Tổng quan về giáo trình

Tài liệu bồi dưỡng lý luận chính trị dành cho học viên lớp đối tượng kết nạp Đảng là tài liệu học tập chính thức do Ban Tuyên giáo Trung ương biên soạn và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản (bản tái bản có sửa chữa, bổ sung năm 2020, ISBN: 978-604-57-5468-9). Xuất bản phẩm được thực hiện dưới sự chỉ đạo của Q. Giám đốc - Tổng Biên tập Phạm Chí Thành, Phó Giám đốc - Phó Tổng Biên tập TS. Đỗ Quang Dũng, cùng tập thể tác giả gồm PGS. Nguyễn Viết Thông, PGS. Ngô Đình Xây, PGS. Nguyễn Thị Phương Hoa, ThS. Mai Yến Nga và ThS. Trần Thị Thùy.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
| THÔNG TIN XUẤT BẢN VÀ BIÊN MỤC THƯ VIỆN QUỐC GIA VIỆT NAM                         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Tên tài liệu:       Tài liệu bồi dưỡng lý luận chính trị dành cho học viên lớp     |
|                     đối tượng kết nạp Đảng (Tái bản có sửa chữa, bổ sung)          |
| Cơ quan biên soạn:  Ban Tuyên giáo Trung ương                                     |
| Đơn vị xuất bản:    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội (12/2020)     |
| Mã số ISBN:         978-604-57-5468-9                                             |
| Khổ sách:           13 x 19 cm                                                    |
| Phân loại DDC:      325.97075 - dc23                                              |
| Đăng ký KHXB:       4854-2020/CXBIPH/22-347/CTQG                                  |
| Quyết định XB:      5630-QĐ/NXBCTQG ngày 01/12/2020                               |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Về vị trí trong hệ thống đào tạo, tài liệu giữ vai trò là giáo trình chuẩn hóa trong chương trình bồi dưỡng nhận thức về Đảng dành cho quần chúng ưu tú có nguyện vọng gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam tại các Trung tâm chính trị cấp huyện và tổ chức cơ sở Đảng trên phạm vi toàn quốc.

Mục tiêu học tập của tài liệu tập trung vào ba kết quả đầu ra:

  1. Giúp người học nắm được các mốc lịch sử cơ bản và thành tựu của Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1930 đến nay.
  2. Hiểu rõ các nội dung cơ bản trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Điều lệ Đảng và nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh.
  3. Xác định động cơ vào Đảng đúng đắn, xây dựng kế hoạch rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức và chuyên môn để đủ điều kiện đứng vào hàng ngũ của Đảng.

Về cấu trúc và cách tiếp cận, tài liệu được tổ chức thành 5 bài học logic, kết hợp giữa phương pháp lịch sử - logic và phương pháp phân tích văn kiện chính trị, bảo đảm tính sư phạm và khả năng tự nghiên cứu của học viên.


Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Tài liệu được kết cấu thành 5 bài học có tính liên kết chặt chẽ theo tiến trình từ lịch sử, cương lĩnh, điều lệ cho đến rèn luyện thực tiễn:

  • Bài 1: Khái lược lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam:

    • Hoàn cảnh lịch sử trước năm 1930: Tình hình xã hội Việt Nam dưới ách thống trị thực dân Pháp từ năm 1858; sự chuyển đổi từ xã hội phong kiến sang thuộc địa nửa phong kiến; sự hình thành hai giai cấp mới (công nhân, tư sản); hai mâu thuẫn cơ bản trong xã hội (dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp; nhân dân - chủ yếu là nông dân - với địa chủ phong kiến tay sai).
    • Quá trình tìm đường cứu nước của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc: Rời Tổ quốc ngày 05/6/1911; tiếp cận Luận cương Lênin tháng 7/1920; truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin qua các tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp (1925), Đường kách mệnh (1927).
    • Sự thành lập Đảng: Hội nghị hợp nhất từ ngày 06/01 đến 07/02/1930 tại Cửu Long (Hương Cảng, Trung Quốc) thống nhất ba tổ chức: Đông Dương Cộng sản Đảng (17/6/1929), An Nam Cộng sản Đảng (11/1929), Đông Dương Cộng sản Liên đoàn (01/01/1930).
    • Thành tựu lịch sử gần 90 năm: Cách mạng Tháng Tám năm 1945; cuộc kháng chiến chống Pháp (1945–1954) với đỉnh cao Điện Biên Phủ; kháng chiến chống Mỹ (1954–1975) giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội và công cuộc Đổi mới từ Đại hội VI (1986) đến nay.
    • Năm truyền thống vẻ vang: Trung thành với lợi ích dân tộc và giai cấp; Giữ vững độc lập tự chủ về đường lối; Đại đoàn kết toàn dân; Đoàn kết trong Đảng trên nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình; Đoàn kết quốc tế.
  • Bài 2: Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội:

