Tăng Cường Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại TNHH MTV Xây Dựng Việt Nam – Chi Nhánh Hà Nội

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu tài chính ngân hàng tăng cường huy động vốn tại ngân hàng thương mại tnhh mtv xây dựng việt nam chi, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Chu Phương Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Mạnh Hùng
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Tăng Cường Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại TNHH MTV Xây Dựng Việt Nam – Chi Nhánh Hà Nội
• Loại tài liệu: đề án tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
• TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ ÁN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Kết cấu của đề án
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Nguồn vốn và hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Nguồn vốn của ngân hàng thương mại
• 1.1.1.1. Khái niệm ngân hàng thương mại
• 1.2. Các hình thức huy động vốn của ngân hàng thương mại
• 1.3. Tăng cường huy động vốn tại ngân hàng thương mại
• 1.3.1. Quan điểm về tăng cường huy động vốn tại ngân hàng thương mại
• 1.3.2. Vai trò tăng cường huy động vốn trong ngân hàng thương mại
• 1.3.3. Các chỉ tiêu phản ánh tăng cường huy động vốn tại ngân hàng thương mại
• 1.3.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến tăng cường huy động vốn của ngân hàng thương mại
• 1.3.4.1. Các nhân tố chủ quan
• 1.3.4.2. Các nhân tố khách quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TNHH MTV XÂY DỰNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Xây dựng Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Xây dựng Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2021 – 2023
• 2.2. Thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Xây dựng Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội
• 2.2.1. Quy mô và tốc độ tăng trưởng của nguồn vốn huy động
• 2.2.2. Các hình thức và sản phẩm huy động vốn hiện hữu
• 2.2.3. Cơ cấu vốn huy động
• 2.2.4. Chi phí huy động vốn bình quân
• 2.2.5. Chất lượng dịch vụ huy động vốn
• 2.2.6. Đánh giá huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Xây dựng Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội
• 2.2.6.1. Kết quả đạt được
• 2.2.6.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TNHH MTV XÂY DỰNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH HÀ NỘI
• 3.1. Định hướng hoạt động của Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Xây dựng Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội
• 3.1.1. Định hướng chung
• 3.1.2. Định hướng cụ thể và mục tiêu huy động vốn
• 3.2. Giải pháp tăng cường huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Xây dựng Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội
• 3.2.1. Tuân thủ chiến lược kinh doanh của Ngân hàng tại chi nhánh
• 3.2.2. Triển khai đồng bộ các chính sách khách hàng đã được ban hành
• 3.2.3. Nâng cao hiệu quả các sản phẩm huy động vốn tại chi nhánh
• 3.2.4. Cải thiện chính sách thu hút, quản lý và đào tạo cán bộ nhân viên tại chi nhánh
• 3.2.5. Nâng cao hình ảnh, uy tín ngân hàng tại chi nhánh
• 3.3. Kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị đối với Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Xây dựng Việt Nam
• 3.3.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Huy Động Vốn Ngân Hàng Vai Trò và Thực Trạng

Vốn đóng vai trò thiết yếu trong mọi hoạt động kinh doanh và sản xuất. Đối với ngân hàng, vốn là yếu tố then chốt, quyết định đến khả năng hoạt động, tính hiệu quả và sự tăng trưởng bền vững. Vốn không chỉ được sử dụng cho hoạt động cấp tín dụng, mà còn cho đầu tư, phát triển cơ sở vật chất và công nghệ. Quy mô, cơ cấu vốn ảnh hưởng lớn đến khả năng cung ứng dịch vụ, sinh lời và uy tín của ngân hàng. Do đó, các NHTM luôn nỗ lực tăng cường huy động vốn. Thực tế cho thấy, cạnh tranh trong huy động vốn rất gay gắt. Các ngân hàng phải cạnh tranh lẫn nhau và với các hình thức đầu tư khác như bất động sản, chứng khoán. Việc tăng cường huy động vốn, khai thác nguồn vốn giá rẻ, ổn định là yêu cầu sống còn. Đề án này tập trung vào tăng cường huy động vốn tại Ngân hàng TM TNHH MTV Xây dựng Việt Nam (CB).

1.1. Tầm Quan Trọng của Huy Động Vốn với Ngân Hàng CB

Vốn là huyết mạch của Ngân hàng CB, là nền tảng để thực hiện các hoạt động kinh doanh, đầu tư và mở rộng quy mô. Theo Phan Thị Thu Hà (2023), huy động vốn giúp ngân hàng tăng cường khả năng thanh khoản, đáp ứng nhu cầu tín dụng của khách hàng và nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc huy động vốn hiệu quả còn giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro, tăng cường uy tín và vị thế trên thị trường tài chính. Nguồn vốn dồi dào tạo điều kiện để Ngân hàng CB đầu tư vào công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng mạng lưới, từ đó phục vụ khách hàng tốt hơn.

1.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tăng Trưởng Huy Động Vốn

Nhiều yếu tố tác động đến khả năng tăng trưởng huy động vốn của Ngân hàng CB, bao gồm cả yếu tố bên trong và bên ngoài. Các yếu tố bên trong bao gồm chính sách lãi suất, chất lượng dịch vụ, uy tín thương hiệu và hiệu quả quản lý. Các yếu tố bên ngoài bao gồm tình hình kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà Nước, mức độ cạnh tranh trên thị trường và tâm lý của người gửi tiền. Việc phân tích kỹ lưỡng các yếu tố này giúp Ngân hàng CB đưa ra các quyết định và chiến lược huy động vốn phù hợp.

II. Thách Thức Huy Động Vốn Phân Tích SWOT Cho Ngân Hàng CB

Ngân hàng TM TNHH MTV Xây dựng Việt Nam (CB) đang đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình huy động vốn. Cạnh tranh từ các ngân hàng lớn, sự phát triển của các kênh đầu tư khác và yêu cầu ngày càng cao của khách hàng đặt ra áp lực lớn. Ngoài ra, các quy định pháp lý và biến động của thị trường tài chính cũng tạo ra những khó khăn nhất định. Để vượt qua những thách thức này, Ngân hàng CB cần phải có chiến lược huy động vốn hiệu quả, tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng thương hiệu và quản lý rủi ro.

