ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BÌNH PHƯỚC SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH BÌNH PHƯỚC LỚP 7 BAN BIÊN SOẠN Ban Chỉ đạo biên soạn tài liệu 1. Ông Lý Thanh Tâm : Trưởng ban 2. Ông Hồ Hải Thạch : Phó Trưởng ban 3. Ông Trần Ngọc Thắng : Thành viên - Thư ký Các thành viên tham gia 4.
Bà Trần Thị Thái Hà 11. Bà Vũ Thị Bắc 12. Ông Trịnh Hồng Kỳ 6. Ông Nguyễn Thế An 13.
Bà Lê Thị Yến Trinh 7. Bà Dương Thị Hà 14. Bà Nguyễn Thuý Mai 8. Ông Trần Đức Lâm 15.
Ông Trần Văn Lương 9. Ông Nguyễn Hải Thanh 16. Bà Nguyễn Thị Thanh Hương 10. Bà Đỗ Thị Kim Huê 17.
Ông Phạm Văn Thắng 18. Bà Dư Cẩm Anh Hãy bảo quản, giữ gìn sách để dành tặng các em học sinh lớp sau! 2 Các em học sinh thân mến! Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bình Phước được biên soạn nhằm giúp học sinh nâng cao hiểu biết về văn hoá, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp,… của tỉnh. Từ đó góp phần rèn luyện những phẩm chất, năng lực được quy định trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, đồng thời bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương, ý thức tìm hiểu và vận dụng những điều đã học nhằm gìn giữ, bảo tồn, phát huy những giá trị văn hoá của quê hương Bình Phước. Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bình Phước – Lớp 7 được biên soạn theo các chủ đề, tương ứng với các mạch kiến thức trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Mỗi chủ đề được thiết kế theo hướng mở, linh hoạt để có thể điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội của từng địa phương và thực tiễn dạy học trong nhà trường, song vẫn bảo đảm mức độ yêu cầu chung của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bình Phước – Lớp 7 không chỉ dùng để dạy và học mà còn là tư liệu để học sinh trải nghiệm, khám phá những nét đẹp của vùng đất Bình Phước. Trong quá trình biên soạn, mặc dù nhóm tác giả đã cố gắng chắt lọc tư liệu để vừa giới thiệu những nét cơ bản về nội dung giáo dục địa phương, vừa đảm bảo tính khoa học, vừa sức với đối tượng học sinh lớp 7 nên khó tránh khỏi thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được sự góp ý từ quý thầy cô giáo, phụ huynh, các em học sinh,… để lần tái bản sau tài liệu được hoàn chỉnh hơn.
Chúc các em có những trải nghiệm bổ ích cùng tài liệu. Ban Biên soạn 3 HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG TÀI LIỆU MỤC TIÊU Yêu cầu về năng lực và phẩm chất mà học sinh cần đạt được sau khi học. KHỞI ĐỘNG Học sinh huy động kiến thức, kinh nghiệm cá nhân để tham gia hoạt động tạo hứng thú, dẫn dắt vào bài mới. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI Học sinh thực hiện các hoạt động quan sát, thảo luận, tìm hiểu thông tin,.
nhằm phát hiện và chiếm lĩnh những điều mới. Em có biết Nội dung mở rộng của bài học, cung cấp thêm những kiến thức cho các em có điều kiện tiếp thu bài học tốt hơn. Học sinh thực hành nghe bài hát. Học sinh thực hành hát.
Học sinh sử dụng kiến thức, kĩ năng được trang bị để giải quyết các vấn đề, tình huống, bài tập tương tự hay biến đổi,. nhằm khắc sâu kiến thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo một cách chắc chắn. Học sinh giải quyết một số vấn đề của thực tế hoặc vấn đề giả định có liên quan đến tri thức của chủ đề, từ đó phát huy tính mềm dẻo của tư duy, khả năng sáng tạo. 4 trang Lời nói đầu.
03 Hướng dẫn sử dụng tài liệu. 04 Lược đồ hành chính tỉnh Bình Phước. Lịch sử Bình Phước từ thế kỉ X đến thế kỉ XVI. Đặc điểm khí hậu và thuỷ văn tỉnh Bình Phước.
