Thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn thương tín pgd kcn tân bình giai đoạn 2018 2020

Thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành xu hướng nổi bật trong những năm gần đây, đặc biệt tại Ngân… 59 trang · Trường Đại Học Nguyễn Tất Thành · 2021.

• Tác giả: Phạm Thị Kim Ngọc
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thị Thái Hà
• Trường học: Trường Đại Học Nguyễn Tất Thành
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín - PGD KCN Tân Bình (Giai Đoạn 2018 - 2020)
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Tp.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Cơ SỞ LÝ LUẬN VÈ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT
• 1.1. Khái niệm, chức năng và nhiệm vụ của Ngân hàng thương mại
• 1.2. Lý luận chung về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.3. Cơ sở lý luận về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.4. Đối tượng và phạm vi
• 1.5. Phương pháp tiếp cận và giải quyết vấn đề
• 1.6. Khái niệm, đặc điểm, lợi ích của thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.6.1. Khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.6.2. Đặc điểm của thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.6.3. Lợi ích của thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.6.4. Các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt tại PGD. KCN Tân Bình
• 1.6.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG SACOMBANK - PGD KCN TÂN BÌNH
• 2.1. Giới thiệu về Ngân hàng Sacombank PGD KCN Tân Bình
• 2.2. Tình hình sử dụng vốn và huy động vốn tại PGD KCN Tân Bình
• 2.2.1. Tình hình huy động vốn tại PGD KCN Tân Bình
• 2.2.2. Dư nợ cho vay tại Sacombank PGD KCN Tân Bình
• 2.2.3. Doanh số thu nợ tại Sacombank PGD KCN Tân Bình
• 2.2.4. Hiệu quả sử dụng vốn tại Sacombank PGD KCN Tân Bình
• 2.2.5. Công tác thanh toán tại Sacombank PGD KCN Tân Bình
• 2.3. Thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt tại PGD KCN Tân Bình
• 2.3.1. Hiệu quả huy động vốn tại Sacombank PGD KCN Tân Bình
• 2.3.2. Doanh thu từ hoạt động TTKDTM tại PGD KCN Tân Bình
• 2.3.3. Thanh toán bằng Thẻ
• 2.3.4. Thanh toán bằng Séc
• 2.3.5. Thanh toán bằng hình thức chuyển khoản
• 2.4. Đánh giá hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại PGD. KCN Tân Bình
• 2.4.1. Những thuận lợi trong thanh toán không dùng tiền mặt tại PGD. KCN Tân Bình
• 2.4.2. Những khó khăn hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại PGD. KCN Tân Bình
• 2.4.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI SACOMBANK PGD. KCN TÂN BÌNH
• 3.1. Định hướng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín trong thời gian tới
• 3.2. Giải pháp đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt tại PGD. KCN Tân Bình
• 3.2.1. Giải pháp đối với các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2.2. Giải pháp chung
• 3.2.3. Một số kiến nghị để thực hiện giải pháp
• 3.2.3.1. Tập trung vào phân khúc khách hàng có trình độ dân trí thấp
• 3.2.3.2. Giải pháp quản trị rủi ro
• 3.2.3.3. Đẩy mạnh hoạt động chăm sóc khách hàng
• 3.2.3.4. Đơn giản hóa những quy trình, thủ tục
• 3.3. Kiến nghị từ chính sách của Ngân hàng Trung Ương để đẩy mạnh hoạt động không dùng tiền mặt
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• KÍ HIỆU CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Sacombank PGD KCN Tân Bình

Thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành xu hướng nổi bật trong những năm gần đây, đặc biệt tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) - PGD KCN Tân Bình. Giai đoạn 2018-2020 chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của các hình thức thanh toán điện tử, từ thẻ ngân hàng đến ứng dụng di động. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao tính an toàn cho người tiêu dùng.

1.1. Khái Niệm Về Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức giao dịch tài chính mà không sử dụng tiền mặt, thay vào đó là các phương thức như chuyển khoản, thẻ ngân hàng, và ví điện tử. Hình thức này giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường tính tiện lợi cho người sử dụng.

1.2. Lợi Ích Của Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Việc áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt mang lại nhiều lợi ích như tiết kiệm thời gian, giảm thiểu rủi ro mất mát tiền mặt, và tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch thương mại. Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh, hình thức này càng trở nên cần thiết.

II. Thực Trạng Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Sacombank PGD KCN Tân Bình

Thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt tại Sacombank PGD KCN Tân Bình trong giai đoạn 2018-2020 cho thấy sự gia tăng đáng kể về số lượng giao dịch. Ngân hàng đã triển khai nhiều sản phẩm và dịch vụ nhằm khuyến khích khách hàng sử dụng các hình thức thanh toán điện tử.

2.1. Tình Hình Sử Dụng Thẻ Ngân Hàng

Sự gia tăng số lượng thẻ ngân hàng được phát hành và sử dụng tại Sacombank PGD KCN Tân Bình cho thấy người tiêu dùng ngày càng tin tưởng vào các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt. Thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ trở thành công cụ thanh toán phổ biến.