2.1. Cạnh Tranh Từ Các Ngân Hàng Lớn và Đối Thủ Cạnh Tranh Huy Động Vốn

Thị trường ngân hàng Việt Nam ngày càng cạnh tranh gay gắt. Các ngân hàng lớn có lợi thế về quy mô, mạng lưới và nguồn lực tài chính mạnh mẽ. Ngân hàng CB cần phải tìm ra những lợi thế cạnh tranh riêng biệt để thu hút khách hàng. Điều này có thể đạt được thông qua việc cung cấp các sản phẩm và dịch vụ chuyên biệt, tập trung vào phân khúc khách hàng mục tiêu và xây dựng mối quan hệ gắn bó với khách hàng. Quan trọng hơn cả là sự khác biệt trong chiến lược huy động vốn so với các đối thủ cạnh tranh huy động vốn.

2.2. Rủi Ro Tín Dụng và Ảnh Hưởng Đến Huy Động Vốn

Rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro lớn nhất mà các ngân hàng phải đối mặt. Tình trạng nợ xấu gia tăng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng huy động vốn của ngân hàng. Để giảm thiểu rủi ro này, Ngân hàng CB cần phải tăng cường công tác thẩm định tín dụng, quản lý rủi ro chặt chẽ và đa dạng hóa danh mục cho vay. Theo Nguyễn Hương (2023), việc kiểm soát tốt rủi ro tín dụng sẽ giúp ngân hàng duy trì uy tín và thu hút được nhiều khách hàng gửi tiền.

2.3. Ảnh Hưởng Của Lãi Suất Thị Trường Đến Lãi Suất Huy Động

Diễn biến lãi suất trên thị trường có tác động trực tiếp đến lãi suất huy động của ngân hàng. Khi lãi suất thị trường tăng, ngân hàng cần phải điều chỉnh lãi suất huy động để giữ chân khách hàng và thu hút thêm nguồn vốn mới. Tuy nhiên, việc tăng lãi suất huy động có thể làm giảm biên lợi nhuận của ngân hàng. Do đó, Ngân hàng CB cần phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc duy trì khả năng cạnh tranh và đảm bảo hiệu quả hoạt động.

III. Giải Pháp Tăng Cường Huy Động Vốn Cho Ngân Hàng CB Hiệu Quả

Để tăng cường huy động vốn, Ngân hàng CB cần triển khai một loạt các giải pháp đồng bộ, tập trung vào việc cải thiện sản phẩm dịch vụ, nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng và tăng cường hoạt động marketing. Các giải pháp này cần phải phù hợp với đặc điểm và chiến lược phát triển của ngân hàng, đồng thời đáp ứng được nhu cầu và mong muốn của khách hàng. Điều quan trọng là phải tạo ra một môi trường thuận lợi để khách hàng tin tưởng và lựa chọn Ngân hàng CB là nơi gửi tiền.

3.1. Phát Triển Sản Phẩm Huy Động Vốn Đa Dạng Linh Hoạt

Ngân hàng CB cần đa dạng hóa các sản phẩm huy động vốn để đáp ứng nhu cầu của nhiều đối tượng khách hàng khác nhau. Các sản phẩm có thể bao gồm tiền gửi tiết kiệm với nhiều kỳ hạn và mức lãi suất khác nhau, chứng chỉ tiền gửi, các sản phẩm tiền gửi kết hợp bảo hiểm hoặc đầu tư. Sự linh hoạt trong thiết kế sản phẩm giúp Ngân hàng CB thu hút được nhiều khách hàng hơn và tăng cường khả năng huy động vốn.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ và Trải Nghiệm Khách Hàng

Chất lượng dịch vụ đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút và giữ chân khách hàng. Ngân hàng CB cần phải đào tạo đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, thân thiện và nhiệt tình. Quy trình giao dịch cần được đơn giản hóa và tối ưu hóa để tiết kiệm thời gian cho khách hàng. Bên cạnh đó, việc đầu tư vào công nghệ, phát triển các kênh giao dịch trực tuyến và nâng cao trải nghiệm khách hàng trên các kênh này cũng rất quan trọng.

3.3. Marketing Hiệu Quả và Xây Dựng Thương Hiệu

Hoạt động marketing đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá thương hiệu và thu hút khách hàng. Ngân hàng CB cần xây dựng chiến lược marketing hiệu quả, sử dụng các kênh truyền thông đa dạng để tiếp cận khách hàng mục tiêu. Các chương trình khuyến mãi, ưu đãi đặc biệt và các hoạt động cộng đồng cũng giúp nâng cao nhận diện thương hiệu và tạo dựng lòng tin của khách hàng. Một chiến lược Marketing huy động vốn đúng đắn sẽ tạo nên sự khác biệt cho Ngân hàng CB.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Huy Động Vốn Số Tại Ngân Hàng CB

Trong thời đại công nghệ số, việc ứng dụng công nghệ vào hoạt động huy động vốn là xu hướng tất yếu. Ngân hàng CB cần tận dụng các công nghệ mới như mobile banking, internet banking, AI và blockchain để nâng cao hiệu quả hoạt động và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Việc triển khai các giải pháp huy động vốn số giúp ngân hàng tiết kiệm chi phí, mở rộng phạm vi tiếp cận khách hàng và tăng cường khả năng cạnh tranh.

4.1. Phát Triển Các Kênh Huy Động Vốn Trực Tuyến

Phát triển các kênh huy động vốn trực tuyến như mobile banking và internet banking là một trong những giải pháp quan trọng để tăng cường huy động vốn. Các kênh này cho phép khách hàng gửi tiền, rút tiền và quản lý tài khoản một cách dễ dàng và tiện lợi. Ngân hàng CB cần đầu tư vào việc phát triển các kênh giao dịch trực tuyến an toàn, bảo mật và thân thiện với người dùng.

4.2. Sử Dụng AI Để Cải Thiện Dịch Vụ Khách Hàng

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp Ngân hàng CB cải thiện dịch vụ khách hàng và tăng cường khả năng huy động vốn. AI có thể được sử dụng để trả lời các câu hỏi của khách hàng, cung cấp tư vấn tài chính cá nhân và phát hiện các hành vi gian lận. Việc sử dụng AI giúp ngân hàng tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động và cải thiện trải nghiệm khách hàng.

