phần mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở khoa học của đề tài. Trong chƣơng này, chúng tôi trình bày những cơ sở lý luận của việc thiết kế và sử dụng trò chơi vào dạy học Từ loại trong 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com môn Ngữ Văn 6; đƣa ra những cơ sở thực tiễn của nội dung phần từ loại tiếng Việt trong chƣơng trình Ngữ Văn 6 và việc thiết kế, sử dụng trò chơi vào dạy học Từ loại trong môn Ngữ Văn 6. Chƣơng 2: Xây dựng hệ thống trò chơi và cách thức sử dụng hệ thống trò chơi vào dạy học từ loại trong chƣơng trình Ngữ Văn 6. Nội dung chính của chƣơng là hệ thống trò chơi và cách thức sử dụng trò chơi vào dạy học Từ loại trong môn Ngữ Văn 6.
Chƣơng 3: Thực nghiệm. Ở chƣơng này, chúng tôi trình bày thực nghiệm sƣ phạm áp dụng hệ thống trò chơi đề xuất vào sáu bài từ loại cụ thể trong chƣơng trình Ngữ Văn 6 là Danh Từ, Động Từ, Tính từ, Chỉ từ, Số từ và Lƣợng từ, Phó từ. Phần kết luận: Đƣa ra những ý kiến tổng hợp của tác giả sau khi thực hiện nghiên cứu việc xây dựng và sử dụng trò chơi trong dạy học từ loại Tiếng Việt môn Ngữ Văn 6. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1.
Khái quát về trò chơi và trò chơi dạy học 1. Trò chơi a) Sự chơi và hoạt động chơi Chơi là phạm trù rất rộng và cần đƣợc giải thích trên nguyên tắc tiến hoá. Nó là một dạng hoạt động phổ biến ở sinh vật, bao gồm một phạm vi rộng những sự việc, quan hệ, hành vi hoặc hành động có tính chất tự nguyện, vô tƣ, thích thú cho dù cuối cùng có thu đƣợc lợi ích thực dụng hay không (ví dụ tiền bạc, tài sản. Ở động vật, chơi là hành vi hoặc hành động bản năng, tự nhiên hoàn toàn.
Có thể thấy rõ hiện tƣợng chơi ở các động vật nhƣ chó, mèo, khỉ, voi. Ở ngƣời, bắt đầu từ trẻ thơ, chơi là hoạt động ngày càng đƣợc xã hội hoá. Các cử chỉ, hành vi chơi đùa nhƣ khua tay khua chân, với lấy đồ vật xung quanh, bập bẹ, nhìn ngó. của trẻ sơ sinh trong những tháng tuổi đầu tiên chính là hiện tƣợng chơi tự nhiên, giống với động vật.
Do vậy, loại hành vi này tuy là chơi, nhƣng không phải chơi đùa, vui chơi, không phải là trò chơi có bản chất xã hội, mà là trò thật, trò tự nhiên. Trong cuộc sống con ngƣời, có thể phân chia 2 phạm trù hoạt động tổng quát nhất: Chơi và Thật. Bên cạnh những hoạt động nhằm mƣu cầu một vị thế xã hội và kinh tế nhất định cho mình (sinh nhai, công danh, học vấn, thể chất.) con ngƣời còn tiến hành hoặc tham gia các hoạt động và quan hệ khác không nhất thiết nhằm những lợi ích trên (có hay không có cũng đƣợc) mà chủ yếu để thƣ giãn, điều chỉnh những điểm mất cân bằng trong sinh hoạt và công việc xã hội hoặc thể nghiệm những tâm trạng riêng của mình. Trên thực tế, chơi xâm nhập vào cuộc sống và công việc, ngƣợc lại những việc thật cũng không hoàn toàn tách biệt khỏi chơi.