2.2. Doanh Thu Từ Hoạt Động Thanh Toán Điện Tử

Doanh thu từ các giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tại Sacombank PGD KCN Tân Bình đã tăng trưởng mạnh mẽ, cho thấy sự chuyển dịch trong thói quen tiêu dùng của khách hàng. Các dịch vụ như chuyển khoản nhanh và thanh toán qua QR code đang được ưa chuộng.

III. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Mặc dù thanh toán không dùng tiền mặt đang phát triển, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cần giải quyết. Các vấn đề như an ninh mạng, sự thiếu hiểu biết của người tiêu dùng về công nghệ, và sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác là những yếu tố cần được chú ý.

3.1. An Ninh Mạng Trong Thanh Toán Điện Tử

An ninh mạng là một trong những vấn đề lớn nhất trong thanh toán không dùng tiền mặt. Các ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ bảo mật để bảo vệ thông tin khách hàng và ngăn chặn các cuộc tấn công mạng.

3.2. Thiếu Hiểu Biết Của Khách Hàng

Nhiều khách hàng vẫn chưa quen với các hình thức thanh toán điện tử, dẫn đến sự e ngại trong việc sử dụng. Ngân hàng cần tổ chức các chương trình đào tạo và hướng dẫn để nâng cao nhận thức cho khách hàng.

IV. Giải Pháp Đẩy Mạnh Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Sacombank

Để đẩy mạnh hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, Sacombank cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Các chiến lược này không chỉ giúp tăng cường sự tin tưởng của khách hàng mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

4.1. Tăng Cường Đầu Tư Vào Công Nghệ

Đầu tư vào công nghệ hiện đại sẽ giúp Sacombank cải thiện hệ thống thanh toán, từ đó nâng cao trải nghiệm của khách hàng. Việc áp dụng các công nghệ mới như blockchain có thể là một hướng đi tiềm năng.

4.2. Chương Trình Khuyến Mãi Hấp Dẫn

Các chương trình khuyến mãi cho khách hàng sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt sẽ tạo động lực cho người tiêu dùng. Sacombank có thể áp dụng các chính sách giảm phí giao dịch hoặc tặng điểm thưởng cho khách hàng.

V. Kết Luận Về Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Sacombank

Thanh toán không dùng tiền mặt tại Sacombank PGD KCN Tân Bình đã có những bước tiến đáng kể trong giai đoạn 2018-2020. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển hơn nữa, ngân hàng cần tiếp tục cải thiện dịch vụ và giải quyết các thách thức hiện tại.

5.1. Tương Lai Của Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao từ người tiêu dùng, thanh toán không dùng tiền mặt sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Sacombank cần nắm bắt xu hướng này để không bị tụt lại phía sau.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Từ Chính Phủ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, như giảm thuế cho các giao dịch điện tử và khuyến khích các ngân hàng đầu tư vào công nghệ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính hiện đại, ngân hàng thương mại đóng vai trò huyết mạch trong việc dẫn vốn và thực hiện trung gian thanh toán giữa các chủ thể kinh tế. Cùng với sự phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và định hướng phát triển ngân hàng số, việc giảm dần tỷ trọng lưu thông tiền mặt đã trở thành một định hướng chiến lược quốc gia. Ngày 08/08/2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 986/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, đặt mục tiêu cụ thể: đến cuối năm 2020, tỷ trọng tiền mặt trên tổng phương tiện thanh toán phải giảm xuống dưới mức 10%, và tiếp tục hạ xuống dưới 8% vào năm 2025. Tuy nhiên, tại Việt Nam, tỷ lệ giao dịch bằng tiền mặt trong giai đoạn nghiên cứu vẫn dao động ở mức 30% - 40%, cao hơn đáng kể so với mức bình quân khoảng 10% tại các quốc gia phát triển.

Bên cạnh áp lực hiện đại hóa phương thức thanh toán, sự bùng phát của đại dịch Covid-19 trong giai đoạn 2019 - 2020 đã tạo ra yêu cầu cấp thiết về việc hạn chế tiếp xúc trực tiếp, do tiền mặt truyền tay tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh. Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) - Phòng giao dịch Khu công nghiệp Tân Bình (PGD KCN Tân Bình) là đơn vị trực thuộc Chi nhánh Tân Phú, tọa lạc tại địa bàn tập trung mật độ cao các doanh nghiệp sản xuất và lực lượng công nhân lao động. Thực tiễn hoạt động tại đơn vị cho thấy các sản phẩm thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) có tốc độ tăng trưởng nhanh nhưng vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn về hạ tầng công nghệ, rủi ro bảo mật và tâm lý khách hàng.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo 3 nhiệm vụ:

1. Tìm hiểu về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại Phòng giao dịch Khu công nghiệp Tân Bình.
2. Đánh giá thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt tại Phòng giao dịch Khu công nghiệp Tân Bình giai đoạn 2018 - 2020.
3. Đề xuất các giải pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại Phòng giao dịch Khu công nghiệp Tân Bình trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt phát sinh tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín - Phòng giao dịch Khu công nghiệp Tân Bình.
• Phạm vi không gian: Sacombank PGD KCN Tân Bình (Chi nhánh Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh).
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích các số liệu kế toán, tài chính và kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2018 - 2020.
• Phạm vi nội dung nghiệp vụ: Tác giả tập trung nghiên cứu 4 phương thức thanh toán chủ yếu bao gồm: Séc chuyển khoản, Chuyển khoản (Ủy nhiệm chi và dịch vụ eBanking), và Thẻ thanh toán (thẻ ghi nợ, thẻ ghi có, thẻ tín dụng). Công trình không đi sâu vào phương thức séc lĩnh tiền mặt và các dịch vụ thanh toán quốc tế chuyên biệt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên lý thuyết về bản chất và chức năng kinh tế của ngân hàng thương mại, bao gồm 4 chức năng cốt lõi:

• Chức năng trung gian tín dụng: Cầu nối điều hòa vốn giữa chủ thể tạm thời dư thừa và chủ thể tạm thời thiếu hụt vốn, tạo cơ sở hình thành bút tệ cho nền kinh tế.
• Chức năng trung gian thanh toán: Thực hiện trích chuyển tiền trên tài khoản tiền gửi của khách hàng để chi trả cho người thụ hưởng, giúp tiết kiệm chi phí lưu thông tiền mặt xã hội.
• Chức năng tạo tiền: Tạo phương tiện thanh toán thông qua mở rộng tín dụng và luân chuyển số dư tiền gửi thanh toán.
• Chức năng thủ quỹ: Nhận, quản lý và bảo quản tiền gửi an toàn cho các chủ thể kinh tế.

Về cơ sở pháp lý, nghiên cứu căn cứ vào Nghị định số 101/2012/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư số 46/2014/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Theo đó, dịch vụ TTKDTM được định nghĩa là việc cung ứng các dịch vụ thanh toán qua tài khoản ngân hàng và một số dịch vụ khác mà không sử dụng tiền mặt vật chất. Tiền tệ sử dụng là đồng tiền ghi sổ, đòi hỏi chủ thể chi trả và thụ hưởng phải mở và duy trì số dư tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ. Quá trình thanh toán tách rời sự vận động của hàng hóa cả về không gian lẫn thời gian, với sự tham gia của ít nhất 3 chủ thể: người chi trả, người thụ hưởng và tổ chức trung gian thanh toán.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả sử dụng là phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp phân tích - tổng hợp số liệu thứ cấp. Các nguồn dữ liệu được thu thập trực tiếp từ các báo cáo tài chính nội bộ, báo cáo kế toán và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của Sacombank PGD KCN Tân Bình qua 3 năm (2018, 2019, 2020). Tác giả áp dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích tỷ trọng cơ cấu và so sánh tỷ lệ tăng trưởng tương đối, tuyệt đối giữa các năm nhằm đánh giá mức độ biến động của từng công cụ thanh toán và hiệu quả hoạt động chung của phòng giao dịch.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt

Chương đầu tiên khái quát khung lý thuyết nền tảng về tổ chức hoạt động của ngân hàng thương mại và nghiệp vụ TTKDTM. Tác giả phân tích tính tất yếu của việc chuyển dịch sang các phương tiện thanh toán phi tiền mặt trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0, đồng thời đối chiếu mục tiêu giảm tỷ lệ tiền mặt tại Quyết định 986/QĐ-TTg với thực trạng sử dụng tiền mặt còn cao tại Việt Nam.

Tác giả đi sâu phân loại và làm rõ đặc điểm kỹ thuật của các công cụ thanh toán được áp dụng tại Sacombank:

• Séc: Giấy tờ có giá do người ký phát lập nhằm yêu cầu ngân hàng trích tiền từ tài khoản của mình để thanh toán cho người thụ hưởng. Phân loại theo nội dung gồm séc ký danh (ghi rõ nhân thân người thụ hưởng) và séc vô danh (Sacombank không áp dụng loại séc vô danh nhằm kiểm soát rủi ro). Phân loại theo tính chất thanh toán gồm séc lĩnh tiền mặt, séc chuyển khoản, séc bảo chi và séc không bảo chi. Thời hạn xuất trình theo luật định là 30 ngày kể từ ngày phát hành.
• Chuyển khoản: Gồm hai kênh nghiệp vụ chính:
  • Ủy nhiệm chi (UNC): Lập chứng từ giấy theo mẫu của Sacombank tại quầy để trích tài khoản thanh toán.
  • eBanking: Dịch vụ ngân hàng điện tử gồm iBanking (giao dịch trên nền tảng trang web) và mBanking (ứng dụng trên điện thoại di động). Với các giao dịch chuyển tiền trực tuyến có hạn mức trên 100 triệu đồng/ngày, hệ thống yêu cầu xác thực nâng cao qua ứng dụng mSign Sacombank để lấy mã OTP nội bộ thay cho tin nhắn SMS thông thường.
• Thẻ thanh toán: Phân loại thành 3 nhóm sản phẩm chính:
  • Thẻ ghi nợ (Debit Card): Sử dụng số dư khả dụng trên tài khoản tiền gửi không kỳ hạn, bao gồm thẻ nội địa Napas và thẻ quốc tế (Visa, Mastercard).
  • Thẻ ghi có (Prepaid Card): Nạp tiền trước độc lập với tài khoản thanh toán, chia thành thẻ ký danh và thẻ vô danh, chủ yếu phục vụ nhu cầu quà tặng hoặc chi trả phụ trợ.
  • Thẻ tín dụng (Credit Card): Cấp hạn mức chi tiêu trước, thanh toán sau với thời gian miễn lãi tối đa 55 ngày. Chương này cũng nêu rõ định hướng chuyển dịch toàn bộ từ thẻ từ sang thẻ chip theo quy định an toàn bảo mật của Ngân hàng Nhà nước.