V. Quản Trị Rủi Ro và Đảm Bảo An Toàn Trong Huy Động Vốn

Quản trị rủi ro là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn và bền vững trong hoạt động huy động vốn. Ngân hàng CB cần xây dựng hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả, bao gồm việc xác định, đánh giá, đo lường và kiểm soát các loại rủi ro khác nhau. Việc quản trị rủi ro tốt giúp ngân hàng bảo vệ quyền lợi của khách hàng, duy trì uy tín và tăng cường khả năng huy động vốn.

5.1. Xây Dựng Hệ Thống Quản Lý Rủi Ro Tiền Gửi

Việc xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro tiền gửi hiệu quả là rất quan trọng. Hệ thống này bao gồm việc xác định các rủi ro liên quan đến tiền gửi, đánh giá mức độ ảnh hưởng của các rủi ro này và triển khai các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát rủi ro. Ngân hàng CB cần đảm bảo rằng hệ thống quản lý rủi ro tiền gửi được cập nhật thường xuyên và tuân thủ các quy định của pháp luật.

5.2. Tuân Thủ Các Quy Định Về An Toàn Tiền Gửi

Ngân hàng CB cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Ngân hàng Nhà Nước về an toàn tiền gửi. Các quy định này bao gồm việc duy trì tỷ lệ dự trữ bắt buộc, đảm bảo khả năng thanh khoản và tham gia bảo hiểm tiền gửi. Việc tuân thủ các quy định này giúp ngân hàng bảo vệ quyền lợi của khách hàng và tăng cường uy tín trên thị trường.

VI. Đánh Giá và Triển Vọng Phát Triển Huy Động Vốn Ngân Hàng CB

Đánh giá hiệu quả các giải pháp tăng cường huy động vốn là bước quan trọng để điều chỉnh và cải thiện chiến lược. Ngân hàng CB cần thường xuyên theo dõi, phân tích và đánh giá kết quả hoạt động huy động vốn, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp phù hợp hơn. Với những nỗ lực không ngừng, Ngân hàng CB có tiềm năng lớn để phát triển mạnh mẽ hoạt động huy động vốn trong tương lai.

6.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Giải Pháp Đã Triển Khai

Việc đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã triển khai là rất quan trọng để xác định những giải pháp nào mang lại hiệu quả cao và những giải pháp nào cần được điều chỉnh hoặc thay thế. Ngân hàng CB cần sử dụng các chỉ số đánh giá phù hợp, chẳng hạn như tốc độ tăng trưởng tiền gửi, chi phí huy động vốn và mức độ hài lòng của khách hàng.

6.2. Triển Vọng Phát Triển và Định Hướng Tương Lai

Với những lợi thế và tiềm năng hiện có, Ngân hàng CB có triển vọng phát triển mạnh mẽ hoạt động huy động vốn trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, ngân hàng cần tiếp tục đổi mới, sáng tạo và thích ứng với những thay đổi của thị trường. Việc xây dựng một chiến lược huy động vốn dài hạn, phù hợp với định hướng phát triển của ngân hàng là rất quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nguồn vốn được xem là huyết mạch và yếu tố sống còn quyết định quy mô hoạt động, năng lực cấp tín dụng cùng khả năng sinh lời của mọi ngân hàng thương mại. Tại Ngân hàng Thương mại Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Xây dựng Việt Nam (CB) – Chi nhánh Hà Nội, quy mô tổng tài sản đã ghi nhận bước tăng trưởng từ 8.556 tỷ đồng năm 2021 lên 12.405 tỷ đồng vào cuối năm 2023, giúp đơn vị duy trì vị thế trong nhóm 5 chi nhánh lớn nhất toàn hệ thống. Tuy nhiên, hoạt động huy động vốn tại chi nhánh đang đối mặt với nhiều áp lực cạnh tranh khốc liệt trên địa bàn Thủ đô – nơi tập trung mạng lưới dày đặc của hơn 40 tổ chức tín dụng lớn nhỏ và các kênh đầu tư thay thế đa dạng như bất động sản, chứng khoán, vàng và trái phiếu doanh nghiệp.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề án xuất phát từ thực trạng cơ cấu vốn của chi nhánh còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn: tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn giá rẻ (CASA) chỉ chiếm 10,02% tổng nguồn vốn huy động năm 2023, trong khi chi phí huy động vốn bình quân vẫn ở mức cao đạt 5,85% (cao hơn đáng kể so với mức 3,5% - 4,0% của các ngân hàng thương mại nhà nước lớn). Đồng thời, tâm lý e ngại của khách hàng về thương hiệu sau giai đoạn tái cơ cấu bắt buộc tạo ra rào cản không nhỏ cho công tác thu hút vốn.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về tăng cường huy động vốn tại ngân hàng thương mại, phân tích toàn diện thực trạng huy động vốn tại CB – Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2021 – 2023 trên các phương diện quy mô, cơ cấu, chi phí và chất lượng dịch vụ. Từ đó, đề án xác lập hệ thống giải pháp mang tính chiến lược và khả thi nhằm mở rộng quy mô nguồn vốn, tối ưu hóa cơ cấu kỳ hạn, hạ thấp chi phí đầu vào và nâng cao năng lực cạnh tranh cho chi nhánh đến năm 2028.

Phạm vi nghiên cứu được xác định tại không gian hoạt động của CB – Chi nhánh Hà Nội cùng 7 phòng giao dịch trực thuộc trên địa bàn thành phố Hà Nội. Dữ liệu thực nghiệm tập trung phân tích trong khoảng thời gian từ năm 2021 đến hết năm 2023 và xây dựng định hướng giải pháp đến năm 2028. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm từ cuộc khảo sát 228 khách hàng, giúp ban lãnh đạo chi nhánh định hình chính sách lãi suất linh hoạt, gia tăng chỉ số thỏa mãn khách hàng và cải thiện biên lãi thuần (NIM) trong môi trường ngân hàng hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính và các quy định pháp lý nền tảng trong Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024. Theo lý thuyết tài chính hiện đại, ngân hàng thương mại thực hiện chức năng trung gian tín dụng bằng cách tập hợp các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong xã hội để cung cấp vốn cho nền kinh tế, đồng thời thực hiện chức năng tạo tiền và cung ứng dịch vụ thanh toán. Khái niệm tăng cường huy động vốn được hiểu là việc ngân hàng chủ động triển khai các chiến lược nhằm gia tăng tối đa quy mô vốn huy động, bảo đảm tính ổn định cao, tối ưu hóa chi phí đầu vào và đáp ứng kịp thời nhu cầu sử dụng vốn với mức sinh lời cao nhất.

