Luận Văn Thạc Sĩ Về Tái Thẩm Trong Tố Tụng Dân Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls tái thẩm trong tố tụng dân sự việt nam chuyên ngành luật dân sự và tố tụng dân sự 60380103, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Mai Hồng Anh
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Ngọc Khánh
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự Và Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Tái Thẩm Trong Tố Tụng Dân Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÁI THẨM TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ
• 1.1. Khái niệm tái thẩm dân sự
• 1.2. Đặc điểm của tái thẩm
• 1.3. Ý nghĩa của tái thẩm trong tố tụng dân sự
• 1.3.1. Ý nghĩa pháp lý của tái thẩm
• 1.3.2. Ý nghĩa chính trị của tái thẩm
• 1.3.3. Ý nghĩa xã hội của tái thẩm
• 1.4. Sự hình thành và phát triển của các quy định về tái thẩm trong pháp luật Việt Nam
• 1.4.1. Sự hình thành và phát triển của tái thẩm trong Luật tổ chức Tòa án nhân dân
• 1.4.2. Sự hình thành và phát triển của những quy định về tái thẩm trong các văn bản quy phạm pháp luật khác
• 1.5. Tái thẩm theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự một số nước trên thế giới
• 1.5.1. Liên bang Nga
• 1.5.2. Cộng hòa Pháp
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ TÁI THẨM
• 2.1. Tính chất của tái thẩm
• 2.2. Kháng nghị theo thủ tục tái thẩm dân sự
• 2.2.1. Căn cứ kháng nghị theo thủ tục tái thẩm
• 2.2.2. Người có thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục tái thẩm
• 2.2.3. Đối tượng kháng nghị theo thủ tục tái thẩm
• 2.2.4. Thời hạn kháng nghị, thay đổi, bổ sung và rút kháng nghị theo thủ tục tái thẩm
• 2.3. Hình thức kháng nghị và gửi quyết định kháng nghị
• 2.4. Xét xử tái thẩm
• 2.4.1. Thẩm quyền tái thẩm
• 2.4.2. Hội đồng tái thẩm
• 2.4.3. Những người tham gia phiên tòa tái thẩm
• 2.4.4. Chuẩn bị phiên tòa tái thẩm
• 2.4.5. Thủ tục tiến hành phiên tòa tái thẩm
• 2.4.6. Phạm vi xét xử tái thẩm
• 2.4.7. Thẩm quyền của Hội đồng tái thẩm
• 2.4.8. Quyết định tái thẩm
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THI HÀNH VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÁI THẨM TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM
• 3.1. Thực tiễn thi hành quy định của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam về tái thẩm
• 3.2. Công tác giải quyết đơn đề nghị xem xét lại bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục tái thẩm
• 3.3. Công tác kháng nghị theo thủ tục tái thẩm
• 3.4. Thực tiễn hoạt động xét xử tái thẩm
• 3.5. Kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả tái thẩm trong tố tụng dân sự Việt Nam
• 3.5.1. Một số kiến nghị về lập pháp
• 3.5.2. Một số kiến nghị về thực hiện chế định tái thẩm
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về tái thẩm trong tố tụng dân sự Việt Nam

Tái thẩm là một trong những thủ tục quan trọng trong hệ thống pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam. Thủ tục này cho phép xem xét lại các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật khi phát hiện ra những tình tiết mới có thể làm thay đổi nội dung của bản án. Điều này không chỉ đảm bảo tính công bằng trong xét xử mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan. Tái thẩm được quy định trong Bộ luật tố tụng dân sự và đã trải qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu của xã hội.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của tái thẩm

Tái thẩm được hiểu là việc xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Đặc điểm của tái thẩm là chỉ áp dụng cho những bản án, quyết định đã có hiệu lực và có thể bị kháng nghị khi phát hiện tình tiết mới. Điều này giúp đảm bảo rằng các quyết định của Tòa án luôn phản ánh đúng thực tế khách quan của vụ án.

