01 Chịu trách nhiệm xuất bản Tổ chức và chịu trách nhiệm bản thảo Biên tập nội dung: Trình bày bìa: Thiết kế sách: Minh hoạ: Sửa bản in: Chế bản: TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LỚP 7 Mã số:. In xong và nộp lưu chiểu tháng. UỶ BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGUYỄN BẢO QUỐC (Tổng Chủ biên) LÊ DUY TÂN (Chủ biên) CAO THỊ TÚ ANH – TRẦN THANH PHONG – PHẠM NGỌC MAI TRẦN QUANG MINH – NGUYỄN CÔNG PHÚC KHÁNH – CAO THỊ NGUYỆT HUỲNH QUANG THỤC UYÊN – HUỲNH THỊ THÚY HẰNG – HUỲNH VIỆT HÙNG TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Lớp 7 1 MỤC LỤC Lời nói đầu.3 Hướng dẫn sử dụng tài liệu.4 Chủ đề 1 MỘT SỐ TRANG PHỤC Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.5 Chủ đề 2 SẮC MÀU NGÔN NGỮ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. 19 Chủ đề 3 MỘT SỐ TÍNH CÁCH TỐT ĐẸP CỦA CON NGƯỜI Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.
25 Chủ đề 4 VĂN HOÁ ẨM THỰC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. 35 Chủ đề 5 TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. 42 Chủ đề 6 VAI TRÒ CỦA GIAO THÔNG VẬN TẢI ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. 53 Chủ đề 7 TRUYỀN THÔNG PHÒNG, CHỐNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.
61 Chủ đề 8 HIỂU MÌNH, HIỂU NGHỀ, SÁNG TƯƠNG LAI. 67 Bảng tra cứu thuật ngữ. 80 2 Lời nói đầu Các em học sinh thân mến! Tiếp nối Tài liệu giáo dục địa phương Thành phố Hồ Chí Minh lớp 6, Uỷ ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức biên soạn Tài liệu giáo dục địa phương Thành phố Hồ Chí Minh lớp 7 nhằm giúp các em tiếp tục tìm hiểu, trải nghiệm, khám phá những những vấn đề về địa lí, lịch sử, văn hoá,… của Thành phố Hồ Chí Minh. Nội dung tài liệu gồm 8 chủ đề, gắn với các đặc trưng về địa lí, lịch sử, văn hoá,… của Thành phố Hồ Chí Minh và đảm bảo tính kế thừa các nội dung của Tài liệu giáo dục địa phương Thành phố Hồ Chí Minh lớp 6.
Các chủ đề vẫn được thiết kế theo các hoạt động Khởi động, Khám phá, Luyện tập và Vận dụng nhằm tạo điều kiện giúp các em phát huy được tính tích cực trong quá trình học tập, đồng thời hỗ trợ các em phát triển năng lực tự học của bản thân. Chúng tôi hi vọng rằng, Tài liệu giáo dục địa phương Thành phố Hồ Chí Minh lớp 7 sẽ đồng hành cùng các em học sinh trên con đường chinh phục tri thức, rèn luyện các kĩ năng, bồi dưỡng tình yêu quê hương và tiếp tục mang đến cho các em những trải nghiệm thú vị và bổ ích. BAN BIÊN SOẠN 3 HÖÔÙNG DAÃN SÖÛ DUÏNG TAØI LIEÄU MỤC TIÊU Những phẩm chất, năng lực mà các em cần Mục tiêu đạt được sau mỗi chủ đề. Những kiến thức, phẩm chất, năng lực và thái độ mà các em cần đạt được sau mỗi chủ đề hoặc bài học.
Giúp các em huy động kiến thức nền, tạo Khởi động hứng thú để dẫn dắt vào chủ đề mới. KHỞI ĐỘNG Giúpmâu Tạo được tình huống cácthuẫn em thông trong tưqua duyhoạt và sựđộng hứng học thú tập Khám phá để hình thành trong tìm hiểu kiến thức mới. tri thức mới. Giúp các em luyện tập, thực hành những điều KHÁM Luyện tập PHÁ vừa khám phá được.