Khung nghiên cứu tích hợp mô hình đánh giá chất lượng dịch vụ SERVQUAL kinh điển của Parasuraman, Zeithaml và Berry (1988), bao gồm 5 khía cạnh cốt lõi:

• Phương tiện hữu hình: Cơ sở vật chất, công nghệ giao dịch, diện mạo quầy và trang phục nhân viên.
• Sự tin cậy: Khả năng cung cấp dịch vụ chính xác, bảo mật và đúng cam kết.
• Khả năng đáp ứng: Tốc độ xử lý giao dịch, giải quyết thắc mắc và sự sẵn sàng hỗ trợ người gửi tiền.
• Năng lực phục vụ: Trình độ chuyên môn, sự am hiểu sản phẩm và thái độ chuyên nghiệp của giao dịch viên.
• Sự thấu cảm: Mức độ quan tâm chu đáo, thái độ tôn trọng và khả năng thấu hiểu nhu cầu riêng biệt của từng phân khúc khách hàng.

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng các khái niệm quản trị ngân hàng chuyên sâu gồm vốn chủ sở hữu, vốn nợ (tiền gửi thanh toán, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, giấy tờ có giá), chi phí huy động vốn bình quân (tỷ lệ phần trăm giữa tổng chi phí trả lãi cộng chi phí phi lãi suất trên tổng vốn huy động bình quân) và tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và phương pháp định lượng với quy trình thu thập dữ liệu đa chiều:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Cỡ mẫu sơ cấp gồm 250 phiếu khảo sát được phát ngẫu nhiên trực tiếp cho các khách hàng cá nhân đến giao dịch gửi tiền tại trụ sở Chi nhánh (số 96 Bà Triệu, quận Hoàn Kiếm) và 7 phòng giao dịch trực thuộc. Kết quả thu về 228 phiếu khảo sát hợp lệ, đạt tỷ lệ phản hồi giá trị 91,2%. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên thuận tiện tại điểm giao dịch giúp phản ánh chân thực cảm nhận của các phân khúc khách hàng hiện hữu.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ các báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo hoạt động kinh doanh định kỳ và báo cáo huy động vốn nội bộ của CB – Chi nhánh Hà Nội trong giai đoạn 2021 – 2023. Dữ liệu sơ cấp được tổng hợp từ bảng câu hỏi khảo sát cấu trúc theo thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý).
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh tuyệt đối và tương đối qua từng năm (giai đoạn 2022/2021 và 2023/2022), kỹ thuật phân tích cơ cấu tỷ trọng và tổng hợp điểm trung bình chất lượng dịch vụ. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm phản ánh trực quan sự dịch chuyển của các dòng vốn theo thời gian, đo lường chính xác các chỉ số chi phí tài chính và chỉ ra các điểm nghẽn cụ thể trong vận hành nghiệp vụ.
• Timeline nghiên cứu: Dữ liệu thực trạng được thu thập và xử lý trong chu kỳ 3 năm (2021 – 2023), quá trình khảo sát khách hàng thực hiện trong năm 2023 và hoàn thiện hệ thống giải pháp ứng dụng cho giai đoạn 2025 – 2028.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng huy động vốn tại CB – Chi nhánh Hà Nội trong giai đoạn 2021 – 2023 làm nổi bật 4 phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, quy mô vốn tự cân đối duy trì tốc độ tăng trưởng liên tục. Nguồn vốn huy động của chi nhánh đạt 8.112 tỷ đồng năm 2021, tăng lên 9.511 tỷ đồng năm 2022 (tăng 17,25%) và chạm mức 11.534 tỷ đồng vào cuối năm 2023 (tăng 21,27% so với năm 2022). Song hành với quy mô vốn, tổng tài sản của đơn vị cũng tăng trưởng mạnh mẽ từ 8.556 tỷ đồng năm 2021 lên 10.076 tỷ đồng năm 2022 (+17,77%) và đạt 12.405 tỷ đồng năm 2023 (+23,11%).

Thứ hai, sự mất cân đối sâu sắc trong cơ cấu nguồn vốn theo loại tiền tệ và đối tượng khách hàng. Nguồn vốn đồng nội tệ (VND) chiếm tỷ trọng áp đảo tuyệt đối, duy trì trên 99,89% qua các năm (đạt 11.521 tỷ đồng năm 2023), trong khi ngoại tệ quy đổi chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn 0,11% (đạt 13 tỷ đồng). Xét theo đối tượng gửi tiền, nguồn vốn từ khách hàng cá nhân giữ vai trò trụ cột với tỷ trọng 74,10% (8.547 tỷ đồng năm 2023), trong khi vốn từ các tổ chức kinh tế - xã hội chỉ đạt 2.987 tỷ đồng (chiếm 25,90%). Tỷ lệ vốn huy động từ dân cư cao gấp 2,86 lần so với vốn tổ chức, cho thấy nền vốn của chi nhánh phụ thuộc lớn vào phân khúc bán lẻ vốn rất nhạy cảm với biến động lãi suất thị trường.

Thứ ba, cơ cấu kỳ hạn dịch chuyển mạnh nhưng tỷ trọng CASA còn thấp. Tiền gửi có kỳ hạn dưới 12 tháng luôn chiếm tỷ trọng cao nhất, đạt 6.301 tỷ đồng năm 2023 (tương đương 54,63%), kỳ hạn từ 12 tháng trở lên đạt 4.077 tỷ đồng (chiếm 35,35%). Tiền gửi không kỳ hạn tuy có bước nhảy vọt từ 484 tỷ đồng (5,97% năm 2021) lên 1.156 tỷ đồng (10,02% năm 2023) nhưng so với tổng nguồn vốn có kỳ hạn, vốn không kỳ hạn chỉ tương đương 11,14%, hạn chế khả năng tự tạo vốn giá rẻ của ngân hàng.

