CHƯƠNG 1: NHUNG VAN DE CHUNG VE THẲM QUYEN GIẢI QUYẾT TRANH CHAP HON NHÂN GIA ĐÌNH CUA TOA AN NHÂN DAN CAP HUYEN 111 Khai niệm, đặc điểm, ý nghĩa thâm quyền giải quyết các tranh chấp 1.11 Khái m thâm quyên giải quyét tranh chấp hôn nhâm gia đình của Toa ám nhin din cấp luyện Trước hết, ta cần hiểu được các khái niệm tranh chấp HNGĐ nhằm lam rõ vấn để lý luận để tài về thẩm quyển giải quyết các tranh chấp HNGĐ của TAND cấp huyện. Theo từ điển Tiếng Việt, “tranh: chấp là đấu tranhh giằng co Ri có ý kiến bắt đẳng thường là trong vấn đề quyền iot giữa hai bên "1 Tranh chấp là những bat đồng, mâu thuẫn vé quyền lợi và nghĩa vụ phát sinh giữa các bên liên quan. Tử đó ta có thể hiểu, tranh chấp HNGDlà tranh chấp. giữa cá nhân nay với cá nhân khác về quyền va ngiĩa vụ phát sinh trong quan hệ HNGĐ.
Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành, Tòa án là cơ quan thực hiên quyển xét xử, giải quyết các tranh chấp trong đó có tranh chấp HINGD thuộc thẩm quyển của minh theo thủ tục TTDS. Vậy thẩm quyển của Toa án là gi? Thẩm quyển của Tòa án là một khái niệm pháp lý bao ham nhiêu khía canh khác nhau, gắn lién với quyển và nhiệm vụ mả pháp luật quy định cho cơ quan Nha nước, người nấm giữ những chức vụ lãnh đạo, quản li trong các co quan đó để thực hiện chức năng và nhiệm vu của họ. Thẩm quyền của mỗi. cơ quan vả cá nhân được phân định theo Tĩnh vực, ngành, kim vực hảnh chính, cấp hảnh chính.
Trong mỗi ngành, thẩm quyền được phân định theo chức năng, nhiệm vụ của ngảnh như thêm quyển của Toa án nhân dân là xét xử. Tuy nhiên, một loại việc có thể thuộc thẩm quyển của một hoặc nhiều co quan, cả nhân trong các ngành, cấp khác nhau. Việc zác định chính xac thẩm. quyển giải quyết các tranh chấp HNGĐ của Tòa án các cấp trong do có.
Viên Ngônngấ họcO003), Từ đến ng Hộc Nea Di Nẵng 1039 6 TAND cấp huyện sẽ giúp cho Toa án chủ đông trong qua trình giải quyết, xét xử tránh hiền tương din đẩy trách nhiệm cũng như bão vệ quyên loi hợp pháp của cắc bến đương sự Dođó, cần có mốt khái niềm khoa hoc, đúng đẫn về thấm quyền giải quyết các tranh chấp HNGD cia Tòa án cụ thể la thắm quyên. của TAND cấp huyện Dưới góc đô ngôn ngữ học. thm quyên là quyền xem xét để kết luân. và định đoạt một van dé pháp luật”.
Theo nghĩa nay, thẩm quyển được hiểu là quyển của một chủ thể, có thể là cá nhân, cơ quan, tổ chức được quyền xem xét, danh giá một sw việc và đưa ra phản quyết để giai quyết một vẫn dé nâo đồ theo quy định của pháp luật. Trong từ điển luật học của Mỹ, thẩm quyễn được hiểu là một cơ quan công quyền có thể được xem xét va giải quyết một việc gì theo pháp lu khí nó có kha năng cơ bản và tối thiểu”. Theo khái niệm nay, thẩm quyền được. gin với khả năng của cơ quan công quyển khi thực hiện viếc xem xét, giải quyết một van để nao đó.
