuẩn mực quốc tế.

5.1. Định hướng phát triển hệ thống tài khoản

Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích các đơn vị hành chính sự nghiệp trong việc áp dụng hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính mới.

5.2. Tương lai của báo cáo tài chính công

Báo cáo tài chính công sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các đơn vị hành chính sự nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 với 4 trọng tâm lớn, đổi mới hệ thống quản lý tài chính công giữ vị trí then chốt nhằm nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Trên phạm vi toàn cầu, hơn 70 quốc gia đã áp dụng thành công Chuẩn mực Kế toán Công Quốc tế (IPSAS) do Liên đoàn Kế toán Quốc tế (IFAC) ban hành. Tại Việt Nam, Chế độ kế toán hành chính sự nghiệp theo Quyết định 19/2006/QĐ-BTC sau thời gian triển khai đã bộc lộ nhiều điểm nghẽn, chủ yếu do áp dụng cơ học các quy định từ kế toán doanh nghiệp và phụ thuộc nặng nề vào mục lục ngân sách.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự thiếu tương thích giữa hệ thống báo cáo hiện hành với thông lệ quốc tế, khiến thông tin tài chính bị phân mảnh và chưa phản ánh trung thực nguồn lực công. Mục tiêu của luận văn là đánh giá thực trạng chế độ kế toán tại các đơn vị hành chính sự nghiệp, chỉ rõ những hạn chế của hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính, từ đó thiết lập mô hình hệ thống tài khoản cấp 1 (mã 3 chữ số) và 4 biểu mẫu báo cáo tài chính chuẩn hóa theo thông lệ quốc tế.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các đơn vị hành chính sự nghiệp cơ sở (đơn vị dự toán cấp III) tại Việt Nam, trọng tâm khảo sát là khối giáo dục trong năm 2010. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn khi chuyển đổi cơ chế cung cấp thông tin từ phục vụ 93% cơ quan quản lý cấp trên sang đáp ứng toàn diện nhu cầu của các bên liên quan, thúc đẩy tiến trình hội nhập 32 chuẩn mực IPSAS vào khu vực công tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết kế toán dồn tích (Accrual Accounting) và kế toán tiền mặt (Cash Accounting) theo khung chuẩn mực của Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Công Quốc tế (IPSASB). Tính đến thời điểm nghiên cứu, hệ thống IPSAS bao gồm 32 chuẩn mực (31 chuẩn mực trên cơ sở dồn tích và 1 chuẩn mực trên cơ sở tiền mặt). Cơ sở dồn tích ghi nhận giao dịch khi phát sinh nghiệp vụ kinh tế thay vì thời điểm thực thu hoặc thực chi tiền mặt, giúp phản ánh chính xác chi phí hoạt động và trách nhiệm tài chính dài hạn.