Thứ tư, áp lực chi phí huy động vốn neo ở mức cao. Chi phí trả lãi chiếm phần lớn chi phí hoạt động của chi nhánh (đạt 622,12 tỷ đồng năm 2023), kết hợp với chi phí phi lãi suất (52,79 tỷ đồng) khiến tổng chi phí huy động vốn năm 2023 lên tới 674,91 tỷ đồng. Chi phí huy động vốn bình quân năm 2023 ở mức 5,85% (sau khi đạt đỉnh 6,98% vào năm 2022 do làn sóng tăng lãi suất tiết kiệm có lúc lên đến 10,8%/năm vào tháng 12/2022).

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm được trình bày rõ nét thông qua hệ thống bảng biểu so sánh tăng trưởng tài chính và các biểu đồ cơ cấu theo chuỗi thời gian, giúp phác họa bức tranh toàn cảnh về dòng vốn của chi nhánh.

Nguyên nhân cốt lõi khiến chi phí huy động vốn của CB – Chi nhánh Hà Nội cao hơn hẳn mức 3,5% - 4,0% của các ngân hàng thương mại quy mô lớn (như Vietcombank) nằm ở chính sách giá bù đắp rủi ro thương hiệu. Do là ngân hàng 100% vốn nhà nước nhưng bước ra từ diện tái cơ cấu bắt buộc với quy mô nhỏ (chỉ 1 chi nhánh và 7 phòng giao dịch tại Hà Nội với gần 180 cán bộ nhân viên), chi nhánh buộc phải áp dụng biểu lãi suất tiền gửi cao hơn mặt bằng chung từ 1,0% đến 1,5%/năm để thu hút người gửi tiền.

Kết quả khảo sát 228 khách hàng (với 62,3% là nữ giới và 91,2% ở độ tuổi trên 31) đã phản ánh rõ nét nghịch lý này:

• Về năng lực phục vụ và sự thấu cảm: Nhân viên chi nhánh nhận được điểm số rất cao về thái độ niềm nở, tôn trọng khách hàng (4,6/5 điểm, 97,3% khách hàng hài lòng) và sự sẵn sàng hỗ trợ (4,4/5 điểm, 95,8% hài lòng).
• Về sự tin cậy và nhận diện thương hiệu: Mức độ an tâm của khách hàng khi gửi tiền tại chi nhánh chỉ đạt điểm trung bình 2,5/5 (với vỏn vẹn 12,8% khách hàng đồng ý), khả năng giải quyết khiếu nại đạt 2,6/5 điểm (17,7% đồng ý), và cơ sở vật chất chỉ đạt 3,1/5 điểm. Thêm vào đó, có tới 66,7% khách hàng biết đến chi nhánh qua kênh truyền miệng từ người thân, trong khi kênh quảng cáo trực tuyến chỉ đóng góp 1,3%.

So sánh với các nghiên cứu ngành ngân hàng, tỷ lệ CASA 10,02% của chi nhánh thua xa mức 28,73% của Vietcombank hay 31,0% của Techcombank. Tình trạng này cho thấy việc chi nhánh chưa khai thác sâu dịch vụ trả lương qua tài khoản và tiện ích ngân hàng số đã làm giảm biên độ tối ưu chi phí đầu vào.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực tiễn, đề án đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ nhằm tăng cường huy động vốn tại CB – Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2025 – 2028:

Thứ nhất, đẩy mạnh thu hút nguồn vốn tiền gửi thanh toán giá rẻ (CASA) thông qua nền tảng ngân hàng số CBWay. Chi nhánh cần chủ động liên kết với các doanh nghiệp xây dựng, thương mại trên địa bàn để cung ứng dịch vụ chi trả lương tự động miễn phí, tích hợp mã QR thanh toán không tiền mặt và triển khai gói tài khoản số đẹp gắn liền với ưu đãi phí dịch vụ. Mục tiêu nâng tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn từ 10,02% năm 2023 lên mức 18% - 20% vào năm 2028. Chủ thể thực hiện: Khối Ngân hàng Bán lẻ phối hợp cùng Khối Tác nghiệp, triển khai mạnh mẽ từ đầu năm 2025.

Thứ hai, đa dạng hóa danh mục sản phẩm tiền gửi và tái cấu trúc tệp khách hàng tổ chức kinh tế. Chi nhánh cần thiết kế các gói sản phẩm tiền gửi có kỳ hạn linh hoạt rút gốc từng phần, chứng chỉ tiền gửi ngắn hạn và dịch vụ quản trị dòng tiền chuyên biệt cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs). Mục tiêu tăng tỷ trọng vốn từ tổ chức kinh tế từ mức 25,90% lên 35,0% vào năm 2027, nâng quy mô vốn tổ chức vượt mốc 5.000 tỷ đồng. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc Chi nhánh và 4 Phòng Khách hàng Bán lẻ.

Thứ ba, tối ưu hóa cấu trúc chi phí huy động vốn và kiểm soát chi phí phi lãi suất. Từng bước điều chỉnh biên độ lãi suất tiền gửi tiệm cận hợp lý với thị trường khi thương hiệu dần phục hồi, đồng thời chuẩn hóa quy trình giao dịch tại quầy để tiết giảm chi phí phi lãi suất (hiện đang ở mức 52,79 tỷ đồng năm 2023). Mục tiêu đưa chi phí huy động vốn bình quân giảm từ 5,85% xuống dưới 5,00% trong giai đoạn 2026 – 2028. Chủ thể thực hiện: Phòng Kế toán & Hành chính tín dụng.

Thứ tư, tái định vị hình ảnh thương hiệu và nâng cao sự an tâm của khách hàng. Chi nhánh cần đẩy mạnh truyền thông về vị thế ngân hàng 100% vốn nhà nước được hỗ trợ toàn diện từ Vietcombank về công nghệ, thanh khoản và nhân sự; đồng thời đầu tư nâng cấp quầy giao dịch khang trang tại 7 phòng giao dịch. Mục tiêu nâng điểm đánh giá mức độ an tâm của khách hàng từ 2,5 điểm lên trên 4,2 điểm theo thang đo SERVQUAL đến cuối năm 2026. Chủ thể thực hiện: Phòng Dịch vụ khách hàng và Phòng Hành chính Quản trị.