Giúp các em tự chiếm lĩnh những kiến thức thông qua các chuỗi hoạt động dạy học và giáo dục. Giúp các em vận dụng những tri thức đã học Vận dụng vào thực tiễn cuộc sống. LUYỆN TẬP Giúp các em tậpGiúp làm các em được và hiểu tiếp rõ hơn cận những những kiến thức điều vừa Mở rộng khám phá được. nâng cao và mở rộng liên quan đến bài học.
VẬN DỤNG Giúp các em vận dụng những nội dung đã học vào thực tiễn. 4 CHỦ ĐỀ MỘT SỐ TRANG PHỤC 1 Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH MỤC TIÊU – Liệt kê được một số trang phục thường dùng và trang phục mặc trong ngày lễ của người dân ở Thành phố Hồ Chí Minh. – Trình bày được đặc điểm của một trang phục tiêu biểu ở Thành phố Hồ Chí Minh. – Thực hiện được một số việc làm phù hợp để góp phần giữ gìn và phát huy vẻ đẹp của các trang phục dân tộc ở Thành phố Hồ Chí Minh.
KHỞI ĐỘNG Hình 1 Hình 2 Hình 3 (Nguồn: Sở Thông tin và Truyền thông TP.HCM ) 5 Hình 4 Hình 5 (Nguồn: Sở Thông tin và Truyền thông TP.HCM ) Xem các hình ảnh trên và thực hiện các yêu cầu sau: – Hãy gọi đúng tên của các trang phục trong các hình ảnh trên. – Hãy chia sẻ với các bạn cùng lớp những hiểu biết của em về các loại trang phục trên và thực hiện bảng dưới đây. W (Want) L (Learned) Điều em đã học được Điều em muốn biết về các loại trang phục trên về các loại trang phục trên. sau khi chia sẻ với các bạn cùng lớp.
ÁO DÀI – TỪ TRUYỀN THỐNG ĐẾN HIỆN ĐẠI (1) Áo dài từ lâu đã là trang phục truyền thống và là nét văn hoá đặc trưng của dân tộc Việt Nam. Trải qua từng thời kì phát triển của lịch sử, áo dài luôn không ngừng biến đổi nhưng vẫn đảm bảo tôn lên được nét đẹp dịu dàng của người phụ nữ Việt Nam. 6 (2) Chiếc áo dài truyền thống của dân tộc Việt Nam đã trải qua rất nhiều thời kì phát triển, ở mỗi thời kì đều có những nét đặc trưng riêng. Nguồn gốc của chiếc áo dài đầu tiên xuất hiện vào thời chúa Nguyễn Phúc Khoát (1739 – 1765) khi có những cải cách về trang phục.
Sự xuất hiện của áo dài bắt nguồn từ chiếc áo giao lĩnh hay đối lĩnh (1740) là kiểu áo sơ khai nhất, được may rộng, xẻ hai bên hông, cổ tay rộng, thân dài chấm gót. Thân áo được may bằng bốn tấm vải mặc cùng thắt lưng màu và váy đen. Sau đó, để thuận tiện hơn trong lao động sản xuất của người phụ nữ, chiếc áo giao lĩnh được may rời hai tà trước để buộc vào nhau, hai tà sau may liền lại thành vạt áo. Áo không có khuy nên bên trong phải mặc thêm chiếc yếm cổ xoay, kết hợp với dây lưng nhỏ, áo cánh khoác và váy bên ngoài.
Đến thời vua Gia Long (đầu thế kỉ XIX), áo ngũ thân xuất hiện trên cơ sở của áo tứ thân. Áo có bốn vạt được may thành hai tà như áo dài, ở tà trước có thêm một vạt áo như lớp lót kín đáo chính là vạt áo thứ năm. Kiểu áo này được may theo dáng rộng, có cổ và rất thịnh hành đến thế kỉ XX. Năm 1939, áo dài Lemur ra đời và được cải biến từ áo ngũ thân do hoạ sĩ Cát Tường sáng tạo.
Áo chỉ có hai vạt (trước và sau), vạt trước dài chấm đất. Áo được may ôm sát cơ thể, tay thẳng và có viền nhỏ. Cổ áo có các dạng như cổ tròn, cổ lá sen, cổ nhún bèo, cổ khoét rộng hoặc để hở cổ và có viền đăng ten. Vai áo may bồng hoặc không có tay.