1.2. Ý nghĩa của tái thẩm trong hệ thống pháp luật

Tái thẩm không chỉ là một thủ tục pháp lý mà còn thể hiện nguyên tắc công bằng trong tố tụng dân sự. Nó giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên, đồng thời nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp. Việc thực hiện tái thẩm cũng góp phần hoàn thiện quy trình xét xử, đảm bảo rằng mọi bản án đều được xem xét một cách công bằng và khách quan.

II. Vấn đề và thách thức trong quy trình tái thẩm

Mặc dù tái thẩm là một thủ tục quan trọng, nhưng thực tiễn áp dụng vẫn gặp nhiều thách thức. Nhiều bản án, quyết định đã có hiệu lực nhưng vẫn bị khiếu nại do những thiếu sót hoặc sai lầm. Điều này dẫn đến tình trạng quá tải cho các cơ quan tư pháp và làm giảm hiệu quả của quy trình tái thẩm.

2.1. Những khó khăn trong việc kháng nghị tái thẩm

Khó khăn lớn nhất trong quy trình tái thẩm là việc xác định căn cứ kháng nghị. Nhiều trường hợp, các tình tiết mới không được phát hiện kịp thời, dẫn đến việc không thể kháng nghị. Điều này làm giảm tính hiệu quả của tái thẩm và gây bức xúc trong dư luận.

2.2. Tình trạng quá tải trong giải quyết đơn kháng nghị

Sự gia tăng đơn kháng nghị tái thẩm đã tạo ra áp lực lớn cho các Tòa án. Nhiều vụ án kéo dài, không đáp ứng được yêu cầu của người dân. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên mà còn làm giảm uy tín của hệ thống tư pháp.

III. Phương pháp và quy trình tái thẩm trong tố tụng dân sự

Quy trình tái thẩm được quy định rõ ràng trong Bộ luật tố tụng dân sự. Các bước trong quy trình này bao gồm việc tiếp nhận đơn kháng nghị, xem xét các tình tiết mới và quyết định của Hội đồng tái thẩm. Việc thực hiện đúng quy trình sẽ đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong xét xử.

3.1. Quy trình tiếp nhận và xử lý đơn kháng nghị

Khi nhận được đơn kháng nghị, Tòa án sẽ tiến hành xem xét các tài liệu, chứng cứ liên quan. Nếu đủ căn cứ, Hội đồng tái thẩm sẽ tiến hành xét xử lại vụ án. Quy trình này cần được thực hiện một cách nghiêm túc để đảm bảo quyền lợi của các bên.

3.2. Vai trò của Hội đồng tái thẩm trong xét xử

Hội đồng tái thẩm có vai trò quan trọng trong việc xem xét lại các bản án, quyết định đã có hiệu lực. Họ sẽ đánh giá các tình tiết mới và quyết định xem có cần thiết phải sửa đổi bản án hay không. Quyết định của Hội đồng tái thẩm sẽ có giá trị pháp lý cao và ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của các bên.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tái thẩm

Thực tiễn thi hành quy định về tái thẩm đã cho thấy nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Nghiên cứu về tái thẩm cần được tiếp tục để hoàn thiện các quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác xét xử.

4.1. Kết quả thực tiễn trong việc áp dụng tái thẩm

Nhiều vụ án đã được giải quyết thành công thông qua thủ tục tái thẩm, giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vụ án chưa được giải quyết triệt để, dẫn đến tình trạng khiếu nại kéo dài.

4.2. Đề xuất cải cách quy trình tái thẩm

Cần có những cải cách cụ thể trong quy trình tái thẩm để nâng cao hiệu quả. Việc đào tạo nâng cao năng lực cho các thẩm phán và cán bộ tư pháp cũng là một yếu tố quan trọng để cải thiện tình hình.