Về mặt kiến nghị, đề án đề xuất Hội sở chính Ngân hàng Xây dựng sớm hoàn thiện hạ tầng Core Banking hiện đại và kiến nghị Ngân hàng Nhà nước duy trì cơ chế hỗ trợ thanh khoản linh hoạt cho các ngân hàng trong diện tái cơ cấu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Đề tài luận văn mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

Thứ nhất, Ban Giám đốc và các nhà quản trị chi nhánh tại Ngân hàng Xây dựng (CB) cùng các tổ chức tín dụng quy mô vừa và nhỏ. Luận văn cung cấp bức tranh dữ liệu cụ thể về cơ cấu vốn, sự biến động của chi phí trả lãi qua các chu kỳ lãi suất và cẩm nang giải pháp phát triển CASA trong bối cảnh tái định vị ngân hàng.

Thứ hai, Đội ngũ chuyên viên khách hàng cá nhân, giao dịch viên và nhân viên tiếp thị ngân hàng. Tài liệu giúp người làm thực tế thấu hiểu sâu sắc chân dung khách hàng gửi tiền qua khảo sát 228 đối tượng, nắm bắt các tiêu chí đánh giá dịch vụ theo mô hình SERVQUAL để hoàn thiện kỹ năng tư vấn và chăm sóc khách hàng.

Thứ ba, Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng. Đề án là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp kết hợp phân tích chuỗi số liệu tài chính thứ cấp với khảo sát xã hội học sơ cấp, minh chứng cho phương pháp luận nghiên cứu định lượng ứng dụng trong quản trị ngân hàng thương mại.

Thứ tư, Chuyên gia phân tích chính sách và cán bộ thanh tra giám sát tại Ngân hàng Nhà nước. Đề án phản ánh khách quan tác động của các chính sách tiền tệ, trần lãi suất huy động và hiệu ứng tái cấu trúc đối với hoạt động huy động vốn tại các ngân hàng thương mại đô thị.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động huy động vốn tại CB – Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2021 – 2023 có đặc điểm gì nổi bật? Quy mô huy động vốn của chi nhánh tăng trưởng bền bỉ từ 8.112 tỷ đồng năm 2021 lên 11.534 tỷ đồng năm 2023, đạt tốc độ tăng 21,27% trong năm 2023. Tuy nhiên, nguồn vốn phụ thuộc chủ yếu vào khách hàng cá nhân (chiếm 74,10%) và tập trung vào đồng nội tệ (trên 99,89%), khiến chi nhánh chịu áp lực thanh khoản lớn khi lãi suất thị trường thay đổi.

Vì sao chi phí huy động vốn bình quân của chi nhánh luôn ở mức cao? Chi phí huy động bình quân năm 2023 của chi nhánh là 5,85%, cao hơn nhiều so với mức 3,5% - 4,0% của các ngân hàng quốc doanh lớn. Nguyên nhân chính là do tỷ lệ tiền gửi thanh toán không kỳ hạn (CASA) chỉ đạt 10,02%, buộc ngân hàng phải duy trì lãi suất tiền gửi có kỳ hạn cao (có thời điểm chạm 10,8%/năm cuối năm 2022) để bù đắp điểm yếu thương hiệu.

Khảo sát 228 khách hàng phản ánh thực trạng chất lượng dịch vụ ra sao? Khảo sát chỉ ra sự phân hóa rõ nét: nhân viên chi nhánh nhận được đánh giá rất tích cực về thái độ niềm nở (4,6/5 điểm, 97,3% hài lòng) và năng lực hỗ trợ (4,4/5 điểm). Ngược lại, mức độ an tâm về thương hiệu ngân hàng chỉ đạt 2,5/5 điểm (12,8% đồng ý), cho thấy tâm lý e ngại về lịch sử tái cơ cấu vẫn là rào cản lớn nhất.

Ứng dụng ngân hàng số CBWay đóng vai trò gì trong chiến lược huy động vốn? Nền tảng CBWay triển khai từ năm 2021 đã giúp quy mô tiền gửi không kỳ hạn tăng 75,83% trong năm 2022 và đạt 1.156 tỷ đồng năm 2023. Mở rộng tính năng thanh toán QR và ngân hàng số là giải pháp cốt lõi để chi nhánh tiếp cận khách hàng trẻ (hiện chỉ chiếm 8,8%) và nâng tỷ lệ CASA lên 20% vào năm 2028.

Chi nhánh cần thực hiện giải pháp gì để tái cân bằng cơ cấu khách hàng gửi tiền? Hiện nay vốn từ dân cư gấp 2,86 lần vốn từ tổ chức (8.547 tỷ đồng so với 2.987 tỷ đồng năm 2023). Chi nhánh cần đẩy mạnh gói dịch vụ quản lý dòng tiền trọn gói, liên kết trả lương cho các doanh nghiệp xây dựng tại Hà Nội nhằm nâng tỷ trọng vốn tổ chức kinh tế lên mức 35,0% vào năm 2027.

Kết luận

• Đề án đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng huy động vốn tại CB – Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2021 – 2023, ghi nhận sự bứt phá quy mô vốn đạt 11.534 tỷ đồng và tổng tài sản đạt 12.405 tỷ đồng.
• Nghiên cứu chỉ rõ các điểm nghẽn then chốt: tỷ lệ CASA thấp ở mức 10,02%, nguồn vốn nội tệ chiếm 99,89%, vốn khách hàng cá nhân chiếm 74,10% và chi phí huy động vốn bình quân neo cao ở mức 5,85%.
• Kết quả khảo sát 228 khách hàng theo mô hình SERVQUAL khẳng định điểm sáng về thái độ nhân viên (4,6/5 điểm) nhưng bộc lộ điểm yếu về mức độ an tâm thương hiệu (2,5/5 điểm).
• Hệ thống 4 giải pháp trọng tâm được thiết lập nhằm nâng tỷ lệ CASA lên 20%, mở rộng tỷ trọng vốn tổ chức lên 35% và kéo giảm chi phí vốn bình quân xuống dưới 5,00% đến năm 2028.
• Đề án khẳng định sự hỗ trợ toàn diện từ Vietcombank và tiến trình số hóa qua CBWay là đòn bẩy quyết định giúp chi nhánh phát triển an toàn, bền vững.

