PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đầu tư XDCB được đánh giá là một trong những lĩnh vực quan trọng, có vai trò hết sức to lớn trong việc thúc đẩy kinh tế xã hội ở mỗi quốc gia, mỗi ngành, mỗi địa phương, nó là nền tảng của tăng trưởng và phát triển bền vững. Hàng năm, NSNN dành một tỷ lệ lớn chi cho đầu tư XDCB. Chính vì vậy, trong những năm qua công tác quản lý đầu tư XDCB luôn được Chỉnh phủ, các Bộ, Ngành, địa phương chú trọng và giám sát chặt chẽ.
Xuất phát từ vai trò quan trọng của đầu tư XDCB đối với sự nghiệp đối mới đất nước, trong những năm qua, cùng với sự quan tâm, đầu tư khá lớn nguồn lực từ NSNN cho các công trình XDCB, Đảng và Nhà nước đã chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán. Cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan thanh tra các cấp đã quan tâm chỉ đạo thực hiện thanh tra các dự án đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN. Kết quả đã góp phần quan trọng trong công tác quản lý, sử dụng và phát huy hiệu quả các nguồn lực đầu tư, thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, việc tổ chức thực hiện thanh tra các dự án đầu tư XDCB từ nguồn vốn ngân sách còn bộc lộ những hạn chế, bất cập, chất lượng, hiệu quả thanh tra không cao, thu hồi kinh tế do vi phạm còn thấp, phát hiện hành vi tham nhũng qua thanh tra còn ít…bên cạnh đó thất thoát, lãng phí, vi phạm về đầu tư XDCB vẫn là vấn đề gây bức xúc trong xã hội, làm ảnh hưởng đến quá tình điều hành, hoạt động và phát triển của các địa phương.
Tây Ninh, một tỉnh thuộc vùng Đông Nam Bộ, nằm ở vị trí cầu nối giữa Thành phố Hồ Chí Minh và thủ đô Phnôm Pênh, vương quốc Campuchia và là một trong những tỉnh nằm trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Được sự quan tâm đầu tư của Trung ương, của tỉnh, công tác xây dựng cơ sở vật chất hạ tầng được triển khai tích cực theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, từng bước hòa mình vào sự phát triển chung của cả nước. Tỉnh Tây Ninh luôn chú trọng công tác thanh tra các 1 Luan van dự án đầu tư XDCB từ nguồn vốn ngân sách. Hoạt động thanh tra có nhiều chuyển biến tích cực, cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan thanh tra các cấp đã quan tâm xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch thanh tra, xử lý, chỉ đạo thực hiện kết luận thanh tra, định kỳ sơ kết, tổng kết…Hoạt động thanh tra cơ bản đảm bảo nguyên tắc, trình tự, thủ tục theo quy định, chất lượng từng bước được nâng lên.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác thanh tra nói chung và thanh tra các dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách trên địa bàn tỉnh Tây Ninh nói riêng trong thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập; hiệu quả công tác thanh tra chưa cao, đặc biệt là việc xử lý sau thanh tra chưa triệt để. Có nhiều nguyên nhân khách quan lẫn nguyên nhân chủ quan dẫn đến những bất cập, hạn chế nêu trên, trong đó đáng chú ý là cơ chế, chính sách, pháp luật còn thiếu đồng bộ, chồng chéo chưa theo kịp thực tiễn; việc chấp hành pháp luật trong lĩnh vực đầu tư, xây dựng của tổ chức, cá nhân còn hạn chế, chưa nghiêm. Các tổ chức thanh tra, Đoàn thanh tra chưa phát huy hết chức năng, nhiệm vụ được giao, việc góp phần bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách qua thanh tra chưa thể hiện rõ nét. Việc đúc rút kinh nghiệm, đề xuất cơ chế, giải pháp cũng như tăng cường nhận thức và tổ chức thực hiện nhiệm vụ thanh tra còn nhiều hạn chế.
Đội ngũ cán bộ thanh tra đang còn thiếu về số lượng và yếu về chất lượng, biên chế chưa ổn định. Điều kiện, phương tiện vật chất phục vụ cho hoạt động thanh tra còn thiếu, chưa đảm bảo. Với mục đích đóng góp một số ý kiến nhằm tăng cường thanh tra các dự án đầu tư XDCB từ nguồn vốn ngấn sách tại tỉnh Tây Ninh, đồng thời với mong muốn nghiên cứu, phân tích rõ hơn một số vấn đề lý luận về hoạt động thanh tra các dự án đầu tư XDCB từ nguồn vốn ngân sách trong giai đoạn hiện nay, tác giả chọn nghiên cứu đề tài: “Tăng cường công tác thanh tra các dự án đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách tại Tây Ninh” làm luận văn thạc sĩ của mình. Các công trình nghiên cứu có liên quan Đã có nhiều chuyên đề, bài tham luận, bài báo cũng như các đề tài khoa học, công trình khoa học nghiên cứu tổng kết một số nội dung liên quan đến công tác 2 Luan van quản lý đầu tư xây dựng cơ bản, thanh tra trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản trong thời gian qua như: - Đề tài trọng điểm cấp bộ, Chủ nhiệm: Trần Văn Truyền, Tổng Thanh tra Chính phủ, năm 2009: “Đổi mới hệ thống tổ chức và hoạt động của Ngành Thanh tra trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa - Luận cứ khoa học và hoàn thiện pháp luật về thanh tra”.
