Chương 1: Tổng quan về không gian sân vườn Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, quận 5 1. Tổng quan về đề tài 1. Giới thiệu đề tài Không giống như các loại hình kiến trúc khác, thiết kế kiến trúc cảnh quan và tổ chức không gian các trường trung học phổ thông có vai trò hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo, nâng cao tính thẩm mỹ kiến trúc cũng như góp phần mang lại hiệu quả đầu tư cao. Công tác thiết kế kiến trúc cảnh quan trong các trường THPT là sắp xếp bố cục những chức năng hoạt động và yếu tố cảnh quan thành một không gian hay một tổ hợp không gian có những những hình dáng phù hợp với công trình về quy mô, kích thước thể hiện được yêu cầu chức năng sử dụng.
Ngoài ra muốn thiết kế kiến trúc cảnh quan không gian phù hợp với chức năng công trình trường học cần phải quan tâm đến: Hình thái kiến trúc của trường học – yếu tố cảnh quan sân vườn trường học luôn cần phải gắn liền với kiến trúc đặc trưng của ngôi trường đó. Nghiên cứu hình thái kiến trúc giúp việc thiết kế trở nên hòa hợp với ko gian cảnh quan xung quanh và làm tôn vinh nét đẹp kiến trúc của trường Bố cục không gian trường – rất quan trọng trong việc tổ chức các không gian theo hướng liên kết, hướng bố cục đối xứng, bất đối xứng,. tùy vào cở sở thiết kế không gian của trường học để đề xuất không gian cảnh quan cho đúng và phù hợp. Hệ thống mảng xanh trường học – chiếm một phần quan trọng trong việc thiết kế cảnh quan trường.
Mảng xanh là bộ mặt của không gian cảnh quan của trường, không chỉ có chức năng che mát, giảm nhiệt độ mà còn tăng tính thẩm mĩ cho ngôi trường. Hệ thống hạ tầng kĩ thuật của trường học – việc nghiên cứu hạ tầng của trường học rất hữu ích trong việc thiết kế hệ thống thoát nước mưa trong trường học, để từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp trong việc chống ngập lụt khi mưa xuống trong sân trường. Giới thiệu khu vực nghiên cứu 1. Tổng quan Trường Trung học Phổ thông chuyên Lê Hồng Phong, Thành phố Hồ Chí Minh (tên tiếng Anh là Le Hong Phong High School for The Gifted) là 1 trường Trung học phổ thông Công lập tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Trường được thành lập năm 1927 và là một trong 3 trường Trung học đầu tiên được thành lập tại Sài Gòn, với tên Trường Trung học Pétrus Trương Vĩnh Ký. Đây được xem là một trong 5 trường Trung học Phổ thông chuyên có chất lượng giáo dục tốt nhất miền Nam hiện nay. Trường thu hút học sinh giỏi miền Nam và Nam Trung Bộ đăng ký thi tuyển, hằng năm có tỷ lệ đậu đại học cao. Nguyễn Hoàng Gia Bảo – Thiết kế KTCQ sân vườn trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, quận 5.
Lịch sử hình thành Sau sự ra đời của trường Collège Chasseloup-Laubat (năm 1874) và trường Collège de Jeunes Filles Indigèges (1915), chính quyền thuộc địa Nam Kỳ mở thêm trường bậc trung học thứ 3 tại Sài Gòn. Năm 1925, kiến trúc sư Hebrard de Villeneuve được giao nhiệm vụ vẽ đồ họa xây cất cho ngôi trường mới tại Chợ Quán. Ngày 28 tháng 11 năm 1927, Toàn quyền Đông Dương Alexandre Varenne ra nghị định thiết lập tại Chợ Quán một phân hiệu tạm thời của Collège Chasseloup Laubat dành cho học sinh người bản xứ lấy tên là Collège de Cochinchine. Phân hiệu này được đặt dưới sự điều hành của Ban Giám đốc Trường Chasseloup Laubat và một giáo sư phụ trách tổng giám thị của phân hiệu.