Nghiên cứu làm rõ 4 mô hình áp dụng IPSAS trên thế giới: áp dụng nguyên mẫu 100%, áp dụng có ghi chú sửa đổi, vận dụng có chọn lọc để xây dựng chuẩn mực quốc gia, và tự xây dựng chuẩn mực riêng biệt. Các khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa bao gồm: đơn vị hành chính sự nghiệp (phân cấp dự toán cấp I, II, III), hệ thống tài khoản thống nhất, và bộ báo cáo tài chính hoàn chỉnh theo định hướng phục vụ lợi ích công.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính khoa học và thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu và thu thập: Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các văn bản quy phạm pháp luật như Quyết định 257-TC/CĐKT năm 1990, Quyết định 999/TC/QĐ/CĐKT năm 1996, Quyết định 19/2006/QĐ-BTC, Luật Kế toán 2003, và các tài liệu hội thảo quốc tế giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Thế giới ngày 23/4/2007. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua bảng câu hỏi khảo sát chi tiết.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát được thực hiện trên cỡ mẫu 40 người làm công tác kế toán tại các đơn vị hành chính sự nghiệp (chủ yếu là khối trường học tại Thành phố Hồ Chí Minh) theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên thuận tiện.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Phương pháp định tính thông qua nghiên cứu tại bàn giúp đối chiếu sâu sắc sự khác biệt giữa 32 chuẩn mực IPSAS và chế độ kế toán Việt Nam. Phương pháp định lượng với mẫu 40 kế toán viên cung cấp bằng chứng thực nghiệm khách quan về những khó khăn khi lập biểu mẫu và ghi nhận tài khoản trong thực tế.
• Timeline nghiên cứu: Quá trình thu thập, xử lý dữ liệu và xây dựng mô hình hoàn thành vào tháng 12 năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Đối tượng sử dụng thông tin bị lệch pha nghiêm trọng: Kết quả khảo sát chỉ ra 93% mục đích sử dụng báo cáo tài chính hiện nay là phục vụ cơ quan cấp trên và cơ quan tài chính nhà nước; chỉ có 4% phục vụ nhà quản lý nội bộ đơn vị, trong khi tỷ lệ tiếp cận của người dân và tổ chức quốc tế là 0%.
• Bảng cân đối tài khoản không hoàn thành chức năng quản trị: Có tới 70% người tham gia khảo sát khẳng định Bảng cân đối tài khoản (Mẫu B01-H) không thể phản ánh chính xác tình hình tài sản và nguồn hình thành tài sản của đơn vị, chỉ mang tính chất kiểm tra kỹ thuật ghi chép của kế toán.
• Hệ thống biểu mẫu cồng kềnh và thiếu hợp lý: 78% ý kiến đồng thuận bãi bỏ Báo cáo số kinh phí chưa sử dụng đã quyết toán năm trước chuyển sang (Mẫu B05-H) vì bản chất vật tư chưa dùng không thể xem là đã quyết toán. Đồng thời, 74% kế toán viên đề nghị đưa Bảng đối chiếu dự toán và tạm ứng tại Kho bạc (F02-3aH và F02-3bH) ra khỏi bộ báo cáo tài chính chính thức để chuyển thành công cụ đối soát nghiệp vụ nội bộ.
• Bất cập trong hạch toán và phân loại tài khoản: Báo cáo tổng hợp kinh phí (B02-H) chi tiết hóa 5 cấp độ theo mục lục ngân sách, trong khi phụ biểu chi tiết (F02-1H) chỉ có 3 cấp độ, tạo sự nghịch lý về quan hệ tổng hợp - chi tiết. Hệ thống tài khoản hiện hành thiếu vắng hoàn toàn các tài khoản theo dõi tài sản thuê tài chính, dự phòng giảm giá, bảo hiểm thất nghiệp và thuế thu nhập cá nhân.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ việc Việt Nam duy trì cơ chế kế toán dựa trên dự toán và cấp phát thay vì kế toán tài chính thực thụ. Khi so sánh với IPSAS 17 (Bất động sản, nhà xưởng và thiết bị), quy định hiện hành tính toàn bộ giá trị mua sắm tài sản vào chi phí trong kỳ và ghi giảm nguồn kinh phí khi trích hao mòn, dẫn tới bóp méo chi phí hoạt động thực tế hàng năm. Theo IPSAS 12 (Hàng tồn kho), chi phí thu mua và nguyên vật liệu chưa sử dụng phải duy trì số dư tài sản, nhưng chế độ kế toán Việt Nam lại cho phép quyết toán ngay vào chi phí cuối năm.