    • Khái niệm và tính chất của Cương lĩnh: Định nghĩa cương lĩnh là văn bản trình bày mục tiêu, đường lối, nhiệm vụ và phương pháp cách mạng. Năm tính chất cốt lõi: Bản tuyên ngôn, Lời hiệu triệu, Văn bản "pháp lý" cao nhất của Đảng, Văn bản có tính chiến lược lâu dài, Cơ sở của công tác xây dựng Đảng.
    • Lịch sử các cương lĩnh của Đảng: Cương lĩnh chính trị đầu tiên (1930), Luận cương chánh trị (10/1930), Chính cương Đảng Lao động Việt Nam (1951), Cương lĩnh năm 1991, Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011.
    • Cấu trúc Cương lĩnh năm 2011: Gồm 4 mục lớn (Quá trình cách mạng và bài học kinh nghiệm; Quá độ lên chủ nghĩa xã hội; Định hướng lớn về kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; Hệ thống chính trị và vai trò lãnh đạo của Đảng) cùng 5 bài học kinh nghiệm lớn.
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| HỆ THỐNG CÁC CƯƠNG LĨNH TRONG LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM                      |
+-------------------+--------------------+------------------------------------------+
| Năm ban hành      | Tên văn kiện       | Người khởi thảo / Hội nghị thông qua     |
+-------------------+--------------------+------------------------------------------+
| 02/1930           | Cương lĩnh đầu tiên| Nguyễn Ái Quốc (Chánh cương, Sách lược)  |
| 10/1930           | Luận cương chánh trị| Trần Phú (Hội nghị BCH Trung ương)       |
| 02/1951           | Chính cương Đảng   | Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II    |
| 06/1991           | Cương lĩnh năm 1991| Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII   |
| 01/2011           | Cương lĩnh (bổ sung| Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI    |
|                   | phát triển 2011)   |                                          |
+-------------------+--------------------+------------------------------------------+
  • Bài 3: Nội dung cơ bản của Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam: Giới thiệu cấu trúc Điều lệ Đảng, các nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng, hệ thống cơ quan lãnh đạo các cấp, quyền hạn và nhiệm vụ của đảng viên.
  • Bài 4: Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh: Phân tích nội dung cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, phẩm chất đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư và phong cách làm việc quần chúng, khoa học, nêu gương.
  • Bài 5: Phấn đấu trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam: Xác định tiêu chuẩn đảng viên, động cơ phấn đấu, nhiệm vụ rèn luyện trong học tập, lao động, đạo đức lối sống và các bước thực hiện thủ tục kết nạp theo quy định.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Tài liệu cung cấp nền tảng lý luận chính trị thông qua các nguyên lý:

  1. Cơ sở hình thành Đảng: Khẳng định quy luật thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam là sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước.
  2. Mối quan hệ mục tiêu: Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để xây dựng chủ nghĩa xã hội, và chủ nghĩa xã hội là cơ sở bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc.
  3. Năm bài học kinh nghiệm từ 30 năm Đổi mới và Cương lĩnh 2011:
    • Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
    • Quán triệt quan điểm "dân là gốc", dựa vào nhân dân và vì lợi ích của nhân dân.
    • Đổi mới toàn diện, đồng bộ, tôn trọng quy luật khách quan và bám sát thực tiễn.
    • Đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
    • Thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng.

