Nghiên cứu tâm lý thái độ của phạm nhân trong việc chấp hành án phạt tù

Tài liệu chuyên sâu Tâm lý học về thái độ của phạm nhân đối với án phạt tù, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền tảng vững chắc cho chuyên ngành

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Thanh Nga
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Thái Độ Của Phạm Nhân Với Việc Chấp Hành Án Phạt Tù
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ
• 1.1. Một số hướng tiếp cận nghiên cứu về thái độ nói chung
• 1.2. Hướng nghiên cứu về chức năng của thái độ
• 1.3. Hướng nghiên cứu về cấu trúc thái độ
• 1.4. Hướng nghiên cứu về phương pháp đo lường thái độ
• 1.5. Những nghiên cứu về thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 1.5.1. Những nghiên cứu về thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù trên thế giới
• 1.5.2. Những nghiên cứu về thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù trong nước
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU VỀ THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ
• 2.1. Lý luận về thái độ
• 2.1.1. Khái niệm thái độ
• 2.1.2. Cấu trúc, biểu hiện của thái độ
• 2.2. Phạm nhân, trại giam, đặc điểm của hoạt động chấp hành án phạt tù
• 2.2.1. Khái niệm phạm nhân và đặc điểm tâm lý của phạm nhân
• 2.2.2. Khái niệm trại giam
• 2.2.3. Khái niệm hoạt động chấp hành án phạt tù có thời hạn
• 2.2.4. Đặc điểm của hoạt động chấp hành án phạt tù
• 2.3. Thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 2.3.1. Khái niệm thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 2.3.2. Tiêu chí đánh giá thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 2.3.3. Các mặt biểu hiện thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 2.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 2.4.1. Yếu tố cảm nhận về hành vi phạm tội và mức án phải chấp hành của phạm nhân
• 2.4.2. Mối quan hệ với gia đình phạm nhân trong quá trình chấp hành án phạt tù
• 2.4.3. Mối quan hệ giữa các phạm nhân trong quá trình chấp hành án phạt tù
• 2.4.4. Mối quan hệ giữa phạm nhân với cán bộ trại giam
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vài nét về địa bàn và khách thể nghiên cứu
• 3.1.1. Vài nét về địa bàn nghiên cứu
• 3.1.2. Vài nét về mẫu nghiên cứu
• 3.2. Tổ chức nghiên cứu
• 3.2.1. Giai đoạn nghiên cứu lý luận
• 3.2.2. Giai đoạn nghiên cứu thực tiễn
• 3.2.3. Giai đoạn viết luận án
• 3.3. Các phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
• 3.3.2. Phương pháp điều tra bảng hỏi
• 3.3.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 3.3.4. Phương pháp quan sát
• 3.3.5. Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình
• 3.3.6. Phương pháp xử lý số liệu và thang đo
• 3.4. Phân tích kết quả nghiên cứu thực trạng biểu hiện thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 3.4.1. Thang đánh giá
• 3.4.2. Đạo đức nghiên cứu
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ
• 4.1. Thực trạng thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 4.1.1. Đánh giá chung về thực trạng thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 4.1.2. Những biểu hiện cụ thể thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 4.1.3. Tương quan giữa các mặt biểu hiện thái độ của phạm nhân
• 4.2. Một số yếu tố ảnh hưởng đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 4.2.1. Ảnh hưởng của yếu tố cảm nhận của phạm nhân về hành vi phạm tội và mức án cải tạo đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 4.2.2. Ảnh hưởng của yếu tố mối quan hệ với gia đình đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 4.2.3. Ảnh hưởng của yếu tố mối quan hệ với cán bộ trại giam trong quá trình chấp hành án phạt tù đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 4.2.4. Ảnh hưởng của yếu tố mối quan hệ giữa các phạm nhân đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 4.2.5. Tổng hợp mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
• 4.3. Thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù qua một số trường hợp nghiên cứu điển hình
• 4.3.1. Trường hợp điển hình về thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù ở mức độ tốt
• 4.3.2. Trường hợp điển hình về thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù ở mức trung bình yếu
• 4.4. Tiểu kết chương 4
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC BỘ CÔNG CỤ NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng quan nghiên cứu về thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù

Nghiên cứu về tâm lý học liên quan đến thái độ phạm nhân đối với án phạt tù đã được thực hiện qua nhiều hướng tiếp cận khác nhau. Các nghiên cứu này không chỉ tập trung vào hành vi phạm tội mà còn xem xét tâm lý tội phạm và các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ của phạm nhân. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng thái độ của phạm nhân có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của các hoạt động giáo dục cải tạo trong trại giam. Theo đó, thái độ tích cực có thể dẫn đến việc chấp hành tốt hơn các quy định trong trại giam và giảm thiểu khả năng tái phạm. Các nghiên cứu trước đây cũng đã chỉ ra rằng thái độ của phạm nhân đối với việc chấp hành án phạt tù có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như cảm nhận về hành vi phạm tội, mối quan hệ với gia đình và cán bộ trại giam.