Dữ liệu khảo sát từ 40 kế toán viên có thể được trực quan hóa rõ nét qua các biểu đồ hình cột thể hiện mức độ bất cập của hệ thống báo cáo (với 78% ủng hộ xóa bỏ biểu mẫu thừa và 70% nhận định B01-H không phản ánh đúng tài sản), kết hợp bảng đối chiếu ma trận giữa 32 chuẩn mực IPSAS và Quyết định 19/2006/QĐ-BTC. Việc thiếu vắng các tài khoản dự phòng và xử lý chênh lệch tỷ giá theo tỷ giá công bố thay vì tỷ giá thực tế (ngược với IPSAS 9) cho thấy sự cần thiết phải chuyển đổi mô hình hạch toán sang cơ sở dồn tích hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tái cấu trúc bộ Báo cáo tài chính tinh gọn: Giảm 50% số lượng biểu mẫu rườm rà (từ 10 biểu mẫu và phụ biểu xuống còn 4 báo cáo cốt lõi). Thiết lập bộ báo cáo chuẩn gồm: Báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, và Thuyết minh báo cáo tài chính theo đúng định dạng của IPSAS 1 và IPSAS 2.
• Thiết lập lại Hệ thống tài khoản thống nhất: Xây dựng danh mục tài khoản cấp 1 gồm 3 chữ số thập phân dựa trên bản chất kinh tế. Tách biệt rõ ràng tài khoản Loại 1 (Tiền và các khoản tương đương tiền, Tài sản ngắn hạn) và Loại 2 (Tài sản dài hạn); bổ sung tài khoản trích khấu hao tài sản cố định vào chi phí, tài khoản dự phòng rủi ro, và tài sản thuê tài chính. Tách nhóm tài khoản Loại 3 thành các khoản phải thu và nợ phải trả riêng biệt.
• Chuyển đổi triệt để sang kế toán cơ sở dồn tích: Áp dụng nguyên tắc ghi nhận 100% nguyên vật liệu, công cụ tồn kho theo giá trị thực tế nhập kho (bao gồm chi phí thu mua theo IPSAS 12). Hạch toán chi phí xây dựng cơ bản và sửa chữa lớn theo khối lượng nghiệm thu hoàn thành (IPSAS 11) thay vì quyết toán toàn bộ vào cuối năm ngân sách.
• Xây dựng lộ trình hoàn thiện thể chế tài chính công: Bộ Tài chính chủ trì triển khai lộ trình cải cách trong khung thời gian 3 đến 5 năm, ban hành chuẩn mực kế toán công quốc gia trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc 32 chuẩn mực IPSAS, đồng thời chuẩn hóa hệ thống phần mềm kế toán tại hơn 50.000 đơn vị hành chính sự nghiệp trên toàn quốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và Ban soạn thảo chuẩn mực (Bộ Tài chính): Khai thác 4 luận cứ thực nghiệm và mô hình thiết kế tài khoản 3 chữ số để xây dựng, hoàn thiện chế độ kế toán khu vực công thay thế các quy định cũ.
• Kế toán trưởng và kiểm toán viên tại các đơn vị hành chính sự nghiệp cơ sở: Vận dụng khung phân tích 4 biểu mẫu báo cáo mới và kỹ thuật hạch toán dồn tích để nâng cao năng lực lập báo cáo, quản lý chặt chẽ tài sản công tại các trường học, bệnh viện.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Sử dụng hệ thống so sánh đối chiếu giữa 32 chuẩn mực IPSAS và thực tiễn Việt Nam làm tài liệu nghiên cứu, giảng dạy chuyên sâu môn Kế toán công và Kế toán quốc tế.
• Các tổ chức quốc tế và nhà tài trợ vốn (WB, ADB, IMF): Tham khảo làm căn cứ đánh giá mức độ tin cậy của hệ thống báo cáo tài chính khu vực công tại Việt Nam trong quá trình giải ngân và giám sát các dự án phát triển.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao cần áp dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế IPSAS vào đơn vị hành chính sự nghiệp? Hệ thống IPSAS gồm 31 chuẩn mực dồn tích giúp lượng hóa chính xác chi phí cung cấp dịch vụ công, kiểm soát tài sản công minh bạch và nâng cao trách nhiệm giải trình. Khảo sát cho thấy 0% người dân tiếp cận được báo cáo cũ, vì vậy áp dụng IPSAS là điều kiện bắt buộc để hội nhập quốc tế và thu hút nguồn vốn tài trợ.

• Bảng cân đối tài khoản hiện nay có điểm hạn chế lớn nhất là gì? Có tới 70% chuyên gia kế toán được khảo sát khẳng định Bảng cân đối tài khoản không phản ánh được bức tranh toàn diện về tài sản và nguồn vốn. Bảng này thực chất chỉ là công cụ đối soát số học số phát sinh Nợ - Có nội bộ của kế toán, hoàn toàn không cung cấp giá trị thông tin cho việc ra quyết định quản trị.

• Luận văn đề xuất những thay đổi căn bản nào đối với hệ thống báo cáo tài chính? Nghiên cứu đề xuất cắt giảm các biểu mẫu trung gian, bãi bỏ Mẫu B05-H (được 78% kế toán đồng tình) và hai bảng đối chiếu Kho bạc (74% ủng hộ), đồng thời thiết lập bộ 4 báo cáo chuẩn mực: Báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ và Thuyết minh chi tiết.