Có nhiều sự kiện, quan hệ và việc làm trong thực tế chứa đựng cả tính chất chơi lẫn thật. Ví dụ, lúc rỗi rãi rủ ngƣời bạn đi dạo hoặc quan sát một vƣờn cây, bàn bạc, trò chuyện; đó có thể là một công việc chuyên môn nghiêm túc, có thể là một trƣờng hợp giao tiếp, vì lợi ích gia đình, tập thể, có thể là chơi. Những ứng dụng của chơi trong giáo dục (thể hiện ở những Trò chơi giáo dục) đều dựa trên nguyên tắc giao thoa này: Chơi mà đƣợc việc, đƣợc việc mà vẫn thoải mái nhƣ chơi. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chơi và hoạt động chơi bắt đầu từ đời sống trẻ thơ, với bản chất sinh học và tâm lý tự nhiên của nó.
Trong khi đó trò chơi lại có nguồn gốc xã hội, có bản chất lao động và sinh hoạt và bắt đầu từ ngƣời lớn. Các trò chơi nói chung đều do ngƣời lớn chứ không phải do các cháu bé bày ra. Tuy vậy ngƣời lớn bày ra trò chơi lại nhờ căn cứ vào hiện tƣợng chơi và hoạt động chơi của trẻ em. Tóm lại, chơi là kiểu hành vi hoặc hoạt động tự nhiên, tự nguyện, có động cơ thúc đẩy là những yếu tố bên trong quá trình chơi và chủ thể không nhất thiết theo đuổi những mục tiêu và lợi ích thực dụng một cách tự giác trong quá trình đó.
Bản thân quá trình chơi có sức cuốn hút tự thân và các yếu tố tâm lý của con ngƣời trong khi chơi nói chung mang tính chất vui đùa, ngẫu hứng, tự do, cởi mở, thƣ giãn; có khuynh hƣớng thể nghiệm những tâm trạng hoặc tạo ra sự khuây khỏa cho mình. Hoạt động chơi là hình thái đặc biệt của sự chơi, chỉ có ở ngƣời. Quá trình chơi diễn ra ở hai cấp độ: Cấp độ hành vi và cấp độ hoạt động. Bản chất của sự chơi ở động vật và ở một số hình thức chơi ở ngƣời (nhất là ở trẻ nhỏ) là hành vi có tính tự nhiên, giống nhƣ nhiều dạng vận động thông thƣờng khác trong sinh hoạt và đời sống.
Với tƣ cách là hoạt động, sự chơi diễn ra theo nhu cầu của chủ thể, đƣợc điều khiển bởi động cơ bên trong quá trình chơi. Yếu tố động cơ là căn cứ phân biệt rõ hoạt động chơi với những dạng hoạt động khác. Hoạt động chơi là dạng chơi có ý thức, có nội dung văn hóa - xã hội, dựa trên các chức năng tâm lý cấp cao và chỉ có ở ngƣời, không có ở động vật. Sự phân loại hoạt động dựa vào phân biệt các động cơ của chúng có thể giúp chúng ta giải thích rõ hơn bản chất của hoạt động chơi.
Động cơ chơi khác những động cơ khác ở một số điểm chủ yếu sau: Động cơ của hành động chơi nằm trong hành động và quá trình thực hiện hành động và nó biến mất khi hoạt động chơi kết thúc, hoặc nó chuyển thành động cơ có nội dung khác. Hiện tƣợng này thƣờng xảy ra trong các quan hệ giữa chơi và học, giữa chơi và làm, giữa chơi và thật, giữa các thời kỳ sinh sống và làm việc, giữa các giai đoạn lứa tuổi. Tuy có tính tự giác song động cơ của hoạt động chơi nói chung không phải là những lợi ích thực dụng nhất thiết phải đạt đƣợc. Vấn đề thắng hay thua ở đây chỉ có ý nghĩa trong quá trình chơi, chứ không hƣớng tới những mục tiêu xa.
Ví dụ, nhân lúc nghỉ giải lao giữa công việc, ngƣời ta chơi cờ. Những ngƣời tham gia có thể dành hết tâm huyết và hoạt động rất sôi nổi, có thể vui thích hoặc nổi giận vì 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com diễn biến của quá trình chơi, song dừng chơi lại thì hết chuyện, lại rủ nhau làm việc với một động cơ hoạt động khác với lúc chơi. Động cơ hoạt động chơi hình thành và tác động thƣờng xuyên, rõ ràng hơn cả vào các lứa tuổi từ 1- 8 tuổi và trong tuổi già, khi đã giã từ công việc với tính cách là hoạt động lao động. Ngƣời xƣa cũng đã nhận thấy sự giống nhau giữa trẻ thơ và tuổi già ở điểm này.