1.1. Hướng nghiên cứu về chức năng của thái độ

Thái độ được xem như một khuynh hướng cá nhân nhằm đánh giá một yếu tố xã hội nào đó là tích cực hay tiêu cực. Trong bối cảnh của phạm nhân, thái độ đối với án phạt tù có thể ảnh hưởng đến cách họ thực hiện các hoạt động trong trại giam. Nghiên cứu cho thấy rằng thái độ tích cực không chỉ giúp phạm nhân dễ dàng thích nghi với môi trường giam giữ mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc tham gia vào các hoạt động giáo dục cải tạo. Điều này cho thấy rằng việc xây dựng thái độ tích cực là một yếu tố quan trọng trong quá trình cải tạo phạm nhân.

1.2. Hướng nghiên cứu về cấu trúc thái độ

Cấu trúc thái độ của phạm nhân bao gồm ba thành phần chính: nhận thức, cảm xúc và hành vi. Nhận thức của phạm nhân về án phạt tù có thể ảnh hưởng đến cảm xúc và hành vi của họ trong quá trình chấp hành án. Nghiên cứu cho thấy rằng nếu phạm nhân có nhận thức tích cực về việc chấp hành án phạt, họ sẽ có xu hướng thể hiện cảm xúc tích cực và hành vi chấp hành tốt hơn. Ngược lại, nếu nhận thức tiêu cực, cảm xúc và hành vi cũng sẽ bị ảnh hưởng theo hướng tiêu cực, dẫn đến việc vi phạm quy định trong trại giam.

II. Cơ sở lý luận nghiên cứu về thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù

Lý luận về thái độ trong tâm lý học cho thấy rằng thái độ không chỉ là một trạng thái tâm lý mà còn là một yếu tố quyết định trong hành vi của con người. Đối với phạm nhân, thái độ của họ đối với việc chấp hành án phạt tù có thể được hình thành từ nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm trải nghiệm cá nhân, môi trường xã hội và các mối quan hệ xung quanh. Nghiên cứu cho thấy rằng thái độ tích cực có thể giúp phạm nhân cải thiện khả năng thích ứng với cuộc sống trong trại giam và giảm thiểu khả năng tái phạm. Điều này cho thấy rằng việc hiểu rõ về thái độ của phạm nhân là rất quan trọng trong việc thiết kế các chương trình giáo dục cải tạo hiệu quả.

2.1. Khái niệm thái độ

Thái độ được định nghĩa là một trạng thái tâm lý có thể ảnh hưởng đến hành vi của cá nhân. Trong bối cảnh của phạm nhân, thái độ đối với án phạt tù có thể được xem như một yếu tố quan trọng trong việc xác định cách thức họ chấp hành án. Nghiên cứu cho thấy rằng thái độ tích cực có thể dẫn đến việc tham gia tích cực vào các hoạt động giáo dục cải tạo, trong khi thái độ tiêu cực có thể dẫn đến việc vi phạm quy định trong trại giam.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ của phạm nhân

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến thái độ của phạm nhân đối với việc chấp hành án phạt tù. Các yếu tố này bao gồm cảm nhận về hành vi phạm tội, mối quan hệ với gia đình và cán bộ trại giam. Nghiên cứu cho thấy rằng phạm nhân có mối quan hệ tốt với gia đình thường có thái độ tích cực hơn đối với việc chấp hành án phạt. Ngược lại, những phạm nhân cảm thấy bị cô lập hoặc không được hỗ trợ từ gia đình có xu hướng có thái độ tiêu cực hơn.

III. Kết quả nghiên cứu thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng thái độ của phạm nhân đối với việc chấp hành án phạt tù thường ở mức trung bình. Nhiều phạm nhân thể hiện thái độ tích cực trong nhận thức và hành vi, nhưng cảm xúc của họ thường bị ảnh hưởng tiêu cực bởi môi trường giam giữ. Các yếu tố như cảm nhận về hành vi phạm tội và mối quan hệ với gia đình có ảnh hưởng lớn đến thái độ của phạm nhân. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc cải thiện mối quan hệ giữa phạm nhân và cán bộ trại giam có thể giúp nâng cao thái độ tích cực của phạm nhân.

