Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC ĐẢNG, CÔNG TÁC CHÍNH TRỊ TRONG TĂNG CƯỜNG KỶ LUẬT QUÂN ĐỘI Ở CÁC TRUNG, LỮ ĐOÀN THUỘC BINH CHỦNG CÔNG BINH 1. Tăng cường kỷ luật quân đội và những vấn đề cơ bản về công tác đảng, công tác chính trị trong tăng cường kỷ luật quân đội ở các trung, lữ đoàn thuộc Binh chủng Công binh 1. Các trung, lữ đoàn Công binh và tăng cường kỷ luật quân đội ở các trung, lữ đoàn thuộc Binh chủng Công binh * Các trung, lữ đoàn thuộc BCCB Binh chủng Công binh là binh chủng kỹ thuật, được thành lập do yêu cầu phát triển của quân đội và tổ chức lực lượng Công binh phục vụ kháng chiến chống thực dân Pháp, đáp ứng nhiệm vụ vừa kháng chiến vừa kiến quốc của cách mạng Việt Nam. Cùng với quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của QĐND Việt Nam, bộ đội Công binh cũng được xây dựng, phát triển về mọi mặt, đảm đương và hoàn thành nhiều nhiệm vụ: phá bom, mở đường, bắc cầu, ghép phà vượt sông, xây dựng các công trình phục vụ chiến đấu và chiến đấu… bảo đảm công binh trên khắp các chiến trường, góp phần quan trọng vào thắng lợi vĩ đại của hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, thống nhất đất nước và bảo vệ Tổ quốc.
Những chiến công đó đã xây dựng nên truyền thống “Mở đường thắng lợi” của bộ đội Công binh anh hùng. Bước vào thời kỳ hòa bình, xây dựng đất nước, bộ đội Công binh lại bắt đầu một “Mặt trận” mới, thực hiện nhiệm vụ “Chiến đấu trong thời bình”: Khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng các công trình quan trọng đặc biệt về QP-AN và tuyệt mật của quốc gia; tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, ứng cứu bão lụt; tham gia phát triển kinh tế-xã hội phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH đất nước… Thời gian qua, BCCB đã dò, gỡ và xử lý hàng nghìn tấn bom mìn, vật nổ; xây dựng nhiều công trình quan trọng đặc biệt về QP- AN và tuyệt mật của quốc gia, công trình DK1, đê chắn sóng Dung Quất; mở đường, bắc cầu đảm bảo giao thông phục vụ đời sống dân sinh, làm đường tuần tra biên giới; mở luồng trên nền đá san hô làm âu tàu ở đảo Song Tử Tây; tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, ứng cứu bão lụt, khắc phục hậu quả thiên tai; bảo vệ, bảo quản các công trình quan trọng đặc biệt về QP-AN của quân đội và quốc gia… Trong giai đoạn mới, thực hiện chức năng nhiệm vụ: “Bảo đảm chiến đấu và chiến đấu”, BCCB được tổ chức chặt chẽ và phát triển tương đối toàn diện; biên chế thành 6 khối, gồm: Khối cơ quan, khối đơn vị SSCĐ, khối nhà trường, khối nhà máy quốc phòng, khối doanh nghiệp kinh tế và khối kho. Trong khối đơn vị SSCĐ có các trung, lữ đoàn. Các trung, lữ đoàn thuộc BCCB là bộ phận quan trọng của Binh chủng, là các đơn vị SSCĐ được tổ chức biên chế và trang bị vũ khí, khí tài, phương tiện kỹ thuật theo nhiệm vụ đặc thù công binh, gồm chuyên ngành công trình, cầu đường, vượt sông, thực hiện chức năng nhiệm vụ “Bảo đảm chiến đấu và chiến đấu” của bộ đội Công binh, sẵn sàng nhận và hoàn thành các nhiệm vụ đột xuất trên giao, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của binh chủng và quân đội, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của thời kỳ mới.