Năm 1928, khi các khu trường mới xây dựng xong, ngày 11 tháng 8 năm 1928, Toàn quyền Đông Dương tạm quyền René Robin ký nghị định số 3116 gồm 6 điều thành lập tại Chợ Quán, kể từ kỳ tựu trường 1928-1929 một trường Cao đẳng Tiểu học Pháp bản xứ, chuyển giao phân hiệu tạm thời với trên 200 học sinh của Collège Chasseloup Laubat nói trên vào trường này, có sát nhập một hệ Trung học Đệ nhị cấp bản xứ (Lycée). Nhân dịp khánh thành tượng đồng của nhà bác học Petrus Trương Vĩnh Ký, Thống đốc Nam Kỳ Blanchard de la Brosse chính thức đặt tên trường là Lycée Pétrus Trương Vĩnh Ký. Do đó, trường còn có tên gọi là Pétrus Ký, và tên này được sử dụng trong gần 50 năm. Địa điểm xây dựng 1.
Phong cách “kiến trúc Đông Dương” Không chỉ nổi bật với lịch sử, truyền thống đấu tranh cách mạng hào hùng mà nhắc đến trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, nhiều người đều biết đây với tư cách là một tổng hoà công kiến trúc đẹp, gói gọn trong khuôn viên xanh, rộng rãi lên tới 2. Với những hàng cây cổ thụ, tháp đồng hồ hay những dãy hành lang lát gạch caro ẩn nấp phía dưới những mái vòm cong độc đáo được xem là những điểm nhấn đặc biệt của ngôi trường. Trường THPT Lê Hồng Phong dưới bàn tay tài hoa của Ernest đã trở thành ngôi trường tiêu biểu cho phong cách kiến trúc phương Tây tổng hòa với nền giao thoa văn hóa bản địa Á Đông, tạo ra lối kiến trúc Đông Dương, tiêu biểu cho một thời kì lịch sử Việt Nam. Không gian kiến trúc của trường cũng là điển hình về giao lưu văn hóa Việt Nam và phong cách Art Deco, thể nghiệm sự thích nghi kỹ thuật mới vào điều kiện khí hậu bản địa.
Khuôn viên trường bao gồm ba dãy phòng học và một dãy hành lang trước bao quanh sân lớn ở giữa theo đúng như bản vẽ của kiến trúc sư. Các phòng học có hành lang thoáng đãng phía trước dẫn dắt, tạo sự thông thoáng, đón và tận dụng tối đa sáng trời. Hành lang được vận dung, thiết kế theo kiểu ống vòm để mang lại sự cách điệu cho toàn bộ công trình. Lan can hành lang không xây đặc toàn bộ mà được đục thành những lỗ hoặc đặt gạch vuông thông gió.
Nguyễn Hoàng Gia Bảo – Thiết kế KTCQ sân vườn trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, quận 5. Một số đề tài nghiên cứu liên quan Trường học thời Pháp thuộc - một thể loại công trình công cộng, được hình thành cùng với hàng loạt các thể loại công trình công cộng khác từ những năm đầu Pháp chiếm đóng Sài Gòn đã trở thành biểu tượng kiến trúc tiêu biểu không thể thiếu trong tổng thể đô thị và là hình tượng không thể phai trong lòng biết bao thế hệ học sinh Sài Gòn xưa bởi những giá trị hữu hình và vô hình mà nó đạt được. Chính sự tồn tại “bền vững” theo thời gian, chúng trở thành cơ sở và nguồn cảm hứng cho các nhà nghiên cứu đánh giá – nhận xét, phân tích - so sánh, đề cập và bình luận,… khi chủ đề nói về kiến trúc cảnh quan của trường THPT chuyên Lê Hồng Phong nói riêng và kiến trúc cảnh quan thời Pháp thuộc ở Sài Gòn nói chung. Đề tài nghiên cứu cấp bộ Giá trị di sản kiến trúc thời kỳ Pháp thuộc trong mối tương quan giữa bảo tồn và phát triển đô thị (giới hạn trong những kiến trúc Pháp tại Sài Gòn,.Nguyễn Khởi đã phân tích về lịch sử xây dựng, giá trị nghệ thuật kiến trúc và giao lưu văn hóa của một số công trình tiêu biểu theo tiêu chí công năng; đúc kết các yếu tố có giá trị bảo tồn của kiến trúc Pháp thuộc tại Tp.HCM và định hướng bảo tồn và phát huy giá trị của những công trình này.