Khuy áo được mở sang bên sườn để tăng thêm vẻ đẹp nữ tính. Áo dài Lemur được mặc chung với quần hoa cài khuy bên hông hoặc có vải buộc. Ống quần bó sát từ hông đến đầu gối rồi từ đó xuống tới gấu thì xoè ra như hình cái loa. Gam màu tổng thể của áo dài Lemur dịu nhẹ, thanh nhã, tươi sáng, thẩm mĩ và mang nét tinh tế của người châu Âu.
Kiểu áo này thịnh hành đến năm 1943 thì bị lãng quên. Đến năm 1950, áo dài Lê Phổ xuất hiện. Đây cũng là một sự kết hợp mới từ áo dài tứ thân, biến thể từ áo dài Lemur của hoạ sĩ Lê Phổ. Áo được may ôm sát cơ thể, mặc cùng quần ống loe màu trắng.
Vạt áo dài, tay không phồng, cổ kín, nút bên phải áo. Đây là kiểu áo dài được phụ nữ Việt Nam yêu thích trong suốt thời gian dài, được coi là “vật tổ” của các áo dài sau này. Đến năm 1960, áo dài Raglan (còn gọi là giắc lăng) xuất hiện do nhà may Dung ở Đa Kao, Sài Gòn sáng tạo ra. Áo ôm khít cơ thể hơn, cách nối tay từ cổ chéo xuống một góc 450 giúp người mặc có cảm giác thoải mái hơn.
Hai tà nối với nhau bằng hàng nút bấm bên hông. Đây chính là kiểu áo dài góp phần định hình phong cách cho áo dài Việt Nam sau này. 7 (3) Ngày nay, áo dài trở thành nét văn hoá của người Việt Nam nói chung và của người Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng. Những người yêu mến mảnh đất này dần yêu hơn, thương hơn cái nét, cái dáng của tà áo dài thướt tha.
Áo dài Thành phố Hồ Chí Minh mang nét đẹp đồng điệu với áo dài mọi miền đất nước nhưng có sự cách tân mạnh mẽ hơn để phù hợp với lối sống năng động ở Thành phố này. Tà áo dài được cách điệu nhiều, rộng dài chấm gót, đường eo mượt không còn thắt eo nhấn sâu. Tà áo dài còn được làm thành nhiều lớp, bay bổng tựa như váy đầm. Chất liệu áo dài cũng đa dạng với các loại như ren, gấm,… Dáng áo gần như ôm sát với phần trên cơ thể.
Hàng cúc bấm, cúc cài bên cổ áo và mạn sườn cũng được cách tân bằng nhiều cách như mở khoá kéo sau lưng, bên hông,… Áo dài được sử dụng phổ biến trong các dịp của đời sống hàng ngày như đến trường, đi lễ chùa, đến giáo đường, tham gia các buổi tiệc,. Câu hát “Tà áo em… Tung bay tà áo tung bay… Quê hương cho ta chiếc áo nhiệm màu…” trong tác phẩm Một thoáng quê hương của nhạc sĩ Từ Huy và Thanh Tùng càng khiến người dân Thành phố Hồ Chí Minh thêm tự hào về chiếc áo dài. Tất cả đã nói lên được giá trị của chiếc áo dài truyền thống trong đời sống tinh thần của người dân Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay và cả mai sau. (4) Chiếc áo dài truyền thống Việt Nam trải qua các thời kì và có sự biến đổi với nhiều kiểu dáng, chất liệu, từ hiện đại đến phá cách.
Áo dài còn được biến chuyển thành áo cưới, áo cách tân,. Nhưng dù thế nào, chiếc áo dài truyền thống của người phụ nữ Việt Nam vẫn giữ được nét uyển chuyển, kín đáo mà không trang phục nào có được. ? CÂU HỎI – Dựa vào đoạn (2), em hãy cho biết: Chiếc áo dài Việt Nam đã trải qua những thời kì phát triển nào? Hãy vẽ sơ đồ hệ thống quá trình hình thành và phát triển của áo dài.