Kỹ năng phát triển

Thông qua việc nghiên cứu tài liệu, học viên phát triển ba nhóm năng lực chính:

  • Năng lực phân tích chính trị - lịch sử: Phân biệt bối cảnh kinh tế - xã hội qua các thời kỳ lịch sử, hiểu rõ bản chất của các mâu thuẫn xã hội và sự cần thiết của đường lối đổi mới.
  • Năng lực nghiên cứu văn kiện: Đọc hiểu, hệ thống hóa và trích dẫn các văn kiện Đảng (Văn kiện Đại hội VII, VIII, IX, X, XI, XII, Cương lĩnh chính trị).
  • Năng lực nhận diện và tự rèn luyện: Nhận diện rõ 4 nguy cơ đã được Đảng chỉ ra (tụt hậu kinh tế, chệch hướng XHCN, tham nhũng lãng phí, "diễn biến hòa bình" và "tự diễn biến", "tự chuyển hóa") để xác định kế hoạch tu dưỡng thực tế tại nơi làm việc và học tập.

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tài liệu được thiết kế phục vụ chương trình đào tạo tập trung ngắn ngày kết hợp tự học:

  1. Phương pháp sư phạm:

    • Giảng viên kết hợp phương pháp thuyết trình nêu vấn đề với hướng dẫn thảo luận nhóm.
    • Sử dụng hệ thống câu hỏi thảo luận được tích hợp cuối mỗi bài để định hướng nhận thức cho học viên (ví dụ: cuối Bài 1 có 3 câu hỏi thảo luận về hoàn cảnh ra đời của Đảng, vai trò của Nguyễn Ái Quốc, các thắng lợi vĩ đại và 5 truyền thống vẻ vang).
  2. Phương pháp nghiên cứu văn bản:

    • Học viên nghiên cứu kết hợp giữa giáo trình với các văn kiện gốc như Văn kiện Đảng toàn tập (Nxb. Chính trị quốc gia) và Hồ Chí Minh: Toàn tập (2011).
    • Phân tích các trích đoạn văn kiện để nắm vững cơ sở lý luận chính thức thay vì học thuộc lòng máy móc.
  3. Phương pháp đánh giá và tự học:

    • Đánh giá quá trình thông qua sự tham gia thảo luận trên lớp và bài kiểm tra/thu hoạch cuối khóa.
    • Học viên tự học theo hướng đối chiếu từng tiêu chuẩn đảng viên được nêu trong Bài 3 và Bài 5 với chức trách chuyên môn của bản thân để xây dựng phương hướng rèn luyện cụ thể.

Điểm nổi bật và cập nhật

  1. Cập nhật nhận thức từ các kỳ Đại hội:

    • Bổ sung các đánh giá tổng kết 30 năm Đổi mới từ Đại hội XII của Đảng (2016): ghi nhận thành tựu đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình, đồng thời phân tích thẳng thắn các hạn chế về chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động và đổi mới chính trị.
    • Làm rõ 4 nguy cơ đã được xác định từ Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII (1994) và các biểu hiện mới trong thời đại internet.
  2. Chuẩn hóa khung lý luận theo Cương lĩnh năm 2011:

    • Làm rõ tiến trình 5 văn bản cương lĩnh của Đảng trong lịch sử cách mạng Việt Nam.
    • Cập nhật đầy đủ 4 mục lớn và 5 bài học kinh nghiệm cơ bản của Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011) được thông qua tại Đại hội XI.
  3. Tính chính xác và hệ thống của dữ liệu trích dẫn:

    • Toàn bộ các mốc thời gian, tên tổ chức (Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng sản Đảng, Đông Dương Cộng sản Liên đoàn), sự kiện thành lập Đảng (06/01 – 07/02/1930) và các văn bản khởi thảo (Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Chương trình tóm tắt, Điều lệ vắn tắt) đều được trích xuất từ các bộ văn kiện chính thức có chú thích nguồn cụ thể.