Ca dao, dân ca Bình Phước. Một số nghi lễ vòng đời tại tỉnh Bình Phước. Vài nét về âm nhạc dân tộc S'tiêng ở Bình Phước. Sản phẩm mĩ nghệ truyền thống của tỉnh Bình Phước.
Ẩm thực tỉnh Bình Phước. 50 Giải thích thuật ngữ. 56 Danh mục tác giả hình ảnh. 57 Tài liệu tham khảo.
58 5 Chú giải UBND cấp tỉnh Đường tuần tra Địa giới hành chính cấp tỉnh biên giới UBND cấp huyện Địa giới hành chính cấp huyện Đường tỉnh UBND cấp xã Địa giới hành chính cấp xã Hồ Biên giới quốc gia Quốc lộ Sông, suối Hình 1. Lược đồ hành chính tỉnh Bình Phước 6 Chủ đề 1 LỊCH SỬ BÌNH PHƯỚC TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XVI MỤC TIÊU – Trình bày được quá trình hình thành và phát triển của địa phương Bình Phước từ thế kỉ X đến thế kỉ thứ XVI. – Nêu được những nét chính về tổ chức xã hội, kinh tế, văn hoá của Bình Phước trong giai đoạn này. – Tự hào về lịch sử hình thành và phát triển của quê hương Bình Phước từ thế kỉ X đến thế kỉ thứ XVI.
Di tích vòng tròn đá Bãi Tiên (huyện Lộc Ninh) 7 KHỞI ĐỘNG Trong các thế kỉ X – XVI, những cộng đồng cư dân cổ vẫn liên tục hiện diện, xây dựng cuộc sống và là chủ thể của lịch sử trên địa bàn Bình Phước. Tiến trình lịch sử Bình Phước giai đoạn này có gì nổi bật? Các cộng đồng cư dân cổ tồn tại, vận động và phát triển như thế nào? Đâu là những nét đặc trưng trong đời sống vật chất và tinh thần của họ? HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI I. KHÁI QUÁT LỊCH SỬ VÙNG ĐẤT BÌNH PHƯỚC GIAI ĐOẠN TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XVI Dựa vào thông tin trong bài, em hãy: – Trình bày quá trình hình thành và phát triển của vùng đất Bình Phước từ thế kỉ X đến thế kỉ XVI. – Kể tên một số cộng đồng cư dân sinh sống trên địa bàn Bình Phước giai đoạn từ thế kỉ X đến thế kỉ XVI.
Trong suốt gần 10 thế kỉ (VII – XVI), các kết quả nghiên cứu cho thấy dấu ấn của người Chân Lạp trên vùng đất Nam Bộ rất mờ nhạt. Vùng đất Nam Bộ không được quản lí chặt chẽ và gần như không có sự quản lí hành chính của triều đình Chân Lạp. Ngoại trừ vùng cư trú của các tộc người sinh sống lâu đời như S’tiêng, Chơ-ro, Mạ,. ở Đông Nam Bộ ngày nay, hầu hết lãnh thổ Nam Bộ trở nên hoang vắng với rừng rậm bạt ngàn, sông rạch, đầm lầy mênh mông.
Vùng đất Nam Bộ nói chung và khu vực ngày nay là tỉnh Bình Phước nói riêng trên danh nghĩa thuộc Chân Lạp, nhưng “thuộc” một cách lỏng lẻo. Trong giai đoạn từ thế kỉ X đến thế kỉ XVI, tại vùng đất Bình Phước ngày nay, đại bộ phận dân cư sinh sống thuộc cộng đồng những dân tộc thiểu số như S’tiêng, Mạ, Chơ-ro, Mnông,. Trong đó, người S’tiêng là thành phần chủ yếu. 8 Trong hoàn cảnh đó, cộng đồng cư dân trên địa bàn Bình Phước đã tự tổ chức quản lí đời sống xã hội.
