MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sau hơn 30 năm từ khi thực hiện công cuộc công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước cho đến nay Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng trên nhiều phương diện. Trước đây với nền kinh tế lạc hậu, dân số chủ yếu làm nghề nông, tự cung tự cấp nên đời sống người dân gặp nhiều khó khăn. Đến nay, Việt Nam có nhiều thay đổi, nền kinh tế có tư duy công nghiệp, cơ sở hạ tầng được đầu tư đổi mới từng bước đáp ứng cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, quy mô nền kinh tế tăng nhanh, thu nhập đầu người ngày một nâng lên đưa đất nước thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, kém phát triển.
Kinh tế Việt Nam đang từng bước hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới, diện mạo đất nước có nhiều thay đổi, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng lên. Về lĩnh vực nông nghiệp, nước ta từ một nước thiếu lương thực, phải nhập khẩu và nhờ viện trợ của nước ngoài, đến nay nhờ thực hiện chính sách phát triển kinh tế đúng đắn của Đảng và Nhà nước nền nông nghiệp nước nhàđã hoàn toàn thay đổi, thu được những kết quả đáng ghi nhận. Hiện nay, sản xuất lương thực, thực phẩm không chỉ đáp ứng đủ nhu cầu trong nước mà còn trở thành ngành hàng xuất khẩu chủ lực trong những năm gần đây. Chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong chính sách phát triển nông nghiệp là ưu tiên phát triển kinh tế nông hộ nhằm hướng tới nền kinh tế năng động, hiệu quả có khả năng cạnh tranh cao.
Phát triển kinh tế nông hộ nằm trong kế hoạch phát triển ngành nông nghiệp theo hướng không ngừng mở rộng quy mô và thay đổi tính chất, hướng tới sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đẩy mạnh phát huy tiềm năng địa phương, nâng cao đời sống người nông dân. Tuy bước đầu kinh tế nông hộ đã có nhiều bước phát triển và đạt được những kết quả to lớn, song nội tại bên trong vẫn còn tồn tại nhiều mâu thuẫn cần giải quyết như: quy mô nhỏ hẹp, sản xuất manh mún thiếu đầu tư, tính thời vụ trong nông nghiệp, nguồn vốn đầu tư còn thiếu, kiến thức hạn chế… Huyện Nguyên Bình thuộc tỉnh Cao Bằng là một huyện miền núi, đồi núi rộng lớn là chủ yếu, với trình độ sản xuất của người dân còn ở mức thấp, gặp nhiều 2 khó khăn trong vấn đề phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn, các nguồn lực còn chưa được khai thác tốt. Cùng với sự phát triển chung của kinh tế cả nước, đời sống người dân huyện Nguyên Bình đã có nhiều thay đổi, kinh tế nông nghiệp nói chung và kinh tế hộ nói riêng đang từng bước phát triển tuy nhiên vẫn không tránh khỏi những khó khăn, mâu thuẫn tồn tại cần được nghiên cứu và tìm cách khắc phục. Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, Đảng và Nhà nước cùng các đoàn thể, các ngành và các nhà nghiên cứu khoa học xác định vấn đề phát triển kinh tế nông hộ là nhiệm vụ quan trọng cần được quan tâm.
Thời gian qua việc quản lý kinh tế nông hộ trên địa bàn huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng đã phát huy được hiệu quả và mang lại nhiều thành tích đáng ghi nhận. Tuy nhiên, không tránh khỏi những khó khăn, hạn chế trong công tác quản lý kinh tế hộ trên địa bàn như:vốn đầu tư cho sản xuất còn thiếu, lao động trình độ cao còn thiếu và yếu, khoa học công nghệ chưa được ứng dụng rộng rãi… Xuất phát từ những vấn đề đó, tôi lựa chọn đề tài: “Tăng cƣờng quản lý của huyện Nguyên Bình tỉnh Cao Bằng đối với kinh tế nông hộ trên địa bàn” làm đề tài luận văn của mình. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá được thực trạng và đề xuất giải pháp tăng cường quản lý của huyện Nguyên Bình tỉnh Cao Bằng đối với kinh tế nông hộ trên địa bàn.
Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý của chính quyền cấp huyện đối với kinh tế nông hộ trên địa bàn. - Nhận diện nhân tố ảnh hưởng đến quản lý của huyện đối với kinh tế nông hộ trên địa bàn. - Phân tích thực trạng quản lý của huyện Nguyên Bình hiện nay đối với kinh tế nông hộ trên địa bàn. - Đề xuất phương hướng, giải pháp tăng cường quản lý của huyện Nguyên Bình đối với kinh tế nông hộ trên địa bàn.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Những vấn đề lý luận và thực tiễn về tăng cường quản lý của huyện Nguyên Bình đối với kinh tế nông hộ trên địa bàn. Phạm vi nghiên cứu Về không gian: Tập trung nghiên cứu sâu vào hoạt động hỗ trợ kinh tế nông hộ huyện. Về thời gian: Nghiên cứu việc tăng cường quản lý của huyện Nguyên Bình đối với kinh tế nông hộ trên địa bàn thời gian từ 2015 – 2019 và các giải pháp đề xuất hướng đến 2025 tầm nhìn 2030.
Phƣơng pháp nghiên cứu 4. Phương pháp thu thập số liệu - Đối với số liệu thứ cấp: Số liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo, đánh giá phát triển kinh tế - xã hội của huyện, tỉnh trong 5 năm; đề án phát triển nông nghiệp của huyện, tỉnh đối với kinh tế hộ; niên giám thống kê của huyện, tỉnh qua các năm và thông tin trên internet, sách, tạp chí. Tiến hành phân loại dữ liệu thứ cấp, sắp xếp theo thứ tự ưu tiên về độ quan trọng của thông tin để tổng hợp và lập bảng biểu. - Đối với số liệu sơ cấp: Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua việc khảo sát đối với một số nông hộ trên địa bàn huyện trong việc thực hiện các chính sách của huyện.
