Chương 1: Cơ sở li luận va cơ sở thực tiễn về sử dụng đồ dùng day học trong day học môn toán theo định hướng phát triền năng lực Chương 2: Thiết kế và sử dụng đồ dùng day học trong một số nội dung kiến thức môn toán lớp 4 theo định hướng phát trién năng lực Chương 3: Thực nghiệm su phạm 18 NOI DUNG CHUONG 1. CO SO Li LUAN VA CO SO THUC TIEN VE DO DUNG DAY HỌC TRONG DAY HỌC MON TOÁN THEO ĐỊNH HUONG PHÁT TRIEN NANG LUC 1. Cơ sở lí luận về đồ dùng day học trong day học môn toán theo định hướng phát triển năng lực. Một số van đề liên quan đến đồ dùng dạy học - Quan niệm về đồ dùng dạy học Hiện nay, quan điểm về DDDH trong giảng dạy và học toán đang được thảo luận va đề xuất từ nhiều góc nhìn khác nhau.
Theo Ema và Ajayi (2004), ĐDDH đã thay đôi qua nhiều năm không chỉ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho tình hình day học mà còn đáp ứng nhu cau day học của cá nhân va nhóm. Do đó, ĐDDH được xem như một công cụ hữu hiệu mà GV sử dụng trong lớp học dé giảm bớt hoạt động giảng dạy của mình. Mặc di không phải tat cả các vấn đề được giải quyết mà nó sẽ có tác động lớn đến thực tiến đạy học vì nó loại bỏ tính chất trừu tượng của khoa học bằng cách cụ thê hóa sự kiện có trong bài học. GO Việt Nam, có nhiêu quan điểm cho rằng ĐDDH đóng vai trò quan trong trong quá trình dạy và học.
Theo các nhà nghiên cứu như Nguyễn Văn Tuấn (2009), Đặng Thị Thu Thủy vả các cộng sự (2011). Bern Meier và Nguyễn Văn Cường (2014). Phan Trọng Ngọ (2015), Đỗ Tiên Đạt và các cộng sự (2020), DDDH được xem như là hệ thông gom đối tượng vật chất, phương tiện kỹ thuật và các hoạt động học, được sử dụng đề hỗ trợ GV và HS đạt được mục tiêu giảng dạy và học tập, đồng thời giúp HS thu thập thông tin và sự vật, nội dung bai học một cách sinh động. Những công cụ hé trợ có thé bao gom phần mềm tương tác, các hoạt động thao tác và thậm chí là những thiết bị vật lý.
nhằm giúp HS hiểu sâu các khái niệm toán học và cải thiện kỳ năng giải quyết van đề của họ. Dựa vào định nghĩa trên ta thấy phương tiện dạy học bao gồm các yếu tố như các vật liệu day học các công cụ day học, máy móc nguyên vật liệu, kế ca kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo săn có của GV va HS cũng như ké cả chế độ học tập. Sự kết hợp vả tận dung một cách hiệu quả các yêu tỗ nay có thé tạo ra một môi trường học tập đa dạng và thú vị, giúp HS nắm bắt và hiểu sâu hơn kiến thức. Những công cụ này giúp GV trình bay bài giảng, thực hiện các hoạt động trực quan va tương tác, tao ra một môi trường học tập đa đạng và sinh động.
Các thí nghiệm, mô hình, đồ chơi giáo dục và các thiết bị khác có thê được sử dụng dé minh hoa va thực hanh các khái niệm khoa học, toán 19 học, kỹ thuật và nhiều lĩnh vực khác. Điều này giúp HS hiểu sâu và áp dụng kiến thức vảo thực tế. Prucha va các cộng sự (2009) cũng có quan điểm tương tự, ĐDDH là phương tiện trung gian giúp nâng cao tính minh họa và tạo điều kiện thuận lợi cho việc dạy và học. Nó bao gồm tắt cả các tải nguyên học tập có thê được sử dụng đề truyền tải thông điệp, kích thích tâm trí của HS, thu hút sự chú ý và giúp họ hiểu cả đối tượng và môi trường xung quanh (Zamora và các cộng sự, 2017).
