Nghiên cứu sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại xã Mỹ Lộc, huyện Tam Bình, ...

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới trường hợp nghiên cứu xã mỹ lộc huyện tam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Nguyệt Huế
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Duy Nghĩa
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Tham Gia Của Người Dân Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.3.2. Phương pháp chọn mẫu và địa bàn nghiên cứu
• 1.3.3. Phương pháp phân tích
• 1.4. Các bước nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vai trò sự tham gia của người dân trong phát triển nông thôn
• 2.2. Vai trò người dân đối với các nội dung xây dựng NTM
• 2.3. Những yếu tố cản trở sự tham gia của cộng đồng
• 2.4. Những nghiên cứu trước
• 2.5. Khung phân tích đề xuất
• 3. CHƯƠNG 3: SỰ THAM GIA CỦA NGƯỜI DÂN TRONG XÂY DỰNG NTM XÃ MỸ LỘC VÀ CÁC RÀO CẢN CỦA SỰ THAM GIA
• 3.1. Một số kết quả xây dựng NTM xã Mỹ Lộc giai đoạn 2011-2014
• 3.2. Hiện trạng tham gia của người dân
• 3.2.1. Mức độ tiếp cận thông tin
• 3.2.2. Đóng góp ý kiến xây dựng NTM
• 3.2.3. Tham gia thực hiện các nội dung xây dựng NTM
• 3.2.4. Kiểm tra, giám sát và duy tu, bảo dưỡng công trình
• 3.3. Các rào cản đối với sự tham gia của người dân vào CTNTM
• 3.3.1. Rào cản từ phía cộng đồng
• 3.3.1.1. Khả năng tiếp cận thông tin
• 3.3.1.2. Nguồn lực cộng đồng
• 3.3.1.3. Sự lệ thuộc vào cơ chế đại diện
• 3.3.2. Rào cản từ phía chính quyền
• 3.3.2.1. Vấn đề về thẩm quyền ra quyết định
• 3.3.2.2. Thái độ của chính quyền đối với cộng đồng
• 3.3.2.3. Cơ sở pháp lý của sự tham gia
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT CHÍNH SÁCH
• 4.1. Kết luận
• 4.2. Đề xuất chính sách
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới

Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) là một trong những chính sách quan trọng của Chính phủ Việt Nam nhằm phát triển nông thôn toàn diện. Sự tham gia của người dân trong quá trình này không chỉ là một yêu cầu mà còn là một yếu tố quyết định đến thành công của chương trình. Việc cộng đồng tham gia vào các hoạt động xây dựng NTM giúp nâng cao nhận thức, tạo ra sự đồng thuận và phát huy sức mạnh tập thể trong việc cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân.

1.1. Định nghĩa và vai trò của sự tham gia cộng đồng

Sự tham gia của cộng đồng được hiểu là quá trình mà người dân chủ động tham gia vào các hoạt động phát triển, từ việc xác định nhu cầu đến thực hiện và giám sát các dự án. Vai trò của người dân trong xây dựng NTM là rất quan trọng, vì họ là những người trực tiếp hưởng lợi từ các chương trình này.

1.2. Lợi ích của sự tham gia trong xây dựng nông thôn mới

Khi người dân tham gia vào quá trình xây dựng NTM, họ không chỉ góp phần vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống. Sự tham gia này giúp tạo ra sự gắn kết trong cộng đồng, khuyến khích tinh thần trách nhiệm và phát huy nguồn lực địa phương.

II. Những thách thức trong sự tham gia của người dân vào xây dựng nông thôn mới

Mặc dù sự tham gia của người dân là rất quan trọng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cản trở quá trình này. Các yếu tố như thiếu thông tin, nguồn lực hạn chế và sự phụ thuộc vào chính quyền đã làm giảm hiệu quả của sự tham gia.

2.1. Thiếu thông tin và khả năng tiếp cận

Nhiều người dân không có đủ thông tin về các chương trình NTM, dẫn đến việc họ không biết cách tham gia hoặc không nhận thức được quyền lợi của mình. Việc thiếu thông tin này làm giảm khả năng tham gia của cộng đồng.

2.2. Nguồn lực hạn chế và rào cản tài chính

Nhiều hộ gia đình ở nông thôn vẫn còn gặp khó khăn về tài chính, điều này ảnh hưởng đến khả năng đóng góp của họ cho các dự án xây dựng NTM. Sự thiếu hụt nguồn lực cũng làm giảm động lực tham gia của cộng đồng.