Chương 2: Thực trạng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Sacombank - PGD KCN Tân Bình

Chương 2 tập trung phân tích thực trạng tại đơn vị nghiên cứu. Sacombank PGD KCN Tân Bình được thành lập ngày 15/04/2005 (trực thuộc Chi nhánh Tân Phú), ban đầu hoạt động tại số 62-64 Tây Thạnh, và đến ngày 02/05/2021 đã di dời sang địa chỉ 170-172 Tây Thạnh, Phường Tây Thạnh, Quận Tân Phú, TP. Hồ Chí Minh. Cơ cấu tổ chức của phòng giao dịch gồm 23 nhân sự, phân bổ thành 3 bộ phận: Bộ phận Kinh doanh, Bộ phận Kế toán & Quỹ, và Bộ phận Kiểm soát rủi ro. Hoạt động quản trị do 1 Trưởng phòng giao dịch (kiêm Phó Giám đốc Chi nhánh Tân Phú) và 2 Phó phòng phụ trách. Đến thời điểm khảo sát, phòng giao dịch quản lý hơn 40.000 khách hàng cá nhân và hơn 2.000 khách hàng doanh nghiệp.

Tác giả phân tích số liệu tài chính tổng thể của PGD KCN Tân Bình giai đoạn 2018 - 2020:

• Tình hình dư nợ cho vay và thu nợ: Dư nợ tín dụng duy trì xu hướng tăng trưởng đều qua các năm. Dư nợ năm 2018 đạt 923.430 triệu đồng, năm 2019 đạt 1.122.509 triệu đồng (tăng 22%), và năm 2020 đạt 1.944.381 triệu đồng (tăng 73% so với 2019). Trong đó, cơ cấu dư nợ tập trung chủ yếu vào cho vay trung và dài hạn. Doanh số thu nợ năm 2018 đạt 646.544 triệu đồng, năm 2019 đạt 841.527 triệu đồng (tăng 30%), và năm 2020 đạt 1.555.505 triệu đồng (tăng 85%). Tỷ lệ thu nợ trên dư nợ cho vay hàng năm dao động trong khoảng 70% - 80%.
• Hiệu suất sử dụng vốn: Tổng nguồn vốn huy động năm 2018 là 1.649.000 triệu đồng (hiệu suất cho vay đạt 56%); năm 2019 đạt 1.937.000 triệu đồng (hiệu suất đạt 58%); năm 2020 đạt 2.509.000 triệu đồng (hiệu suất đạt 77%).
• Hoạt động thanh toán liên ngân hàng: Doanh số thanh toán bù trừ tăng từ 4.978 tỷ đồng (2018) lên 6.546 tỷ đồng (2019, tăng 31%) và đạt 8.953 tỷ đồng (2020, tăng 37%). Thanh toán qua NHNN tăng từ 3.567 tỷ đồng (2018) lên 4.876 tỷ đồng (2019, tăng 37%) và đạt 7.568 tỷ đồng (2020, tăng 55%). Thanh toán điện tử liên ngân hàng đạt 10.678 tỷ đồng năm 2018, tăng lên 12.675 tỷ đồng năm 2019 (tăng 19%) và đạt 15.983 tỷ đồng năm 2020 (tăng 26%).

Phân tích chi tiết các phương thức TTKDTM tại phòng giao dịch cho thấy:

• Quy mô TTKDTM và chi phí: Tổng doanh số TTKDTM năm 2018 đạt 10.553 tỷ đồng, năm 2019 tăng 26%, và năm 2020 đạt 18.304 tỷ đồng (tăng 35% so với 2019). Đi kèm với quy mô mở rộng, chi phí vận hành TTKDTM tăng từ 4.885 tỷ đồng (2018) lên 7.187 tỷ đồng (2019, tăng 47%) và đạt 10.634 tỷ đồng vào năm 2020 (tăng 48%).
• Kinh doanh thẻ và doanh thu thanh toán thẻ: Số lượng thẻ phát hành lũy kế tăng đều: năm 2018 đạt 23.959 thẻ, năm 2019 đạt 30.567 thẻ (tăng 28%), và năm 2020 đạt 39.042 thẻ (tăng 28%). Trong đó, thẻ ghi nợ chiếm đa số (năm 2018: 16.245 thẻ; năm 2019: 21.158 thẻ; năm 2020: 27.143 thẻ), thẻ tín dụng tăng từ 6.589 thẻ (2018) lên 7.878 thẻ (2019) và 9.743 thẻ (2020). Thẻ ghi có có số lượng thấp nhất (1.125 thẻ năm 2018 và 2.156 thẻ năm 2020). Doanh số thanh toán qua thẻ năm 2018 đạt 230 tỷ đồng (chiếm 2,21% tổng TTKDTM), năm 2019 đạt 315 tỷ đồng (chiếm 2,36%), và năm 2020 đạt 498 tỷ đồng (tăng 58%, chiếm 2,72%).
• Séc chuyển khoản: Doanh thu năm 2018 đạt 77,2 tỷ đồng (chiếm 0,74% tổng TTKDTM), năm 2019 đạt 92,6 tỷ đồng (chiếm 0,68%), và năm 2020 đạt 119 tỷ đồng (chiếm 0,65%).
• Chuyển khoản: Đây là phương thức chiếm tỷ trọng áp đảo (hơn 96% tổng giá trị TTKDTM):
  • Doanh thu từ UNC năm 2018 đạt 5.145 tỷ đồng (chiếm 49%), năm 2019 đạt 6.986 tỷ đồng (chiếm 52%), năm 2020 đạt 8.251 tỷ đồng (chiếm 45%).
  • Doanh thu từ eBanking năm 2018 đạt 5.289 tỷ đồng (chiếm 51%), năm 2019 đạt 6.158 tỷ đồng (chiếm 45% - 51%), năm 2020 tăng lên 9.435 tỷ đồng (tăng 53% so với 2019, chiếm 52% tổng TTKDTM).

Đánh giá thực trạng:

• Thuận lợi: Khối lượng giao dịch xử lý kịp thời, chấp hành nghiêm quy định về thời gian nhận và gửi lệnh thanh toán, công tác kiểm soát nội bộ và bồi dưỡng nghiệp vụ nhân viên được duy trì liên tục.
• Khó khăn và hạn chế:
  1. Thói quen sử dụng tiền mặt của các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, người buôn bán vỉa hè xung quanh khu công nghiệp còn phổ biến do họ thiếu máy POS và ưa chuộng nhận tiền trực tiếp khi giao dịch.
  2. Sự cố kỹ thuật và phần mềm: máy ATM đôi khi gặp trục trặc kỹ thuật, giao dịch Internet Banking bị nghẽn trong giờ cao điểm, tin nhắn SMS thông báo biến động số dư chưa truyền tải kịp thời, và mạng giao dịch nội bộ tại quầy đôi lúc bị lỗi.
  3. Rủi ro an ninh mạng và gian lận: thẻ từ có nguy cơ bị gắn thiết bị đọc trộm dữ liệu (skimmer) tại máy ATM; xuất hiện thủ đoạn gửi đường link giả mạo qua mạng xã hội để đánh cắp tên đăng nhập, mật khẩu eBanking và mã OTP của khách hàng.
  4. Thủ tục hành chính tại quầy còn nhiều biểu mẫu giấy tờ, gây tốn thời gian giao dịch của khách hàng và tạo áp lực lưu trữ hồ sơ cho ngân hàng.

Chương 3: Giải pháp hỗ trợ khách hàng thanh toán không dùng tiền mặt tại Sacombank PGD KCN Tân Bình

Chương 3 đề xuất định hướng và hệ thống giải pháp xuất phát từ kết quả phân tích thực trạng. Về mặt định hướng, Sacombank chủ trương tiếp tục khẳng định lợi thế bán lẻ, đẩy mạnh ngân hàng số, đa dạng hóa tiện ích tại quầy, tăng cường giải ngân qua tài khoản thay vì tiền mặt, đẩy nhanh tiến độ thay thế thẻ từ bằng thẻ chip, và khuyến khích khách hàng sử dụng các ứng dụng Sacombank mBanking, mSign, Sacombank Pay.

Các nhóm giải pháp cụ thể được xây dựng bao gồm:

• Giải pháp theo từng hình thức thanh toán:
  • Đối với Séc: Tăng cường tư vấn, quảng bá các ưu điểm của séc chuyển khoản cho các khách hàng doanh nghiệp; đào tạo nghiệp vụ cho nhân viên nhằm hướng dẫn khách hàng kê khai chính xác, hạn chế sai sót làm hủy tờ séc.
  • Đối với Chuyển khoản: Tinh giản các thủ tục giấy tờ tại quầy đối với chứng từ UNC nhưng vẫn đảm bảo tính pháp lý; giao dịch viên tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm tra chữ ký và đối chiếu thông tin tránh bị mạo danh; mở rộng hướng dẫn khách hàng sử dụng tính năng chuyển tiền nhanh liên ngân hàng trên eBanking.
  • Đối với Thẻ thanh toán: Đẩy mạnh lắp đặt các thiết bị POS chấp nhận thanh toán thẻ chip và thanh toán không tiếp xúc (contactless); tăng cường tiếp cận các doanh nghiệp trong khu công nghiệp để triển khai gói chi lương qua tài khoản (payroll) miễn phí thường niên 3 năm đầu, mở rộng phát hành thẻ cho học sinh, sinh viên tại các trường học trên địa bàn.
• Giải pháp chung:
  • Nâng cấp cơ sở vật chất và công nghệ: Chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật và đào tạo nhân sự phục vụ việc nâng cấp hệ thống ngân hàng lõi Core Banking T24 từ phiên bản R11 lên phiên bản R17 (đã khởi động từ năm 2019).
  • Chính sách biểu phí linh hoạt: Xây dựng biểu phí dịch vụ ưu đãi theo độ tuổi, vùng kinh tế và nhóm khách hàng; duy trì mức phí chuyển khoản trực tuyến thấp hơn chi phí giao dịch tiền mặt tại quầy.
  • Tăng cường Marketing: Đẩy mạnh tuyên truyền thông qua mạng xã hội, tờ rơi, áp phích tại quầy; tổ chức các chương trình ngày hội TTKDTM hoặc minigame quay số trúng thưởng cho chủ thẻ có doanh số giao dịch cao.
  • Quản trị rủi ro và bảo mật: Áp dụng bắt buộc phương thức xác thực mSign đối với các giao dịch chuyển tiền trực tuyến trên 100 triệu đồng; thiết lập hệ thống tin nhắn cảnh báo định kỳ về các thủ đoạn mạo danh nhân viên ngân hàng yêu cầu cung cấp mã OTP hoặc thông tin thẻ.
  • Hỗ trợ phân khúc dân trí thấp và đơn giản hóa quy trình: Giảm bớt số lượng chứng từ giấy cần ký khi đăng ký dịch vụ, chuyển đổi sang các giao dịch điện tử được lưu trữ an toàn trên hệ thống.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã tổng hợp đầy đủ bức tranh tài chính và nghiệp vụ TTKDTM tại Sacombank PGD KCN Tân Bình qua giai đoạn 3 năm. Bảng số liệu dưới đây tổng hợp các chỉ tiêu cốt lõi được trích xuất từ văn bản:

Chỉ tiêu nghiệp vụ	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020
Dư nợ cho vay (triệu đồng)	923.430	1.122.509	1.944.381
Doanh số thu nợ (triệu đồng)	646.544	841.527	1.555.505
Tổng nguồn vốn huy động (triệu đồng)	1.649.000	1.937.000	2.509.000
Hiệu suất sử dụng vốn (Cho vay/Huy động)	56%	58%	77%
Doanh số thanh toán bù trừ (tỷ đồng)	4.978	6.546	8.953
Thanh toán qua NHNN (tỷ đồng)	3.567	4.876	7.568
Thanh toán điện tử liên ngân hàng (tỷ đồng)	10.678	12.675	15.983
Tổng doanh số TTKDTM (tỷ đồng)	10.553	~13.300	18.304
Chi phí hoạt động TTKDTM (tỷ đồng)	4.885	7.187	10.634
Tổng số lượng thẻ phát hành lũy kế (thẻ)	23.959	30.567	39.042
Doanh thu thanh toán qua thẻ (tỷ đồng)	230 (2,21%)	315 (2,36%)	498 (2,72%)
Doanh thu từ séc chuyển khoản (tỷ đồng)	77,2 (0,74%)	92,6 (0,68%)	119 (0,65%)
Doanh thu từ Ủy nhiệm chi (tỷ đồng)	5.145 (49%)	6.986 (52%)	8.251 (45%)
Doanh thu từ eBanking (tỷ đồng)	5.289 (51%)	6.158 (45%/51%)	9.435 (52%)

Đóng góp thực tiễn của khóa luận thể hiện ở việc phản ánh trung thực quá trình chuyển dịch kênh thanh toán tại một đơn vị cơ sở nằm trong khu công nghiệp. Số liệu cho thấy sự bứt phá mạnh mẽ của kênh giao dịch số eBanking (tăng trưởng 53% trong năm 2020 đạt 9.435 tỷ đồng), chính thức vượt qua hình thức UNC tại quầy để chiếm 52% tổng doanh số TTKDTM. Các giải pháp do tác giả đề xuất bám sát đặc thù địa bàn Tân Bình, tập trung vào đối tượng công nhân, sinh viên và các doanh nghiệp sản xuất, đồng thời đồng bộ với lộ trình công nghệ chung của Sacombank (triển khai ứng dụng Sacombank Pay năm 2019, tích hợp mSign và nâng cấp hệ thống Core Banking T24).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện thực hiện của tác giả:

• Về phạm vi khảo sát: Nghiên cứu chỉ giới hạn dữ liệu tại một phòng giao dịch cụ thể (PGD KCN Tân Bình thuộc Chi nhánh Tân Phú) và chỉ tập trung vào 4 phương thức thanh toán chủ yếu (séc chuyển khoản, UNC, eBanking, thẻ). Khóa luận chưa bao quát các nghiệp vụ thanh toán thương mại quốc tế (L/C, nhờ thu) cũng như các dịch vụ thanh toán phái sinh khác.
• Về phương pháp nghiên cứu: Tác giả chủ yếu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và phân tích định tính từ các báo cáo thứ cấp nội bộ. Đề tài chưa xây dựng được mô hình định lượng (như mô hình chấp nhận công nghệ TAM hay hồi quy) để đo lường các nhân tố tác động đến mức độ hài lòng hoặc rào cản hành vi của khách hàng khi tiếp cận các dịch vụ thanh toán mới.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên toàn bộ hệ thống chi nhánh Sacombank tại TP. Hồ Chí Minh hoặc so sánh đối sánh giữa các ngân hàng thương mại cổ phần trên cùng địa bàn. Bên cạnh đó, các nghiên cứu tương lai có thể áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp phát phiếu khảo sát khách hàng cá nhân và doanh nghiệp để lượng hóa các rủi ro vận hành trong bối cảnh đẩy mạnh ngân hàng số.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận cung cấp nguồn tư liệu thực tế có giá trị tham khảo rõ ràng:

• Đối tượng phù hợp: Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kế toán - Kiểm toán và Quản trị kinh doanh đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc báo cáo thực tập về mảng nghiệp vụ thanh toán ngân hàng bán lẻ.
• Nội dung tham khảo: Báo cáo cung cấp khung cấu trúc chi tiết, hệ thống mẫu bảng biểu thống kê đối sánh số liệu tín dụng và thanh toán đa chiều qua các năm; quy trình đối chiếu và kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ séc, ủy nhiệm chi theo quy chế nội bộ Sacombank; phương thức vận hành hệ thống xác thực mSign và chuyển đổi thẻ chip. Đây là các dữ liệu nghiệp vụ hữu ích cho những người làm đề tài phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh tại các phòng giao dịch ngân hàng thương mại.

Câu hỏi thường gặp

1. Sacombank PGD KCN Tân Bình áp dụng phương thức bảo mật bắt buộc nào đối với giao dịch chuyển khoản trực tuyến có hạn mức cao?
Đối với các tài khoản đăng ký hạn mức giao dịch trên 100 triệu đồng/ngày, ngân hàng bắt buộc khách hàng phải sử dụng phương thức xác thực mSign Sacombank thay vì nhận mã OTP qua SMS. Ứng dụng mSign tạo mã OTP động trực tiếp trên điện thoại thông minh sau khi nhập mã khóa 6 số, giúp hạn chế rủi ro lộ mã xác thực khi kẻ gian tấn công qua đường viễn thông.

2. Quy mô nhân sự và cơ cấu bộ máy tổ chức của PGD KCN Tân Bình được bố trí như thế nào?
Phòng giao dịch có tổng số 23 nhân viên, được tổ chức thành 3 bộ phận chức năng gồm: Bộ phận Kinh doanh, Bộ phận Kế toán & Quỹ, và Bộ phận Kiểm soát rủi ro. Công tác điều hành trực tiếp do 1 Trưởng phòng giao dịch (kiêm Phó Giám đốc Chi nhánh Tân Phú) và 2 Phó phòng (gồm 1 Phó phòng phụ trách chung và 1 Phó phòng phụ trách kinh doanh) đảm nhiệm.

3. Tỷ trọng đóng góp của hai kênh chuyển khoản (Ủy nhiệm chi và eBanking) trong cơ cấu TTKDTM biến động như thế nào qua 3 năm?
Năm 2018, UNC đạt 5.145 tỷ đồng (chiếm 49%), trong khi eBanking đạt 5.289 tỷ đồng (chiếm 51%). Đến năm 2019, UNC tăng lên 6.986 tỷ đồng (chiếm 52%) và eBanking đạt 6.158 tỷ đồng (chiếm 45% - 51%). Bước sang năm 2020, eBanking tăng trưởng mạnh 53%, đạt doanh số 9.435 tỷ đồng và chiếm 52% tổng TTKDTM, trong khi UNC đạt 8.251 tỷ đồng và giảm tỷ trọng xuống 45%.

4. Khóa luận ghi nhận sự thay đổi cơ sở vật chất công nghệ lõi nào của hệ thống Sacombank trong năm 2019?
Trong năm 2019, Sacombank đã triển khai thành công ứng dụng quản lý tài chính Sacombank Pay, đồng thời tiến hành dự án nâng cấp hệ thống phần mềm ngân hàng lõi Core Banking T24 từ phiên bản R11 lên phiên bản R17 nhằm tăng tốc độ xử lý giao dịch và nâng cao khả năng bảo mật thông tin khách hàng.