Dưới góc độ pháp lý, thẩm quyền la “tong hợp các quyền và nghĩa vụ. quyết ainh của các co quan, tổ chức thuộc bộ may Nhà nước do Tật pháp quy định '® Theo đỏ, khái niêm thẩm quyên bao ham hai nội dung chính la quyển xem xét - quyển được lam những công việc nhất định va quyển quyết định — quyển hạn khi giải quyết công việc của minh theo quy. định của pháp luật Dưới góc độ nghiên cứu, tác giả Lê Thi Ha cho rằng. “Thẩm quyền là ig hợp các quyền mà pháp luật qnp dinh cho một cơ quem, tổ chức hoặc một công chức được xem xét giải quyét những công việc cụ thé trong lĩnh vực.
và phạm vi nhất định nhằm thực hiên citức năng của bô máp Nhà nước “5 Tac giả Ngô Thị Hương cho rằng: “Thẩm quyển được huén là quyền chính tức Viện Ngôn ngấhocQ003), Mean Tng Việt Ne Di Nẵng, 5933 Truong Đại học Tuật Hà Nội 2031), Giáo mồ Tuế tổ ng độn sự Việt Now, Hà Nội Ne Công nhận ain, 60 * VỆnh ho pip ý BSpephip (2005), 1% diy Lath, Net đẳn ich ho, $59 SLE Thi Hệ 2005), Phôt cáp dn quyếngue edt rmitchép đân ự mong lề hưng Tàn ứnö Öệt Now "tong gi dont Irn, Loin in Tên hậthọc, Trường Đạt lọc Thất HANA 12 7 được xem xét dé kết luân và định đoạt. quyết định một vẫn đồ.“ Có thé thay, các quan niệm nảy déu xem xét thẩm quyển với hai nội dung cơ ban do là quyển xem sét giãi quyết các vụ việc trong pham vi pháp luật cho phép va quyên quyết định khi giải quyết van dé đó. Dưới góc độ quy đính của pháp luật Việt Nam hiện hành, khái niệm thấm quyển của Tòa án được liên hệ với chức năng, nhiệm vụ của Tòa an quy. định trong Hiển pháp năm 2013 va Luật Tổ chức TAND năm 2014.
Tại Điều 102, Hiển pháp năm 2013 va Điều 2 Luật Tổ chức TAND năm 2014, theo đó, “Téa án nhân danh nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam xết xử các và đán hình sac dân suc hiên nhân và gia dink, kinh doanh, thương mai, lao động hath chinh và giải quyết các việc khác theo quy định của pháp luật, Vậy thẩm quyển của Tòa an lả quyền ma Tòa án được xem xét giải quyết các vụ án hình sự, vụ án hành chính, vụ việc dân sự vả những vụ việc khác theo quy định của pháp luật và quyền ra bên án, quyết đính khi giải quyết vụ việc đó. Tuy nhiên, các vụ việc có tính chất khác nhau sé được giãi quyết theo trình tu thủ tục khác nhau và pham vi thẩm quyền giải quyết của. Toa án cũng khác nhau. Trong đó, các vụ việc dân su, HNGB, kinh doanh- "tư", hình thành trên cơ sở bình đoạt.
Do đó, các vu việc phát sinh tir quan hệ này thuộc thẩm quyền dân sự của Tòa án va được giải quyết theo thủ tục TTDS. Pháp luật TTDS hiện hảnh ở nước ta quy định thẩm quyền giải quyết các tranh chap HNGĐ 1a một trong quyền dân sự của TAND. Từ việc tìm hiểu các khải niệm về thẩm quyền như đã nêu trên, ta có dr é; các tranh chấp HNGD của Tòa án nhân đân ia quyền xem xét, giải quyé các tranh chấp về HNGD và quyền đinh kit xem xét. giải quyết các tranh chấp dé theo tint tuc Thẩm quyền của TAND cấp huyện là quy định liên quan đến pháp luật TIDS được ghi nhân lẫn đầu tiến tại Pháp lênh Thủ tục giai quyết các vụ an dân sư năm 1989 do Hội đồng Nha nước ban hảnh.