• Việc ghi nhận hàng tồn kho và chi phí thu mua thay đổi như thế nào theo IPSAS 12? Thay vì hạch toán chi phí thu mua vào chi phí quản lý và quyết toán toàn bộ vật tư chưa dùng vào cuối năm, mô hình mới vốn hóa toàn bộ chi phí thu mua vào giá gốc hàng tồn kho và duy trì số dư cuối kỳ, chỉ tính vào chi phí khi vật tư thực tế được xuất dùng.

• Việt Nam nên lựa chọn mô hình nào trong 4 mô hình áp dụng IPSAS trên thế giới? Luận văn khuyến nghị áp dụng mô hình thứ ba: Vận dụng có chọn lọc 32 chuẩn mực IPSAS để xây dựng hệ thống Chuẩn mực Kế toán Công Việt Nam. Cách tiếp cận này đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc kế toán dồn tích quốc tế nhưng vẫn phù hợp với đặc thù quản lý ngân sách và hạ tầng công nghệ thông tin trong nước.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng chế độ kế toán theo Quyết định 19/2006/QĐ-BTC và chứng minh sự bất cập của hệ thống báo cáo cũ thông qua khảo sát thực tế 40 chuyên gia kế toán.
• Đề tài khẳng định việc tiếp thu có chọn lọc hệ thống 32 chuẩn mực IPSAS là xu thế tất yếu nhằm nâng cao tính minh bạch tài chính công và trách nhiệm giải trình tại Việt Nam.
• Thiết lập thành công mô hình bộ Báo cáo tài chính chuẩn mực gồm 4 biểu mẫu cốt lõi, thay thế cơ chế báo cáo phân mảnh và trùng lặp trước đây.
• Chuẩn hóa hệ thống tài khoản kế toán cấp 1 gồm 3 chữ số, bổ sung đầy đủ các tài khoản phản ánh khấu hao, dự phòng, tài sản thuê tài chính và phân định rõ nợ phải thu - nợ phải trả.
• Công trình cung cấp giải pháp khả thi trong lộ trình 3 đến 5 năm tới để Bộ Tài chính và các đơn vị dự toán cấp III chuyển đổi thành công sang kế toán dồn tích, kêu gọi các cơ quan hữu quan sớm triển khai thử nghiệm diện rộng trên toàn hệ thống hành chính sự nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHO VIỆC THIẾT LẬP HỆ THỐNG TÀI KHOẢN VÀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN CÔNG QUỐC TẾ VÀO ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP TẠI VIỆT NAM 1. TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN 1. Bản chất của kế toán Kế toán là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính dưới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động Có thể nhận thấy qua định nghĩa trên, để theo dõi và đo lường kết quả hoạt động đơn vị, cung cấp thông tin tài chính cần thiết cho việc ra quyết định của các đối tượng sử dụng thông tin, kế toán thực hiện một quá trình gồm có 3 hoạt động: thu thập, xử lý và cung cấp thông tin. Phân loại kế toán Nếu căn cứ vào đối tượng cung cấp thông tin, kế toán gồm có 2 loại: - Kế toán tài chính: cung cấp thông tin cho tất cả các đối tượng.

Kế toán tài chính phải tuân theo quy định và chuẩn mực kế toán - Kế toán quản trị: cung cấp thông tin cho nội bộ đơn vị để ra các quyết định nội bộ. Kế toán quản trị không tuân theo quy định và chuẩn mực Nếu căn cứ vào hình thức sở hữu, kế toán được chia làm 2 loại: - Kế toán tư: Kế toán ở các đơn vị, tổ chức được thành lập hướng đến mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận. Ví dụ như kế toán doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH, công ty cổ phần… - Kế toán công: Kế toán ở các đơn vị công, các đơn vị tổ chức được thành lập bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước hoặc cung cấp dịch vụ công cho xã hội mà không hướng đến việc tìm kiếm lợi nhuận. Chuẩn mực kế toán và Chế độ kế toán 1.