3.1. Thực trạng thái độ của phạm nhân

Thực trạng thái độ của phạm nhân cho thấy rằng đa số phạm nhân có thái độ chưa tốt và đạt ở mức trung bình. Trong ba mặt biểu hiện của thái độ, nhận thức và hành vi có biểu hiện tích cực hơn so với cảm xúc. Cảm xúc thường thể hiện sự tiêu cực đối với các hoạt động chấp hành án, điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của các chương trình giáo dục cải tạo.

3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ của phạm nhân

Các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ của phạm nhân bao gồm cảm nhận về hành vi phạm tội và mức án cải tạo. Nghiên cứu cho thấy rằng phạm nhân có cảm nhận tích cực về hành vi của mình thường có thái độ tốt hơn đối với việc chấp hành án phạt. Mối quan hệ với gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thái độ của phạm nhân, khi họ cảm thấy được hỗ trợ và yêu thương từ gia đình, thái độ của họ sẽ tích cực hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ MINH THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC Hà Nội - 2022 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ MINH THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ NGÀNH: TÂM LÝ HỌC MÃ SỐ: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. ĐẶNG THANH NGA Hà Nội - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án là khách quan, chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày tháng 3 năm 2022 Tác giả Nguyễn Thị Minh LỜI CẢM ƠN Tôi xin g i l i biết n sâu s c nhất đến PGS. ng Thanh Nga đ tận tình hư ng dẫn, ch bảo, gi p đ , đ ng viên khi tôi g p kh kh n trong suốt quá trình h c tập và nghiên cứu luận án. Nh s gi p đ , ch d y sát sao, đ ng viên k p th i mà tôi đ n l c đ hoàn thành luận án của mình. Tôi xin g i l i cảm n chân thành đến an l nh đ o khoa Xã h i h c, Tâm l h c và Công tác x h i, H c viện Khoa h c x h i c ng các th y cô giáo trong và ngoài khoa đ quan tâm, gi p đ và c nh ng kiến đ ng g p qu báu cho nghiên cứu của tôi. Nh ng tình cảm qu báu và s chia s , đ ng viên và tâm huyết khoa h c của các th y cô luôn là đ ng l c gi p tôi hoàn thiện tốt nhất c th nghiên cứu của mình. Tôi xin trân tr ng cảm n s gi p đ của L nh đ o Cục C10 công an và s h trợ tận tâm của an giám th , cán b Tr i giam Ph S n 4 đ t o đi u kiện cho tôi được g p g , trao đ i v i các ph m nhân mà c n gi p tôi hoàn thiện b công cụ nghiên cứu. ng th i tôi trân tr ng cảm n các ph m nhân đang chấp hành án ph t t t i tr i giam đ tham gia nhiệt tình trong nghiên cứu của tôi; L i cuối, xin g i l i cảm n trân tr ng đến gia đình, đ ng nghiệp và b n bè đ luôn bên c nh tôi, c ng tôi chia s nh ng kh kh n, gi p đ và khích lệ tôi trong quá trình th c hiện luận án. Cá nhân tôi nhận thấy kinh nghiệm nghiên cứu của mình c n h n chế do đ đ tài của tôi không tránh kh i nh ng thiếu s t và nh ng đi m c n b sung cho luận án hoàn thiện h n. Tôi kính mong được các th y, cô và đ ng nghiệp đ ng g p kiến của mình đ tôi hoàn thiện luận án tốt nhất. Tôi xin trân tr ng cảm n và tri ân tất cả nh ng tình cảm của m i ngư i Xin chân thành cảm ơn! Tác giả MỤC LỤC MỞ ĐẦU . 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ . Một số hƣớng tiếp cận nghiên cứu về thái độ nói chung . Hư ng nghiên cứu v chức n ng của thái đ . Hư ng nghiên cứu v cấu tr c thái đ . Hư ng nghiên cứu v phư ng pháp đo lư ng thái đ . Những nghiên cứu về thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù . Nh ng nghiên cứu v thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t trên thế gi i . Nh ng nghiên cứu v thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t trong nư c. 24 Tiểu kết chƣơng 1 . 