Tài Trợ Xuất Khẩu Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Xuất Nhập Khẩu Việt Nam (Eximbank)

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu mở rộng tài trợ xuất khẩu tại ngân hàng thương mại cổ phần xuất nhập khẩu việt nam eximbank, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Văn Thái Bảo Nhi
• Người hướng dẫn: PGS. Ngô Hướng
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Tài Trợ Xuất Khẩu Tại Eximbank: Phân Tích và Đề Xuất
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Danh mục từ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các biểu
• Danh mục sơ đồ
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
• 3. Mục đích nghiên cứu
• 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÀI TRỢ XUẤT KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. VAI TRÒ CỦA XUẤT KHẨU ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ
• 1.1.1. Vai trò của xuất khẩu đối với nền kinh tế
• 1.1.1.1. Xuất khẩu góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển
• 1.1.1.2. Xuất khẩu tạo nguồn vốn ngoại tệ cho nền kinh tế
• 1.1.1.3. Xuất khẩu có tác động tích cực đến giải quyết công ăn việc làm và cải thiện đời sống nhân dân
• 1.1.1.4. Xuất khẩu là cơ sở mở rộng và thúc đẩy quan hệ kinh tế đối ngoại
• 1.1.2. Các yếu tố tác động đến xuất khẩu hàng hóa
• 1.1.2.1. Lợi thế cạnh tranh quốc gia
• 1.1.2.2. Chính sách ngoại thương
• 1.1.2.3. Chính sách tài chính
• 1.1.2.4. Các yếu tố khác
• 1.2. VAI TRÒ CỦA TÀI TRỢ XUẤT KHẨU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Đối với ngân hàng thương mại
• 1.2.2. Đối với doanh nghiệp
• 1.2.3. Đối với nền kinh tế
• 1.3. CÁC HÌNH THỨC TÀI TRỢ TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.3.1. Tín dụng xuất khẩu
• 1.3.1.1. Tài trợ vốn lưu động để thu mua chế biến hàng xuất khẩu trước khi giao hàng
• 1.3.1.2. Tài trợ trong thanh toán hàng xuất khẩu
• 1.3.1.3. Các hình thức tài trợ xuất khẩu khác
• 1.3.2. Bảo lãnh xuất khẩu
• 1.3.2.1. Bảo lãnh dự thầu (Tender guarantee)
• 1.3.2.2. Bảo lãnh ứng trước (Advance payment guarantee)
• 1.3.2.3. Bảo lãnh thực hiện hợp đồng (Performance guarantee)
• 1.4. CÁC RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT KHẨU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.4.1. Rủi ro tín dụng
• 1.4.2. Rủi ro lãi suất
• 1.4.3. Rủi ro tỷ giá
• 1.5. CHƯƠNG TRÌNH TÀI TRỢ XUẤT KHẨU CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM
• 1.5.1. Chương trình tài trợ xuất khẩu của một số quốc gia
• 1.5.1.1. Chương trình tài trợ xuất khẩu của Ngân hàng XNK Thái Lan
• 1.5.1.2. Chương trình tài trợ xuất khẩu của Ngân hàng XNK Hàn Quốc
• 1.5.1.3. Chương trình tài trợ xuất khẩu của Ngân hàng XNK Malaysia
• 1.5.2. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ TÍN DỤNG XK TẠI EXIMBANK
• 2.1. GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA EXIMBANK
• 2.1.1. Lịch sử ra đời, hình thành và phát triển
• 2.1.2. Tổ chức và mạng lưới hoạt động kinh doanh của Eximbank
• 2.1.2.1. Tổ chức bộ máy quản lý
• 2.1.2.2. Mạng lưới hoạt động kinh doanh của Eximbank
• 2.1.3. Các hoạt động kinh doanh chủ yếu của Eximbank
• 2.2. THỰC TẾ HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI EXIMBANK
• 2.2.1. Tổ chức và quy định nội bộ liên quan đến hoạt động tài trợ tín dụng xuất khẩu tại Eximbank
• 2.2.1.1. Tổ chức hoạt động tài trợ tín dụng xuất khẩu tại Eximbank
• 2.2.1.2. Các quy định nội bộ liên quan đến hoạt động tài trợ tín dụng xuất khẩu tại Eximbank
• 2.2.2. Kết quả thực hiện hoạt động tài trợ tín dụng xuất khẩu tại Eximbank
• 2.2.2.1. Nguồn vốn tăng nhanh, đặc biệt vốn chủ sở hữu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn
• 2.2.2.2. Dư nợ tài trợ tín dụng xuất khẩu có chiều hướng tăng và số lượng khách hàng vay vốn tài trợ xuất khẩu cũng tăng nhanh
• 2.2.2.3. Thu nhập từ lãi vay tài trợ xuất khẩu và phí dịch vụ thanh toán xuất khẩu tăng trưởng tốt
• 2.2.2.4. Quản lý rủi ro tín dụng đã được chú trọng và nợ quá hạn luôn được kiểm soát ở mức dưới 1% từ năm 2005 đến năm 2007
• 2.2.2.5. Sử dụng có hiệu quả các công cụ bảo hiểm tỷ giá
• 2.2.2.6. Doanh số thanh toán xuất khẩu tăng và được khách hàng tín nhiệm trong dịch vụ thanh toán
• 2.2.3. Những tồn tại và nguyên nhân hạn chế trong hoạt động tài trợ tín dụng xuất khẩu của Eximbank
• 2.2.3.1. Nguyên nhân
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN MỞ RỘNG TÀI TRỢ TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI EXIMBANK
• 3.1. CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN CỦA EXIMBANK
• 3.1.1. Chiến lược kinh doanh giai đoạn 2008 - 2010
• 3.1.2. Định hướng phát triển
• 3.1.2.1. Định hướng phát triển dịch vụ huy động vốn
• 3.1.2.2. Định hướng phát triển dịch vụ tín dụng
• 3.1.2.3. Định hướng phát triển dịch vụ thanh toán quốc tế
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN MỞ RỘNG TÀI TRỢ TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI EXIMBANK
• 3.2.1. Giải pháp từ phía Eximbank
• 3.2.1.1. Giải pháp mở rộng tài trợ xuất khẩu
• 3.2.1.2. Giải pháp hạn chế rủi ro
• 3.2.1.3. Giải pháp hỗ trợ
• 3.2.2. Các giải pháp từ phía các cơ quan hữu quan góp phần hỗ trợ Eximbank mở rộng tài trợ xuất khẩu
• 3.2.2.1. Giải pháp từ phía Ngân hàng Nhà nước
• 3.2.2.2. Giải pháp từ phía Chính Phủ và các ban ngành
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• PHẦN KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tài Trợ Xuất Khẩu Eximbank Khái Niệm và Vai Trò