Khái niệm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 “Chuẩn mực kế toán gồm những nguyên tắc và phương pháp kế toán cơ bản để ghi sổ kế toán và lập báo cáo tài chính” [15, trang 1] Chuẩn mực kế toán gồm có 2 loại: Chuẩn mực kế toán trong lĩnh vực tư và Chuẩn mực kế toán trong lĩnh vực công. Chế độ kế toán là những quy định và hướng dẫn về kế toán trong một lĩnh vực hoặc một số công việc cụ thể do cơ quan quản lý nhà nước về kế toán hoặc tổ chức được cơ quan quản lý nhà nước về kế toán uỷ quyền ban hành. Cách thức ban hành Chuẩn mực kế toán trên thế giới Chuẩn mực kế toán được xây dựng và ban hành dưới nhiều hình thức khác nhau. Tại một số quốc gia như Pháp, Tây Ban Nha, Đức…chuẩn mực kế toán quy định chi tiết cách xử lý nghiệp vụ, sổ sách, báo cáo… Tại một số quốc gia khác, đa số là quốc gia khối Anglo-Saxon như Anh, Hoa Kỳ, Úc…thì chuẩn mực kế toán chỉ đưa ra nguyên tắc, các đơn vị sẽ linh hoạt trong việc áp dụng nhưng phải tuân thủ nguyên tắc của chuẩn mực.

Tổ chức ban hành cũng khác nhau: Canada, Hong Kong,…do Hội nghề nghiệp; Pháp, Trung Quốc… do Chính phủ; Hoa Kỳ, Anh…do Ủy ban độc lập. Ở Việt Nam, chuẩn mực kế toán do Chính phủ, cụ thể là Bộ tài chính ban hành và hướng dẫn chi tiết bởi các thông tư, chế độ. CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP 1. Đặc điểm đơn vị hành chính sự nghiệp 1.

Khái niệm “Đơn vị hành chính sự nghiệp là đơn vị do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thành lập nhằm thực hiện một nhiệm vụ chuyên môn nhất định hay quản lý nhà nước về một hoạt động nào đó; hoạt động bằng nguồn kinh phí NSNN cấp toàn bộ hay cấp một phần và các nguồn khác đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp. Đặc điểm Đơn vị HCSN có những đặc điểm sau: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 - Kinh phí để hoạt động lấy từ NSNN (toàn bộ hoặc một phần) theo dự toán được cấp có thẩm quyền giao và duyệt quyết toán. - Các đơn vị HCSN chủ yếu hoạt động phi lợi nhuận. Tuy nhiên, đơn vị HCSN vẫn có thể thực hiện một số hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm mục tiêu lợi nhuận.

- Các khoản thu, chi trong đơn vị HCSN phải tuân theo định mức, chế độ, tiêu chuẩn do Nhà nước qui định hoặc Nhà nước cho phép. - Các đơn vị HCSN trong một ngành dọc được tổ chức thành đơn vị dự toán các cấp: cấp I (phân bổ, quản lý, điều hành ngân sách của mình và cấp dưới trực thuộc), cấp II (trực thuộc cấp I, nhận dự toán từ cấp I để sử dụng cho mình một phần, một phần phân bổ cho cấp III), cấp III (là đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách, đơn vị dự toán cấp III nhận dự toán phân bổ từ đơn vị dự toán cấp I hoặc cấp II) Với những đặc điểm trên có thể hiểu kế toán HCSN là “công việc tổ chức hệ thống thông tin bằng số liệu để quản lý và kiểm soát nguồn kinh phí, tình hình sử dụng, quyết toán kinh phí, tình hình quản lý và sử dụng các loại vật tư, tài sản công, tình hình chấp hành dự toán thu, chi và thực hiện các tiêu chuẩn, định mức thu, chi tại đơn vị” [9, trang 15] 1. Phân loại Các đơn vị HCSN được chia thành các loại chủ yếu sau: - Đơn vị hành chính: là các đơn vị hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực quản lý nhà nước như các Bộ, cơ quan ngang Bộ, Tổng Cục, Ủy ban nhân dân các cấp,… - Đơn vị sự nghiệp công lập: là các đơn vị hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực cung cấp các dịch vụ công cho xã hội như giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao… - Các tổ chức đoàn thể xã hội: Mặt trận tổ quốc Việt Nam, Liên đoàn lao động Việt Nam, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh… 1.Khái niệm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Tài khoản kế toán là phương pháp kế toán dùng để phân loại và hệ thống hóa các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh theo nội dung kinh tế và theo trình tự thời gian. Phương pháp tài khoản có một số đặc điểm: - Về hình thức: là sổ kế toán được dùng để ghi chép số hiện có cũng như sự biến động của từng loại đối tượng kế toán cụ thể, dựa trên cơ sở phân loại các nghiệp vụ kinh tế phát sinh theo các tiêu thức nhất định - Về nội dung: phản ánh một cách thường xuyên và liên tục sự biến độ của từng đối tượng kế toán trong quá trình hoạt động của đơn vị.