Họ tiếp tục duy trì các hoạt động kinh tế và phong tục, tập quán truyền thống. ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT, TINH THẦN CỦA CƯ DÂN TRÊN VÙNG ĐẤT BÌNH PHƯỚC GIAI ĐOẠN TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XVI 1. Đời sống vật chất Dựa vào thông tin trong bài, em hãy: – Cho biết cư dân cổ trên địa bàn Bình Phước đã sinh sống bằng những nghề gì? – Giải thích vì sao những nét sinh hoạt vật chất của cư dân Bình Phước giai đoạn từ thế kỉ X đến thế kỉ XVI vẫn được duy trì đến các giai đoạn sau? Các cộng đồng cư dân cổ trên địa bàn Bình Phước chủ yếu sinh sống theo hình thức tự cung tự cấp, khai thác các nguồn lợi tự nhiên. Một số hoạt động kinh tế chính của họ là làm nương rẫy, khai thác sản vật núi rừng, đánh bắt cá trên sông, suối, chăn nuôi một số gia súc, gia cầm,.
Nhu cầu khai thác nguồn lợi tự nhiên và phục vụ sinh hoạt đã thúc đẩy việc duy trì một số hoạt động chế tác các công cụ lao động, vũ khí và đồ dùng thủ công (rèn đúc kim loại, làm đồ gốm, đan lát, dệt vải,…). Nghề dệt vải và thổ cẩm truyền thống của đồng bào S'tiêng Việc trao đổi giữa các cộng đồng cư dân đã diễn ra nhưng chưa được đẩy mạnh; dấu vết về các hoạt động này còn được bảo tồn qua các câu chuyện kể, lưu truyền từ đời này sang đời khác trong cộng đồng người S’tiêng. 9 Cư dân cư trú trong nhà sàn. Việc búi tóc, đeo khuyên tai,… rất phổ biến.
Các tập quán sinh hoạt vật chất này được duy trì lâu dài trong cộng đồng người S’tiêng, Chơ-ro, Mnông,… đến tận ngày nay. Già làng bên ngôi nhà sàn truyền thống Em có biết Hầu hết các nét sinh hoạt vật chất được cư dân cổ ở Bình Phước duy trì mãi về sau. Đến thế kỉ XIX, sử sách nhà Nguyễn khi viết về cư dân bản địa (bấy giờ gọi là thổ dân, người Man) ở khu vực phía tây tỉnh Biên Hoà (gồm địa bàn Bình Phước hiện nay) vẫn cho biết: “Người thổ dân thì không biết chữ, đốt rẫy làm ăn, gác sàn mà ở, không nhớ ngày tháng. Khi gặt hái xong thì hội họp ăn uống, đánh trống, đánh chiêng, cùng nhau vui thích, gọi là Tết […] Người Man hình dáng đen, mặc vải hoa vàng, búi tóc, lỗ tai rộng chừng một tấc, xâu bằng trục gỗ, quấn lưng bằng miếng vải, không có áo quần, ở nơi xa lánh”.
Đời sống tinh thần Dựa vào thông tin trong bài, em hãy: – Cho biết đời sống tinh thần của cư dân cổ Bình Phước giai đoạn từ thế kỉ X đến thế kỉ XVI có gì nổi bật? – Tìm hiểu nội dung của một hay một số truyện cổ giới thiệu ở mục "Em có biết". Theo em, các truyện cổ được lưu truyền có tác dụng thế nào đối với đời sống tinh thần của cư dân cổ Bình Phước trong các thế kỉ X – XVI? 10 Sau những ngày lao động vất vả hay sau khi thu hoạch mùa màng, cư dân thường tổ chức lễ hội, vui chơi. Họ cùng nhau ăn uống, nhảy múa, ca hát trong tiếng cồng chiêng, tiếng trống,. Biểu diễn cồng của đồng bào S'tiêng Cồng, chiêng có vị trí hết sức quan trọng trong đời sống tinh thần của cư dân, đặc biệt đối với người S'tiêng.
Cồng, chiêng là vật gia bảo, thể hiện sự giàu có của từng gia đình, dòng tộc hay cộng đồng. Cồng, chiêng gắn bó mật thiết với đời sống từng con người, từng cộng đồng; gắn bó với cả một dân tộc trong quá trình lao động sản xuất, săn bắn, chiến đấu, trong những ngày lễ hội.