Tài trợ xuất khẩu tại Eximbank đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Đây là một trong những nghiệp vụ chủ yếu, bao gồm tín dụng vốn lưu động ngắn hạn và bảo lãnh xuất khẩu. Nhà nước có chính sách khuyến khích mọi thành phần kinh tế tham gia xuất khẩu, kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ. Mục tiêu là nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển sản phẩm cạnh tranh, giảm xuất khẩu thô, tăng sản phẩm chế biến và nội địa hóa. Khuyến khích sử dụng hàng hóa sản xuất trong nước. Tăng nhanh kim ngạch xuất khẩu và cân bằng xuất nhập khẩu. Thực hiện chính sách bảo hộ có lựa chọn, có thời hạn đối với sản phẩm sản xuất trong nước.

1.1. Khái niệm và các hình thức Tài trợ Xuất khẩu Eximbank

Tài trợ xuất khẩu là việc Eximbank cung cấp các công cụ tài chính hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ. Các hình thức tài trợ phổ biến bao gồm cho vay vốn lưu động, chiết khấu chứng từ xuất khẩu, bảo lãnh và các dịch vụ thanh toán quốc tế. Hoạt động này giúp doanh nghiệp giải quyết khó khăn về vốn, giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Eximbank cung cấp nhiều sản phẩm tài trợ khác nhau, tùy thuộc vào nhu cầu và đặc điểm của từng doanh nghiệp. Ngân hàng cũng cung cấp các dịch vụ tư vấn hỗ trợ cho doanh nghiệp trong quá trình xuất khẩu.

1.2. Tầm quan trọng của Tài trợ Xuất khẩu với Doanh nghiệp Việt

Tài trợ xuất khẩu đóng vai trò then chốt đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Nó giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn cần thiết để sản xuất, kinh doanh và mở rộng thị trường. Đồng thời, tài trợ xuất khẩu cũng giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro tài chính và tỷ giá, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu. Hoạt động này giúp tăng cường lợi thế cạnh tranh, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.

II. Thực Trạng Tài Trợ Xuất Khẩu Eximbank Phân Tích Chi Tiết

Thực tế hoạt động tài trợ tín dụng xuất khẩu tại Eximbank thể hiện qua các chỉ số kinh doanh. Eximbank đã xây dựng chương trình “Tài trợ và bảo hiểm giá cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu”. Theo đó, các doanh nghiệp xuất khẩu được Eximbank trợ vốn vay VND với lãi suất ưu đãi (hiện nay 7,5%/ năm), doanh nghiệp nợ vay cho Eximbank bằng VND nhưng quy đổi tương đương bằng ngoại tệ theo giá đã được xác định tại thời điểm giải ngân. Ưu điểm nổi bật của phương thức này là lãi suất thấp và doanh nghiệp được Eximbank cam kết mua ngoại tệ theo giá tại thời điểm giải ngân kể cả trong trường hợp giá thực tế thấp hơn giá cam kết. Khách hàng phải thực hiện nghiệp vụ thanh toán xuất khẩu qua Eximbank. Nguồn thu ngoại tệ xuất khẩu hàng hoá, dịch vụ được chỉ định thanh toán qua Eximbank.

2.1. Doanh Số và Dư Nợ Chiết Khấu Chứng Từ Xuất Khẩu Eximbank

Số liệu cho thấy sự tăng trưởng về doanh số và dư nợ chiết khấu chứng từ xuất khẩu tại Eximbank qua các năm. Với đội ngũ nhân sự giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực thanh toán quốc tế cùng với công nghệ thanh toán hiện đại, mạng lưới ngân hàng đại lý phục vụ cho hoạt động thanh toán quốc tế rộng khắp các châu lục, Eximbank luôn đáp ứng nhanh nhất các nhu cầu thanh toán và chiết khấu chứng từ xuất khẩu của khách hàng. Bên cạnh đó, Eximbank còn cung ứng cả dịch vụ tư vấn hỗ trợ xuất khẩu miễn phí cho các doanh nghiệp về phương thức thanh toán, các điều khoản liên quan đến hợp đồng xuất khẩu. Bang DOANH SỐ & DƯ NỢ CHIẾT KHẤU CHUNG TỪ XUẤT KHẨU TẠI EXIMBANK. Doanh số và dư nợ chiết khấu tăng trưởng qua các năm.

2.2. Rủi Ro Tín Dụng trong Tài Trợ Xuất Khẩu tại Eximbank

Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn trong hoạt động tài trợ xuất khẩu. Eximbank cần có các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả để giảm thiểu tổn thất. Rủi ro tín dụng bao gồm khả năng khách hàng không trả được nợ gốc và lãi đúng hạn, do nhiều nguyên nhân như biến động thị trường, khó khăn tài chính của doanh nghiệp, hoặc rủi ro chính trị và kinh tế tại quốc gia nhập khẩu. Công tác kiểm soát rủi ro tín dụng được kiểm soát hiệu quả đã góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh của Eximbank trong ba năm qua.

III. Giải Pháp Mở Rộng Tài Trợ Xuất Khẩu Hướng Tiếp Cận Mới Eximbank

Mục tiêu là đưa ra các giải pháp giúp Eximbank mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả hoạt động tài trợ xuất khẩu. Giải pháp từ phía Ngân hàng Eximbank: Giải pháp mở rộng trợ xuất khẩu. Giải pháp hạn chế rủi ro. Giải pháp hỗ trợ. Các giải pháp từ phía các cơ quan hữu quan góp phần hỗ trợ Eximbank mở rộng trợ xuất khẩu. Giải pháp từ phía Ngân hàng Nhà nước. Giải pháp từ phía Chính Phủ và các ban ngành. Các giải pháp này tập trung vào việc đa dạng hóa sản phẩm, cải thiện quy trình, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước.

