Luận văn thạc sĩ theo dõi tình hình mắc bệnh viêm tử cung viêm vú bại liệt trên đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại lợn ông lương thuộc xã ngọc châu huy ện tân yên tỉnh bắc giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt trên đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn Ông Lương, Bắc Giang.

• Tác giả: Nguyễn Văn Tráng
• Người hướng dẫn: ThS. La Văn Công
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Theo dõi tình hình mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt trên đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại lợn ông Lương thuộc xã Ngọc Châu – huyện Tân Yên – tỉnh Bắc Giang và thử nghiệm một số phác đồ điều trị
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều kiện cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Điều kiện địa hình đất đai
• 1.1.1.3. Điều kiện khí hậu, nguồn nước
• 1.1.1.3.1. Khí hậu
• 1.1.1.3.2. Nguồn nước
• 1.1.1.4. Điều kiện giao thông vận tải
• 1.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.2.1. Tình hình dân cư xung quanh trại
• 1.1.2.2. Cơ sở vật chất của trại
• 1.1.2.2.1. Hệ thống chuồng trại
• 1.1.2.2.2. Nguồn thức ăn
• 1.1.2.2.3. Các công trình phụ trợ
• 1.1.2.3. Cơ cấu tổ chức của trại
• 1.1.3. Tình hình sản xuất tại trại
• 1.1.3.1. Công tác chăn nuôi
• 1.1.3.2. Công tác thú y
• 1.1.4. Đánh giá chung
• 1.1.4.1. Thuận lợi
• 1.1.4.2. Khó khăn
• 1.2. Công tác phục vụ sản xuất
• 1.2.1. Nội dung công tác phục vụ sản xuất
• 1.2.2. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 1.2.2.1. Công tác chăn nuôi
• 1.2.2.1.1. Công tác giống
• 1.2.2.1.2. Công tác chăm sóc nuôi dưỡng lợn
• 1.2.2.2. Công tác thú y
• 1.2.2.2.1. Công tác phòng bệnh
• 1.2.2.2.1.1. Công tác vệ sinh
• 1.2.2.2.1.2. Công tác tiêm phòng
• 1.2.2.2.2. Công tác chẩn đoán và điều trị bệnh
• 1.2.2.2.2.1. Công tác chẩn đoán
• 1.2.2.2.2.2. Công tác điều trị bệnh
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Tổng quan tài liệu
• 2.2. Cơ sở khoa học
• 2.3. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 2.4. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.4.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 2.4.3. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 2.4.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Kết quả và thảo luận
• 2.5.1. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt trên đàn lợn nái nuôi tại trại gia đình ông Lương
• 2.5.2. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt của đàn lợn nái theo giống, dòng
• 2.5.3. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt của đàn lợn nái theo lứa đẻ
• 2.5.4. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt theo loại lợn nái
• 2.5.5. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt ở lợn nái theo tháng
• 2.5.6. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt của lợn nái tại cơ sở thực tập
• 2.5.7. Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt đến khả năng sinh sản của lợn nái nuôi tại trại
• 2.5.8. Chi phí sử dụng thuốc trong điều trị
• 2.6. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Bệnh viêm tử cung và viêm vú bại liệt trên lợn nái

Bệnh viêm tử cung và viêm vú bại liệt là hai bệnh lý phổ biến ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất sinh sản của lợn nái. Nghiên cứu này tập trung theo dõi tình hình mắc bệnh tại trại lợn Ông Lương, xã Ngọc Châu, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. Kết quả cho thấy, bệnh viêm tử cung thường xảy ra sau khi đẻ do can thiệp thú y không đúng kỹ thuật, trong khi viêm vú bại liệt liên quan đến nhiễm trùng vú và mất sữa. Cả hai bệnh đều gây thiệt hại kinh tế lớn cho ngành chăn nuôi lợn.

1.1. Nguyên nhân và triệu chứng

Bệnh viêm tử cung thường do can thiệp thú y không đúng cách, gây tổn thương niêm mạc tử cung. Triệu chứng bao gồm âm hộ sưng đỏ, chảy dịch hôi tanh, và giảm sản lượng sữa. Viêm vú bại liệt xuất phát từ nhiễm trùng vú, dẫn đến sưng đau và mất sữa. Cả hai bệnh đều làm giảm khả năng sinh sản của lợn nái.

1.2. Phác đồ điều trị

Điều trị bệnh viêm tử cung bao gồm thụt rửa tử cung bằng nước muối ấm và sử dụng kháng sinh như Vilamoks-LA. Đối với viêm vú bại liệt, phương pháp điều trị chủ yếu là tiêm kháng sinh và chăm sóc vú. Kết quả thử nghiệm cho thấy tỷ lệ khỏi bệnh đạt 100% khi áp dụng đúng phác đồ.

II. Tình hình dịch bệnh tại Bắc Giang

Tỉnh Bắc Giang là một trong những khu vực có ngành chăn nuôi lợn phát triển mạnh. Tuy nhiên, dịch bệnh lợn như viêm tử cung và viêm vú bại liệt thường xuyên xảy ra, gây thiệt hại lớn về kinh tế. Nghiên cứu này đã theo dõi tỷ lệ mắc bệnh theo giống, lứa đẻ và thời gian, từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa viêm vú và quản lý sức khỏe lợn hiệu quả.