III. Phương pháp nâng cao sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới

Để tăng cường sự tham gia của người dân, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải thiện thông tin, tạo điều kiện thuận lợi cho sự tham gia và phát huy vai trò của các tổ chức xã hội là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường thông tin và tuyên truyền

Cần có các chương trình tuyên truyền hiệu quả để người dân hiểu rõ hơn về các chính sách và chương trình NTM. Việc sử dụng các phương tiện truyền thông địa phương có thể giúp nâng cao nhận thức và khuyến khích sự tham gia.

3.2. Hỗ trợ tài chính và nguồn lực cho cộng đồng

Cung cấp các nguồn tài chính và hỗ trợ kỹ thuật cho cộng đồng sẽ giúp họ có khả năng tham gia vào các dự án xây dựng NTM. Các chương trình hỗ trợ cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu và khả năng của từng địa phương.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về sự tham gia của người dân

Nghiên cứu tại xã Mỹ Lộc cho thấy sự tham gia của người dân đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong việc xây dựng NTM. Tuy nhiên, vẫn cần có những cải tiến để nâng cao hiệu quả tham gia.

4.1. Kết quả đạt được từ sự tham gia của cộng đồng

Sự tham gia của người dân đã giúp xã Mỹ Lộc hoàn thành nhiều tiêu chí NTM, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống và cải thiện cơ sở hạ tầng. Các công trình được xây dựng với sự đóng góp của cộng đồng thường có chất lượng tốt hơn.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ xã Mỹ Lộc cho thấy rằng việc phát huy vai trò của người dân trong xây dựng NTM không chỉ cần sự hỗ trợ từ chính quyền mà còn cần sự chủ động từ phía cộng đồng. Cần có các cơ chế khuyến khích và tạo điều kiện cho sự tham gia.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho sự tham gia của người dân

Sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới là một yếu tố quan trọng quyết định đến thành công của chương trình. Cần có những chính sách và giải pháp phù hợp để khuyến khích và phát huy vai trò của cộng đồng trong quá trình này.

5.1. Tầm quan trọng của sự tham gia trong tương lai

Trong bối cảnh phát triển nông thôn hiện nay, sự tham gia của người dân sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn. Cần có những chính sách dài hạn để duy trì và phát huy sự tham gia này.

5.2. Đề xuất chính sách nhằm nâng cao sự tham gia

Đề xuất các chính sách hỗ trợ và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong xây dựng NTM, bao gồm việc cải thiện thông tin, hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện cho các hoạt động cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (CTNTM) được triển khai từ năm 2010 đến 2020 nhằm phát triển toàn diện kinh tế - xã hội nông thôn trên phạm vi toàn quốc. Tại xã Mỹ Lộc, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long, CTNTM đã góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 5,3% năm 2011 xuống còn 2,25% năm 2014, đồng thời thu nhập bình quân đầu người tăng lên khoảng 25 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, sự tham gia của người dân trong các hoạt động xây dựng NTM vẫn còn nhiều hạn chế, chủ yếu dừng lại ở mức đóng góp thụ động theo yêu cầu của chính quyền địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích mức độ tham gia của người dân trong xây dựng NTM tại xã Mỹ Lộc, xác định các rào cản ảnh hưởng đến sự tham gia này và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực cộng đồng. Nghiên cứu tập trung vào các khâu tiếp cận thông tin, đóng góp ý kiến, tham gia thực hiện, kiểm tra giám sát và duy tu bảo dưỡng công trình trong giai đoạn 2011-2014. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho chính sách phát triển nông thôn, góp phần nâng cao chất lượng và tính bền vững của CTNTM thông qua sự tham gia chủ động của người dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết về sự tham gia cộng đồng trong phát triển nông thôn, nhấn mạnh vai trò chủ thể của người dân trong quá trình phát triển. Sự tham gia được hiểu là quá trình gắn kết lâu dài, chủ động của cộng đồng từ khâu xác định vấn đề, lập kế hoạch, thực hiện đến giám sát và đánh giá nhằm nâng cao đời sống và đảm bảo phân chia công bằng lợi ích. Mô hình thang tham gia gồm 5 cấp độ: Thông tin, Tư vấn, Tham gia, Hợp tác và Trao quyền, trong đó mức độ tham gia càng cao thì vai trò và trách nhiệm của cộng đồng càng lớn.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: (1) Khả năng tiếp cận thông tin, (2) Nguồn lực cộng đồng, và (3) Cơ chế đại diện cộng đồng. Ngoài ra, nghiên cứu cũng xem xét các yếu tố từ phía chính quyền như thẩm quyền ra quyết định, thái độ đối với cộng đồng và cơ sở pháp lý của sự tham gia. Khung phân tích đề xuất tập trung vào các rào cản từ cả hai phía cộng đồng và chính quyền ảnh hưởng đến sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo của Ban chỉ đạo xây dựng NTM tỉnh, huyện và xã Mỹ Lộc giai đoạn 2011-2014, cùng các văn bản pháp luật liên quan. Số liệu sơ cấp được thu thập qua phỏng vấn cấu trúc, phỏng vấn trực tiếp và quan sát tại 8 ấp của xã Mỹ Lộc, với cỡ mẫu bao phủ đa dạng các nhóm nghề nghiệp và địa bàn nhằm đảm bảo tính đại diện.