V. Kết luận và tương lai của tái thẩm trong tố tụng dân sự

Tái thẩm là một phần không thể thiếu trong hệ thống pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam. Việc hoàn thiện quy trình tái thẩm sẽ góp phần nâng cao chất lượng xét xử và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân. Tương lai của tái thẩm cần được nghiên cứu và cải cách để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.

5.1. Tầm quan trọng của tái thẩm trong bảo vệ quyền lợi

Tái thẩm không chỉ là một thủ tục pháp lý mà còn là một công cụ quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên. Việc thực hiện tái thẩm một cách hiệu quả sẽ giúp nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp.

5.2. Định hướng phát triển tái thẩm trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và cải cách quy trình tái thẩm để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và xử lý đơn kháng nghị cũng là một hướng đi cần được xem xét.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chế định tái thẩm trong tố tụng dân sự giữ vai trò như một cơ chế bảo hiến và kiểm soát tư pháp đặc biệt, bảo đảm tính đúng đắn tuyệt đối của các phán quyết đã có hiệu lực pháp luật khi phát sinh tình tiết mới mang tính chất quyết định. Thực tiễn áp dụng pháp luật giai đoạn 2011–2016 ghi nhận tỷ lệ đơn khiếu nại, đề nghị xem xét lại bản án dân sự tăng trung bình từ 12% đến 18% mỗi năm tại các cơ quan tư pháp trung ương. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc giải quyết xung đột giữa tính ổn định của bản án đã có hiệu lực và yêu cầu bảo vệ công lý khách quan khi xuất hiện những chứng cứ, sự thật bị che khuất mà Tòa án không thể biết tại thời điểm xét xử.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa nền tảng lý luận về tái thẩm, làm rõ bản chất pháp lý phân biệt với giám đốc thẩm, đánh giá 04 căn cứ kháng nghị luật định và phân tích sự chuyển giao thẩm quyền theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014 và Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS) năm 2015. Phạm vi nghiên cứu khảo sát các dữ liệu thực tiễn tại Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các Tòa án cấp tỉnh trong giai đoạn từ khi thi hành BLTTDS năm 2004 (sửa đổi, bổ sung năm 2011) đến trước ngày 01/7/2016. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần hoàn thiện khung pháp lý và ước tính nâng cao hiệu suất xử lý đơn tái thẩm của hệ thống Tòa án lên khoảng 25% đến 30%, đồng thời giảm thiểu các vụ việc tồn đọng kéo dài qua nhiều năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết về pháp chế xã hội chủ nghĩa và học thuyết công lý tố tụng dân sự làm nền tảng phân tích. Hệ thống khái niệm then chốt được xây dựng chuẩn xác gồm:

• Tái thẩm dân sự: Thủ tục tố tụng đặc biệt xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị do phát hiện tình tiết mới làm thay đổi cơ bản nội dung vụ án.
• Tình tiết mới của vụ án: Sự kiện khách quan đã tồn tại trước khi Tòa án tuyên án nhưng các đương sự và Tòa án không biết và không thể biết được.
• Thẩm quyền kháng nghị tái thẩm: Quyền năng tư pháp đặc thù được trao cho người đứng đầu cơ quan Tòa án và Viện kiểm sát cấp cao, tối cao.
• Phạm vi xét xử tái thẩm: Giới hạn xem xét phần bản án, quyết định bị kháng nghị hoặc liên quan trực tiếp đến lợi ích công cộng, lợi ích của người thứ ba.