2.1. Tỷ lệ mắc bệnh theo giống và lứa đẻ

Kết quả nghiên cứu cho thấy, lợn nái thuộc giống Landrace có tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung cao hơn so với các giống khác. Tỷ lệ mắc bệnh cũng tăng theo số lứa đẻ, đặc biệt là từ lứa thứ 3 trở đi. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc cải thiện chẩn đoán bệnh lợn và chăm sóc sau sinh.

2.2. Ảnh hưởng của thời tiết

Thời tiết tại Bắc Giang với khí hậu nhiệt đới gió mùa tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của mầm bệnh. Mùa mưa và mùa khô đều có ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh, đặc biệt là bệnh truyền nhiễm lợn. Do đó, việc tăng cường phòng ngừa viêm vú và vệ sinh chuồng trại là rất quan trọng.

III. Quản lý và phòng ngừa dịch bệnh

Để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung và viêm vú bại liệt, nghiên cứu đã đề xuất các biện pháp quản lý sức khỏe lợn hiệu quả. Bao gồm việc tiêm phòng định kỳ, vệ sinh chuồng trại, và áp dụng các phác đồ điều trị kịp thời. Những biện pháp này không chỉ giúp nâng cao năng suất chăn nuôi heo mà còn đảm bảo an toàn dịch bệnh.

3.1. Tiêm phòng và vệ sinh

Công tác tiêm phòng được thực hiện nghiêm ngặt với các loại vắc-xin như Dịch tả, Lở mồm long móng, và Tai xanh. Đồng thời, việc vệ sinh chuồng trại và sử dụng hố sát trùng được tăng cường để ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh lợn.

3.2. Cải thiện chăm sóc sau sinh

Chăm sóc lợn nái sau sinh là yếu tố quan trọng để phòng ngừa bệnh viêm tử cung. Các biện pháp bao gồm thụt rửa tử cung, sử dụng kháng sinh, và theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của lợn mẹ và lợn con.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong ngành chăn nuôi công nghiệp hiện đại, đàn lợn nái sinh sản đóng vai trò là hạt nhân tái đàn và quyết định trực tiếp đến chỉ số năng suất sinh sản (số con sơ sinh/lứa, số lứa/năm, tỷ lệ sống cai sữa). Tuy nhiên, các bệnh lý sản khoa hậu sản—đặc biệt là hội chứng phức hợp MMA (Mastitis - Metritis - Agalactia gồm viêm vú, viêm tử cung, mất sữa) và bại liệt sau sinh (Postpartum Paralysis)—chiếm từ 15% đến 30% nguyên nhân loại thải nái sớm tại các trang trại quy mô vừa và lớn tại Việt Nam.

Đề tài khóa luận "Theo dõi tình hình mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt trên đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại lợn ông Lương thuộc xã Ngọc Châu – huyện Tân Yên – tỉnh Bắc Giang và thử nghiệm một số phác đồ điều trị" (Tác giả: Nguyễn Văn Tráng; Giảng viên hướng dẫn: ThS. La Văn Công; Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) giải quyết bài toán dịch tễ học lâm sàng và chuẩn hóa phác đồ điều trị cho đàn nái ngoại cao sản trong điều kiện tiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

1. Khảo sát dịch tễ học: Đánh giá tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú và bại liệt trên 53 nái ngoại thuần (Yorkshire, Landrace) theo các biến số: giống/dòng, lứa đẻ (parity), nhóm phân loại nái và chu kỳ tháng trong năm.
2. Xác định căn nguyên vi sinh: Tổng hợp và đối chiếu phổ vi khuẩn phân lập thường gặp (Escherichia coli, Streptococcus hemolitica, Staphylococcus aureus, Proteus vulgaris, Klebsiella).
3. Thử nghiệm & tối ưu hóa phác đồ điều trị: Chuẩn hóa quy trình can thiệp kết hợp kháng sinh phổ rộng (Vilamoks-LA), thuốc kháng viêm non-steroid hạ sốt đa năng (Tolfenamic acid trong Gluco-K-C-Namin), kích thích co bóp cơ trơn (Oxytocin) và thụt rửa niêm mạc cục bộ.
4. Hạch toán kinh tế - kỹ thuật: Đánh giá thời gian hồi phục lâm sàng, tỷ lệ khỏi bệnh ($R_{cure} = 100%$) và chi phí can thiệp thuốc trên đầu nái.

Phạm vi và giới hạn

• Địa bàn: Trại chăn nuôi lợn nái tập trung quy mô 9.300 $\text{m}^2$ (4.500 $\text{m}^2$ chuồng trại) tại thôn Tân Châu, xã Ngọc Châu, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang.
• Đối tượng: 53 nái ngoại sinh sản (42 nái Yorkshire, 11 nái Landrace) từ nái hậu bị, kiểm định đến nái sinh sản cơ bản.
• Thời gian theo dõi: Từ tháng 06/2014 đến tháng 11/2014.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các trang trại quy mô vừa, công tác đỡ đẻ và quản lý hậu sản thường gặp các tồn tại kỹ thuật: can thiệp can thiệp móc thai bằng tay không đảm bảo vô trùng, quy trình mài nanh lợn con chậm trễ gây trầy xước bầu vú mẹ, và chuồng kín hạn chế vận động làm giảm trương lực cơ trơn tử cung.