Phương pháp chọn mẫu là phân tầng theo ấp và lĩnh vực nghề nghiệp để phản ánh sự khác biệt trong mức độ tham gia. Phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả, so sánh và phân tích định tính nhằm đánh giá mức độ tham gia, các rào cản và đề xuất giải pháp. Thời gian nghiên cứu chính thức từ tháng 12/2014 đến tháng 1/2015, với giai đoạn sơ bộ từ tháng 9 đến 11/2014 để hoàn thiện công cụ khảo sát.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ tiếp cận thông tin: 100% người dân được khảo sát đã tiếp xúc với ít nhất một hình thức tuyên truyền về CTNTM, trong đó 88,3% tiếp nhận thông tin qua loa phát thanh xã, 73,3% qua tiếp xúc cử tri, 66,7% qua báo, đài. Tuy nhiên, chỉ 31% người dân tham gia góp ý vào quy hoạch NTM xã, cho thấy thông tin chi tiết và chiều sâu chưa được phổ biến rộng rãi.

2. Tham gia đóng góp ý kiến: 33% hộ thường xuyên được mời tham gia các cuộc họp với chính quyền, 61% thỉnh thoảng được mời, 7% chưa từng được mời. Người dân chủ yếu tham gia góp ý đối với các công trình có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của họ, còn các quyết định quan trọng do Ban chỉ đạo các cấp quyết định.

3. Tham gia thực hiện: 82% hộ tham gia ít nhất một hoạt động xây dựng NTM, trong đó 79,2% tham gia hiến đất, 39,6% tham gia đóng góp ý kiến xây dựng công trình, 33,3% tham gia trực tiếp thi công. Đóng góp tiền mặt thấp (22,9%) do thu nhập bình quân đầu người chỉ đạt khoảng 25 triệu đồng/năm.

4. Kiểm tra, giám sát và duy tu bảo dưỡng: 52,5% người dân cho rằng mọi người đều có quyền giám sát công trình, nhưng thực tế chỉ 35,4% tham gia giám sát và duy tu, chủ yếu qua Ban Giám sát cộng đồng. Người dân ít tham gia giám sát các công trình do ngân sách nhà nước đầu tư 100%.

Thảo luận kết quả

Sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM xã Mỹ Lộc đã góp phần quan trọng vào thành công chung của chương trình, thể hiện qua việc hoàn thành 19/19 tiêu chí và cải thiện đời sống vật chất, tinh thần. Tuy nhiên, sự tham gia còn mang tính thụ động, chủ yếu theo yêu cầu của chính quyền, chưa phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng.

Nguyên nhân chính bao gồm khả năng tiếp cận thông tin chưa đồng đều, đặc biệt với các nhóm dân cư làm việc xa nhà hoặc có hoàn cảnh khó khăn; nguồn lực tài chính hạn chế khiến người dân không thể đóng góp tiền mặt nhiều; sự lệ thuộc vào cơ chế đại diện cộng đồng làm giảm tính chủ động; và thái độ của chính quyền chưa thực sự trao quyền và tin tưởng cộng đồng trong việc ra quyết định và thực hiện công trình.