Nghiên cứu tham chiếu mô hình tố tụng của Liên bang Nga (Điều 392, 394 BLTTDS Nga với thời hạn yêu cầu 03 tháng) và Cộng hòa Pháp (Điều 595, 601 BLTTDS Pháp với thời hạn kháng cáo 02 tháng) để làm nổi bật tính tương thích quốc tế của pháp luật Việt Nam.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  KHUNG PHÂN TÍCH TÁI THẨM DÂN SỰ                        |
+-------------------------------------------------------------------------+
|  1. Nguyên tắc Pháp chế XHCN & Bảo vệ Công lý Khách quan                |
|  2. Hệ thống 04 Căn cứ Luật định (Điều 305 BLTTDS 2004 / 352 BLTTDS 2015)|
|  3. Quy trình: Thu thập chứng cứ -> Kháng nghị (01 năm) -> Xét xử       |
|  4. So sánh Quốc tế: Mô hình CH Pháp (02 tháng) & LB Nga (03 tháng)     |
+-------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, so sánh luật học, lịch sử lập pháp và phương pháp thống kê xã hội học pháp lý. Nguồn dữ liệu thực chứng gồm 150 hồ sơ vụ án dân sự có quyết định giải quyết tái thẩm và kháng nghị trong giai đoạn 2011–2016.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích (purposive stratified sampling) được áp dụng để khảo sát các nhóm tranh chấp phổ biến: tranh chấp quyền sử dụng đất (chiếm 55% mẫu khảo sát), tranh chấp thừa kế tài sản (chiếm 30% mẫu) và tranh chấp hợp đồng kinh doanh/vay nợ (chiếm 15% mẫu). Lý do lựa chọn phân tích định tính kết hợp định lượng trên tập mẫu này là nhằm đảm bảo tính đại diện cho cả 3 cấp xét xử (tối cao, cấp cao và cấp tỉnh), phản ánh chính xác các điểm nghẽn trong kỹ thuật thu thập và đánh giá chứng cứ mới của cơ quan tiến hành tố tụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích dữ liệu thực tế mang lại những phát hiện quan trọng:

• Sự nhầm lẫn phổ biến giữa căn cứ giám đốc thẩm và tái thẩm: Khoảng 42% đơn đề nghị của đương sự và kiến nghị của cơ quan thi hành án có sự nhầm lẫn giữa vi phạm tố tụng/thu thập chứng cứ chưa đầy đủ (thuộc giám đốc thẩm) với tình tiết khách quan mới xuất hiện (thuộc tái thẩm). Điển hình như vụ tranh chấp 5,3 ha đất lâm nghiệp tại tỉnh H, Tòa án chỉ dựa vào Sổ lâm bạ cũ mà không thẩm định thực địa, dẫn đến kiến nghị tái thẩm sai tính chất.
• Phân bổ không đồng đều giữa 04 căn cứ kháng nghị: Có tới 78,5% các quyết định kháng nghị tái thẩm tập trung vào căn cứ thứ nhất (mới phát hiện tình tiết quan trọng như di chúc tìm thấy sau nhiều năm, giấy tờ chuyển nhượng bị thất lạc). Căn cứ thứ hai (kết luận giám định/lời dịch giả mạo) chiếm khoảng 13,5%. Hai căn cứ còn lại (cán bộ tố tụng cố ý làm sai lệch hồ sơ hoặc bản án nền tảng bị hủy bỏ) chỉ chiếm dưới 8% do rào cản chứng minh trách nhiệm hình sự hoặc thủ tục hủy án liên đới rất phức tạp.
• Áp lực quá tải sau cải cách tổ chức Tòa án: Khi Luật Tổ chức TAND năm 2014 có hiệu lực, việc chuyển giao toàn bộ thẩm quyền kháng nghị và xét xử tái thẩm từ 63 Tòa án nhân dân cấp tỉnh về 03 Tòa án nhân dân cấp cao đã khiến số lượng hồ sơ tiếp nhận tại các TAND cấp cao tăng vọt trên 65% trong năm đầu tiên triển khai.
• Thời hạn giải quyết kháng nghị kéo dài: Mặc dù luật quy định thời hạn kháng nghị là 01 năm kể từ ngày người có thẩm quyền biết được căn cứ, thực tế có khoảng 38% vụ việc mất từ 14 đến 24 tháng để tiến hành xác minh thực địa và thu thập tài liệu bổ sung trước khi ban hành văn bản chính thức.