Tiêu chí so sánh	Quy trình truyền thống / Tự phát	Phác đồ chuẩn hóa thực nghiệm (Đề tài)
Chẩn đoán	Dựa trên cảm quan trễ khi nái đã bỏ ăn sốt cao	Theo dõi dịch âm hộ (thể nhờn/mủ), thân nhiệt 2 lần/ngày (sáng/chiều)
Can thiệp cơ học	Thụt rửa áp lực cao bằng cồn/thuốc tím đậm đặc	Thụt rửa đẳng trương NaCl 0.9% ấm (3L/ngày) + Tháo cặn sữa
Liệu pháp kháng sinh	Kháng sinh tiêm ngắn hạn (Penicillin, Streptomycin đơn lẻ)	Amoxicillin trihydrate tác dụng kéo dài (Vilamoks-LA, 48h/liều)
Liệu pháp hỗ trợ	Hạ sốt giảm đau đơn thuần (Paracetamol/Analgin)	Tolfenamic acid + Calcium gluconate + Vitamin K, C (Gluco-K-C-Namin)
Kích thích tống dịch	Không tiêm hoặc tiêm Oxytocin sai thời điểm	Tiêm Oxytocin 20–40 UI phối hợp nhịp nhàng sau đẻ và thụt rửa

Thiết kế hệ thống quản trị thú y và kỹ thuật điều trị

Quy trình quản lý dịch tễ học và can thiệp điều trị được chuẩn hóa theo sơ đồ logic:

graph TD
    A[Kiểm tra nái sau sinh 12-72h] --> B{Phát hiện bất thường?}
    B -- Không --> C[Thực hiện quy trình tiêm phòng Vaccine & Giám sát thường quy]
    B -- Có --> D[Phân loại thể bệnh lâm sàng]
    
    D --> E[Thể Viêm tử cung: Âm hộ sưng, dịch mủ tanh, sốt 39.5-41°C]
    D --> F[Thể Viêm vú: Bầu vú cứng, nóng đỏ, vắt sữa có cặn casein]
    D --> G[Thể Bại liệt: Nằm bẹp, yếu cơ, phản xạ vận động kém]
    
    E --> H[Phác đồ M1: Vilamoks-LA + Gluco-K-C-Namin + Thụt rửa NaCl 0.9% + Oxytocin]
    F --> I[Phác đồ M2: Vilamoks-LA + Gluco-K-C-Namin + Chườm ấm muối 10% + Vắt bỏ sữa]
    G --> J[Phác đồ P1: Bổ sung Calcium Gluconate + Vitamin D3 + Điều chỉnh khẩu phần Ca/P]
    
    H --> K[Đánh giá hồi phục sau 3-5 ngày]
    I --> K
    J --> K
    K --> L[Ghi nhận chỉ tiêu: Khỏi bệnh 100%, Thời gian rỗng chuồng, Chi phí điều trị]

Technology Stack & Dược lý thực nghiệm

Hệ thống hoạt chất và công nghệ thú y sử dụng trong nghiên cứu:

1. Kháng sinh tác dụng kéo dài (Vilamoks-LA):

   • Thành phần: Amoxicillin trihydrate tương đương 150 mg Amoxicillin base/ml.
   • Cơ chế: Ức chế sinh tổng hợp vách tế bào peptidoglycan của vi khuẩn Gram (+) và Gram (-) (E. coli, Streptococcus spp., Staphylococcus spp.).
   • Liều dùng: $15\text{ mg/kg TT} \equiv 1\text{ ml/10 kg TT}$, tiêm bắp sâu.

2. Dung dịch hồi sức đa chức năng (Gluco-K-C-Namin):

   • Thành phần: Calcium gluconate (5.000 mg), Tolfenamic acid (1.140 mg), Vitamin C, Vitamin K, tá dược đặc dụng vừa đủ 100 ml.
   • Cơ chế: Tolfenamic acid là NSAID thế hệ mới ức chế chọn lọc COX-2 giúp hạ sốt, kháng viêm mạnh mà không gây ức chế miễn dịch; Calcium ion hỗ trợ tăng trương lực cơ; Vitamin K ngăn xuất huyết niêm mạc.

3. Thuốc co bóp tử cung (Oxytocin):

   • Liều dùng: 20 – 40 UI/con/ngày, kích thích co bóp nhịp nhàng sợi cơ tử cung tống sạch dịch ứ đọng và kích thích tiết sữa qua phản xạ phóng sữa (milk ejection reflex).

4. Vaccine suite phòng bệnh định kỳ:

   • Porcilis PRRS (Phòng Hội chứng rối loạn sinh sản & hô hấp).
   • Porcilis Parvo (Phòng Khô thai).
   • Porcilis Begonia (Phòng Giả dại - Aujeszky).
   • Porcilis CSF Live (Phòng Dịch tả lợn cổ điển).
   • Aftopor & FMD (Phòng Lở mồm long móng).
   • M + Pac (Phòng Suyễn lợn do Mycoplasma hyopneumoniae).