3.1. Đa dạng hóa Sản Phẩm Tài Trợ Xuất Khẩu Eximbank

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của doanh nghiệp xuất khẩu, Eximbank cần đa dạng hóa các sản phẩm tài trợ. Bên cạnh các sản phẩm truyền thống như cho vay vốn lưu động và chiết khấu chứng từ, Eximbank có thể phát triển các sản phẩm mới như bao thanh toán (factoring), thuê mua tài chính (leasing), và các sản phẩm phái sinh để phòng ngừa rủi ro tỷ giá và lãi suất. Hiện nay, các sản phẩm xuất khẩu của Eximbank vẫn thiên về các sản phẩm truyền thống, Eximbank chưa mạnh dạn áp dụng các phương thức của một ngân hàng hiện đại như sản phẩm bao thanh toán, thuê mua, chiết khấu miễn truy đòi...

3.2. Tăng Cường Kiểm Soát Rủi Ro Trong Tài Trợ Xuất Khẩu Eximbank

Tăng cường kiểm soát các rủi ro trong trợ dụng xuất khẩu: Trong nền kinh tế thị trường, đối với các hoạt động của ngân hàng điều không thể tránh khỏi, nhất trong nghiệp vụ dụng. Nghiệp vụ dụng xuất khẩu gắn liên với hoạt động thanh toán quốc còn chứa đựng cả rủi đặc thù trong kinh doanh đối ngoại, trường ngày càng mở rộng và phức tạp mức độ càng cao. Ngoài những nguyên nhân chủ quan tạo nên còn có những nguyên nhân khách quan. Để mở rộng hoạt động xuất khẩu hiệu quả đòi hỏi Eximbank phải hạn chế được đụng. Một số giải pháp hạn chế dụng Eximbank cần tiếp tục phát huy công tác kiểm soát dụng đã thực hiện hiệu quả trong thời gian qua.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Số Nâng Cao Hiệu Quả Tài Trợ Eximbank

Ứng dụng công nghệ số vào hoạt động tài trợ xuất khẩu giúp Eximbank nâng cao hiệu quả, giảm chi phí và tăng cường khả năng cạnh tranh. Việc sử dụng các nền tảng số cho phép tự động hóa quy trình, giảm thiểu thủ tục giấy tờ và tăng tốc độ xử lý giao dịch. Đồng thời, công nghệ số cũng giúp Eximbank thu thập và phân tích dữ liệu khách hàng một cách hiệu quả hơn, từ đó đưa ra các quyết định tài trợ chính xác và kịp thời.

4.1. Số Hóa Quy Trình Tài Trợ Xuất Khẩu Eximbank

Số hóa quy trình tài trợ xuất khẩu bao gồm việc chuyển đổi các hoạt động như tiếp nhận hồ sơ, thẩm định tín dụng, giải ngân và quản lý nợ sang hình thức trực tuyến. Điều này giúp giảm thiểu thời gian và chi phí, đồng thời tăng tính minh bạch và khả năng kiểm soát. Các ứng dụng công nghệ như eKYC (định danh khách hàng điện tử), blockchain và AI có thể được sử dụng để nâng cao hiệu quả của quy trình số hóa.

4.2. Phân Tích Dữ Liệu và Ra Quyết Định Tín Dụng Thông Minh Eximbank

Sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu giúp Eximbank đánh giá rủi ro tín dụng một cách chính xác hơn. Dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm báo cáo tài chính, lịch sử tín dụng, thông tin thị trường và mạng xã hội, có thể được phân tích để dự đoán khả năng trả nợ của khách hàng. Các thuật toán AI và machine learning có thể được sử dụng để xây dựng các mô hình dự đoán tín dụng, giúp Eximbank đưa ra các quyết định tài trợ thông minh và giảm thiểu rủi ro.

V. Bài Học Kinh Nghiệm Quốc Tế Phát Triển Tài Trợ Xuất Khẩu

Nghiên cứu kinh nghiệm của các quốc gia khác trong lĩnh vực tài trợ xuất khẩu giúp Eximbank học hỏi và áp dụng các mô hình thành công. Các quốc gia như Hàn Quốc, Singapore và Malaysia đã xây dựng các hệ thống tài trợ xuất khẩu hiệu quả, với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ và các tổ chức tài chính. Việc phân tích các yếu tố thành công của các quốc gia này giúp Eximbank xác định các giải pháp phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

5.1. Mô Hình Tài Trợ Xuất Khẩu của Hàn Quốc và Singapore

Hàn Quốc và Singapore có các mô hình tài trợ xuất khẩu tiên tiến, với sự tham gia của các ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng xuất khẩu và chính phủ. Các mô hình này tập trung vào việc cung cấp các sản phẩm tài chính đa dạng, giảm thiểu rủi ro và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế. Chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chính sách, cung cấp bảo lãnh và hỗ trợ vốn cho các tổ chức tài chính.

5.2. Bài Học về Hợp Tác Công Tư PPP trong Tài Trợ Xuất Khẩu

Hợp tác công tư (PPP) là một hình thức hiệu quả để phát triển tài trợ xuất khẩu. Chính phủ có thể hợp tác với các ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính để chia sẻ rủi ro và chi phí, đồng thời tận dụng kinh nghiệm và nguồn lực của các bên. PPP có thể được sử dụng để xây dựng các quỹ bảo lãnh tín dụng, các chương trình hỗ trợ lãi suất và các dự án phát triển hạ tầng phục vụ xuất khẩu.