So sánh với các nghiên cứu trước, kết quả phù hợp với nhận định rằng sự tham gia hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và cộng đồng, đồng thời cần có cơ sở pháp lý rõ ràng để bảo đảm quyền và nghĩa vụ của người dân. Việc phân bổ ngân sách chưa hợp lý, tập trung nhiều vào hạ tầng mà chưa chú trọng phát triển sản xuất và nâng cao thu nhập cũng làm giảm động lực tham gia của người dân.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ tham gia các hoạt động xây dựng NTM, bảng so sánh mức độ tiếp cận thông tin qua các kênh truyền thông và sơ đồ quy trình ra quyết định trong xây dựng NTM tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tuyên truyền thông tin: Điều chỉnh nội dung tuyên truyền đi sâu vào từng tiêu chí cụ thể, sử dụng các chuyên đề phát sóng định kỳ trên đài phát thanh truyền hình tỉnh, huyện. Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu và sáng kiến xây dựng NTM để thu hút sự quan tâm và nâng cao nhận thức cộng đồng trong vòng 1-2 năm tới, do Ban chỉ đạo tỉnh và huyện chủ trì.

2. Huy động nguồn lực công bằng và hiệu quả: Xây dựng cơ chế chia sẻ gánh nặng đóng góp giữa các nhóm dân cư, đặc biệt hỗ trợ các hộ nghèo phải hiến đất bằng các khoản hỗ trợ tiền mặt hoặc ưu đãi khác. Mở rộng đối tượng tham gia đóng góp, bao gồm cả các hộ sống trong khu dân cư và chợ xã, nhằm tăng nguồn lực và trách nhiệm chung trong 3 năm tới, do UBND tỉnh và huyện phối hợp thực hiện.

3. Nâng cao năng lực cộng đồng: Tổ chức các lớp đào tạo nghề, kỹ năng làm việc nhóm và xây dựng bản lĩnh tự tin cho người dân, đồng thời hỗ trợ phát triển sản xuất để tăng thu nhập. Các hoạt động này nên được triển khai liên tục trong 3-5 năm, do Sở Lao động Thương binh và Xã hội phối hợp với UBND huyện tổ chức.

4. Phát huy vai trò các tổ chức chính trị - xã hội: Củng cố vai trò đại diện của Ủy ban MTTQ và các đoàn thể trong việc lắng nghe, truyền đạt ý kiến người dân và giám sát thực hiện CTNTM. Tổ chức các cuộc gặp định kỳ để tăng cường đối thoại giữa cộng đồng và chính quyền trong vòng 1 năm, do các tổ chức đoàn thể cấp xã và huyện chủ trì.

5. Xây dựng cơ chế giám sát và cơ sở pháp lý: Ban chỉ đạo tỉnh cần xây dựng quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của người dân trong CTNTM, bao gồm quyền tham gia đóng góp ý kiến, giám sát và trách nhiệm đóng góp tài chính. Đồng thời, thiết lập cơ chế giám sát thực hiện và xử lý vi phạm nhằm nâng cao hiệu quả chương trình trong 2 năm tới, do Ban chỉ đạo Trung ương và tỉnh phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước các cấp: Giúp hiểu rõ vai trò và cách thức huy động sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM, từ đó điều chỉnh chính sách và phương pháp quản lý phù hợp.

2. Nhà nghiên cứu và học viên ngành chính sách công, phát triển nông thôn: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về sự tham gia cộng đồng, các rào cản và giải pháp nâng cao hiệu quả chương trình phát triển nông thôn.

3. Các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về quyền và trách nhiệm trong xây dựng NTM, đồng thời phát huy vai trò đại diện và giám sát các hoạt động phát triển địa phương.

4. Các nhà hoạch định chính sách và nhà tài trợ: Tham khảo để thiết kế các chương trình hỗ trợ phù hợp, đảm bảo sự phối hợp hiệu quả giữa chính quyền và cộng đồng, góp phần nâng cao tính bền vững của các dự án phát triển.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM lại quan trọng?
   Sự tham gia giúp đảm bảo chính sách phù hợp với nhu cầu thực tế, tận dụng nguồn lực tại chỗ và tăng cường giám sát cộng đồng, từ đó nâng cao hiệu quả và bền vững của chương trình.