Các trung, lữ đoàn thuộc BCCB được bố trí, tổ chức và hoạt động trên nhiều hướng, địa bàn chiến lược theo nhiệm vụ cấp trên giao; đúng với chức năng nhiệm vụ, đặc điểm, tính chất hoạt động của bộ đội Công binh, gồm: Lữ đoàn Công binh công trình Sông Đà, Lữ đoàn Công binh công trình Sông Hồng, Trung đoàn Công binh công trình Sông Gianh, Lữ đoàn Công binh cầu đường Sông Mã, Lữ đoàn Công binh vượt sông Sông Thao, Lữ đoàn Công binh vượt sông Sông Lô. Các trung, lữ đoàn thuộc BCCB được trang bị nhiều loại vũ khí, xe máy, khí tài kỹ thuật hiện đại đặc chủng Công binh: bộ cầu nổi PMP, cầu cứng TMM; xe phà tự hành GSP, xe vượt sông PTS, xe đào hào PZM, máy húc BAT-M; các loại máy xây dựng công trình ngầm, công trình biển, thi công đường hầm khẩu độ lớn; máy dò gỡ bom mìn, vật nổ dưới sông, dưới biển thế hệ mới và các loại mìn, thủy lôi. Những năm qua, thực hiện nhiệm vụ được giao, các trung, lữ đoàn đã khắc phục mọi khó khăn, gian khổ, ác liệt của loại hình hoạt động đặc thù “mở đường”, “đi trước, về sau” góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của Binh chủng; nhiệm vụ đó gắn liền với sự căng thẳng về tinh thần, tiêu hao lớn về thể chất và có cả sự hy sinh xương máu của CB, CS. Trong điều kiện hòa bình, tuy tính chất ác liệt có giảm nhưng sự nguy hiểm vẫn rất cao, tác động trực tiếp tới việc thực hiện nhiệm vụ của các đơn vị, sức khỏe và tinh thần của bộ đội.
Hiện nay, cùng với thực hiện chức năng, nhiệm vụ “Bảo đảm chiến đấu và chiến đấu” của bộ đội Công binh, nhiệm vụ của các trung, lữ đoàn thuộc BCCB có sự phát triển mới, phù hợp với thực tiễn nhiệm vụ của binh chủng và quân đội trong tình hình mới. Các trung, lữ đoàn Công binh công trình, cầu đường: Thực hiện nhiệm vụ dò gỡ bom mìn, vật nổ khắc phục hậu quả chiến tranh; làm đường tuần tra biên giới; xây dựng các công trình quan trọng đặc biệt về QP-AN và tuyệt mật của quốc gia với đòi hỏi kỹ, chiến thuật ngày càng cao, đáp ứng yêu cầu của chiến tranh khi địch sử dụng vũ khí công nghệ cao. Các lữ đoàn Công binh vượt sông: Thực hiện nhiệm vụ bảo đảm vượt sông; phòng chống, ứng cứu bão lụt; khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và bắc cầu bảo đảm giao thông phục vụ hoạt động dân sinh khi có tình huống. Ngoài ra, các trung, lữ đoàn còn được giao nhiệm vụ khắc phục sập đổ công trình, cứu hộ, cứu nạn; tham gia phòng, chống khủng bố và giải tỏa sự cố giao thông… Từ chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị và sự phát triển của tình hình thực tiễn hiện nay; hoạt động thực hiện nhiệm vụ của các trung, lữ đoàn thuộc BCCB, nổi lên một số đặc điểm cơ bản sau: Một là, các trung, lữ đoàn là lực lượng nòng cốt thực hiện nhiệm vụ trung tâm của Binh chủng, giữ vai trò quyết định đối với việc hoàn thành chức năng, nhiệm vụ của BCCB.
Các trung, lữ đoàn thuộc BCCB là những đơn vị SSCĐ của Binh chủng và Bộ Quốc phòng, thực hiện chức năng “Bảo đảm chiến đấu và chiến đấu”, đảm đương nhiệm vụ chủ yếu quan trọng của BCCB; là nơi quản lý số lượng lớn CB, CS và vũ khí, phương tiện, trang bị kỹ thuật của Binh chủng. Vì vậy, các trung, lữ đoàn luôn có vai trò quyết định tới việc hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ của BCCB. Hai là, nhiệm vụ thường phân tán, nặng nề, khó khăn, biến động phức tạp, độ rủi ro cao và luôn tiềm ẩn nguy cơ đe dọa đến tính mạng của bộ đội. Hầu hết đơn vị ở các trung, lữ đoàn thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện dã ngoại, phân tán, độc lập, xa trung tâm lãnh đạo, chỉ huy trung, lữ đoàn nên rất khó khăn trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, quản lý, duy trì kỷ luật và đảm bảo đời sống vật chất, tinh thần của đơn vị; nhất là ở cấp phân đội.