+----------------------------------------------------------------------+
|             CƠ CẤU NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH KHÁNG NGHỊ TÁI THẨM         |
+----------------------------------------------------------------------+
| [██████████████████████████████████████] Căn cứ 1: Tình tiết mới: 78.5% |
| [███████]                                Căn cứ 2: Giả mạo/Sai: 13.5%|
| [████]                                   Căn cứ 3 & 4: Khác: 8.0%    |
+----------------------------------------------------------------------+

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng nhầm lẫn xuất phát từ việc thiếu các văn bản hướng dẫn chi tiết về tiêu chí định lượng thế nào là "tình tiết làm thay đổi cơ bản nội dung vụ án". Các dữ liệu thực tiễn cho thấy xu hướng này có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cơ cấu căn cứ kháng nghị (như mô tả ở trên) và bảng thống kê đối chiếu thời gian thụ lý đơn thư trước và sau thời điểm BLTTDS năm 2015 có hiệu lực.

So với hệ thống tư pháp Liên bang Nga (nơi đương sự có quyền trực tiếp nộp đơn yêu cầu Tòa án đã xét xử sơ thẩm mở lại thủ tục tái thẩm trong 03 tháng), mô hình Việt Nam trao quyền kháng nghị độc quyền cho Chánh án và Viện trưởng Viện kiểm sát cấp cao/tối cao. Cơ chế này giúp sàng lọc kháng nghị tràn lan, song lại đặt gánh nặng xác minh chứng cứ lên các Thẩm tra viên và Kiểm sát viên, dẫn đến tình trạng chậm trễ trong xử lý đơn từ của công dân.

+----------------------------------------------------------------------------+
|         SO SÁNH THỜI HẠN VÀ CHỦ THỂ KHÁNG NGHỊ TÁI THẨM QUỐC TẾ            |
+---------------------+-----------------------+------------------------------+
| Quốc gia            | Thời hạn thực hiện    | Chủ thể có quyền yêu cầu     |
+---------------------+-----------------------+------------------------------+
| Việt Nam            | 01 năm                | Chánh án, Viện trưởng VKS    |
| Liên bang Nga       | 03 tháng              | Nguyên đơn, bị đơn, đương sự |
| Cộng hòa Pháp       | 02 tháng              | Đương sự, người đại diện     |
+---------------------+-----------------------+------------------------------+

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu lực thi hành chế định tái thẩm dân sự, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược:

• Ban hành Nghị quyết hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán TANDTC: Cơ quan ban hành là Tòa án nhân dân tối cao, tập trung giải thích tường minh khái niệm "tình tiết mới quan trọng" và phân định ranh giới cụ thể với lỗi thu thập chứng cứ của Tòa án cấp sơ thẩm. Mục tiêu giảm thiểu ít nhất 35% tỷ lệ đơn đề nghị bị phân loại sai thủ tục trong vòng 12 tháng kể từ khi ban hành.
• Hoàn thiện quy trình tiếp nhận và thu thập chứng cứ bổ sung: Triển khai cơ chế giao nộp chứng cứ theo Điều 330 BLTTDS năm 2015, quy định biểu mẫu điện tử và chuẩn hóa quy trình xác minh của Thẩm tra viên, Kiểm tra viên. Rút ngắn thời gian xử lý đơn từ mức trung bình 90 ngày xuống dưới 45 ngày vào giai đoạn 2018–2020.
• Tăng cường nguồn lực và biên chế cho Tòa án nhân dân cấp cao: TANDTC và VKSNDTC cần bổ sung khoảng 20% đến 25% nhân sự chuyên trách công tác giám đốc kiểm tra và tái thẩm cho 03 TAND cấp cao (Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh) nhằm giải quyết dứt điểm 90% các vụ án tồn đọng quá 01 năm.
• Thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành trong cung cấp hồ sơ địa chính: Bộ Tư pháp, TANDTC và Bộ Tài nguyên & Môi trường cần xây dựng quy chế phối hợp cung cấp thông tin quy hoạch, hồ sơ cấp đất trong thời hạn tối đa 15 ngày làm việc, giúp loại bỏ khoảng 40% các vướng mắc xác minh trong tranh chấp bất động sản tái thẩm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Thẩm phán, Thẩm tra viên Tòa án các cấp: Nắm vững tiêu chí định danh tình tiết mới, kỹ năng đánh giá chứng cứ hồi tố và phương pháp xử lý hồ sơ tái thẩm phức tạp trong thực tế xét xử.
• Kiểm sát viên, Kiểm tra viên Viện kiểm sát nhân dân: Sử dụng làm tài liệu tham chiếu chuyên sâu phục vụ công tác kiểm sát bản án có hiệu lực, kỹ năng phát hiện căn cứ kháng nghị và lập hồ sơ kiểm sát tái thẩm.
• Luật sư và Chuyên gia tư vấn pháp lý: Xây dựng chiến lược bảo vệ quyền lợi cho thân chủ, xác định chính xác thời điểm thu thập chứng cứ mới và kỹ thuật soạn thảo văn bản đề nghị kháng nghị tái thẩm đạt chuẩn.
• Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên cao học ngành Luật: Tài liệu học thuật tham khảo giá trị về luật so sánh, lịch sử lập pháp tố tụng dân sự Việt Nam và phương pháp luận nghiên cứu thực tiễn tư pháp.

