PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Tăng trưởng kinh tế có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của đất nước, nó là điều kiện vật chất cần thiết để đảm bảo cho sự phát triển. Ngày nay, tăng trưởng kinh tế đã trở thành mục tiêu và động lực của nhiều quốc gia trên thế giới, nhất là đối với các nước đang phát triển như nước ta. Trong đó đầu tư nói chung và đầu tư công nói riêng có vai trò hết sức quan trọng, tác động trực tiếp và quyết định đối với tăng trưởng kinh tế và phát triển của một nền kinh tế.
Mặt khác đầu tư công đang làm thay đổi dần cơ sở vật chất, hạ tầng cũng như các dịch vụ công cộng được nâng lên. Những điều đó đang làm cho cuộc sống của người dân ngày càng được nâng cao và an sinh xã hội ngày càng được cải thiện. Tại Việt Nam, Đầu tư công không bao gồm nguồn vốn của các doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước, đầu tư công chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng đầu tư và đóng vai trò quan trọng, quyết định tốc độ tăng trưởng của đầu tư nói chung. Trong giai đoạn 1995- 2013, đầu tư công chiếm 40% tổng đầu tư, cao gấp đôi tỷ trọng FDI và đầu tư tư nhân.
Thành phố Lạng Sơn là trung tâm tỉnh lỵ, trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, văn hóa xã hội của tỉnh Lạng Sơn, có vị trí là hạt nhân của Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn, trên các tuyến giao thông thuận lợi cho hoạt động giao thương quốc tế, giữa ASEAN, Trung Quốc và các nước khác, đồng thời cũng là địa danh có nhiều di tích lịch sử văn hóa. Trong những năm qua, tỉnh Lạng Sơn nói chung và thành phố Lạng Sơn nói riêng đã từng bước vượt qua các khó khăn, thách thức phát huy có hiệu quả lợi thế so sánh của tỉnh, thành phố phát triển khá toàn diện các mặt kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh trật tự, an toàn vùng biên giới. Tốc độ tăng trưởng kinh tế khá và ổn định, hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật, kinh tế, xã hội từng bước được đầu tư, tốc độ đô thị hoá nhanh, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện. Để đạt được những thành tựu này, bên cạnh nỗ lực của các thành phần kinh tế, việc huy động và sử dụng đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước (đầu tư công) của tỉnh Lạng Sơn cho thành phố Lạng Sơn có một ý nghĩa quan trọng, đóng vai trò tạo những nền tảng vật chất - kỹ thuật quan trọng cho địa phương, đồng thời, thúc đẩy 1 thực hiện các chính sách phúc lợi xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng.
Trong tiến trình đổi mới, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Lạng Sơn được ưu tiên nhiều nguồn vốn đầu tư từ Ngân sách trung ương (TW) và địa phương, nhiều dự án lớn về giao thông và hạ tầng các ngành kinh tế đã được tập trung đầu tư. Tại Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIII, xác định định hướng ưu tiên đầu tư của tỉnh là các dự án cở sở hạ tầng trọng yếu, các dự án ở các ngành, lĩnh vực nhằm xây dựng phát triển kinh tế - xã hội, với quyết tâm nỗ lực huy động mọi nguồn ngân sách nhà nước cho đầu tư công vì vậy quy mô đầu tư công trên địa bàn tỉnh nói chung và thành phố Lạng Sơn nói riêng liên tục tăng hàng năm, đạt mức hàng trăm tỷ đồng. Đồng thời hoạt động quản lý nhà nước đối với đầu tư công đã được các cấp các ngành của tỉnh quan tâm và được cải tiến không ngừng. Hiệu quả hoạt động đầu tư công đã được nâng cao, hạn chế hiện tượng đầu tư dàn trải, giảm thất thoát, lãng phí nguồn vốn đầu tư, góp phần thúc đẩy tốc độ tăng trưởng và phát triển kinh tế của tỉnh.
Việc quản lý đầu tư công có hiệu quả sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, thành phố Lạng Sơn, chống lãng phí, thất thoát, tiêu cực trong đầu tư công. Đây cũng là vấn đề được Đảng và Nhà nước nói chung cũng như chính quyền địa phương và nhân dân rất quan tâm. Quản lý đầu tư công là một chủ đề khá rộng lớn và phức tạp, đặc biệt trong điều kiện môi trường pháp lý, các cơ chế chính sách quản lý kinh tế còn chưa hoàn chỉnh, thiếu đồng bộ và không ổn định như ở nước ta. Luật Đầu tư công mới được ban hành từ năm 2014, nhưng quá trình triển khai thực hiện Luật đòi hỏi thời gian, công tác quản lý đầu tư công lại càng cần thời gian đổi mới, hoàn thiện theo tinh thần mới nhất của thể chế pháp luật.