Đối tượng sử dụng giáo trình

+-----------------------------------------------------------------------------------+
| CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG TÀI LIỆU                                              |
+---------------------+-------------------------------------------------------------+
| Nhóm đối tượng      | Mục đích và hình thức sử dụng                               |
+---------------------+-------------------------------------------------------------+
| Học viên lớp kết nạp| Tài liệu học tập bắt buộc nhằm hoàn thành chương trình bồi   |
| Đảng                | dưỡng nhận thức về Đảng, viết bài thu hoạch cuối khóa.      |
| Giảng viên & Báo cáo| Khung giáo án chuẩn hóa cho các lớp bồi dưỡng tại Trung tâm |
| viên chính trị      | chính trị cấp huyện, Đảng ủy trực thuộc.                   |
| Sinh viên, học viên | Tài liệu tham khảo nền tảng cho các môn học Lịch sử Đảng    |
| ngành KH Xã hội     | Cộng sản Việt Nam, Tư tưởng Hồ Chí Minh.                   |
| Độc giả nghiên cứu  | Tài liệu tra cứu các khái niệm cơ bản về Cương lĩnh, Điều   |
|                     | lệ và hệ thống bài học kinh nghiệm lịch sử của Đảng.        |
+---------------------+-------------------------------------------------------------+

Yêu cầu kiến thức tiên quyết đối với người học là có hiểu biết cơ bản về lịch sử Việt Nam hiện đại và các nguyên lý khoa học xã hội phổ thông.


Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn dành cho quần chúng ưu tú, đoàn viên, hội viên, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và sinh viên đang trong diện quy hoạch, được tổ chức cơ sở Đảng cử đi học lớp bồi dưỡng đối tượng kết nạp Đảng. Ngoài ra, tài liệu phù hợp làm nguồn tham khảo cho giảng viên lý luận chính trị và sinh viên các chuyên ngành khoa học xã hội.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Học viên cần nắm được các kiến thức lịch sử Việt Nam cận - hiện đại từ năm 1858 đến nay, đồng thời hiểu được các khái niệm xã hội học và chính trị học cơ bản đã được giảng dạy trong hệ thống giáo dục phổ thông hoặc các học phần lý luận chung ở bậc đại học.

3. Điểm khác biệt của tài liệu này với các tài liệu khác là gì?

Đây là tài liệu giảng dạy chính thức do Ban Tuyên giáo Trung ương biên soạn và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phát hành, bảo đảm tính pháp lý, tính chuẩn mực về quan điểm chính trị và cấu trúc theo đúng khung chương trình đào tạo của Đảng, không phải là tài liệu phân tích cá nhân hay nghiên cứu tự do.

4. Làm sao để tự học hiệu quả tài liệu này?

Học viên nên học tuần tự theo 5 bài học, sau mỗi bài cần tự trả lời các câu hỏi thảo luận được in trong sách. Đối với các nội dung về Cương lĩnh và Điều lệ, cần liên hệ trực tiếp với các điều khoản văn kiện gốc và nhiệm vụ chuyên môn của bản thân để xây dựng phương hướng rèn luyện thực tế.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Học viên có thể tham khảo thêm:

  • Văn kiện Đảng toàn tập (Nhiều tập, Nxb. Chính trị quốc gia).
  • Hồ Chí Minh: Toàn tập (15 tập, Nxb. Chính trị quốc gia, 2011).
  • Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam (Hiện hành).
  • Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI và XII của Đảng.

Kết luận

Tài liệu bồi dưỡng lý luận chính trị dành cho học viên lớp đối tượng kết nạp Đảng là văn bản học thuật - chính trị mang tính quy chuẩn, cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện về lịch sử thành lập và lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, các văn bản cương lĩnh qua từng giai đoạn, nội dung Điều lệ Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh.

Lộ trình tiếp cận tài liệu được khuyến nghị là nghiên cứu theo trật tự logic: nắm vững tiến trình lịch sử (Bài 1) $\rightarrow$ nghiên cứu lý luận cương lĩnh (Bài 2) $\rightarrow$ hiểu rõ quy định tổ chức (Bài 3) $\rightarrow$ quán triệt nền tảng tư tưởng (Bài 4) $\rightarrow$ xây dựng phương hướng hành động cá nhân (Bài 5). Để mở rộng nhận thức, người học nên đối chiếu nội dung tài liệu với hệ thống văn kiện các kỳ Đại hội Đảng và các tác phẩm kinh điển của Chủ tịch Hồ Chí Minh.