Câu hỏi thường gặp

Tái thẩm khác biệt căn bản với giám đốc thẩm ở điểm cốt lõi nào?

Giám đốc thẩm nhằm khắc phục sai lầm, vi phạm pháp luật nghiêm trọng của Thẩm phán hoặc Hội đồng xét xử khi giải quyết vụ án. Ngược lại, tái thẩm được mở ra khi bản án đúng theo các chứng cứ đã có tại thời điểm xét xử, nhưng sau đó xuất hiện tình tiết khách quan mới làm thay đổi bản chất vụ án mà trước đó không ai có thể biết được.

Đương sự có quyền nộp tài liệu, chứng cứ mới sau khi bản án đã có hiệu lực không?

Theo Điều 330 BLTTDS năm 2015, đương sự hoàn toàn có quyền cung cấp tài liệu, chứng cứ mới cho người có thẩm quyền kháng nghị nếu chứng minh được tài liệu đó trước đây chưa được yêu cầu giao nộp, hoặc không thể giao nộp vì lý do chính đáng, hoặc là tình tiết mà đương sự hoàn toàn không thể biết trong quá trình giải quyết vụ án.

Ai là người có thẩm quyền ra quyết định kháng nghị tái thẩm theo luật hiện hành?

Thẩm quyền kháng nghị tái thẩm thuộc về Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao (đối với bản án của TAND cấp cao và các Tòa án khác khi cần thiết) và Chánh án TAND cấp cao, Viện trưởng VKSND cấp cao (đối với bản án của TAND cấp tỉnh, cấp huyện thuộc phạm vi lãnh thổ). Chánh án cấp tỉnh không còn thẩm quyền này.

Thời hạn kháng nghị theo thủ tục tái thẩm được tính như thế nào?

Thời hạn kháng nghị tái thẩm là 01 năm, được tính kể từ ngày người có thẩm quyền kháng nghị (Chánh án, Viện trưởng VKS) nhận được tin báo hoặc biết được căn cứ để kháng nghị theo quy định pháp luật. Khác với giám đốc thẩm, luật không giới hạn thời hạn nộp đơn đề nghị của đương sự kể từ ngày bản án có hiệu lực.

Hội đồng xét xử tái thẩm có quyền ra những phán quyết nào?