- Về chức năng: kiểm tra, giám sát một cách thường xuyên và kịp thời tình hình bảo vệ và sử dụng từng loại tài sản và từng loại nguồn vốn. - Tài khoản được mở cho từng đối tượng kế toán có nội dung kinh tế riêng biệt tức là mỗi loại tài sản, mỗi loại nguồn vốn, từng loại chi phí, doanh thu, thu nhập sẽ sử dụng một tài khoản riêng. Kết cấu Trong quá trình hoạt động của đơn vị kế toán, các đối tượng cụ thể của kế toán vận động không ngừng, mà sự vận động này bao giờ cũng là sự vận động hai mặt đối lập tăng lên và giảm xuống, chẳng hạn đối với vật tư, hàng hóa thì sự vận động của hai mặt đối lập là nhập và xuất; đối với tiền mặt là thu và chi; đối với tiền vay là vay và trả,… Do đó để phản ánh được hai mặt này, tài khoản kế toán cũng được chia làm hai bên và mỗi bên được qui ước tên gọi riêng là bên Nợ và bên Có, bên trái gọi là bên Nợ, bên phải gọi là bên Có. Mỗi tài khoản được trình bày trong một trang sổ tài khoản kế toán.

Sổ tài khoản kế toán được gọi là sổ cái. Thông thường mẫu trang sổ kế toán như sau: Tên tài khoản. Chứng từ Tài khoản Số tiền Diễn giải Số Ngày đối ứng Nợ Có Số dư đầu kỳ Số phát sinh trong kỳ Số dư cuối kỳ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Kết cấu của tài khoản xác định nội dung ghi chép vào bên Nợ, bên Có và số dư của tài khoản. Mỗi tài khoản kế toán có kết cấu cụ thể riêng, song có thể khái quát chung kết cấu của từng loại của tài khoản như sau: 1.

Tên của tài khoản: Tên của đối tượng kế toán mà tài khoản phản ánh 2. Phần bên trái tài khoản gọi là bên Nợ 3. Phần bên phải tài khoản gọi là bên Có. Khi có nghiệp vụ kinh tế phát sinh làm biến động đối tượng kế toán được phản ánh vào tài khoản.

Sự biến động tăng và giảm của đối tượng kế toán gọi là số phát sinh, nếu ghi vào bên trái của tài khoản gọi là ghi Nợ, ghi vào bên phải của tài khoản gọi là ghi Có. Số dư tài khoản: là khoản sai biệt giữa tổng số ghi nợ và tổng số ghi có. Nếu tổng số ghi nợ lớn hơn tổng số ghi có, tài khoản có số dư nợ. Trái lại, nếu tổng số ghi có lớn hơn tổng số ghi nợ, tài khoản có số dư có.Phân loại tài khoản Tài khoản kế toán về cơ bản được phân loại vào 4 nhóm: - Nhóm các tài khoản phản ánh tài sản - Nhóm các tài khoản phản ánh nguồn vốn - Nhóm các tài khoản trung gian dùng để phản ánh các quá trình hoạt động khác nhau trong đơn vị - Nhóm các tài khoản ngoài bảng 1.

Nguyên tắc ghi chép vào tài khoản Nguyên tắc ghi chép trên các tài khoản phản ánh tài sản Được thực hiện theo phương pháp “ghi kép”, nghĩa là khi ghi vào bên Nợ của một tài khoản thì đồng thời phải ghi vào bên Có của một hoặc nhiều tài khoản khác hoặc ngược lại. Bên Nợ: - Số dư đầu kỳ - Số phát sinh tăng trong kỳ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 - Số dư cuối kỳ Bên Có: Số phát sinh giảm trong kỳ Số dư đầu kỳ được chuyển từ số dư của cuối kỳ trước Số phát sinh tăng trong kỳ là số tổng cộng bên Nợ của tài khoản Số phát sinh giảm trong kỳ là số tổng cộng bên Có của tài khoản Nguyên tắc ghi chép trên các tài khoản phản ánh nguồn vốn Cũng được thực hiện theo phương pháp “ghi kép” như nhóm các tài khoản phản ánh tài sản.