DDDH có thé bao gồm nhiều loại tài nguyên, bao gồm sách giáo trình, sách tham khảo, bài giảng, bài thuyết trình, hình ảnh, video, đồ họa, mô phóng, phần mềm tương tác, thiết bị di động và nhiều hơn nữa. Tất cả những đồ dùng này đều được sử dụng nhằm mục đích tạo ra một môi trường học tập giàu tính tương tác và trực quan. Một khía cạnh khác, ĐDDH được xem là tập hợp các sự vật, hiện tượng, kí hiệu, mô hình, hành động mẫu và lời nói (Đỗ Thị Minh Liên, 2017) hay các sự vật, hiện tượng ton tại trong cuộc sông hoặc các mô hình, kí hiệu tượng trưng cũng được coi là DDDH (Tran Ngọc Bich, 2015). Aggarwal (2014) cũng có quan điểm tương tự khi cho rằng ĐDDH bao gồm hệ thông máy móc, tài liệu, phương tiện.
con người và phương pháp có môi quan hệ với nhau và hoạt động vì mục đích chung là hoàn thành mục tiêu giáo dục cụ thê. Tuy nhiên, một số quan điểm về ĐDDH chỉ hạn chế ở những thiết bị, phương tiện vật chất với vai trò là công cụ sư phạm trong giảng đạy có khả năng chứa đựng hoặc chuyển tải thông tin nội dung day học về sự điều khiển quá trình dạy học được GV va HS sử dụng dé tô chức các hoạt động học tập hợp li, có hiệu quả trong quá trình dạy học hiện đại và linh hoạt khai thác những các chuyển giao việc học mới mẽ (Murphy, 2003). Với quan điểm này. cũng tương tự định nghĩa về DDDH trong từ điển Indonesia cho rằng ĐDDH là công cụ trong giảng dạy dé mô tả một điều gì đó sao cho những điều được day dé hiéu đôi với HS.
Vì vậy, ĐDDH 1a phương tiện đẻ phô biến thông tin được sử dụng trong lớp học dé dé dàng chuyển tải việc học, đồng thời, các công cu, vật pham va tai liệu được sử dụng trong quá trình giảng day và học tập hỗ trợ việc truyền đạt kiến thức, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình học tập, và nâng cao hiệu quả giảng day (Nguyễn Chiến Thắng, 2022; Đỗ Đức Thái và các cộng sự, 2018; Đỗ Tiến Dạt và các cộng sự, 2020). Bồ sung cho quan điểm trên, DDDH là công cụ hoặc thiết bị được GV sử dung để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình day và học tập đồng thời nâng cao hiểu biết của HS về nội dung tài liệu đang được giảng dạy (Dahniar, 2022; Chamberlain, 2015) được GV sử dụng trong quá trình giảng dạy để làm cho nội dung thực tế hon va ít mơ hồ hơn (Iwu, 2011). Chang han, bảng phụ viết các công thức liên quan đến nội dung đạy học Toán, các mô hình phục vụ nội dung dạy học hình học phẳng hoặc không 20 chức các hoạt động. Cùng với sự phát triển của công nghệ, các công cụ hỗ trợ giảng day đã trải qua sự đa dang hóa và cải tiễn liên tục.
Các công cụ này có thé là tài nguyên truyền thong hoặc str dụng công nghệ thông tin và truyền thông dé tạo ra môi trường học tập đa dang và hấp dẫn cho HS. Trước khi công nghệ thông tin và truyền thông trở nên phô biến, các tài nguyên truyền thống như sách giáo trình, bảng đen và bảng phụ đã được sử dụng rộng rãi trong giảng dạy. Những tài nguyên này vẫn giữ vai trò quan trọng trong quá trình giảng dạy, nhưng với sự phát triển của công nghệ, các công cụ hỗ trợ giảng dạy đã được mở rộng và cải tiến dé mang đến trải nghiệm học tập tốt hơn. Các loại phần mềm học tập, chăng hạn phần mềm hình học động cũng được xem là ĐDDH (Lương Thị Thu Thủy, 2017).