Phương pháp nghiên cứu và mô hình tính toán

Nghiên cứu ứng dụng phương pháp điều tra dịch tễ kết hợp thực nghiệm lâm sàng có đối chứng. Các chỉ tiêu dịch tễ và hiệu quả được tính toán qua các công thức toán học:

$$\text{Tỷ lệ mắc bệnh sản khoa } (P_{\text{disease}}) = \frac{\sum n_{\text{mắc}}}{\sum N_{\text{theo dõi}}} \times 100%$$

$$\text{Tỷ lệ khỏi bệnh } (R_{\text{cure}}) = \frac{\sum n_{\text{khỏi}}}{\sum n_{\text{điều trị}}} \times 100%$$

$$\text{Chi phí thuốc bình quân } (C_{\text{avg}}) = \frac{\sum C_{\text{thuốc}}}{\sum n_{\text{điều trị}}} \quad (\text{VNĐ/con})$$

Số liệu dịch tễ học và thực nghiệm được thống kê sinh vật học theo phương pháp của Nguyễn Văn Thiện (2008).

---

Implementation và kết quả

Development process: Quy trình xử lý lâm sàng

Quy trình chẩn đoán và điều trị thực địa được thiết lập theo thuật toán logic sau:

class SowClinicalPipeline:
    """Quy trình chẩn đoán và điều trị sản khoa trên lợn nái sinh sản."""

    def __init__(self, sow_id: str, parity: int, breed: str):
        self.sow_id = sow_id
        self.parity = parity
        self.breed = breed
        self.clinical_status = "Healthy"
        self.treatment_regimen = []

    def evaluate_postpartum_symptoms(
        self, temp: float, discharge_type: str, udder_inflamed: bool, locomotion_loss: bool
    ) -> dict:
        diagnosis = {"Metritis": False, "Mastitis": False, "Paralysis": False}

        # Kiểm tra triệu chứng viêm tử cung
        if temp >= 39.5 and discharge_type in ["mucopurulent", "purulent_foul"]:
            diagnosis["Metritis"] = True
            self.treatment_regimen.append("Protocol_Metritis_VilamoksLA")

        # Kiểm tra triệu chứng viêm vú
        if udder_inflamed or temp >= 40.5:
            diagnosis["Mastitis"] = True
            self.treatment_regimen.append("Protocol_Mastitis_TopicalWarmCompress")

        # Kiểm tra bại liệt
        if locomotion_loss and temp < 39.0:
            diagnosis["Paralysis"] = True
            self.treatment_regimen.append("Protocol_Calcium_Therapy")

        return diagnosis

    def apply_treatment_protocol(self, weight_kg: float) -> dict:
        """Tính toán liều lượng thuốc thực nghiệm theo thể trọng."""
        dose_vilamoks = weight_kg * (1.0 / 10.0)  # 1 ml / 10 kg thể trọng
        dose_gluco_kc = 20.0  # ml / con / ngày
        oxytocin_units = 30.0  # UI / con / ngày

        return {
            "Vilamoks_LA_ml": dose_vilamoks,
            "Gluco_KC_Namin_ml": dose_gluco_kc,
            "Oxytocin_UI": oxytocin_units,
            "Uterine_Lavage": "NaCl 0.9% 3000ml ấm x 3 ngày liên tục",
        }

Testing và validation: Kết quả phân tích dịch tễ học

Quá trình theo dõi trên 53 nái ngoại thuần (Yorkshire, Landrace) tại trại ông Lương ghi nhận dữ liệu thực nghiệm chi tiết:

1. Tỷ lệ mắc bệnh tổng quát theo phân loại bệnh học

Tên bệnh lý	Số nái theo dõi (con)	Số nái mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Tỷ lệ chết (%)
Viêm tử cung (Metritis)	53	7	13,21%	0,00%
Viêm vú (Mastitis)	53	4	7,55%	0,00%
Bại liệt sau đẻ (Postpartum Paralysis)	53	0	0,00%	0,00%
Tổng cộng chung	53	11	20,75%	0,00%

Nhận xét: Bệnh viêm tử cung chiếm tỷ lệ cao nhất (13,21%). Tỷ lệ bại liệt đạt 0% nhờ trang trại quản lý tốt khẩu phần khoáng Canxi-Phospho và chiếu sáng chuồng nuôi hợp lý.

2. Dịch tễ học theo giống và dòng nái ngoại

Giống / Dòng	Số nái theo dõi (con)	Viêm tử cung (con / %)	Viêm vú (con / %)	Bại liệt (con / %)
Yorkshire	42	5 (11,90%)	3 (7,14%)	0 (0,00%)
Landrace	11	2 (18,18%)	1 (9,09%)	0 (0,00%)
Tổng	53	7 (13,21%)	4 (7,55%)	0 (0,00%)

Đánh giá: Nái Landrace có xu hướng mắc viêm tử cung (18,18%) và viêm vú (9,09%) cao hơn Yorkshire do đặc điểm ngoại hình thân dài, khung chậu hẹp hơn và số con đẻ ra/lứa cao hơn khiến quá trình rặn đẻ kéo dài.

3. Tương quan tỷ lệ mắc bệnh theo lứa đẻ (Parity)

Tỷ lệ Viêm tử cung theo Lứa đẻ:
Lứa 0 (Hậu bị):   [0.00%]
Lứa 1 - 2:        [##### 5.56%]
Lứa 3 - 4:        [####################### 23.81%]
Lứa 5 - 6:        [################################# 33.33%]

Phân tích: Tỷ lệ viêm nhiễm tăng lũy tiến theo số lứa đẻ. Nái lứa 5-6 có tỷ lệ mắc cao nhất (33,33%) do trương lực cơ trơn tử cung suy giảm, co bóp yếu dẫn đến thời gian sinh kéo dài và sản dịch ứ đọng tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhiễm.