Mục đích của phương pháp: Thu thập, bổ sung và làm rõ hơn các nguồn thông tin thu được từ khảo sát trên diện rộng để tìm hiểu rõ hơn về nội dung quản lý của huyện Nguyên Bình đối với kinh tế nông hộ. Nội dung của phương pháp: Nội dung phỏng vấn bao gồm các thông tin về trình độ, độ tuổi, số nhân khẩu, số lao động, làm rõ về nội dung liên quan đến nguồn lực, kết quả quá trình sản xuất. Đối tượng điều tra: Để thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu đề tài tổ chức thực hiện điều tra qua phiếu hoặc phỏng vấn trực tiếp với các đối tượng là 90 hộ thuộc 3 4 xã Minh Tâm, xã Minh Thanh và xã Hưng Đạo. Lý do chọn 90 hộ điều tra vì các hộ thuộc các xã khác nhau với điều kiện kinh tế, xã hội, đặc điểm từng hộ khác nhau giúp tác giả có cái nhìn khách quan hơn về phát triển kinh tế hộ trên địa bàn huyện Nguyên Bình tỉnh Cao Bằng.
Các hộ điều tra là hộ chuyên nghề, hộ thuần nông, hộ kiêm nghề. Đối với dữ liệu sơ cấp: Thực hiện thống kê các thông tin sơ cấp thu được, chọn lọc các dữ liệu cần thiết cho việc phân tích nội dung nghiên cứu của đề tài. Xử lý tính toán số liệu thông qua Excel. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu Phân tích và đánh giá phát triển kinh tế hộ tại huyện Nguyên Bình tỉnh Cao Bằng.
Phương pháp đánh giá chủ yếu là phương pháp so sánh, đối chiếu dựa trên các tiêu chí đã xây dựng.Thông qua đánh giá thực hiện các mục tiêu; phân tích các điểm mạnh, điểm yếu theo các nội dung, và tìm ra nguyên nhân dẫn đến những điểm yếu. Phương pháp phân tích dựa trên các nhân tốchủ quan và khách quan ảnh hưởng đến công tác quản lý kinh tế hộ tại huyện Nguyên Bình. Phương pháp thống kê Luận văn dùng cả 2 cách thức là phương pháp thống kê mô tả, phương pháp thống kê so sánh. Các công cụ chủ yếu trong phương pháp này là vận dụng các phương pháp phân tích thống kê như số tương đối, số tuyệt đối, phương pháp dãy số theo thời gian; các biểu đồ, sơ đồ, đồ thị mô tả.
để phân tích các chỉ tiêu nhằm đáp ứng được mục đích nghiên cứu đánh giá thực trạng hoạt động quản lý kinh tế nông hộ của huyện Nguyên Bình. Phương pháp thống kê mô tả: Từ số liệu thu thập được tiến hành nghiên cứu hiện tượng thông qua mô tả sự biến động, xu hướng phát triển của hiện tượng. Phương pháp phân tích, tổng hợp Phương pháp phân tích lý thuyết: Chủ đề nghiên cứu được phân tích thành bộ phận, từng phần, từng nội dụng để hiểu vấn đề một cách toàn diện thông qua các văn bản, tài liệu khác nhau. Từ đó tìm ra xu hướng, trường phái nghiên cứu, lựa chọn thông tin hữu ích cho bài nghiên cứu.
5 Phương pháp tổng hợp lý thuyết: Các tài liệu, thông tin được thu thập sẽ được hệ thống hóa thành nội dung lý thuyết đầy đủ, sâu sắc về vấn đề đang nghiên cứu. Kết cấu luận văn Nội dung chính của luận văn được trình bày thành 3 chương: Chương 1: Những vấn đề lý luận về quản lý nhà nước của chính quyền cấp huyện đối với kinh tế nông hộ. Chương 2: Thực trạng quản lý của huyện Nguyên Bình đối với kinh tế nông hộ trên địa bàn giai đoạn 2015 – 2019. Chương 3: Phương hướng và giải pháp tăng cường quản lý của huyện Nguyên Bình đối với kinh tế nông hộ trên địa bàn đến 2025.
6 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN ĐỐI VỚI KINH TẾ NÔNG HỘ 1. Quản lý nhà nƣớc của chính quyền cấp huyện đối với kinh tế nông hộ 1. Kinh tế nông hộ và vai trò của nó đối với phát triển kinh tế địa phương Trong nền kinh tế mỗi quốc gia nông nghiệp được xem là một ngành kinh tế quan trọng, đặc biệt trong các thế kỷ trước khi nền công nghiệp đang còn kém phát triển thì tỷ trọng nông nghiệp chiếm phần lớn. Ngành nông nghiệp có lịch sử phát triển lâu đời, hàng nghìn năm nay đã tồn tại các hoạt động nông nghiệp, đây được xem là nền kinh tế truyền thống và là ngành tạo ra sản phẩm thiết yếu nhất phục vụ nhu cầu của con người.
Lương thực là sản phẩm không thể thay thế, vì vậy bất kỳ quốc gia nào cũng phải sản xuất hoặc nhập khẩu lương thực. Đảng và Nhà nước thực hiện chính sách phát triển kinh tế với những đổi mới căn bản đã làm thay đổi hoàn toàn bộ mặt nền nông nghiệp trong nước.