Nghiên cứu giúp ta có cái nhìn bao quát, nhận diện được những giá trị nổi trội của các công trình kiến4 trúc thời Pháp thuộc và trong đó có đề cập tới kiến trúc các trường trung học. Tuy nhiên do mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra nên đề tài này không đi sâu vào vấn đề TỔ CHỨC CẢNH QUANtrường trung học. Luận văn thạc sĩ trường Đại học (ĐH) Kiến trúc TP.HCM của KTS.Đặng Mạnh Hùng (2012) Kiến trúc trường THPT tại TP. Tính cấp thiết của đề tài là hình thức kiến trúc mặt đứng của trường THPT không được chú trọng trong hơn 2 thập niên qua tại TP.HCM do đó cần điều chỉnh để có giải pháp tốt hơn nhằm đem lại hiệu quả thẩm mỹ kiến trúc.
Đề tài tập trung phân tích tổng quát hiện trạng hình thức kiến trúc của các trường THPT tại TP.HCM cùng với một số khác ở Việt Nam và một số hình thức kiến trúc xu hướng mới của các trường trung học ở nước ngoài nhằm rút ra những nguyên tắc thiết kế, khả năng vận dụng để đề xuất giải pháp thiết kế trường THPT trên địa bàn TP. Tác giả có đề cập đến kiến trúc nhưng không phân tích về yếu tố cảnh quan các trường TH thời Pháp thuộc. Luận văn thạc sĩ trường ĐH Kiến trúc TP.HCM của KTS.Đỗ Trần Mỹ Thúy (2007). Xu hướng mới trong thiết kế kiến trúc trường học và khả năng vận dụng tại TP.
Tác giả đã nêu ra những xu hướng phát triển không gian mặt bằng và bố cục tổng thể trường học mà một số quốc gia đã áp dụng thành công trong công tác hỗ trợ học sinh bậc trung học để tìm ra những điểm tương đồng nhằm vận dụng trong công việc thiết kế trường THPT tại TP. Đề tài không đi sâu vào việc thiết kế cảnh quan trường THPT. Luận văn thạc sĩ trường ĐH Kiến trúc TP.HCM của KTS.Nguyễn Chí Quang (2007). Tìm hiểu giải pháp thiết kế kiến trúc tổng mặt bằng của các công trình kiến trúc công cộng tiêu biểu ở TP.HCM giai đoạn Pháp thuộc (1862-1954).
Trong nội dung Nguyễn Hoàng Gia Bảo – Thiết kế KTCQ sân vườn trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, quận 5. 12 nghiên cứu tác giả đã đề cập đến giải pháp thiết kế tổng mặt bằng của các công trình kiến trúc công cộng tiêu biểu mà5 trong đó có trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, song chỉ phân tích tổng thể mặt bằng chứ không đi sâu vào phân tích tổ chức không gian kiến trúc của công trình này. Luận văn thạc sĩ trường ĐH Kiến trúc TP.HCM của KTS.Trần Huê Long (2004). Định hướng phát triển mô hình trường THPT Năng Khiếu TP.
Với mong muốn TP.HCM sẽ là nơi đi tiên phong trong việc đào tạo ra những nhân tài-với mô hình trường THPT Năng Khiếu, tác giả đã tập trung nghiên cứu về cách tổ chức không gian mặt bằng cho hệ thống trường THPT năng khiếu- một trường học có tính chất chuyên biệt và chỉ mô tả mặt bằng khối tổng thể các trường THPT tiêu biểu thời Pháp. Tất cả những tài liệu vừa nêu là những gợi ý quan trọng cho việc quyết định lựa chọn đề tài đề cương tốt nghiệp của tác giả, đồng thời cũng là nguồn tài liệu tham khảo bổ ích trong suốt quá trình nghiên cứu. Tổng quan về hiện trạng 1.