4. Phân loại theo nhóm nái quản lý

Loại nái	Số nái theo dõi (con)	Viêm tử cung (con / %)	Viêm vú (con / %)	Bại liệt (con / %)
Nái Hậu bị	11	0 (0,00%)	0 (0,00%)	0 (0,00%)
Nái Kiểm định	18	1 (5,56%)	1 (5,56%)	0 (0,00%)
Nái Cơ bản	24	6 (25,00%)	3 (12,50%)	0 (0,00%)
Tổng số	53	7 (13,21%)	4 (7,55%)	0 (0,00%)

Kết quả đạt được trong công tác điều trị và phục vụ sản xuất

1. Hiệu quả điều trị lâm sàng:
   • Viêm tử cung: Điều trị 7 ca bằng phác đồ kết hợp (Vilamoks-LA + Gluco-K-C-Namin + Thụt rửa NaCl 0.9% ấm), khỏi bệnh 7/7 con (100%), thời gian khỏi trung bình từ 3 đến 5 ngày.
   • Viêm vú: Điều trị 4 ca bằng phác đồ kết hợp (Vilamoks-LA + Gluco-K-C-Namin + Massage nước muối ấm 10% + Vắt cạn sữa), khỏi bệnh 4/4 con (100%).
2. Hiệu quả công tác kỹ thuật chăn nuôi:
   • Đỡ đẻ an toàn: 41 ca đỡ đẻ thành công 100%.
   • Thụ tinh nhân tạo: 36/37 nái đậu thai, đạt tỷ lệ 97,3%.
   • Mài nanh và cắt đuôi lợn con: 423/423 con an toàn tuyệt đối (100%).
   • Tiêm sắt (Fe-Dextran B12 10%): 419/419 con đạt 100%.
   • Thiến lợn đực thương phẩm: 227/227 con an toàn (100%).

---

Đổi mới và đóng góp

Cải tiến kỹ thuật thú y nổi bật

1. Ứng dụng phác đồ Amoxicillin LA kết hợp Tolfenamic acid:

   • Thay thế các dòng kháng sinh truyền thống tác dụng ngắn (phải tiêm 2 lần/ngày gây stress cho nái) bằng Vilamoks-LA với công nghệ vi hạt giải phóng chậm, duy trì nồng độ ức chế tối thiểu ($MIC$) liên tục suốt 48 giờ.
   • Hoạt chất hạ sốt Tolfenamic acid trong Gluco-K-C-Namin giúp giảm đau tức thời mà không gây tác dụng phụ ức chế tiết sữa như Dexamethasone.

2. Kỹ thuật thụt rửa niêm mạc áp lực thấp:

   • Nghiên cứu xác lập quy chuẩn thụt rửa tử cung: Sử dụng 3 lít nước muối sinh lý ấm ($38 - 39^\circ\text{C}$) đưa chậm qua ống thông chuyên dụng, chỉ áp dụng cho nái đẻ khó có can thiệp cơ học bằng tay nhằm tránh tổn thương lớp nội mạc (endometrium).

                             SO SÁNH CÁC GIẢI PHÁP CAN THIỆP

3. Cắt đứt chuỗi lây truyền MMA bằng bấm/mài nanh sơ sinh:
   • Chứng minh thực nghiệm việc mài nanh kỹ thuật trong 12 giờ đầu sau sinh giúp giảm tỷ lệ tổn thương núm vú lợn mẹ, từ đó hạ tỷ lệ viêm vú xuống còn 7,55% (so với mức trung bình 15-20% tại các hộ nuôi không xử lý nanh).

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng trang trại (Use Case Scenarios)

• Trang trại quy mô vừa (50 – 200 nái): Áp dụng trọn bộ quy trình tiêm phòng Vaccine định kỳ kết hợp bộ kit điều trị dự phòng sau sinh (Oxytocin + Amoxicillin LA ngay sau khi kết thúc ca đẻ có can thiệp).
• Mô hình chuỗi gia công (liên kết CP Group / Japfa): Ứng dụng quy chuẩn chẩn đoán sớm qua dịch tiết âm hộ và phân loại nái già (lứa 5+) để chủ động can thiệp trước khi phát triển thành viêm mủ nặng.

Phân tích hiệu quả kinh tế (Cost-Benefit & ROI Analysis)

Chi phí điều trị sản khoa được hạch toán chi tiết trên thực tế:

Danh mục thuốc / Vật tư	Đơn vị tính	Đơn giá (VNĐ)	Định mức / Ca	Chi phí bình quân (VNĐ)
Vilamoks-LA (100ml)	Lọ	180.000	20 ml/ngày $\times$ 3 ngày	108.000
Gluco-K-C-Namin (100ml)	Lọ	120.000	20 ml/ngày $\times$ 3 ngày	72.000
Oxytocin (Hộp 10 ống)	Hộp	45.000	2 ống/ngày $\times$ 2 ngày	18.000
Dung dịch NaCl 0.9% (500ml)	Chai	12.000	6 chai (3 lít) $\times$ 3 ngày	216.000
Kim tiêm, cồn sát trùng	Bộ	20.000	1 bộ	20.000
Tổng chi phí điều trị / con	-	-	-	434.000 VNĐ

Phân tích ROI:

• Nếu nái bị viêm tử cung không được can thiệp kịp thời dẫn đến mất sữa và loại thải: Thiệt hại ước tính bao gồm chi phí thức ăn nuôi nái rỗng (khoảng 1.200.000 VNĐ/tháng), hao hụt đàn lợn con do thiếu sữa (chết 3–5 con $\approx$ 1.500.000 – 2.500.000 VNĐ) và mất giá trị khấu hao nái giống (tổn thất từ 4.000.000 đến 6.000.000 VNĐ/nái).
• Chi phí đầu tư điều trị chỉ 434.000 VNĐ/nái giúp bảo tồn 100% nái sinh sản, mang lại tỷ suất hoàn vốn đầu tư dịch vụ thú y $ROI > 800%$.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Điều kiện chăn nuôi chuồng hở: Trang trại áp dụng hệ thống chuồng thông thoáng tự nhiên có quạt hút nhưng chưa hoàn toàn khép kín nhiệt độ, dẫn đến thời điểm chuyển mùa (tháng 8 - 10) có tỷ lệ cảm nhiễm tăng cục bộ.
• Kỹ thuật cách ly: Trại chưa có khu chuồng cách ly tuyệt đối cho nái bệnh, một số nái viêm vẫn nhốt chung dãy chuồng với nái khỏe.
• Quy mô mẫu thực nghiệm: Nghiên cứu giới hạn trên 53 nái trong thời gian 5 tháng, cần mở rộng cỡ mẫu đa trại để nâng cao giá trị thống kê sinh vật học.

Hướng nghiên cứu & giải pháp phát triển

• Ứng dụng kỹ thuật kháng sinh đồ (Antibiogram) để định kỳ kiểm tra mức độ kháng thuốc của các chủng E. coli và Streptococcus tại trại.
• Tự động hóa hệ thống giám sát thân nhiệt nái đẻ bằng cảm biến hồng ngoại không xâm lấn nhằm cảnh báo sớm hội chứng sốt hậu sản.
• Nghiên cứu bổ sung Probiotics và Acid hữu cơ vào khẩu phần nái mang thai giai đoạn cuối để ức chế vi khuẩn cơ hội đường ruột và sinh dục.

---

Đối tượng hưởng lợi

                              CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI

---

Câu hỏi thường gặp

1. Phác đồ Vilamoks-LA kết hợp Gluco-K-C-Namin cần điều kiện gì khi triển khai?

Nái cần được chẩn đoán sớm trong 12 – 24 giờ đầu sau sinh khi có biểu hiện sốt nhẹ hoặc dịch nhờn đục. Thao tác tiêm cần sử dụng kim tiêm số 16 hoặc 18 dài 3.5 – 4 cm để đảm bảo thuốc đi sâu vào bắp thịt cổ.

2. Vì sao nái lứa đẻ 5 trở đi lại có tỷ lệ mắc viêm tử cung lên đến 33,33%?

Do qua nhiều chu kỳ sinh sản, các lớp cơ trơn tử cung bị nhão, giảm tính đàn hồi và giảm trương lực co bóp. Khi đẻ nái rặn yếu dẫn đến đẻ kéo dài, sản dịch không được đẩy ra triệt để, tạo ổ chứa lý tưởng cho vi khuẩn kỵ khí và hiếu khí phát triển.

3. Việc thụt rửa tử cung có gây nguy hiểm cho nái không?

Chỉ tiến hành thụt rửa khi cổ tử cung còn mở (trong 1 - 3 ngày đầu sau sinh) bằng dung dịch đẳng trương ấm ($38^\circ\text{C}$). Nghiêm cấm thụt rửa áp lực mạnh hoặc dùng dung dịch sát trùng nồng độ cao vì sẽ phá hủy lớp nhung mao niêm mạc tử cung.

4. Làm thế nào để phòng ngừa hội chứng viêm vú do lợn con gây ra?

Tiến hành mài nanh hoặc bấm nanh cho toàn bộ lợn con trong vòng 12 giờ sau khi sinh bằng kìm chuyên dụng đã tiệt trùng. Không cắt quá sâu vào nướu răng để tránh nhiễm trùng chân răng của lợn con.

5. Chi phí 434.000 VNĐ/ca điều trị có khả thi cho hộ chăn nuôi nhỏ lẻ không?

Hoàn toàn khả thi vì giá trị kinh tế của một nái ngoại sinh sản hiện nay dao động từ 8 – 15 triệu VNĐ. Việc chi trả ~400.000 VNĐ để phục hồi 100% khả năng sinh sản của nái đem lại hiệu quả kinh tế vượt trội so với bán thịt nái loại thải.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Văn Tráng tại Trại lợn ông Lương (Ngọc Châu – Tân Yên – Bắc Giang) đã giải quyết trọn vẹn các mục tiêu lý thuyết và thực tiễn lâm sàng:

• Xác lập bức tranh dịch tễ học chính xác về bệnh sản khoa nái ngoại: Tỷ lệ viêm tử cung 13,21%, viêm vú 7,55%, bại liệt 0,00%.
• Chứng minh mối tương quan thuận giữa tỷ lệ nhiễm bệnh với số lứa đẻ (cao nhất ở lứa 5-6 với 33,33%) và giống nái (Landrace cao hơn Yorkshire).
• Thử nghiệm thành công phác đồ tích hợp Vilamoks-LA + Gluco-K-C-Namin + Thụt rửa dung dịch ấm + Oxytocin, đạt tỷ lệ khỏi bệnh 100% trong thời gian ngắn từ 3 – 5 ngày.
• Hoàn thành xuất sắc 100% các chỉ tiêu phục vụ sản xuất: thụ tinh nhân tạo đạt 97,3%, hỗ trợ đỡ đẻ an toàn 41 ca, xử lý ngoại khoa lợn con an toàn tuyệt đối.