5. Tại sao phương thức thanh toán bằng séc vô danh không được Sacombank chấp nhận giao dịch?
Séc vô danh là loại séc không ghi thông tin người thụ hưởng, bất kỳ ai nắm giữ tờ séc nộp vào ngân hàng đều có quyền yêu cầu thanh toán. Sacombank quy định không sử dụng loại séc này nhằm triệt tiêu nguy cơ chiếm đoạt tiền và giảm thiểu tối đa rủi ro pháp lý cũng như tổn thất tài chính cho chủ tài khoản lẫn người thụ hưởng chân chính.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Kim Ngọc đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết về nghiệp vụ thanh toán không dùng tiền mặt và phản ánh chi tiết thực trạng triển khai tại Sacombank PGD KCN Tân Bình giai đoạn 2018 - 2020. Dữ liệu trích xuất từ báo cáo tài chính nội bộ cho thấy sự gia tăng rõ nét về quy mô giao dịch phi tiền mặt, nổi bật là sự chuyển dịch tích cực sang kênh ngân hàng điện tử eBanking và hệ thống thẻ chip. Mặc dù còn gặp phải những rào cản về hạ tầng mạng, rủi ro an ninh thông tin và thói quen chuộng tiền mặt của một bộ phận người dân, hệ thống giải pháp và định hướng nâng cấp công nghệ (Core Banking T24 R17, xác thực mSign) được đề xuất trong công trình mang tính khả thi cao, đóng góp thiết thực cho công tác hoàn thiện dịch vụ thanh toán tại đơn vị nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: Cơ SỞ LÝ LUẬN VÈ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIẾN MẶT 1.1 Khái niệm, chức năng và nhiệm vụ của Ngân hàng thương mại ❖ Khái niệm của Ngán hàng thương mại: Ngân hàng thương mại là Ngân hàng kinh doanh tiền tệ vì mục đích lợi nhuận. Ngân hàng thương mại hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng đe cấp tín dụng và thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán. Với tư cách là to chức kinh doanh, hoạt động của ngân hàng thương mại dựa trên cơ sở chế độ hoạch toán kinh tế, nhầm mục tiêu lợi nhuận. ❖ Chức năng và nhiêm vu của Ngân hàng thương mai: - Chức năng trung gian tín dụng: Đối với khách hàng: là người gửi tiền, họ sẽ thu lợi từ nguồn vốn tạm thời nhàn rồi của mình dưới hình thức tiền lãi, an toàn tiền gửi, tiện ích.

Với người đi vay, giúp cho các chủ thể trong nền kinh tế thoả mãn cầu vốn tạm thời thiếu hụt trong quá trình sản xuất kinh doanh, đồng thời tiết kiệm chi phí, thời gian, tiện lợi, an toàn và họp pháp. Đối với ngân hàng, chức năng này là cơ sở cho sự tồn tại và phát triển ngân hàng thông qua lợi nhuận từ chênh lệch lài suất cho vay và lãi suất tiền gửi, đong thời nó là cơ sở đe ngân hàng thương mại tạo bút tệ góp phần tăng qui mô tín dụng cho nen kinh tế. Đối với nền kinh tế, chức năng này giúp điều hoà von tiền tệ từ nơi tạm thời dư thừa đến nơi tạm thời thiếu hụt góp phần phát trien sản xuất kinh doanh thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. - Chức năng trưng gian thanh toán: Chức năng này, ngân hàng thương mại thay mặt khách hàng trích tiền trên tài khoản trả cho người thụ hưởng hoặc nhận tiền vào tài khoản.

Đối với khách hàng hàng, thanh toán một cách nhanh chóng, an toàn, hiệu quả. Đối với ngân hàng, tạo điều kiện thu hút nguồn vốn tiền gửi thông qua cung ứng một dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt có chất lượng cao. 10 Đối với nền kinh tế, chức năng này lưu thông hàng hoá, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao hiệu quả quá trình tái sản xuất xã hội, đồng thời nó cũng giúp làm giảm khối lượng tiền mặt dần đến tiết kiệm chi phí lưu thông tiền mặt. - Chức năng tạo tiền: Với mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận, ngân hàng vô hình chung thực hiện chức năng tạo tiền cho nền kinh tế thông qua hoạt động tín dụng và thanh toán.

Thông qua chức năng trung gian tín dụng, ngân hàng sử dụng nguồn vốn huy động được để đi vay. Sau đó, số tiền đó lại được đưa vào nền kinh tế thông qua hoạt động mua hàng hóa, trong khi nhừng người có số dư tài khoản tiếp lại tiêu dùng thông qua các hình thức thanh toán qua thẻ,. - Chức năng thủ quỳ: Với chức năng này, ngân hàng thương mại nhận tiền gửi, giừ và bảo quản tiền, thực hiện yêu cầu rút tiền, chi tiền cho khách hàng của mình là các chủ the trong nền kinh tế. Đối với khách hàng, chức năng thú quỳ giúp cho khách hàng ngoài việc đảm bảo an toàn tài sản của mình thì còn giúp sinh lời được đồng vốn tạm thời thừa.

Đối với ngân hàng, có được nguồn vốn đe ngân hàng thực hiện chức năng tín dụng và là cơ sở đe ngân hàng thực hiện được chức năng trung gian thanh toán. Đối với nền kinh tế, chức năng thủ quỳ khuyến khích tích luỳ trong xã hội đong thời tập trung nguồn vốn tạm thời thừa đe phục vụ phát triển kinh tế.2 Lý luận chung về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt 1.