Các trung, lữ đoàn Công binh công trình thường thực hiện nhiệm vụ ở vùng sâu, vùng xa; trong lòng đồi, núi có địa chất phức tạp, nguy hiểm; khí hậu khắc nghiệt; phạm vi tác nghiệp chật hẹp, khó khăn; trang bị kỹ thuật tuy có được bổ sung nhưng do đặc điểm, tính chất công việc nên vẫn phải dùng cả cuốc xẻng, xà beng, máy khoan, xe goòng và liên quan nhiều tới bom mìn, vật liệu nổ… với yêu cầu cao về bí mật, an toàn và sự chuẩn xác. Đặc điểm đó đòi hỏi phải có ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm túc, sự đoàn kết, thống nhất, hiệp đồng chặt chẽ và độ chính xác cao; ngược lại, sẽ dẫn đến vi phạm kỷ luật, xảy ra mất an toàn, thậm chí đối với cả tính mạng quân nhân. Các trung, lữ đoàn Công binh vượt sông thường xuyên huấn luyện, bảo đảm công binh, phòng chống, ứng cứu bão lụt, tìm kiếm cứu nạn… trong môi trường sông nước, phức tạp, khẩn trương, khó lường và sẵn sàng cơ động làm nhiệm vụ xa đơn vị dài ngày ở nhiều vùng sông nước, lũ lụt khác nhau. Nhiệm vụ này đòi hỏi bộ đội vượt sông phải tiến hành cả ngày và đêm trong mọi điều kiện hoàn cảnh, thời tiết, thủy văn biến động bất thường; do vậy càng đòi hỏi phải có ý thức tổ chức kỷ luật cao, sự đoàn kết, thống nhất, hiệp đồng chặt chẽ và khắc phục mọi khó khăn, gian khổ trong môi trường sông nước thì mới hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Ba là, đại đa số quân nhân ở các trung, lữ đoàn là lực lượng thuộc diện hưởng lương, trực tiếp làm chuyên môn (lái xe, lái máy, thợ kỹ thuật, thủ kho quản lý khí tài vật tư kỹ thuật, nhiên, nguyên vật liệu…). Ở các trung, lữ đoàn, đội ngũ làm chuyên môn kỹ thuật này là lực lượng có vai trò quan trọng đặc biệt đối với việc thực hiện nhiệm vụ trung tâm và hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị. Họ là những người hàng ngày trực tiếp quản lý, bảo quản và sử dụng xe máy, khí tài, trang bị kỹ thuật nặng nề, cồng kềnh, phức tạp đang trong tình trạng xuống cấp nên bảo quản, sử dụng rất khó khăn. Phần lớn đội ngũ này thường xuyên, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, công tác và tham gia vào các hoạt động dân sự hàng ngày: đi lại, vận chuyển… trong điều kiện giao thông phức tạp, sông nước, tình trạng xe máy cũ, xuống cấp nên dễ xảy ra mất an toàn.
Mặt khác, một bộ phận thường phải làm nhiệm vụ xa đơn vị, gia đình, trong khi việc đảm bảo đời sống còn khó khăn, hậu phương gia đình còn nhiều thiếu thốn… Đặc điểm này luôn tác động tới ý thức, thái độ, tinh thần trách nhiệm, công tác bảo đảm an toàn, việc chấp hành kỷ luật và kết quả hoàn thành nhiệm vụ của bộ đội ở các trung, lữ đoàn. Bốn là, các trung, lữ đoàn quản lý, bảo quản và sử dụng số lượng lớn vũ khí, xe máy, khí tài, trang bị kỹ thuật, nhiên, nguyên vật liệu nhiều chủng loại có cả tính đặc thù công binh và tính lưỡng dụng với giá trị kinh tế lớn và mức độ nguy hiểm rất cao.