Đối với Lạng Sơn, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý đầu tư công trên địa bàn trong quá khứ còn khá nhiều yếu kém, tồn tại cần được khắc phục. Nổi bật là tình trạng không chấp hành nghiêm các quy định về quản lý đầu tư công, phân bổ vốn đầu tư dàn trải, tình trạng nợ đọng kéo dài, tiến độ thực hiện không theo đúng kế hoạch gây lãng phí vốn đầu tư; nhiều dự án không có hiệu quả, còn tình trạng thất thoát, lãng phí trong đầu tư công; việc xử lý tình trạng nêu trên trong quản lý đầu tư công cũng chưa kịp thời, nghiêm minh. Tình trạng này do nhiều nguyên nhân, song nguyên nhân cơ bản là do những hạn chế ở các khâu quản lý của quá trình hoạt động 2 đầu tư: từ duyệt chủ trương đầu tư, khâu thực hiện dự án đến khâu thanh quyết toán vốn đầu tư. Do đó, nghiên cứu tình hình và đề xuất giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư công trong điều kiện mới đối với Lạng Sơn trở nên cấp thiết, đó chính là lý do tác giả lựa chọn đề tài “Tăng cường công tác quản lý đầu tư công tại thành phố Lạng Sơn” làm đề tài luận văn tốt nghiệp.
Mục đích nghiên cứu của đề tài Mục đích nghiên cứu của đề tài nhằm đề xuất một số giải pháp cơ bản có tính khả thi nhằm tăng cường hiệu quả công tác quản lý đầu tư công tại Thành phố Lạng Sơn trong giai đoạn 2017-2022. Phương pháp nghiên cứu Trên cơ sở lý luận chung về đầu tư công; hệ thống các văn bản, chế độ, chính sách hiện hành về quản lý đầu tư công của Nhà nước và tình hình triển khai thực hiện đầu tư công trong những năm vừa qua. Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu như: phương pháp thống kê; phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh; phương pháp khảo sát điều tra thu thập số liệu; phương pháp phân tích kinh tế, và một số phương pháp nghiên cứu hỗ trợ khác để giải quyết các vấn đề của đề tài nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu a.
Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là công tác quản lý Nhà nước về đầu tư công và những các nhân tố ảnh hưởng đết chất lượng và thành quả công tác đầu tư công trên địa bàn thành phố Lạng Sơn. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về nội dung và không gian: Hoạt động quản lý nhà nước về đầu tư công trên địa bàn thành phố Lạng Sơn - Phạm vi về thời gian: Thời gian nghiên cứu, số liệu khảo sát, thu thập thực tiễn giai đoạn từ năm 2011 - 2016, định hướng, đề xuất giải pháp đến năm 2022. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐẦU TƯ CÔNG VÀ QUẢN LÝ ĐẦU TƯ CÔNG 1. Một số khái niệm về đầu tư và đầu tư công 1.
Khái niệm đầu tư Đầu tư là quá trình sử dụng các nguồn lực về tài chính, lao động, tài nguyên thiên nhiên và các tài sản vật chất khác nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các cơ sở vật chất kỹ thuật của các doanh nghiệp và nền kinh tế nói chung [6]. Đầu tư là một loại hình đặc thù rất phổ biến trong hoạt động kinh tế, là hành vi của dân cư, doanh nghiệp khi sử dụng các nguồn lực mình có quyền sử dụng không phải để tiêu dùng mà là để đưa vào các hoạt động mang tính dài hạn với hy vọng thu được lợi ích lớn hơn trong tương lai. Đầu tư là hoạt động mang tính kinh tế, khác với hoạt động tiêu dùng ở chỗ nó gắn với việc huy động và sử dụng vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để đạt được mục tiêu thu được lợi ích thu được trong tương lai lớn hơn chi phí đã bỏ ra. Đầu tư có nhiều loại: Đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp; đầu tư ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
Đầu tư phát triển và đầu tư chuyển dịch; đầu tư sản xuất và đầu tư tài chính… Mỗi loại đầu tư có đặc điểm và vai trò riêng được sử dụng và phát huy tác dụng trong quá trình phát triển kinh tế. Tóm lại, đầu tư là hoạt động tạo năng lực sản xuất mới, gắn với việc huy động và sử dụng nguồn lực vốn, mang tính dài hạn, động cơ vị lợi. Tuy nhiên do kết quả thu được trong tương lai chưa có gì bảo đảm chắc chắn nên đầu tư luôn có những yếu tố bất định làm cho đầu tư luôn có tính rủi ro mà nhà đầu tư phải gánh chịu. Bù lại khả năng nhận được lợi nhuận từ nhà đầu tư luôn cao hơn so với các hoạt động sản xuất thông thường.
Khái niệm đầu tư công Đầu tư công là hoạt động đầu tư mang tính công cộng. Trước hết về nguồn vốn đầu tư thường lấy từ nguồn lực công, đó là ngân sách nhà nước. Kế đến là các hạng mục đầu tư công thường là phục vụ cho mục đích tạo ra các công trình công 4 sở, kết cấu hạ tầng hoặc trực tiếp tạo ra các hàng hóa công cộng phục vụ cho xã hội nói chung. Như vậy, đầu tư công là bộ phận không thể thiếu của hoạt động đầu tư nói chung, là động lực quan trọng cho sự tăng trưởng và phát triển của quốc gia thông qua việc phát triển các công trình kết cấu hạ tầng kỹ thuật và xã hội, hỗ trợ hoạt động cho tất cả các thành phần kinh tế.
Về mặt tài chính, đầu tư công là một trong những chi tiêu quan trọng nhất của Chính phủ. Đầu tư công thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng đầu tư của xã hội.