2. Nguyên nhân chính khiến người dân chưa tham gia tích cực là gì?
   Bao gồm khả năng tiếp cận thông tin hạn chế, nguồn lực tài chính yếu, sự lệ thuộc vào cơ chế đại diện và thái độ chưa trao quyền đầy đủ từ chính quyền.

3. Làm thế nào để nâng cao khả năng tiếp cận thông tin của người dân?
   Cần đa dạng hóa kênh truyền thông, đi sâu vào nội dung cụ thể, tổ chức các cuộc họp, hội thảo và vận động trực tiếp đến từng hộ dân, đặc biệt là các nhóm khó tiếp cận.

4. Người dân có thể tham gia vào những khâu nào trong xây dựng NTM?
   Từ tiếp cận thông tin, đóng góp ý kiến, tham gia thực hiện công trình, đến kiểm tra, giám sát và duy tu bảo dưỡng công trình.

5. Chính quyền cần làm gì để thúc đẩy sự tham gia của người dân?
   Trao quyền ra quyết định, xây dựng cơ sở pháp lý rõ ràng, tăng cường đối thoại, tin tưởng và giao nhiệm vụ cho cộng đồng trong các hoạt động xây dựng NTM.

Kết luận

• Người dân là chủ thể quan trọng trong xây dựng NTM, góp phần giảm nghèo và nâng cao đời sống tại xã Mỹ Lộc.
• Sự tham gia hiện còn mang tính thụ động, chủ yếu theo yêu cầu của chính quyền, chưa phát huy vai trò chủ động của cộng đồng.
• Rào cản chính gồm hạn chế về thông tin, nguồn lực tài chính, cơ chế đại diện và thái độ của chính quyền.
• Cần tăng cường tuyên truyền, huy động nguồn lực công bằng, nâng cao năng lực cộng đồng và xây dựng cơ sở pháp lý cho sự tham gia.
• Các giải pháp đề xuất hướng tới phát huy vai trò chủ thể của người dân, đảm bảo tính bền vững và hiệu quả của CTNTM trong giai đoạn tiếp theo.