Ở những lứa tuổi khác, hoạt động chơi xuất hiện không nhiều và không đặc trƣng, rất khác nhau giữa các cá nhân. Chúng xen kẽ vào những hoạt động và quan hệ hàng ngày, có tính chất tạm thời, thoáng qua, vào những thời gian đệm. Trong khoảng 3-8 tuổi, hoạt động chơi có vai trò chủ đạo. Trong tuổi già, vai trò của nó cũng gần nhƣ vậy, tuy không hẳn là chủ đạo nhƣng chi phối phần lớn đời sống của ngƣời già.
Bên cạnh hoạt động chủ đạo, ở mỗi lứa tuổi còn có những hoạt động cơ bản và không cơ bản và đôi khi chúng kết hợp với nhau nên khó có thể phân biệt rạch ròi đƣợc. Hoạt động chơi khi trở thành chủ đạo lại ảnh hƣởng rất mạnh mẽ, kích thích các hoạt động nhận thức và giao tiếp phát triển. Nói chính xác hơn, lúc này hoạt động nhận thức và hoạt động giao tiếp đƣợc định hƣớng vào hoạt động chơi, chúng gắn bó với nhau. Mặt khác, nội dung chủ yếu của hoạt động chơi chính là nhận thức, giao tiếp và vận động.
Những yếu tố này kết hợp với nhau trong động cơ chơi. Nói cách khác, sự kết hợp các mục tiêu nhận thức và giao tiếp cùng với nhu cầu vận động cơ thể và giải phóng năng lƣợng sinh học tạo nên động cơ hoạt động chơi. Tóm lại, hoạt động chơi cả ở trẻ em lẫn ngƣời lớn đều có cùng bản chất tự nhiên - ngây thơ, vô tƣ vì nó là một trƣờng hợp của chơi, nhƣng đây là dạng chơi ở ngƣời, có ý thức; có động cơ xã hội và văn hóa; có nội dung nhận thức, tình cảm, đạo đức, thẩm mỹ. Hoạt động chơi đƣơng nhiên là chơi, nhƣng không phải mọi hiện tƣợng chơi nào cũng là hoạt động chơi.
Có nhiều hiện tƣợng chơi chỉ là hành vi hay động thái biểu hiện những khả năng và nhu cầu bản năng của cá thể sinh vật hoặc ngƣời. b) Khái niệm trò chơi Theo tác giả Đặng Thành Hƣng [6.254], trò chơi là thuật ngữ có hai nghĩa khác nhau tƣơng đối xa: (1) Một kiểu loại phổ biến của chơi chính là chơi có luật (tập hợp quy tắc định rõ mục đích, kết quả và yêu cầu hành động) và có tính cạnh tranh hoặc tính thách thức đối với ngƣời tham gia; (2) Những thứ công việc đƣợc tổ chức và tiến hành dƣới hình thức chơi, nhƣ chơi, bằng chơi, chẳng hạn: học bằng 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chơi, giao tiếp bằng chơi, rèn luyện thân thể dƣới hình thức chơi… Trò chơi nói chung và Trò chơi giáo dục nói riêng hoàn toàn có bản chất xã hội, mang nội dung và giá trị xã hội. Nói đến trò chơi nào cũng vậy, đều là nói đến luật lệ, quy tắc, nhiệm vụ, yêu cầu, tức là có tổ chức và thiết kế. Nếu không có những thứ đó, thì không có trò chơi, mà chỉ có sự chơi đơn giản.
Một số nhà Tâm lý - Giáo dục học theo trƣờng phái Sinh học nhƣ K. cho rằng trò chơi là do bản năng quy định, chơi chính là sự giải tỏa năng lƣợng dƣ thừa.Piagie cho rằng, trò chơi là hoạt động trí tuệ thuần túy, là một nhân tố quan trọng đối với sự phát triển trí tuệ.