Căn cứ Điều 356 BLTTDS năm 2015, Hội đồng tái thẩm có quyền: không chấp nhận kháng nghị và giữ nguyên bản án, quyết định đã có hiệu lực; hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật để xét xử sơ thẩm lại theo thủ tục chung; hoặc hủy bản án, quyết định và đình chỉ giải quyết vụ án nếu có căn cứ luật định.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện quá trình phát triển của chế định tái thẩm từ Luật Tổ chức TAND năm 1960 đến BLTTDS năm 2015.
• Phân định rõ nét bản chất pháp lý và 04 căn cứ kháng nghị đặc thù giữa thủ tục tái thẩm và giám đốc thẩm.
• Nhận diện các điểm nghẽn thực tiễn về nhầm lẫn căn cứ kháng nghị (42%) và tình trạng quá tải hồ sơ tại Tòa án nhân dân cấp cao.
• Đề xuất 4 giải pháp đồng bộ về ban hành nghị quyết hướng dẫn, rút ngắn thời gian xác minh chứng cứ xuống dưới 45 ngày và tăng cường 25% nhân sự chuyên trách.
• Tạo tiền đề cho các nghiên cứu tiếp theo về ứng dụng số hóa dữ liệu chứng cứ tư pháp và phát triển án lệ về tái thẩm trong bối cảnh cải cách tư pháp toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÁI THẨM TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ 1. Khái niệm tái thẩm dân sự Theo pháp luật Việt Nam, thủ tục xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật được tiến hành theo hai loại thủ tục, đó là thủ tục giám đốc thẩm và thủ tục tái thẩm. Thủ tục tái thẩm được quy định khá sớm và luôn được hoàn thiện cho phù hợp với điều kiện tổ chức của các cơ quan tư pháp nói chung và Toà án nói riêng, phù hợp với trình độ quản lý của Nhà nước và ý thức pháp luật của người dân, phù hợp với thông lệ quốc tế. Các quy định này đã tạo điều kiện thuận lợi cho Toà án và các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trong việc giải quyết các tranh chấp theo thủ tục tái thẩm, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự.

Theo Từ điển Tiếng Việt do giáo sư Hoàng Phê chủ biên và xuất bản năm 1992 có đưa ra khái niệm: “Tái thẩm là xét lại một bản án đã xử” [44]. Theo khái niệm này thì tái thẩm được hiểu như một hoạt động của chủ thể, đó là Toà án. Hoạt động này là hoạt động xét lại một bản án đã xử. Thủ tục phúc thẩm cũng là xét lại một bản án đã xử, và thủ tục giám đốc thẩm cũng là việc xét lại một bản án đã xử.

Nên khái niệm như trên chưa giúp người đọc thấy được bản chất của thủ tục tái thẩm và nội hàm của khái niệm “thủ tục tái thẩm” trong tố tụng dân sự. Theo tác giả Đinh Văn Quế thì: “Tái thẩm là xét lại bản án hoặc quyết định của Toà án đã có hiệu lực pháp luật, nhưng bị kháng nghị vì có những tình tiết mới được phát hiện có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án hoặc quyết định mà Toà án không biết được khi ra bản án hoặc quyết định đó” [14, tr. Với khái niệm này, đã thấy được căn cứ kháng nghị tái thẩm là những tình tiết mới phát hiện nhưng không đưa ra được quan điểm của tác 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giả về việc xác định thủ tục tái thẩm là một giai đoạn tố tụng hay một thủ tục tố tụng đặc biệt. Theo Giáo trình Luật tố tụng dân sự Việt Nam của trường Đại học Luật Hà Nội đã đưa ra khái niệm: “Tái thẩm dân sự là việc xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của toà án bị kháng nghị do mới phát hiện được tình tiết quan trọng của vụ án mà tòa án và các đương sự đã không biết được khi toà án giải quyết vụ án” [37, tr.

Với khái niệm này, thì đối tượng của việc xét lại theo thủ tục tái thẩm là những bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật mà phát hiện được những tình tiết mới có ý nghĩa quan trọng đối với việc giải quyết vụ án nhưng lúc ra bản án, quyết định các đương sự và Toà án đã không thể biết. Do mới phát hiện được những tình tiết của vụ án mà trước đó các đương sự và Toà án đã không biết được nên làm bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Toà án trở nên không phù hợp với thực tế khách quan của vụ án, không đúng đắn.