VI. Kết Luận và Tương Lai Tài Trợ Xuất Khẩu tại Eximbank

Tài trợ xuất khẩu tại Eximbank đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam. Để nâng cao hiệu quả hoạt động, Eximbank cần tiếp tục đa dạng hóa sản phẩm, cải thiện quy trình, tăng cường kiểm soát rủi ro và ứng dụng công nghệ số. Đồng thời, cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế và tăng cường hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước. Tương lai của tài trợ xuất khẩu tại Eximbank hứa hẹn nhiều tiềm năng phát triển, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế của Việt Nam.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Chính và Đề Xuất

Các giải pháp chính bao gồm đa dạng hóa sản phẩm, tăng cường kiểm soát rủi ro, ứng dụng công nghệ số, học hỏi kinh nghiệm quốc tế và tăng cường hợp tác công tư. Các đề xuất cụ thể bao gồm xây dựng các sản phẩm tài chính linh hoạt, sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để đánh giá rủi ro tín dụng, và thiết lập các quan hệ đối tác chiến lược với các tổ chức tài chính và các doanh nghiệp xuất khẩu.

6.2. Triển Vọng và Cơ Hội Phát Triển Tài Trợ Xuất Khẩu Eximbank

Triển vọng phát triển tài trợ xuất khẩu tại Eximbank là rất lớn, nhờ vào sự tăng trưởng của thương mại quốc tế, sự hội nhập sâu rộng của Việt Nam vào nền kinh tế thế giới, và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ. Các cơ hội phát triển bao gồm mở rộng thị trường, phát triển các sản phẩm mới, tận dụng các hiệp định thương mại tự do, và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ qua các thời kỳ, tăng từ mức đóng góp 26% GDP giai đoạn 1991-1995 lên 54% giai đoạn 2001-2005 và vượt ngưỡng 60% GDP vào năm 2007. Bước sang năm 2008, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa được Quốc hội đặt ra ở mức tăng 22% so với năm 2007, tương ứng kim ngạch đạt 58,60 tỷ USD. Đóng góp vào thành tựu này là nỗ lực của hơn 16.000 doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu trên toàn quốc. Tuy nhiên, áp lực lạm phát tăng cao trong năm 2008 đã buộc Ngân hàng Nhà nước áp dụng chính sách thắt chặt tiền tệ, giới hạn tăng trưởng tín dụng toàn ngành ở mức tối đa 30% thông qua việc tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc, phát hành tín phiếu bắt buộc và nâng lãi suất cơ bản.

Hệ quả là mặt bằng lãi suất cho vay thương mại tăng vọt, gây áp lực tài chính nghiêm trọng lên khối doanh nghiệp xuất khẩu. Thực tế ghi nhận khoảng 66,7% (tương đương 2/3) trong tổng số 16.000 doanh nghiệp xuất khẩu là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hoạt động phụ thuộc chủ yếu vào nguồn vốn vay ngân hàng nhưng lại thiếu tài sản bảo đảm đạt chuẩn. Trong khi đó, các ngân hàng thương mại siết chặt điều kiện giải ngân do quan ngại rủi ro thanh toán quốc tế và khó khăn thanh khoản đầu năm 2008.

Trước bối cảnh cấp bách đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh tế Tài chính - Ngân hàng tập trung nghiên cứu đề tài mở rộng tài trợ xuất khẩu tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xuất Nhập Khẩu Việt Nam (Eximbank). Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng tín dụng xuất khẩu tại Eximbank trong giai đoạn 2005 đến tháng 9/2008, nhận diện các nút thắt rủi ro và đề xuất hệ thống giải pháp cung ứng dịch vụ trọn gói. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, giúp Eximbank gia tăng tỷ trọng thu nhập từ nghiệp vụ tài sản có (vốn chiếm khoảng 55% tổng thu nhập ngân hàng) và cân bằng cán cân thanh toán ngoại tệ xuất nhập khẩu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết Lợi thế so sánh của David Ricardo và Lý thuyết Lợi thế cạnh tranh quốc gia của Michael Porter nhằm luận giải động lực tăng trưởng xuất khẩu của các quốc gia đang phát triển. Đồng thời, nghiên cứu kết hợp Lý thuyết Quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại để phân tích cơ chế trung gian tài chính trong thương mại quốc tế. Khung lý thuyết tập trung vào 4 khái niệm và nghiệp vụ trọng tâm:

1. Tài trợ vốn lưu động trước khi giao hàng: Hình thức cấp tín dụng ngắn hạn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thu mua, chế biến hàng xuất khẩu với tỷ lệ tài trợ phổ biến từ 70% đến 80% giá trị hợp đồng ngoại thương.
2. Chiết khấu chứng từ hàng xuất khẩu: Nghiệp vụ tài trợ sau khi giao hàng, trong đó ngân hàng ứng trước tiền dựa trên bộ chứng từ thanh toán theo phương thức Thư tín dụng (L/C) hoặc Nhờ thu kèm chứng từ (D/P), phân định rõ giữa chiết khấu có truy đòi và miễn truy đòi.
3. Bảo lãnh xuất khẩu: Công cụ tài trợ phi tín dụng giúp nâng cao uy tín nhà xuất khẩu, bao gồm bảo lãnh dự thầu (chiếm 2% đến 5% giá trị gói thầu), bảo lãnh tiền ứng trước và bảo lãnh thực hiện hợp đồng (chiếm 5% đến 10% giá trị hợp đồng).
4. Bao thanh toán quốc tế (Factoring): Hoạt động mua lại các khoản phải thu thương mại chưa đến hạn theo quy chuẩn của Hiệp hội Bao thanh toán Quốc tế (FCI), yêu cầu định chế tài chính thành viên duy trì mức vốn chủ sở hữu tối thiểu 2.000.000 USD và đóng phí gia nhập ban đầu 23.000 EUR.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thống kê hoạt động tín dụng và thanh toán quốc tế của Eximbank trong giai đoạn 4 năm từ 2005 đến ngày 30/09/2008, kết hợp với các văn bản điều hành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Về dữ liệu sơ cấp, tác giả tiến hành điều tra khảo sát với quy mô cỡ mẫu gồm 118 doanh nghiệp xuất khẩu đang duy trì quan hệ giao dịch thanh toán và tín dụng thường xuyên tại Eximbank. Phương pháp chọn mẫu được áp dụng là chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào nhóm khách hàng doanh nghiệp thuộc các ngành hàng xuất khẩu chủ lực như thủy hải sản, nông sản và dệt may. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này xuất phát từ yêu cầu cần đánh giá chân thực mức độ hài lòng của khách hàng về lãi suất, thủ tục giải ngân và các công cụ bảo hiểm rủi ro, từ đó làm căn cứ kiểm chứng thực tiễn cho các mô hình lý thuyết. Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian đối với các chỉ tiêu tài chính và phân tích định tính dựa trên kết quả khảo sát thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng hoạt động tài trợ tín dụng xuất khẩu tại Eximbank giai đoạn 2005 - 9 tháng đầu năm 2008 chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Tăng trưởng vượt bậc về quy mô vốn chủ sở hữu: Sau giai đoạn tái cơ cấu đặc biệt (2000-2005) theo Quyết định số 575/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Eximbank đã phục hồi mạnh mẽ. Tính đến ngày 30/09/2008, vốn điều lệ của ngân hàng đạt 4.248 tỷ đồng (tăng gấp 84,9 lần so với mức 50 tỷ đồng khi mới thành lập năm 1989) và tổng vốn chủ sở hữu vượt mốc 12.000 tỷ đồng. Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn bình quân giai đoạn 2001-2005 đạt 27%/năm, tạo nguồn lực tài chính dồi dào cho các gói tín dụng xuất khẩu.
• Kiểm soát chất lượng tín dụng an toàn: Trái ngược với giai đoạn khủng hoảng 1997-2000 khi tỷ lệ nợ khó đòi lên tới 80% tổng dư nợ do tập trung vào bất động sản và phân bón, giai đoạn 2005-2007 Eximbank đã kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn luôn duy trì ở mức dưới 1%. Tốc độ tăng trưởng tín dụng bình quân 5 năm đạt 24%/năm.
• Đột phá trong các gói sản phẩm tín dụng chuyên biệt: Từ tháng 7/2008, Eximbank triển khai chương trình tài trợ vốn vay bằng VND với lãi suất ưu đãi 7,5%/năm kèm cam kết bảo hiểm tỷ giá, thấp hơn đáng kể so với mức lãi suất thị trường 18% đến 20%/năm. Bên cạnh đó, ngân hàng áp dụng mức lãi suất chiết khấu ngoại tệ USD ưu đãi 6,6%/năm và tung ra gói cho vay thu mua không cần tài sản bảo đảm với hạn mức cấp vốn tối đa 80% trị giá hợp đồng L/C đối với các doanh nghiệp đạt doanh số xuất khẩu từ 500.000 USD/năm trở lên.
• Sự mất cân đối trong cơ cấu doanh số thanh toán ngoại tệ: Mặc dù doanh số thanh toán xuất khẩu tăng trưởng tốt, cán cân thanh toán quốc tế tại Eximbank vẫn nghiêng lệch về phía nhập khẩu, dẫn đến áp lực thiếu hụt nguồn cung ngoại tệ phục vụ thanh toán nhập khẩu trong các giai đoạn biến động tỷ giá.

Thảo luận kết quả

Thành công trong việc mở rộng mạng lưới với 34 chi nhánh và hơn 50 phòng giao dịch cùng mối quan hệ đại lý với hơn 800 ngân hàng tại 80 quốc gia đã tạo đòn bẩy lớn cho Eximbank. Tuy nhiên, việc mở rộng tài trợ trước giao hàng còn gặp rào cản do các quy định khắt khe về điều kiện nhà xưởng phải đáp ứng tối thiểu 50% lượng hàng xuất khẩu và thời hạn vay khống chế không quá 12 tháng.

So sánh với công trình nghiên cứu của tác giả Võ Công Dũ (năm 2008) về tín dụng xuất khẩu tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) - vốn hoạt động theo cơ chế hỗ trợ phi lợi nhuận của Nhà nước, mô hình của Eximbank là một ngân hàng thương mại cổ phần tự chủ tài chính. Do đó, bài toán mở rộng tài trợ tại Eximbank gắn liền với áp lực bù đắp chi phí vốn và kiểm soát biên độ lãi suất. Các phát hiện nghiên cứu được minh chứng rõ nét khi trình bày thông qua hệ thống dữ liệu: Bảng 2.1 (Chi tiết cơ cấu nguồn vốn Eximbank qua các năm) và Biểu đồ 2.2 (Tốc độ tăng trưởng dư nợ tài trợ tín dụng xuất khẩu giai đoạn 2005-2008), giúp làm sáng tỏ mối liên hệ giữa năng lực vốn tự có với khả năng cung ứng hạn mức tín dụng xuất khẩu ngắn hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy mạnh hoạt động tài trợ xuất khẩu trong giai đoạn 2008-2010, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Mở rộng hạn mức cấp tín dụng linh hoạt theo chuỗi giá trị: Khối Khách hàng Doanh nghiệp của Eximbank cần nâng mức tài trợ cho vay thu mua không tài sản bảo đảm từ 80% lên 85% giá trị L/C đối với các doanh nghiệp có lịch sử thanh toán minh bạch và kim ngạch xuất khẩu trên 1.000.000 USD/năm. Thời gian triển khai ngay trong Quý 1/2009 với mục tiêu tăng trưởng dư nợ tài trợ xuất khẩu thêm 25% mỗi năm.
2. Phát triển sản phẩm bao thanh toán quốc tế và dịch vụ trọn gói: Hội sở Eximbank cần chủ động hoàn tất các thủ tục gia nhập Hiệp hội Bao thanh toán Quốc tế (FCI), duy trì mức doanh số Factoring tối thiểu 5.000.000 EUR trong 3 năm đầu. Đồng thời, kết hợp cung cấp dịch vụ tư vấn L/C miễn phí để thu hút dòng tiền ngoại tệ về tài khoản tiền gửi tại Eximbank.
3. Đa dạng hóa công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá và lãi suất: Phòng Kinh doanh Tiền tệ cần thiết kế các gói hợp đồng kỳ hạn (Forward) và hợp đồng quyền chọn (Option) với mức phí ưu đãi giảm 15% cho khách hàng cam kết chuyển giao 100% nguồn thu ngoại tệ từ L/C và D/P qua ngân hàng, giúp doanh nghiệp ổn định biên lợi nhuận trước biến động tỷ giá.
4. Kiến nghị hỗ trợ cơ chế từ Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ: Đề xuất Ngân hàng Nhà nước gia tăng hạn mức tái chiết khấu chứng từ xuất khẩu thêm 10% đến 15% cho các ngân hàng có tỷ trọng tài trợ ngoại thương lớn như Eximbank. Đồng thời, kiến nghị Bộ Tài chính sớm thành lập Quỹ Bảo lãnh Tín dụng Xuất khẩu Quốc gia nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ giải quyết bài toán thiếu tài sản thế chấp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật đa chiều cho 4 nhóm đối tượng:

• Ban Lãnh đạo và Nhà quản trị Ngân hàng Thương mại: Cung cấp cơ sở khoa học để hoạch định chiến lược kinh doanh dịch vụ ngoại thương, hoàn thiện mô hình quản trị rủi ro tín dụng và tái cấu trúc sản phẩm tài trợ xuất nhập khẩu sau khủng hoảng.
• Cán bộ Tín dụng và Chuyên viên Thanh toán Quốc tế: Nắm vững quy trình nghiệp vụ thẩm định hồ sơ vay vốn thu mua hàng xuất khẩu, kỹ thuật kiểm tra tính hợp lệ của bộ chứng từ L/C, D/P và phương pháp thiết lập hạn mức chiết khấu chứng từ tối đa 30 đến 90 ngày.
• Chủ doanh nghiệp và Giám đốc Tài chính Doanh nghiệp Xuất khẩu: Hiểu rõ các tiêu chí cấp tín dụng không tài sản bảo đảm, tận dụng các gói vay ưu đãi lãi suất 7,5%/năm và các giải pháp phòng vệ tỷ giá để tối ưu hóa chi phí vốn lưu động trong kinh doanh quốc tế.
• Học viên cao học và Giảng viên khối ngành Tài chính - Ngân hàng: Nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu thực chứng tại một định chế tài chính cụ thể, kết hợp kinh nghiệm thực tế từ các mô hình ngân hàng xuất nhập khẩu quốc tế như KEXIM Hàn Quốc và EXIM Thái Lan.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp xuất khẩu cần đáp ứng điều kiện gì để vay thu mua hàng xuất khẩu không cần tài sản bảo đảm tại Eximbank?
Doanh nghiệp phải có hợp đồng ngoại thương hợp lệ, sở hữu cơ sở nhà xưởng đáp ứng tối thiểu 50% khối lượng hàng xuất khẩu, duy trì kim ngạch xuất khẩu tối thiểu 500.000 USD trong năm gần nhất, không có nợ quá hạn tại các tổ chức tín dụng và cam kết bán lại toàn bộ nguồn ngoại tệ thu được cho Eximbank.

Gói tài trợ VND lãi suất 7,5%/năm kèm bảo hiểm tỷ giá của Eximbank vận hành như thế nào?
Doanh nghiệp được giải ngân vốn vay bằng VND với lãi suất ưu đãi 7,5%/năm nhưng cam kết trả nợ quy đổi theo tỷ giá cố định tại thời điểm nhận nợ. Eximbank cam kết mua lại ngoại tệ theo tỷ giá thỏa thuận kể cả khi tỷ giá thị trường giảm, giúp triệt tiêu rủi ro tỷ giá cho doanh nghiệp.

Thời hạn chiết khấu bộ chứng từ xuất khẩu tại Eximbank được quy định cụ thể ra sao?
Thời hạn chiết khấu tối đa là 30 ngày đối với L/C trả ngay thông thường (45 ngày với L/C chuyển nhượng), tối đa 90 ngày đối với L/C trả chậm và không quá 60 ngày đối với phương thức nhờ thu trả ngay (D/P) kèm điều kiện xuất trình đầy đủ vận đơn gốc qua ngân hàng.

Bài học kinh nghiệm lớn nhất từ mô hình Ngân hàng Xuất Nhập Khẩu Hàn Quốc (KEXIM) là gì?
KEXIM áp dụng linh hoạt tỷ lệ tài trợ trước giao hàng từ 75% đến 90% giá trị hợp đồng và triển khai mạnh mẽ dịch vụ bao thanh toán miễn truy đòi đối với các khoản phải thu từ 30 ngày đến 2 năm, giúp bảo vệ nhà xuất khẩu trước rủi ro phá sản của đối tác nhập khẩu.

Eximbank đã áp dụng biện pháp gì để duy trì tỷ lệ nợ quá hạn dưới 1% giai đoạn 2005-2007?
Ngân hàng siết chặt chính sách phê duyệt tín dụng từ Hội sở, kiểm soát dòng tiền thanh toán bằng cách buộc nguồn thu ngoại tệ phải chuyển về tài khoản mở tại Eximbank, đồng thời duy trì hoạt động kiểm toán nội bộ định kỳ sau giải ngân trực thuộc Hội đồng Quản trị.

Kết luận

• Xuất khẩu đóng vai trò trụ cột của nền kinh tế với tỷ trọng đóng góp vượt 60% GDP, đòi hỏi hệ thống ngân hàng thương mại phải đóng vai trò đòn bẩy cung ứng vốn kịp thời.
• Eximbank đã khẳng định sự hồi sinh ngoạn mục sau giai đoạn giám sát đặc biệt, nâng quy mô vốn điều lệ lên 4.248 tỷ đồng và kiểm soát nợ quá hạn dưới 1% trong suốt giai đoạn 2005-2007.
• Nghiệp vụ tài trợ xuất khẩu được đổi mới toàn diện với các sản phẩm tiên phong như cho vay không tài sản bảo đảm lên tới 80% giá trị L/C và gói tài trợ ưu đãi lãi suất 7,5%/năm.
• Luận văn xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện bao gồm mở rộng chuỗi sản phẩm Factoring, tối ưu công cụ phái sinh tiền tệ và đề xuất cơ chế tái chiết khấu từ Ngân hàng Nhà nước cho lộ trình 2008-2010.
• Kết quả khảo sát 118 khách hàng doanh nghiệp cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc cho quá trình nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng quốc tế tại Việt Nam.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng sau khi gia nhập WTO, các nhà quản trị ngân hàng thương mại và lãnh đạo doanh nghiệp xuất khẩu nên chủ động nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp tài trợ trọn gói được đề xuất trong luận văn nhằm tối ưu hóa chi phí tài chính và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận văn được trình bày theo ba chương: % Chương: Tổng quan về tài trợ tín dụng xuất khẩu tại ngân hàng thương mại. *% Chương: Thực trang hoạt động tài trợ tín dụng xuất khẩu tại Eximbank. % Chương: Một số biện pháp nhằm góp phần mở rộng tài trợ tín dụng xuất khẩu tại Eximbank. Nhận thức rằng đây là vấn để thời sự của năm 2008 trong khi thời gian nghiên cứu cũng như kiến thức có hạn nên không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định.