Trong pháp luật tổ tung cũng sẽ phân chia ra thẩm quyền giải quyết giữa các cấp với nhau nhằm đảm. ảo tinh phân cấp, quản lý để quá trình vận hảnh bộ máy các cơ quan Tòa án. được diễn ra theo đúng quy định Tai Việt Nam, hệ thống TAND được tổ chức từ TAND tối cao xuống TAND cấp huyện Trong đó, TAND cấp huyện, quận, thi zã, thành phố thuộc tinh hoặc tương đương (goi là TAND cấp huyện) 1a cơ quan TAND cấp thấp nhất trong hệ thông Tòa án, thực hiện chức năng xét xử theo nhiệm vụ, quyền hạn được Hiền pháp va pháp luật quy định Theo đó đổi với một số yêu cau, tranh chấp giữa các chủ thể sẽ thuộc thẩm. quyền giải quyết của Tòa án nhân dân cấp huyện.
Pháp luật TIDS Việt Nam hiện hành có những quy định riêng về thẩm quyền của TAND cấp huyện. Theo đó, TAND cấp huyện có thẩm quyền giãi quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp về HNGĐ quy định tại Điều 28 của BLTTDS năm 2015 trừ trường hợp pháp luật quy định. Có thể thay so với TAND cấp tinh và TAND tối cao, TAND cấp huyện chỉ cỏ thẩm quyển giải quyết các tranh chấp HNGĐ theo thủ tục sơ thẩm. Liên hệ với khái niệm về thẩm quyển được nêu ở trên va trong môi quan hé với chức năng, nhiém vu, quyển han của TAND cấp huyện, có thể đưa ra định nghĩa sau: Thẩm quyển giải quyết các tranh chấp HNGD của TAND cắp imyện là việc Hiến pháp và BLTTDS trao quyền cho TAND cấp Tmyên trong việc xem xét giải quyết các tranh chấp HNGĐ và quyền han ra các quyết định kit xem xét giải quyết các tranh chấp HNGĐ đó theo thai tue TIDS.
Nhu vay, việc sắc định đúng thẩm quyển giai quyết thuộc TAND nao 1a việc rất quan trong, nó ảnh hưởng đến các giai đoạn trong quả tình giải quyết tranh chấp. Việc xác định đúng thẩm quyền giải quyết của Tòa án giúp. cho việc giải quyết tranh chap được nhanh chóng, khách quan, tranh su trùng, lặp hoạt đồng của các cấp. Bên cạnh đó, quyền tiếp cận công lý của người dân.
cũng sẽ được đăm bao hơn.12 Đặc điểm thâm quyên giải quyét tranh chấp hôn nhân gia đình của Tòa dn nhân dan cấp luyện Thẩm quyền giải quyết các tranh chấp HNGĐ 1a một loại thẩm quyển. dân sư cụ thể của Tòa án nên mang những đặc điểm sau: Thứ nhất, thẩm quyền giảỡ quyết các tranh chấp HNGD của Tòa án "phát sinh thi có yên cầu cũa đương sự và bị giới han bôi yêu cần của đương, si trừ pháp hiật có uy định khác. Trong lĩnh vực dân sự nói chung hay lĩnh vực HNGĐ nói riêng đều cỏ đặc điểm phát sinh từ quan hệ pháp luật mang tính chất “tư”, được hình thanh trên cơ sở bình đẳng, tự do, tự nguyện, quyển. quyết định va tư định đoạt.
Hơn hết, quan h pháp luật HNGĐ còn mang đặc điểm riêng so với quan hệ dân sự (theo nghĩa hep), kinh doanh thương mai, lao đông đó là chủ thể của quan hé HNGĐ là các cá nhân có quan hệ hôn nhân, huyết thông, nuôi dưỡng và các quan hệ tai sản déu gắn với yếu tô nhân. Cho nên, pháp luật nước ta rất coi trọng yêu tổ tư tức quyển quyết định vả tự định đoạt của các đương sự trong tranh chấp HNGĐ. Trong TTDS Việt Nam, quyền tự định đoạt của đương sự có nội dung và ý nghĩa không hoán. toản giống với các nước phát triển theo truyền thông Common Law và Civil Law.