Kết quả nghiên cứu là tài liệu kỹ thuật có giá trị ứng dụng cao, sẵn sàng chuyển giao cho các trang trại và hộ chăn nuôi lợn nái sinh sản nhằm nâng cao năng suất đàn giống và tối ưu hóa lợi nhuận kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ----------- ----------- NGUYỄN VĂN TRÁNG Tên đề tài: THEO DÕI TÌNH HÌNH MẮC BỆNH VIÊM TỬ CUNG, VIÊM VÚ, BẠI LIỆT TRÊN ĐÀN LỢN NÁI SINH SẢN NUÔI TẠI TRẠI LỢN ÔNG LƯƠNG THUỘC XÃ NGỌC CHÂU – HUYỆN TÂN YÊN – TỈNH BẮC GIANG VÀ THỬ NGHIỆM MỘT SỐ PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi - Thú y Khóa học : 2010 - 2014 Thái Nguyên – 2014 n ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ----------- ----------- NGUYỄN VĂN TRÁNG Tên đề tài: THEO DÕI TÌNH HÌNH MẮC BỆNH VIÊM TỬ CUNG, VIÊM VÚ, BẠI LIỆT TRÊN ĐÀN LỢN NÁI SINH SẢN NUÔI TẠI TRẠI LỢN ÔNG LƯƠNG THUỘC XÃ NGỌC CHÂU – HUYỆN TÂN YÊN – TỈNH BẮC GIANG VÀ THỬ NGHIỆM MỘT SỐ PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi - Thú y Khóa học : 2010 - 2014 Giảng viên hướng dẫn : ThS. La Văn Công Thái Nguyên – 2014 n ii LỜI CẢM ƠN Qua bốn tháng thực tập tại cơ sở cũng như trong suốt thời gian học tập tại ghế Nhà trường, nhờ sự giúp đỡ của thầy giáo hướng dẫn, bạn bè và sự nỗ lực của bản thân tôi đã hoàn thành khóa luận tốt nghiệp để chuẩn bị ra trường. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban Chủ nhiệm khoa Chăn nuôi – Thú y, tới thầy giáo, cô giáo đã tận tình dìu dắt tôi trong suốt thời gian học tập tại Trường. Đặc biệt tôi xin cảm ơn sự quan tâm, giúp đỡ của cô giáo Th.S La Văn Công - người đã tận tình dìu dắt tôi trong suốt quá trình thực tập và giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này.

Tôi cũng xin cảm ơn tới gia đình, người thân, bạn bè đã luôn bên tôi động viên giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực tập. Cũng qua đây, cho phép tôi được gửi lời cảm ơn sâu sắc tới bác Ngô Xuân Lương cùng toàn thể gia đình và ban lãnh đạo cùng toàn bộ cán bộ công nhân viên công tác xã Ngọc Châu – huyện Tân Yên – tỉnh Bắc Giang đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này. Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014 Sinh Viên Nguyễn Văn Tráng n iii LỜI NÓI ĐẦU Thực tập tốt nghiệp là nội dung cuối cùng trong chương trình đào tạo của các trường đại học nói chung và Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nói riêng. Đây là khoảng thời gian quan trọng với mỗi sinh viên, là cơ hội để áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống.

Đồng thời đây cũng là khoảng thời gian quý báu để mỗi sinh viên học hỏi, thu thập mọi kiến thức, là hành trang bước vào cuộc sống mới với công việc của mình. Xuất phát từ nguyện vọng của bản thân, yêu cầu của cơ sở, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm Khoa Chăn nuôi – Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, được sự giúp đỡ của giảng viên hướng dẫn Th.S La Văn Công tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Theo dõi tình hình mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt trên đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại lợn ông Lương thuộc xã Ngọc Châu – huyện Tân Yên – tỉnh Bắc Giang và thử nghiệm một số phác đồ điều trị” Do thời gian và trình độ còn hạn chế, bước đầu còn bỡ ngỡ với công tác nghiên cứu khoa học nên bản khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong được sự góp ý của Quý thầy cô và các bạn để bản khóa luận được hoàn thiện hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014 Sinh Viên Nguyễn Văn Tráng n iv DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Kết quả thực hiện công tác vệ sinh chăn nuôi.2: Lịch tiêm phòng cho đàn lợn thịt của trại lợn ông Lương .3: Lịch tiêm phòng cho đàn lợn con và lợn nái của trại lợn ông Lương .4: Kết quả công tác phục vụ sản xuất .1: Tình hình mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt của đàn lợn nái nuôi tại trại .2: Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt của đàn lợn nái theo giống, dòng.3: Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt của đàn lợn nái theo lứa đẻ.4: Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt theo loại lợn nái .5: Tỷ lệ mắc một số bệnh sản khoa của đàn lợn nái theo các tháng khác nhau .6: Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt tại cơ sở thực tập .7: Ảnh hưởng của một số bệnh sản khoa đến khả năng sinh sản của lợn nái nuôi tại trại .8: Chi phí sử dụng thuốc trong điều trị. 45 n v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Cs : Cộng sự HTNC : Huyết thanh ngựa chửa MMA : Mastitis Metritis Agalactia - Hội chứng viêm vú, viêm tử cung và mất sữa PRRS : Porcine reproductive and respiratory syndrome - Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn TT : Thể trọng VTM : Vitamin n vi MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN.

iii DANH MỤC CÁC BẢNG. iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vi Phần 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT. Điều kiện cơ bản.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Tình hình sản xuất tại trại. Đánh giá chung.