Rất mong nhận được ý kiến đóng góp và chỉ dẫn, trao đổi quý báu cha Quy Thay, Cô và các nhà khoa hoc quan tâm đến để tài này để luận văn được hoàn thiện hơn. Tôi xin bày tỏ lòng cám ơn tới người hướng dẫn khoa học PGS-TS Ngô Hướng đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi hoàn thành bản luận văn này. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn đến tập thể các thầy, cô Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hỗ Chí Minh đã cung cấp cho tôi những kiến thức quý báu và bổ ích trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Xin cám ơn Ban lãnh đạo Eximbank, bạn bè và đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành luận văn này.

CHƯƠNGI TỔNG QUAN VỀ TÀI TRỢ XUẤT KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THUONG MAI 1.1 VAI TRÒ CỦA XUẤT KHẨU ĐỐI VỚI NÊN KINH TẾ: 1.1 Vai trò của xuất khẩu đối với nền kinh tế: Xuất khẩu là việc hàng hóa và dịch vụ sản xuất trong nước được đem đi tiêu thụ ở nước ngoài. Xuất khẩu là một hoạt động kinh tế đối ngoại cơ bản, là phương tiện thúc đẩy nên kinh tế phát triển. Xuất khẩu có vai trò cực kỳ quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế, cụ thể như sau: 1.111 Xuất khẩu góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển: | Xuất khẩu góp phân chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thông qua hoạt động xuất khẩu các quốc gia hướng sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo mục tiêu đã vạch ra. Các ngành sản xuất hàng xuất khẩu tạo điều kiện cho các ngành khác có cơ hội phát triển thuận lợi.

Chẳng hạn, khi phát triển ngành đệt may xuất khẩu tạo cơ hội cho phát triển các ngành xuất khẩu nguyên liệu như bông hay thuốc nhuộm. Sự phát triển của ngành công nghiệp chế biến thực phẩm xuất khẩu kéo theo sự phát triển của ngành công nghiệp sản xuất thiết bị chế biến. Xuất khẩu giúp cho việc gia tăng nhu cầu sản xuất, kinh doanh ở những ngành liên quan khác. Xuất khẩu tạo ra khả nãng mở rộng thị trường tiêu thụ, giúp cho sản xuất ổn định và kinh tế phát triển.

Xuất khẩu tạo điều kiện mở rộng khả năng cung cấp đầu vào cho sản xuất, nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Thông qua cạnh tranh trong xuất khẩu, buộc các doanh nghiệp không ngừng cải tiến sản xuất, tìm ra những cách thức kinh doanh sao cho hiệu quả, giảm chỉ phí và tăng năng suất.2 Xuất khẩu tạo nguôn vốn ngoại tệ cho nền kinh tế: 6 hệu phục Để nhập khẩu máy móc, thiết bị, công nghệ hiện đại, nguyên vật vụ cho sẵn xuất, hàng hóa tiêu dùng mà trong nước chưa sản xuất được thì cần phải có nguồn ngoại tệ lớn để thực hiện. Nguồn vốn ngoại tệ chủ yếu từ các nguồn: xuất khẩu, đầu tư nước ngoài, vay vốn, viện trợ, thu từ hoạt động du lịch, ngoại tệ thu về các dịch vụ có thu ngoại tệ, xuất khẩu lao động.Trong đó, nguồn từ hoạt động xuất khẩu là nguồn chủ yếu để đáp ứng nhu cầu ngoại tệ cho nền kinh tế, cải 1.3 Xuất khẩu có tác động tích cực đến giải quyết công ăn việc làm và thiện đời sống nhân dân: Xuất khẩu gia tăng sẽ tạo thêm công ăn việc làm trong nền kinh tế, nhất là trong ngành sản xuất hàng hóa xuất khẩu. Chính các ngành sản xuất hàng xuất khẩu thu bút hàng triệu lao động vào làm việc với thu nhập không thấp.

làm Xuất khẩu cũng làm tăng nguồn thu nhập quốc dân, từ đó tác động tăng tiêu dùng nội địa. Xuất khẩu còn tạo ra nguôn vốn để nhập khẩu vật phẩm thêm các tiêu dùng thiết yếu phục vụ đời sống và đáp ứng ngày càng phong phú nhu cầu tiêu đùng của nhân dân. Quan trọng hơn cả xuất khẩu tác động trực tiếp đến sản xuất làm cho cả ngành quy mô lẫn tốc độ sản xuất tăng lên, các ngành nghề cũ được khôi phục, nhiều nghề mới ra đời, sự phân công lao động mới đòi hỏi lao động được sử dụng hơn, năng suất lao động cao và đời sống nhân dân được cải thiện.4 Xuất khẩu là cơ sở mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đốt ngoại: nhau. Xuất khẩu và các quan bệ kinh tế đối ngoại có tác động qua lại lẫn mở rộng vận Chẳng hạn, hoạt động xuất khẩu thúc đẩy quan hệ tín dụng, đầu tư, kiện mở tải quốc tế.Mặt khác, chính các quan hệ kinh tế đối ngoại này tạo điều rộng hoạt động xuất khẩu.2 — Các yếu tố tác động đến xuất khẩu hàng hóa: nhiều yếu Quá trình xuất khẩu hàng hóa của một quốc gia phụ thuộc vào tố, trong đó có các yếu tố cơ bản sau: 1.1 Lợi thế cạnh tranh quốc gia: Trong một thế giới ngày càng tự do hóa thương mại, chiến lược phát triển kinh tế của từng ngành kinh tế, từng quốc gia cần tập trung vào việc tạo ra, duy trì và phát triển lợi thế cạnh tranh của quốc gia phù hợp với đặc điểm riêng, trình độ phát triển của thị trường và trình độ của nên kinh tế, của từng ngành kinh tế.

