CHƯƠNG 1 QUAN ĐIỂM LÍ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THỂ CHẤT THEO CHƯƠNG TRÌNH GDPT 2018. LÍ LUẬN PHƯƠNG PHÁP GDTC VÀ ĐỔI MỚI GIÁO DỤC. Xác định phương pháp dạy học, giáo dục của chương trình môn học giáo dục thể chất đối với học sinh. * Khái niệm: Khái niệm giáo dục thể chất nằm trong khái niệm chung là "giáo dục" theo nghĩa rộng.
Điều đó nghĩa là, cũng như giáo dục nói chung, giáo dục thể chất là một quá trình giải quyết những nhiệm vụ giáo dục, giáo dưỡng nhất định mà đặc điểm của nó có tất cả các đặc điểm chung của quá trình sư phạm (người dạy và người học được tổ chức tuân theo các nguyên tắc sư phạm). * Đặc điểm: Giáo dục thể chất được chia làm 2 bộ phận đặc thù là: - Giảng dạy động tác. - Giáo dục các tố chất thể lực. + Giảng dạy động tác: Đó là quá trình truyền thụ các kỹ năng, kỹ xảo vận động và các kiến thức.
+ Giáo dục các tố chất thể lực: Đó là sự tác động có chủ đích đến 1 tổ hợp các đặc tính tự nhiên của cơ thể. Có liên quan đến các tố chất thể lực của con người. Kích thích và điều khiển sự phát triển của chúng thông qua các lượng vận động, chế độ sinh hoạt cá nhân và các điều kiện tự nhiên. Chú ý: Việc giảng dạy động tác và giáo dục các tố chất thể lực có liên quan chặt chẽ với nhau, chúng có thể chuyển lẫn nhau.
Tuy nhiên chúng không bao giờ đồng nhất với nhau. Trong các giai đoạn giáo dục khác nhau chúng sẽ có những quan hệ khác nhau. Kết luận: Là một hình thức giáo dục nhằm trang bị kỹ năng kỹ xảo vận động và những tri thức chuyên môn (giáo dưỡng), phát triển tố chất thể lực, tăng cường sức khoẻ (giáo dục thể chất) 2. Căn cứ vào yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục.
Yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo đục và đào tạo, trong đó có giáo dục phổ thông đã được nêu lên trong các nghị quyết của Đảng, Nhà nước và Chính phủ gồm; - Nghị quyết 29 của Ban chấp hành trung ương. Nghị quyết 88 của Quốc hội và quyết định 404 của Chính phủ về đổi mới chương trình và sách giáo khoa phổ thông. 2 Trong các văn kiện quan trọng này yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học đều được đặt ra. Cụ thể Nghị quyết 29 đã khẳng định: - Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc.
- Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực. - Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. - Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học. Nghị quyết 88 của Quốc hội nêu: “Tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng: phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm và khả năng tư duy độc lập: đa dạng hóa hình thức tổ chức học tập, tăng cường hiệu quả sử dụng các phương tiện dạy học, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông; giáo dục ở nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội.” Quyết định 404 của Chính phủ yêu cầu: “Chương trình mới, sách giáo khoa mới phải đáp ứng yêu cầu và góp phần tạo động lực đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy và học,.
theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên nghiên cứu, khai thác tư liệu giáo dục, tìm hiểu thực tiễn để chuẩn bị tốt bài giảng; tăng cường tương tác, phát huy tính tích cực, chủ động và tạo cảm hứng học tập cho học sinh; tạo điều kiện cho HS dần nâng cao năng lực tự học hỏi, tìm tòi, hiểu biết môi trường, cuộc sống xung quanh và rèn luyện các kĩ năng sống, làm việc; tạo điều kiện thuận lợi và tạo động lực để đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học; thúc đẩy mạnh mẽ ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học.” Những yêu cầu nêu trên là căn cứ quan trọng để chương trình giáo dục phổ thông (CT GDPT) nói chung và chương môn học Giáo dục thể chất xác định, điều chỉnh và đổi mới PPGD sao cho đồng bộ với đổi mới mục tiêu và nội dung giáo dục của chương trình. Căn cứ vào mục tiêu môn học. Mục tiêu chung của môn Giáo dục thể chất. - Môn Giáo dục thể chất giúp học sinh hình thành, phát triển kĩ năng chăm sóc sức khoẻ, kĩ năng vận động, thói quen tập luyện thể dục thể thao.
3 - Rèn luyện những phẩm chất, năng lực để trở thành người công dân phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần. - Đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. - Hội nhập quốc tế. - Phát triển tầm vóc, thể lực người Việt Nam; đồng thời phát hiện và bồi dưỡng tài năng thể thao.
Mục tiêu chung này được cụ thể hóa thành mục tiêu của 3 cấp học: mục tiêu của cấp tiểu học (TH), mục tiêu của cấp trung học cơ sở (THCS), mục tiêu của cấp trung học phổ thông (THPT). Sở dĩ cần có mục tiêu của từng cấp là để cho mục tiêu chung được phù hợp với đặc điểm tâm lí và trình độ nhận thức của từng lứa tuổi học sinh. Mục tiêu cấp trung học cơ sở. Môn Giáo dục thể chất giúp học sinh tiếp tục củng cố và phát triển các kĩ năng chăm sóc sức khoẻ, vệ sinh thân thể và vận động cơ bản, thói quen tập luyện và kĩ năng thể dục thể thao; nếp sống lành mạnh, hoà đồng và trách nhiệm; ý thức tự giác, tích cực vận dụng những điều đã học để tham gia các hoạt động thể dục, thể thao; bồi dưỡng năng khiếu thể thao.