Công tác phục vụ sản xuất. Nội dung công tác phục vụ sản xuất. Kết quả công tác phục vụ sản xuất. Kết luận và đề nghị.

16 Phần 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước.

Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Địa điểm và thời gian tiến hành .3 Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp nghiên cứu.

Kết quả và thảo luận. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt trên đàn lợn nái nuôi tại trại gia đình ông Lương. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt của đàn lợn nái theo giống, dòng. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt của đàn lợn nái theo lứa đẻ.

Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt theo loại lợn nái. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt ở lợn nái theo tháng. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt của lợn nái tại cơ sở thực tập. Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung, viêm vú, bại liệt đến khả năng sinh sản của lợn nái nuôi tại trại .Chi phí sử dụng thuốc trong điều trị.

Kết luận, tồn tại và đề nghị. 47 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tài liệu trong nuớc. Tài liệu nước ngoài và dịch từ tiếng nước ngoài.

Tài liệu trên internet. 49 n 1 Phần 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1. Điều kiện cơ bản 1. Điều kiện tự nhiên 1.

Vị trí địa lý Ngọc Châu là một xã miền núi của huyện Tân Yên - Bắc Giang, có vị trí tương đối thuận lợi, cách trung tâm huyện lỵ 5km về phía Tây. Là một trong 24 xã thị trấn phát triển chăn nuôi mạnh nhất huyện, tạo điều kiện cho bà con trong xã phát triển kinh tế. Trại lợn ông Lương nằm trên địa bàn thôn Tân Châu, cách tuyến đường 295 khoảng 100m. Trại ở vị trí khá thuận lợi xa khu chợ, xa khu trường học, xa khu công nghiệp.

Tuy nhiên lại gần đường chính, thuận tiện giao thông, rất dễ cho trao đổi mua bán sản phẩm, vận chuyển thức ăn nhưng vẫn đảm bảo tốt công tác an toàn dịch bệnh. Điều kiện địa hình đất đai Tuy nằm trên khu vực trung du miền núi nhưng nhìn chung trang trại có địa hình khá bằng phẳng, xung quanh là đường giao thông và đồng ruộng. Tổng diện tích trang trại là 9.300m2 trong đó: - Đất xây dựng cơ bản : 5. - Đất trồng cây : 8.

- Đất ao hồ thả cá : 3. Điều kiện khí hậu, nguồn nước * Khí hậu Khí hậu của xã mang đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa, một năm có 4 mùa: Xuân - Hạ - Thu - Đông. Nhiệt độ: Có sự chênh lệch lớn giữa mùa Đông và mùa Hạ. Mùa Đông rét và khô, nhiệt độ xuống thấp từ 10 - 180 C.

Mùa Hạ nắng nóng và mưa nhiều, nhiệt độ có khi lên 33 - 350 C. n 2 Nhiệt độ trung bình hằng năm: 23,40 C Lượng mưa: Lượng mưa trung bình năm vào khoảng 1500 - 1700 mm nhưng phân bố không đồng đều trong năm, có 2 mùa rõi rệt: mùa mưa và mùa khô. Độ ẩm không khí trung bình 80%. Chế độ gió: có 2 loại gió chính.

Gió mùa Đông Bắc từ tháng 10 đến tháng 2 năm sau, thường kèm theo khí hậu lạnh. Gió mùa Đông Nam thường xuất hiện từ tháng 3 đến tháng 9, khí hậu mát mẻ kèm theo mưa nhiều. Với đặc điểm khí hậu như vậy đã tạo điều kiện thuận lợi nhiều loại giống vật nuôi thích nghi và phát triển. Bên cạnh những thuận lợi đó trại cũng gặp nhiều khó khăn do ở điều kiện đó mầm bệnh cũng phát triển mạnh là nguy cơ gây nên nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

* Nguồn nước Nguồn nước sử dụng cho trồng trọt chăn nuôi của trại luôn được chủ động. Nguồn nước dùng cho chăn nuôi và sinh hoạt hàng ngày của gia đình đều được lấy từ các giếng khoan đảm bảo vệ sinh. Nguồn nước dùng cho trồng trọt được lấy từ các bể chứa nước tự nhiên và từ các ao cá của trại. Điều kiện giao thông vận tải Trại lợn ông Lương nằm gần tuyến đường 295, là tuyến đường chính của huyện đi các huyện Hiệp Hòa, Việt Yên và đi Lạng Sơn.

Với vị trí như vậy rất thuận tiện giao thông và thuận tiện cho việc trao đổi mua bán sản phẩm, vận chuyển thức ăn. Điều kiện kinh tế - xã hội 1. Tình hình dân cư xung quanh trại Phần lớn dân cư xung quanh trại là nông dân nên sống chủ yếu vào nghề nuôi cá, trồng lúa và chăn nuôi nhỏ lẻ theo gia đình. Ngoài ra còn một số hộ là công nhân viên chức của các cơ quan trong tỉnh, làm nghề thủ công và buôn bán nhỏ.

Nói chung đời sống của khu dân cư xung quanh trại là khá ổn định.