Luận văn khuyến nghị các cơ quan quản lý và tổ chức liên quan nhanh chóng triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao sự tham gia của người dân, góp phần phát triển nông thôn bền vững. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả có thể liên hệ với tác giả hoặc Ban chỉ đạo xây dựng NTM địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ------------------- NGUYỄN NGUYỆT HUẾ SỰ THAM GIA CỦA NGƢỜI DÂN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRƢỜNG HỢP NGHIÊN CỨU XÃ MỸ LỘC, HUYỆN TAM BÌNH, TỈNH VĨNH LONG LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG TP. Hồ Chí Minh – Năm 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT --------------------- NGUYỄN NGUYỆT HUẾ SỰ THAM GIA CỦA NGƢỜI DÂN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRƢỜNG HỢP NGHIÊN CỨU XÃ MỸ LỘC, HUYỆN TAM BÌNH, TỈNH VĨNH LONG Chuyên ngành Chính sách công Mã số: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. PHẠM DUY NGHĨA TP. Hồ Chí Minh – Năm 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong sự hiểu biết của tôi. Luận văn được viết trên cơ sở tổng hợp những kiến thức và và điều tra thực tế của tác giả mà không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh hay Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2015 Tác giả Nguyễn Nguyệt Huế TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -ii- LỜI CẢM ƠN Đầu tiên, tôi xin gởi lời cảm ơn chân thành đến thầy Phạm Duy Nghĩa, người đã tận tâm hướng dẫn, góp ý và đồng hành cùng tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn. Tôi xin cảm ơn quý Thầy, Cô và Nhân viên tại Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đã truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm quý báu và luôn là chỗ dựa tinh thần giúp tôi vượt qua mọi khó khăn trong suốt thời gian học tập tại trường. Xin chân thành cảm ơn thầy Lê Cảnh Dũng, Trường Đại học Cần Thơ; ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Vĩnh Long đã có những góp ý sâu sắc cho tôi trong quá trình định hướng nội dung đề tài, giúp tôi tự tin với những lựa chọn của mình. Tôi chân thành cảm ơn các thành viên Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới xã Mỹ Lộc, đặc biệt là anh Trần Trung Chánh, Cán bộ nông thôn mới xã và người dân địa phương đã cung cấp cho tôi những thông tin, kinh nghiệm bổ ích để tôi có thể hoàn thành luận văn này. Tôi cũng xin cảm ơn các anh, chị đồng nghiệp đã luôn ủng hộ và tạo mọi điều kiện để tôi có thể thuận lợi hoàn thành việc học. Cảm ơn tập thể lớp MPP6 và bạn bè đã không ngần ngại chia sẻ, góp ý cho tôi hoàn thành nghiên cứu của mình. Cuối cùng, cảm ơn gia đình yêu thương đã luôn che chở và đi cùng tôi suốt quãng đường khó khăn đã qua. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -iii- MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . v DANH MỤC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT . vi DANH MỤC BẢNG, HÌNH VẼ VÀ HỘP . vii CHƢƠNG 1.1 Bối cảnh nghiên cứu .2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu .3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .4 Phương pháp nghiên cứu .1 Phương pháp thu thập số liệu .2 Phương pháp chọn mẫu và địa bàn nghiên cứu .3 Phương pháp phân tích .5 Cấu trúc luận văn . CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NGHIÊN CỨU.1 Vai trò sự tham gia của người dân trong phát triển nông thôn .2 Vai trò người dân đối với các nội dung xây dựng NTM .3 Những yếu tố cản trở sự tham gia của cộng đồng .4 Những nghiên cứu trước .5 Khung phân tích đề xuất . SỰ THAM GIA CỦA NGƢỜI DÂN TRONG XÂY DỰNG NTM XÃ MỸ LỘC VÀ CÁC RÀO CẢN CỦA SỰ THAM GIA .1 Một số kết quả xây dựng NTM xã Mỹ Lộc giai đoạn 2011-2014 .2 Hiện trạng tham gia của người dân .1 Mức độ tiếp cận thông tin .2 Đóng góp ý kiến xây dựng NTM .3 Tham gia thực hiện các nội dung xây dựng NTM .4 Kiểm tra, giám sát và duy tu, bảo dưỡng công trình .3 Các rào cản đối với sự tham gia của người dân vào CTNTM . 26 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Rào cản từ phía cộng đồng .1 Khả năng tiếp cận thông tin .2 Nguồn lực cộng đồng .3 Sự lệ thuộc vào cơ chế đại diện .2 Rào cản từ phía chính quyền .1 Vấn đề về thẩm quyền ra quyết định .2 Thái độ của chính quyền đối với cộng đồng .3 Cơ sở pháp lý của sự tham gia . KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT CHÍNH SÁCH .2 Đề xuất chính sách . 