Căn cứ vào nội dung môn học. Ở trung học cơ sở: Nội dung về đội hình đội ngũ được bố trí khoảng 10% thời lượng chương trình lớp 6. Vận động cơ bản: khoảng từ 35% đến 40%. Bài tập thể dục: trên 10%.
Thể thao tự chọn: khoảng 35%. Ôn tập, kiểm tra: khoảng 10%. Môn Giáo dục thể chất có 2 nội dung lớn gồm: - Yêu cầu cần đạt. - Nội dung dạy học.
Để hình thành và phát triển kĩ năng vận động và hoạt động thể dục thể thao, cần chú trọng các PPDH thông qua hoạt động tập luyện thực tế trong giờ học giá dục thể chất của học sinh. Căn cứ vào định hướng về phương pháp giáo dục trong Chương trình tổng thể. Chương trình tổng thể đã đưa ra những định hướng cơ bản về PPGD dùng chung cho các môn học. Những định hướng đó là: - Sử dụng những phương pháp tích cực hóa hoạt động của học sinh để học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động học tập, tự phát hiện năng lực, nguyện vọng của bản thân.
4 - Rèn luyện thói quen và khả năng tự học, phát huy tiềm năng và những kiến thức, kĩ năng đã tích lũy được để phát triển. - Các hoạt động học tập của học sinh bao gồm hoạt động khám phá vấn đề, hoạt động tập luyện và hoạt động thực hành (ứng dụng những điều đã học để phát hiện và giải quyết liên hệ những vấn đề đã học vào trong đời sống thực tế hàng ngày một cách hiệu quả ). - Các hoạt động học tập nói trên được tổ chức trong và ngoài khuôn viên nhà trường thông qua một số hình thức chủ yếu sau: + Thực hiện bài tập. + Trò chơi, đóng vai, + Sinh hoạt tập thể, hoạt động phục vụ cộng đồng,.
- Hình thức học của học sinh gồm: + Làm việc cá nhân. + Làm việc theo nhóm. + Làm việc chung cả lớp. Trong từng hoạt động, giáo viên cần tổ chức cho học sinh học dưới các hình thức: học độc lập (cá nhân tự tập), tập luyện theo nhóm, theo lớp, tập luyện trong và ngoài nhà trường, tập luyện cùng với giáo viên, tự tập luyện có hướng dẫn của giáo viên.
Căn cứ vào những thành tựu nghiên cứu về phương pháp giáo dục hiện đại. Xu thế chuyển đổi từ mục tiêu giáo dục tập trung vào nội dung sang mục tiêu giáo dục tập trung vào năng lực đã xuất hiện ở Việt Nam từ những năm đầu của thế kỉ XXI. Kèm theo đó là những tư tưởng và phương pháp dạy học mới, trong đó có quan niệm phương pháp không chỉ là cách thức giáo dục mà còn là nội dung giáo dục. Để có năng lực học sinh không chỉ học nội dung khoa học mà còn phải học phương pháp tập luyện đảm bảo tính khoa học, tính hợp lý, do đó việc thể hiện phương pháp luyện tập của học sinh vừa là một nội dung học sinh cần học, vừa là cách thức để học sinh thực hiện.
PHƯƠNG PHÁP GDTC 1. Định hướng chung phương pháp dạy học. - Môn Giáo dục thể chất vận dụng phương pháp giáo dục tích cực, lấy học sinh làm trung tâm, thực hiện chuyển quá trình giáo dục thành tự giáo dục; trong đó giáo viên là: 5 + Người thiết kế. + Trọng tài, hướng dẫn hoạt động tập luyện cho học sinh, tạo môi trường học tập thân thiện để khuyến khích học sinh tích cực tham gia các hoạt động tập luyện, tự mình trải nghiệm, tự phát hiện bản thân và phát triển thể chất.
- Giáo viên vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học đặc trưng như: trực quan, sử dụng lời nói, tập luyện, sửa sai, trò chơi, thi đấu, trình diễn,.; sử dụng nguyên tắc đối đãi cá biệt, phù hợp với sức khoẻ học sinh; kết hợp dụng cụ, thiết bị phù hợp, sử dụng hiệu quả các thành tựu của công nghệ thông tin để tạo nên giờ học sinh động, hiệu quả. - Đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học, cân đối giữa hoạt động tập thể lớp, hoạt động nhóm nhỏ và cá nhân, giữa dạy học bắt buộc và dạy học tự chọn, để đảm bảo vừa phát triển năng lực thể chất, vừa phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung. - Tích hợp kiến thức một số môn học khác, một số bài hát, bản nhạc,. để tạo không khí vui tươi, hưng phấn trong tập luyện, làm cho học sinh yêu thích và đam mê tập luyện thể thao.