Đề tài đã nghiên cứu một cách sâu rộng về tổ chức và hoạt động của ngành Thanh tra, làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan đến đổi mới tổ chức và hoạt động thanh tra, qua đó xác lập những luận cứ khoa học cho việc sửa đổi Luật Thanh tra và hoàn thiện pháp luật về thanh tra. Trên cơ sở những phân tích, đánh giá tình hình tổ chức, hoạt động ngành Thanh tra, tác giả đã đưa ra những định hướng mới liên quan đến tổ chức và hoạt động ngành Thanh tra; từ đó đưa ra các nhóm giải pháp chủ yếu nhằm đổi mới tổ chức và hoạt động của ngành Thanh tra trong cơ chế kinh tế thị trường định hướng XHCN. - Luận văn thạc sĩ của tác giả Đinh Công Tuyên, năm 2014: “Quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình”. Luận văn cũng đã khái quát hóa được những vấn đề lý luận cơ bản về ngân sách Nhà nước và chi chi ngân sách Nhà nước; quản lý chi đầu tư XDCB từ nguồn Ngân sách Nhà nước.
Trên cơ sở hệ thống lý luận và phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi đầu tư XDCB của huyện Hoa Lưu, tác giả rút ra những kết quả đạt được, những tồn tại và nguyên nhân tồn tại, đề xuất phương hướng và kiến nghị một số biện pháp có tính thiết thực nhằm hoàn thiện quản lý chi đầu tư XDCB của địa phương. - Luận văn của tác giả Nguyễn Thanh Mộng, năm 2012: “Pháp luật về thanh tra xây dựng ở Việt Nam hiện nay”. Luận văn đã nghiên cứu, làm rõ khái niệm, bản chất, đặc trưng, nguyên tắc, vai trò của thanh tra xây dựng; khái niệm, đặc điểm và nội dung của pháp luật về thanh tra xây dựng, tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện pháp luật thanh tra xây dựng. Đánh giá khái quát sự hình thành và phát triển của thanh tra xây dựng, thực trạng pháp luật về thanh tra xây dựng, thực tiễn tổ chức thực hiện pháp luật về thanh tra xây dựng, làm rõ những vướng mắc, bất cập trong 3 Luan van pháp luật về thanh tra xây dựng và thực tiễn tổ chức thực hiện pháp luật về thanh tra xây dựng; Trên cơ sở đánh giá những khó khăn, vướng mắc, bất cập để đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật thanh tra xây dựng ở Việt Nam.
- Luận văn thạc sĩ của tác giả Đinh Thị Như Thủy, năm 2017: “Hiệu quả thanh tra hành chính - từ thực tiễn huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình”. Luận văn đã hệ thống hóa, làm rõ những vấn đề cơ bản nhất về khái niệm, mục đích, ý nghĩa, các nguyên tắc liên quan đến hoạt động thanh tra hành chính; phân biệt, phân tích những đặc điểm cơ bản cũng như phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động thanh tra nói chung và thanh tra hành chính nói riêng. Trên cơ sở những đánh giá, phân tích thực trạng tình hình hoạt động thanh tra hành chính tại huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình, Luận văn đã đưa một số định hướng chung về công tác thanh tra hành chính nói chung và đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra hành chính trên địa bàn huyện Minh Hóa tỉnh Quảng Bình nói riêng. - Luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Văn Lương, năm 2016: “Tăng cường thanh tra đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trong lĩnh vực giáo dục tại tỉnh Lai Châu”.
Luận văn đã đưa ra những vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động thanh tra đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN trong lĩnh vực giáo dục; Đánh giá thực trạng thanh tra đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN trong lĩnh vực giáo dục tại tỉnh Lai Châu, đưa ra những mặt làm được, những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế; Trên cơ sở những lý luận và thực tiễn, Luận văn khuyến nghị phương hướng và giải pháp tăng cường thanh tra đầu tư xây dựng từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trong lĩnh vực giáo dục. - Luận văn thạc sĩ của tác giả Bùi Anh Tuấn, năm 2015: “Công tác thanh tra dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ”. Luận văn đã khảo sát, đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến công tác thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực xây dựng nói chung và các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ nói riêng; Trên cơ sở kết quả phân tích lý luận, đánh giá thực tiễn, tác giả đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thanh tra các dự án đầu tư xây dựng công trình 4 Luan van giao thông đường bộ. Luận văn chủ yếu đi sâu các vấn đề liên quan đến công tác thanh tra chuyên ngành lĩnh vực xây dựng.
- Luận văn tiến sĩ của tác giả Nguyễn Văn Bình, năm 2011:“Nâng cao hiệu quả, hiệu lực thanh tra tài chính dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn nhà nước ở Việt Nam”.