Có nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rang quan niệm về DDDH có sự khác biệt ở nhiều quốc gia như Indonesia, Malaysia, Ethiopia, Nam Phi. Một số quan điểm cho rằng DDDH bao gồm các phụ kiện, công cụ và đồ vật được thiết kế hoặc sắp xếp một cách cụ thê dé hỗ trợ HS hiểu bai học, làm noi bật các khái niệm hoặc phát triển các nguyên tắc toán học. DDDH còn là những đồ vật được GV mua về mặt thương mại hoặc sử dụng trong các tỉnh huéng dé làm cho sự trừu tượng hóa khái niệm trở nên cụ thé và thiết thực cho người học (Ratumanan, T. G, 2004; Alshatri va các cộng sự, 2019; Pujiastuti và các cộng sự, 2021).
Cùng với quan điểm đó, DDDH bô sung thông qua sử dụng nhiều kênh giác quan để làm rõ khái niệm khác nhau và phức tạp nhờ các phương tiện giảng dạy được thiết kế thông minh và khéo léo, liên quan đến việc xác định vả tạo ra các kích thích cho người học dé phản ứng trong các hoạt động nhất định, đồng thời cho phép GV thực hiện việc giảng day cụ thé, hiệu quả, có ý nghia,. Trong qua trình xem xét dé ứng dụng DDDH, có nhiều loại đồ dùng khác nhau phù hợp với từng cấp lớp học, sở thích và khả năng của HS. Việc lựa chọn đúng loại đồ dùng nảy có tác động lớn đến sự tham gia của HS, vượt xa hình thức bài giảng truyền thống. Thật sự, ĐDDH đóng vai trò quan trọng như một chat xúc tác, giúp HS cải thiện việc học tập va phát triển các ky năng khác (Alshatri và các cộng sự.
Tóm lại, quan niệm về PDDH có sự đa dạng ở các quốc gia khác nhau và đồng thời đóng vai trò quan trọng trong quá trình giảng dạy. Việc sử dụng các ĐDDH phù hợp giúp HS hiểu bai học tốt hơn và phát triển các kỹ năng can thiết. 21 ĐDDH đã ngày càng phát triển, thay đôi từ số lượng đến chất lượng, từ những phương tiện thô sơ đơn giản đến hiện đại, quan điểm về DDDH cũng được thể hiện ở nhiều khía cạnh khác nhau. Trong nghiên cứu nay, ĐĐDH được hiểu là toàn bộ công cụ và phương tiện vật chất được sứ dụng trong quá trình dạy và học phù hợp với nội dung bài học, đáp ứng các mục tiêu giảng day (Đặng Thị Thu Thủy, 2011; Bern Meier & Nguyễn Văn Cường, 2014; Đỗ Tiến Dat và các cộng sự, 2020) tao điều kiện cho HS thao tác bằng các giác quan nhằm lĩnh hội và tiếp thu kiến thức một cách day đủ và dé đàng (Shabiralyani và các cộng sự, 2015; Đỗ Đức Thái, 2017).
- Chức năng của dé dùng dạy học Mặc dù quan niệm vẻ ĐDDH trong lĩnh vực giáo dục có thê khác nhau ở các nền giáo dục trên thế giới, nhưng chức năng và vai trò của chúng lại được nhiều nhà nghiên cứu đồng tỉnh và công nhận. ĐDDH đóng vai trò quan trọng trong quá trình giảng dạy và học tập, mang lại nhiều lợi ích cho HS và GV. ĐDDH là một phần không thé thiếu trong các tỉnh huống dạy — học, muốn có một hoạt động dạy học hiệu quả thì việc sử dụng ĐDDH là cần thiết (Kepaliene và các cộng su, 2016).