31 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU VỀ THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ . Lý luận về thái độ . Khái niệm thái đ . Cấu tr c, bi u hiện của thái đ . Phạm nhân, trại giam, đặc điểm của hoạt động chấp hành án phạt tù. Khái niệm ph m nhân và đ c đi m tâm l của ph m nhân . Khái niệm tr i giam. Khái niệm ho t đ ng chấp hành án ph t t c th i h n . c đi m của ho t đ ng chấp hành án ph t t . Thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù . Khái niệm thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t . Tiêu chí đánh giá thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t . Các m t bi u hiện thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t . Những yếu tố ảnh hƣởng đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù . Yếu tố cảm nhận v hành vi ph m t i và mức án phải chấp hành của ph m nhân . Mối quan hệ v i gia đình ph m nhân trong quá trình chấp hành án ph t t . Mối quan hệ gi a các ph m nhân trong quá trình chấp hành án ph t t . Mối quan hệ gi a ph m nhân v i cán b tr i giam . 72 Tiểu kết chƣơng 2 . 73 Chƣơng 3: TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Vài nét về địa bàn và khách thể nghiên cứu . Vài nét v đ a bàn nghiên cứu. Vài nét v mẫu nghiên cứu . Tổ chức nghiên cứu . Giai đo n nghiên cứu l luận . Giai đo n nghiên cứu th c tiễn . Giai đo n viết luận án . Các phƣơng pháp nghiên cứu . Phư ng pháp nghiên cứu l luận . Phư ng pháp đi u tra bảng h i . Phư ng pháp ph ng vấn sâu . Phư ng pháp quan sát . Phư ng pháp nghiên cứu trư ng hợp đi n hình . Phƣơng pháp xử lý số liệu và thang đo . Phân tích kết quả nghiên cứu th c tr ng bi u hiện thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t . Thang đánh giá . Đạo đức nghiên cứu . 89 Tiểu kết chƣơng 3 . 89 Chƣơng 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ . Thực trạng thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù . ánh giá chung v th c tr ng thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t . Nh ng bi u hiện cụ th thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t . Tư ng quan gi a các m t bi u hiện thái đ của ph m nhân . Một số yếu tố ảnh hƣởng đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù . Ảnh hưởng của yếu tố cảm nhận của ph m nhân v hành vi ph m t i và mức án cải t o đến thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t . Ảnh hưởng của yếu tố mối quan hệ v i gia đình đến thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t . Ảnh hưởng của yếu tố mối quan hệ v i cán b tr i giam trong quá trình chấp hành án ph t t đến thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t . Ảnh hưởng của yếu tố mối quan hệ gi a các ph m nhân đến thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t . Tổng hợp mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù . Thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù qua một số trƣờng hợp nghiên cứu điển hình . Trư ng hợp đi n hình v thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t ở mức đ tốt . Trư ng hợp đi n hình v thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t ở mức trung bình yếu . 171 Tiểu kết chƣơng 4 . 175 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ . 176 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN . 181 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 182 PHỤ LỤC BỘ CÔNG CỤ NGHIÊN CỨU . 191 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT T i m trung bình LC lệch chuẩn CBQG Cán b quản giáo CBGD Cán b giáo dục DANH MỤC BẢNG BIỂU ảng 3.1 Mô tả mẫu nghiên cứu .1: Nhận thức trong thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t .2: Nhận thức của ph m nhân v chấp hành ho t đ ng lao đ ng cải t o . ảng ch tiêu đ nh mức lao đ ng của ph m nhân của tr i giam Ph S n 4 n m 2019 . Nhận thức của ph m nhân v chấp hành ho t đ ng giáo dục pháp luật .5: Nhận thức của ph m nhân v chấp hành ho t đ ng v n hoá, th thao .6: So sánh thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t bi u hiện qua m t nhận thức theo các tiêu chí khác nhau . Cảm x c trong thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t .8: i u hiện cảm x c của ph m nhân v chấp hành ho t đ ng lao đ ng cải t o .9: i u hiện cảm x c của ph m nhân v ho t đ ng giáo dục pháp luật.10: i u hiện cảm x c của ph m nhân v i chấp hành ho t đ ng v n hoá, th thao .11: So sánh thái đ bi u hiện qua m t cảm x c v i các tiêu chí khác nhau . Hành vi trong thái đ của ph m nhân v i việc chấp hành án ph t t .13: i u hiện hành vi của ph m nhân trong ho t đ ng lao đ ng cải t o .14: i u hiện hành vi ph m nhân trong ho t đ ng giáo dục pháp luật.15: i u hiện hành vi của ph m nhân trong ho t đ ng v n hoá, th thao .