Tài liệu bồi dưỡng lãnh đạo và quản lý cấp phòng - Tháng 8 năm 2022

Chuyên khảo phân tích Tlbd cap phong 10 8 2022, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Đặng Khắc Ánh
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý nhà nước
• Đề tài: Tài Liệu Bồi Dưỡng Đối Với Lãnh Đạo, Quản Lý Cấp Phòng Và Tương Đương
• Loại tài liệu: tài liệu
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN THỨ NHẤT: KIẾN THỨC CHUNG
• 1.1. Chuyên đề 1: TỔNG QUAN VỀ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CẤP PHÒNG
• 1.2. Chuyên đề 2: VĂN HÓA LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ
• 2. PHẦN THỨ HAI: KỸ NĂNG
• 2.1. Chuyên đề 1: KỸ NĂNG THAM MƯU CỦA LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CẤP PHÒNG
• 2.2. Chuyên đề 2: KỸ NĂNG LẬP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN KẾ HOẠCH CỦA CẤP PHÒNG
• 2.3. Chuyên đề 3: KỸ NĂNG PHÂN CÔNG, KIỂM TRA, GIÁM SÁT CÔNG VIỆC
• 2.4. Chuyên đề 4: KỸ NĂNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT
• 2.5. Chuyên đề 5: KỸ NĂNG TỔ CHỨC, ĐIỀU HÀNH HỌP
• 2.6. Chuyên đề 6: KỸ NĂNG ĐÁNH GIÁ THỰC THI CÔNG VỤ

Tóm tắt

I. Tổng quan về tài liệu bồi dưỡng lãnh đạo cấp phòng 2022

Tài liệu bồi dưỡng lãnh đạo cấp phòng 2022 được ban hành bởi Học viện Hành chính Quốc gia nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo cho các cán bộ quản lý. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn hướng dẫn thực tiễn cho các nhà lãnh đạo trong việc quản lý và điều hành công việc. Nội dung tài liệu bao gồm nhiều chuyên đề quan trọng, từ tổng quan về lãnh đạo đến các kỹ năng cần thiết trong quản lý.

1.1. Mục tiêu của tài liệu bồi dưỡng lãnh đạo cấp phòng

Mục tiêu chính của tài liệu là nâng cao năng lực lãnh đạo cho cán bộ quản lý cấp phòng, giúp họ phát triển kỹ năng cần thiết để thực hiện nhiệm vụ hiệu quả hơn.

1.2. Đối tượng áp dụng tài liệu bồi dưỡng lãnh đạo

Tài liệu này được thiết kế dành cho các lãnh đạo, quản lý cấp phòng trong các cơ quan nhà nước và tổ chức, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực lãnh đạo trong bối cảnh hiện đại.

II. Những thách thức trong bồi dưỡng lãnh đạo cấp phòng hiện nay

Trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của xã hội, các nhà lãnh đạo cấp phòng phải đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ việc quản lý con người mà còn từ việc áp dụng công nghệ mới và thay đổi trong môi trường làm việc. Việc nhận thức và giải quyết những thách thức này là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả công việc.

2.1. Thách thức trong việc quản lý nhân sự

Quản lý nhân sự là một trong những thách thức lớn nhất mà các lãnh đạo cấp phòng phải đối mặt. Việc duy trì động lực làm việc và sự gắn bó của nhân viên là rất quan trọng.

2.2. Thách thức từ công nghệ và đổi mới

Sự phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông đã tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho các nhà lãnh đạo trong việc áp dụng và quản lý công nghệ mới.

III. Phương pháp bồi dưỡng lãnh đạo cấp phòng hiệu quả

Để nâng cao năng lực lãnh đạo, các phương pháp bồi dưỡng cần được áp dụng một cách linh hoạt và hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm đào tạo lý thuyết, thực hành và chia sẻ kinh nghiệm từ các chuyên gia. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn sẽ giúp các nhà lãnh đạo phát triển toàn diện hơn.

3.1. Đào tạo lý thuyết về lãnh đạo

Đào tạo lý thuyết cung cấp cho các nhà lãnh đạo kiến thức cơ bản về các nguyên tắc lãnh đạo và quản lý, giúp họ hiểu rõ hơn về vai trò và trách nhiệm của mình.

3.2. Thực hành và chia sẻ kinh nghiệm

Thực hành và chia sẻ kinh nghiệm từ các nhà lãnh đạo thành công sẽ giúp các học viên có cái nhìn thực tế hơn về công việc lãnh đạo và quản lý.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ tài liệu bồi dưỡng lãnh đạo cấp phòng

Tài liệu bồi dưỡng lãnh đạo cấp phòng không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Các nhà lãnh đạo có thể áp dụng những kiến thức và kỹ năng đã học vào công việc hàng ngày, từ đó nâng cao hiệu quả công việc và phát triển tổ chức.