Về đóng góp chính, đề án đã xây dựng mô hình thực nghiệm sắc bén về quản trị nguồn vốn cho ngân hàng tái cơ cấu quy mô nhỏ tại trung tâm kinh tế lớn. Lộ trình triển khai tiếp theo được xác định theo 2 giai đoạn: Giai đoạn 2025 – 2026 tập trung số hóa và nâng cao độ an tâm thương hiệu; Giai đoạn 2027 – 2028 mở rộng tệp khách hàng doanh nghiệp và tối ưu hóa chi phí vốn.

Các chuyên gia tài chính, nhà quản trị ngân hàng và học viên nghiên cứu hãy tham khảo chi tiết toàn văn đề án thạc sĩ này để áp dụng hiệu quả các mô hình quản trị nguồn vốn vào thực tiễn kinh doanh ngân hàng hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Nguồn vốn và hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại 1. Nguồn vốn của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm ngân hàng thương mại Sự hình thành, tồn tại và phát triển của ngân hàng thương mại gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế.

Khi nền kinh tế của một quốc gia càng phát triển, đời sống của người “ dân được cải thiện, nhu cầu về sử dụng vốn và các dịch vụ tài chính của họ càng phong phú hơn yêu cầu các NHTM phải đổi mới và hiện đại hơn để theo kịp xu hướng. Tại Việt Nam, hiện nay, khi nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ thì hệ thống ngân hàng thương mại cũng ngày càng hoàn thiện trở thành một bộ phận không thể thiếu trong hệ thống tài chính. Có rất nhiều quan điểm, định nghĩa về khái niệm NHTM. Cao Thị Ý Nhi & Đặng Anh Tuấn (2018) coi ngân hàng thương mại là “bà đỡ” về vốn cho nền kinh tế.

Hai tác giả cho rằng ngoài hoạt động chính của ngân hàng thương mại là đi vay từ những người dư thừa vốn để dùng vốn đó cho vay lại những người thiếu vốn, cần vốn đầu tư. Ngoài ra, NHTM trong nền kinh tế hiện đại còn cung cấp các dịch vụ phi tín dụng khác. Luật Các tổ chức tín dụng mới nhất được ban hành năm 2024, ngân hàng được định nghĩa như sau: “Ngân hàng là tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này. Các loại hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã.

Trong đó, “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả hoạt động ngân hàng và hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận. Và cụ thể các hoạt động ngân hàng cũng được định nghĩa rõ trong Luật này, đó là các hoạt động kinh doanh, cung ứng thường xuyên cho khách hàng một hoặc một số các dịch vụ sau: nhận tiền, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Ngoài ra, một số các hoạt động kinh doanh khác cũng được ghi rõ trong Luật như: Dịch vụ quản lý tiền mặt; dịch vụ ngân quỹ cho tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; dịch vụ bảo quản tài sản, cho thuê tủ, két an toàn; dịch vụ chuyển tiền, thu hộ, chi hộ và các dịch vụ thanh toán khác không qua tài khoản; mua bán tín phiếu, trái phiếu hợp lệ ; môi giới tiền tệ; kinh doanh càng; tư vấn tài chính;…. Ngân hàng thương mại chính là loại hình tổ chức tài chính trung gian quan trọng bậc nhất trong thị trường tài chính.

Nhờ các trung gian tài chính này thực hiện chức năng 4 trung gian tín dụng, trung gian thanh toán và chức năng tạo tiền, hoạt động của các chủ thể khác trên thị trường cũng trở nên dễ dàng hơn. Dù nhìn nhận ngân hàng thương mại trên quan điểm nào thì đều có một điểm chung là có cùng mục đích hoạt động nhằm thu được lợi nhuận. Nhưng bởi điểm đặc biệt của NHTM là kinh doanh tiền tệ nên phải tuân thủ chặt chẽ theo các luật liên quan như Luật Các tổ chức tín dụng và Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, phải chịu sự giám sát của Ngân hàng Trung ương (NHTW). Nguồn vốn của ngân hàng thương mại Theo Phan Thị Thu Hà (2023), các NHTM huy động vốn dưới dạng tiền tệ và có rất nhiều cách để phân loại nguồn vốn trong ngân hàng.

Có thể phân chia theo thời hạn, theo loại tiền tệ, theo phương thức huy động vốn, theo khách hàng, theo tính chất hoàn trả và theo mục tiêu của khách hàng. Trong những cách phân loại đó, phân chia theo tính chất hoàn trả là phù hợp nhất để phân tích mục đích quản lý và sử dụng, cụ thể như sau: ❖ Vốn chủ sở hữu Nguyễn Hương (2023) cho rằng vốn chủ sở hữu (VCSH) là nguồn vốn thuộc quyền sở “ hữu của doanh nghiệp hoặc được các nhà đầu tư, các thành viên góp vốn, các cổ đông đồng sở hữu. Nguồn vốn này được hình thành rất đa dạng: từ nguồn vốn ban đầu, nguồn “ vốn bổ sung thêm khi hoạt động và một số các quỹ của NHTM. Tùy theo loại hình NHTM, khả năng sinh lời và tình hình của thị trường tài chính, vốn chủ sở hữu của các ngân hàng thương mại khác nhau sẽ khác nhau.

- Nguồn vốn hình thành ban đầu: Đây là nguồn vốn huy động ban đầu khi ngân hàng mới thành lập cũng là nguồn vốn đảm bảo ngân hàng được phép hoạt động. - Nguồn vốn bổ sung trong quá trình hoạt động: Trong quá trình hoạt động, các ngân hàng vẫn có thể tiếp tục tăng VCSH bằng cách sử dụng lợi nhuận để bổ sung. Ngoài ra, một nguồn vốn bổ sung lớn khác nhưng không thường xuyên là nguồn bổ sung từ phát hành thêm cổ phần, cấp thêm, góp vốn thêm. - Các quỹ: Thu nhập của NHTM còn được sử dụng để góp vào các quỹ như quỹ thặng dư vốn, quỹ bảo toàn vốn, quỹ dự phòng tổn thất, quỹ khen thưởng đào tạo, quỹ nghiên cứu phát triển,… Tuy nhiên, không phải tất cả các quỹ đều được tính vào VCSH.