Lợi thế cạnh tranh quốc gia của mỗi nước là kết quả tổng hợp của lợi thế cạnh tranh của những ngành kinh tế chủ lực cấu thành nền kinh tế của đất nước chung đó. Các ngành kinh tế đó có quan hệ với nhau và với môi trường kinh tế ngành của quốc gia. Trung tâm Thương mại Quốc tế chia quá trình phát triển mỗi (ii) kinh tế thành ba giai đoạn lớn đó là: () giai đoạn dựa vào tài nguyên sẵn có, quản lý. giai đoạn dựa vào đầu tư và G11) giai đoạn dựa vào đổi mới công nghệ và giai đoạn Tương ứng với mỗi giai đoạn là một trình độ của tư duy quản lý.

Mỗi dựa vào các yếu tố chủ yếu khác nhau và ứng với các nhóm thách thức khác nhau. Ở nhiều nước đang phát triển như Việt Nam, các nguồn lực tự nhiên và lao động rẻ có thể tận dụng để nâng cao lợi thế cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn phát triển ban đầu. Có thể thấy rõ lợi thế của Việt Nam hiện nay là xuất khẩu các nguồn tài nguyên thiên nhiên như dầu mỏ, than, khoáng sản. và các mặt hàng nông lâm, thủy hải sản.

Xuất khẩu thời gian qua chủ yếu dựa vào khai thác lợi xây thế so sánh sẵn có mà chưa khai thác được lợi thế cạnh tranh thông qua việc dựng các ngành công nghiệp có mối liên kết chặt chẽ với nhau để hình thành chuỗi giá trị gia tăng xuất khẩu lớn hơn.2 Chính sách ngoại thương: thương Trong nền kinh tế thị trường, nhiệm vụ cơ bản của chính sách ngoại doanh trên thị là tạo mọi điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp được tự do kinh định trường trong nước và nước ngoài nhằm tăng trưởng kinh tế quốc dan theo chính sách hướng đã vạch ra. Trong quá trình phát triển kinh tế của mỗi nước, thuộc vào những ngoại thương theo những xu hướng và hình thức khác nhau, phụ § điều kiện kinh tế, lịch sử cụ thể. Cho đến nay, chính sách ngoại thương của các nước đều gồm hai xu hướng: bảo hộ và tự do buôn bán. Ở Việt Nam, Nhà nước có chính sách khuyến khích mạnh mẽ mọi thành phần kinh tế tham gia sẵn xuất, kinh đoanh xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ.

Nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển những sản phẩm hàng hóa dịch vụ có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế; giảm mạnh xuất khẩu các sản phẩm thô và sơ chế, tăng nhanh tỷ trọng sản phẩm chế biến và tỷ lệ nội địa hóa trong sản phẩm; nâng dan tỷ trọng sản phẩm có hàm lượng trí tuệ và công nghệ cao. Khuyến khích sử dụng thiết bị, hàng hóa sẵn xuất trong nước. Tăng nhanh kim ngạch xuất khẩu, tiến tới cân bằng xuất nhập. Thực hiện chính sách bảo hộ có lựa chọn, có thời hạn đối với sản phẩm sản xuất trong nước.3 Chính sách tài chính: Chính sách tài chính có ý nghĩa quan trọng đối với việc làm tăng năng lực sản xuất và xuất khẩu, tạo nên lợi thế cạnh tranh của một quốc gia.

Do vậy, hầu hết các nước đều dùng biện pháp này để đẩy mạnh xuất khẩu. Có nhiều biện pháp thực hiện chính sách tài chính hỗ trợ xuất khẩu, cơ bản có một số biện pháp sau: - Tín dụng tài trợ xuất khẩu: để thực hiện chính sách đẩy mạnh xuất khẩu Chính Phủ các nước xây dựng chính sách tín dụng tài trợ xuất khẩu. Cơ quan để thực hiện chính sách tài trợ xuất khẩu này gồm các NHTM và cơ quan thực hiện chính sách của Chính Phú. Hầu hết các nước đều khuyến khích xuất khẩu bằng nhiều công cụ khác nhau, trong đó lãi suất là một công cụ truyền thống và mang lại hiệu quả.

Để khuyến khích xuất khẩu thông qua lãi suất, các NHTM thường áp dụng mức lãi suất tài trợ xuất khẩu thấp hơn mức lãi suất thị trường để thu hút nguồn vốn ngoại tệ từ xuất khẩu. Hơn nữa, một số nước hình thành ngân hàng xuất nhập khẩu chuyên trợ giúp và khuyến khích xuất khẩu thông qua công cụ lãi suất và các công cụ khác. Ở Việt Nam, Ngân hàng xuất nhập khẩu Việt Nam “4 ` z “A ’ 2 A a ^ a” A + tA 9 cũng thực hiện chức năng tài trợ xuất nhập khẩu nhưng không phải là ngân hàng của Chính Phủ chuyên trợ giúp doanh nghiệp xuất khẩu như các các nước khác. - Chính sách về tỷ giá hối đoái: tỷ giá hối đoái và chính sách tỷ giá hối đoái là nhân tố quan trọng thực hiện chiến lược đẩy mạnh xuất khẩu.

Khi tỷ giá thay đổi sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động xuất khẩu. Để đẩy mạnh và khuyến khích xuất khẩu nhiều quốc gia thực hiện phá giá đồng tiền của nước mình (giảm giá đồng tiên) làm cho tỷ giá hối đoái thực tế giảm. - Thuế xuất khẩu và ưu đãi về thuế: để đẩy mạnh xuất khẩu các nước áp dụng thuế xuất khẩu đối với rất ít mặt hàng. Đánh thuế xuất khẩu cao vào những san phẩm không chế biến và thấp hơn hoặc không đánh thuế vào các sẵn phẩm đã chế biến.