36 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 41 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -v- TÓM TẮT Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (CTNTM) là chương trình phát triển nông thôn quy mô lớn, được triển khai trên tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội của nông thôn nên cần sử dụng nguồn lực rất lớn, vì vậy nhà nước không thể đơn phương thực hiện mà cần sự tham gia phối hợp thực hiện của cộng đồng địa phương. Với xã Mỹ Lộc, CTNTM đã mang đến cho địa phương và người dân sức sống mới, về cả vật chất lẫn tinh thần. Tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, đời sống người dân sung túc hơn, cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội từng bước hoàn thiện và môi trường nông thôn ngày càng khởi sắc. Để làm được điều đó, CTNTM xã Mỹ Lộc đã nhận được sự tham gia và đóng góp tích cực của người dân, giúp xã thuận lợi đạt xã nông thôn mới (NTM) trước so với mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, người dân chưa phát huy được vai trò chủ thể của mình mà chỉ dừng lại ở việc đóng góp thụ động theo các yêu cầu của Ban chỉ đạo xã. Quá trình nghiên cứu đề tài đã khẳng định vai trò tham gia của người dân trong tất cả các khâu, từ đóng góp ý kiến đến trực tiếp thực hiện và duy tu, bảo dưỡng công trình. Tuy nhiên, thông tin bao phủ thấp dẫn đến sự tham gia không đồng đều giữa các nhóm dân cư có lĩnh vực nghề nghiệp và quan hệ xã hội khác nhau. Đóng góp ý kiến chỉ được thực hiện ở các khâu sau dẫn đến phân bổ ngân sách không theo nhu cầu. Cộng đồng ít tham gia thực hiện các công trình xây dựng tại địa phương mặc dù chi phí thấp và hiệu quả cao hơn. Công tác giám sát cộng đồng và duy tu, bảo dưỡng chỉ được thực hiện đối với những công trình có vốn dân hoặc có liên quan đến các nhu cầu cấp thiết. Nguyên nhân tình trạng hiệu quả tham gia thấp không chỉ xuất phát từ khả năng tiếp cận thông tin không đồng đều, nguồn lực yếu và lệ thuộc vào cơ chế đại diện của cộng đồng mà nó còn đến từ chính quyền trong thái độ đối với sự đóng góp của người dân, vấn đề trao quyền ra quyết định và xây dựng cơ sở pháp cho sự tham gia. Từ các kết quả phân tích, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp đến Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới (BCĐNTM) các cấp nhằm tăng cường công tác tuyên truyền để mở rộng các kênh tham gia; xây dựng phương án huy động nguồn lực công bằng và hiệu quả; nâng cao năng lực tài chính và kỹ năng cộng đồng; phát huy vai trò các tổ chức chính trị - xã hội để hỗ trợ người dân, đồng thời xây dựng cơ chế giám sát thực hiện để nâng cao chất lượng CTNTM. Từ khóa: nông thôn mới, sự tham gia, rào cản. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -vi- DANH MỤC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tên tiếng Anh Tên tiếng Việt ADB Asian Development Bank Ngân hàng phát triển Châu Á BCĐ Ban chỉ đạo BCĐNTM Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới CTNTM Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới GTNT Giao thông nông thôn HĐND Hội đồng nhân dân KH&ĐT Kế hoạch và Đầu tư KT-XH Kinh tế - xã hội MTQG Mục tiêu quốc gia MTTQ Mặt trận tổ quốc NDTQ Nhân dân tự quản NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NN-ND-NT Nông nghiệp – nông dân – nông thôn NTM Nông thôn mới TTLT Thông tư liên tịch TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -vii- DANH MỤC BẢNG, HÌNH VẼ VÀ HỘP DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Các bước nghiên cứu . 5 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 2.1 Trình tự thực hiện một dự án có sự tham gia của cộng đồng .2 Các bước tham gia xây dựng NTM .3 Những yếu tố cản trở sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM .1 Tỷ lệ người dân tiếp cận với các hình thức tuyên truyền.2 Tỷ lệ người dân thường xuyên được mời tham gia các cuộc họp .3 Quy trình lấy ý kiến xây dựng Quy hoạch NTM tại xã Mỹ Lộc .4 Tỷ lệ người dân tham gia các hoạt động xây dựng NTM .5 Tỷ lệ cộng đồng đóng góp kinh phí xây dựng NTM .6 Hiện trạng tham gia của người dân trong xây dựng NTM.7 Sơ đồ Quy trình lập kế hoạch đầu tư thực hiện Đề án NTM . 31 DANH MỤC CÁC HỘP Hộp 2.1 Các yếu tố cản trở sự tham gia của cộng đồng .1 Lý do người dân không tham gia .2 Hoàn cảnh của những hộ phải hiến đất .3 Đối tượng được mời tham gia Hội nghị Sơ kết công tác xây dựng NTM .4 Điều chỉnh Quy hoạch xây dựng NTM tại xã Mỹ Lộc . 33 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -1- CHƢƠNG 1.1 Bối cảnh nghiên cứu Phát triển nông thôn là nhiệm vụ quan trọng không thể thiếu trong các chính sách của Chính phủ nhằm đảm bảo sự phát triển hài hòa và cân đối giữa khu vực nông thôn và thành thị. Trong đó, CTNTM hiện đang là chương trình phát triển nông thôn toàn diện và được chú trọng nhất hiện nay. Nghị quyết 26-NQ/TW của Hội nghị lần VII Ban chấp hành Trung ương khóa X về NN-ND-NT là nghị quyết đầu tiên của Đảng dành riêng cho sự nghiệp phát triển nông thôn, nó cho thấy quyết tâm của nhà nước trong việc vực dậy khu vực kinh tế - xã hội (KT-XH) quan trọng này. Tháng 6/2010, CTNTM chính thức được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và triển khai thực hiện trong giai đoạn 2010-2020. Quyết định 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ khẳng định CTNTM là một chương trình tổng thể về phát triển KT-XH, chính trị và an ninh quốc phòng để phát triển toàn diện khu vực nông thôn1.