Các quỹ mà ngân hàng sử dụng hết trong năm, không thể sử dụng lâu dài hoặc các quỹ được coi là chi phí trước thuế (quỹ khen thưỡng, quỹ dự phòng, quỹ phúc lợi,…) tùy theo quy định cụ thể sẽ không được coi là một phần của VCSH. ❖ Vốn nợ 5 Ngân hàng thương mại có thể huy động vốn thông qua nguồn vay nợ. Đây là nguồn vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong ngân hàng, thường lớn hơn gấp nhiều lần so với VCSH. Đặc điểm chung của vốn nợ là ngân hàng sẽ phải trả lại lập tức khi có yêu cầu hoặc khi khoản nợ đến hạn.

- Nguồn tiền gửi và các hoạt động huy động tiền gửi: Tiền gửi của khách hàng thường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong vốn nợ cũng như tổng nguồn tiền của NHTM. Thông thường, khoản này chiếm hơn 50% tổng nguồn vốn và khoảng 70% nguồn vốn nợ, là mục tiêu tăng trưởng của các NHTM (Phan Thị Thu Hà, 2023). Đây là nguồn tiền mà khách hàng cho NHTM vay để kinh doanh hoặc đáp ứng các nhu cầu cần thiết chứ không phải là nguồn vốn thuộc sở hữu của ngân hàng. Các nguồn tiền được huy động từ các chủ thể khác nhau với các đặc tính khác nhau cũng sẽ mang những đặc điểm khác về chi phí, tiện ích, chính sách và mức độ rủi ro cho ngân hàng.

- Nguồn tiền vay và nghiệp vụ đi vay của NHTM: Khi cần thiết hoặc có nhu cầu cấp bách về nguồn vốn ổn định hay nhu cầu thanh khoản gấp, NHTM có thể vay từ NHNN hoặc các tổ chức tín dụng (TCTD) khác để bù đắp những thiếu hụt này. Nguồn này chiếm tỷ trọng thấp hơn tiền gửi, tuy nhiên lại có tính ổn định cao hơn. Các ngân NHTM không thường xuyên đi vay. Hoặc giống như các doanh nghiệp huy động vốn từ nguồn phát hành các giấy nợ, các NHTM cũng thực hiện tương tự.

- Nguồn vốn nợ khác: Các cá nhân, các tổ chức kinh tế xã hội có dư vốn đã sử dụng ngân hàng thương mại như một kênh dẫn vốn, giao tiền của mình ủy thác cho các NHTM thực hiện cho vay, đầu tư, giải ngân và thu hộ, … Ngoài ra, nguồn vốn trong thanh toán cũng là một loại vốn nợ của ngân hàng, được hình thành thông qua các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt mà ngân hàng cung cấp (tiền ký quỹ mở L/C, séc đang trong quá trình chi trả, …). Các khoản tiền tạm thời đang còn nợ như lương chưa trả hay thuế chưa nộp cũng là vốn nợ của ngân hàng. - Nguồn vay nợ có thể chuyển đổi thành cổ phần : Dù không phổ biến nhưng có một “ “ số ít khoản vay trung và dài hạn của NHTM được coi là nguồn vốn lưỡng tính. Các giấy nợ có khả năng chuyển đổi ban đầu khi chưa chuyển thành vốn cổ phần được coi là một khoản nợ của ngân hàng và được hạch toán vào vốn nợ.

- Nguồn nợ tiềm tàng: Các NHTM thường xin sẵn hạn mức tín dụng của các định chế tài chính khác nhằm mục đích dự phòng để có thể nhanh chóng vay vốn khi cần thiết. Hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại Huy động vốn (HĐV) là một trong các hoạt động chính và cơ bản nhất của NHTM. Các NHTM thực hiện tìm kiếm và tiếp nhận nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi từ các tổ chức và cá nhân bằng nhiều hình thức khác nhau để hình thành nên nguồn vốn hoạt động của 6 ngân hàng. Đây là hoạt động tiền đề có ý nghĩa quan trọng không chỉ với ngân hàng mà còn với cả nền tài chính quốc gia, tình hình kinh tế xã hội.

Bởi vốn chính là công cụ chính giúp các ngân hàng thực hiện hoạt động kinh doanh của mình. Trong quá trình hoạt động, ngân hàng thương mại được phép sử dụng các biện pháp và công cụ cần thiết mà pháp luật cho phép để tìm kiếm, thu hút và huy động các nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội để hình thành nên nguồn vốn ổn định phục vụ cho mục đích kinh doanh, đầu tư và thu được lợi nhuận. Các hình thức huy động vốn của ngân hàng thương mại Là doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, NHTM hoạt động với bản chất là “đi “ vay để cho vay”. NHTM có thể HĐV từ chủ sở hữu hoặc huy động từ dân cư và các tổ chức bên ngoài.

Trong cơ cấu vốn của ngân hàng, nguồn vốn huy động từ khách hàng thường chiếm tỷ trọng lớn nhất, gấp nhiều lần so với vốn từ chủ sở hữu ngân hàng. Tại các chi nhánh ngân hàng, hình thức huy động vốn chủ sở hữu không được triển khai mà chỉ thực hiện huy động vốn nợ. Đây là nguồn vốn thường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu vốn của ngân hàng. Hầu hết các ngân hàng thương mại khi muốn mở rộng nguồn vốn đều thông qua việc tăng trưởng nguồn vốn huy động này.

Các hình thức huy động vốn nợ gồm: “N 1. Huy động bằng hình thức nhận tiền gửi Huy động vốn thông qua nhận tiền gửi từ khách hàng là hoạt động trọng yếu của ngân hàng, bởi nguồn vốn này là nguồn tài nguyên quan trọng, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng nguồn tiền của các NHTM.