4.1. Cải thiện quy trình làm việc

Việc áp dụng các kỹ năng lãnh đạo vào quy trình làm việc sẽ giúp cải thiện hiệu suất và chất lượng công việc trong tổ chức.

4.2. Tăng cường sự gắn kết trong đội ngũ

Các nhà lãnh đạo có thể sử dụng những kỹ năng giao tiếp và quản lý để tăng cường sự gắn kết và hợp tác trong đội ngũ, từ đó tạo ra một môi trường làm việc tích cực.

V. Kết luận về tương lai của bồi dưỡng lãnh đạo cấp phòng

Bồi dưỡng lãnh đạo cấp phòng là một quá trình liên tục và cần thiết trong bối cảnh hiện đại. Tương lai của việc bồi dưỡng này sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các nhà lãnh đạo. Việc áp dụng các phương pháp bồi dưỡng hiện đại sẽ giúp nâng cao năng lực lãnh đạo và quản lý trong tổ chức.

5.1. Xu hướng bồi dưỡng lãnh đạo trong tương lai

Xu hướng bồi dưỡng lãnh đạo sẽ ngày càng chú trọng đến việc áp dụng công nghệ và các phương pháp học tập trực tuyến, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.

5.2. Tầm quan trọng của việc phát triển liên tục

Việc phát triển liên tục kỹ năng lãnh đạo sẽ giúp các nhà lãnh đạo cấp phòng luôn sẵn sàng đối mặt với những thách thức mới trong công việc.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu bồi dưỡng đối với lãnh đạo, quản lý cấp phòng và tương đương do Học viện Hành chính Quốc gia biên soạn và ban hành theo Quyết định của Giám đốc Học viện vào tháng 8 năm 2022. Ban Chủ biên tài liệu gồm TS. Đặng Khắc Ánh (Trưởng Khoa Quản lý nhà nước và Xã hội - Chủ biên), PGS.TS. Trần Thị Diệu Oanh (Trưởng Khoa Nhà nước - Pháp luật và Lý luận cơ sở - Đồng chủ biên) và PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy (Phó Trưởng Khoa Khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự - Đồng chủ biên). Trong hệ thống đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức của Bộ Nội vụ, tài liệu giữ vị trí giáo trình nghiệp vụ tiêu chuẩn dành cho đối tượng là lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở trong các cơ quan hành chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.

Mục tiêu học tập của tài liệu tập trung vào việc chuẩn hóa và nâng cao năng lực thực thi chức trách của công chức, viên chức lãnh đạo cấp phòng. Người học được trang bị hệ thống lý luận quản trị hành chính công, nhận diện vị trí và thẩm quyền của cấp phòng trong bộ máy nhà nước, nắm vững văn hóa công vụ và các chuẩn mực đạo đức lãnh đạo. Đồng thời, tài liệu cung cấp quy trình và phương pháp thực hành các kỹ năng quản trị tác nghiệp, giúp người học chuyển hóa kiến thức vào thực tế công tác điều hành, tham mưu và quản lý nhân sự tại đơn vị.

Cấu trúc giáo trình gồm hai phần: Phần thứ nhất (Kiến thức chung) và Phần thứ hai (Kỹ năng), chia thành 8 chuyên đề chuyên sâu. Cách tiếp cận của tài liệu kết hợp giữa lý luận khoa học hành chính hiện đại, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương của Đảng và khuôn khổ pháp lý hiện hành của Nhà nước Việt Nam (hệ thống các Nghị định, Thông tư quy định về tổ chức bộ máy). Điểm đặc thù của tài liệu là tính định hướng thực thi chức trách công vụ, gắn lý thuyết tổ chức với hoạt động quản lý tại các đơn vị hành chính cấp trung ương và địa phương.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Tài liệu được kết cấu chặt chẽ theo tiến trình từ nhận thức lý luận chung đến phát triển kỹ năng hành chính thực tiễn:

• Phần thứ nhất: Kiến thức chung

  • Chuyên đề 1: Tổng quan về lãnh đạo, quản lý cấp phòng (Đặng Khắc Ánh chủ trì nhóm biên soạn): Phân tích khái niệm, phân biệt hoạt động lãnh đạo và quản lý; làm rõ 6 yếu tố tác động (con người, chính trị, tổ chức, quyền lực, thông tin, văn hóa tổ chức); phân loại phòng độc lập và phòng phụ thuộc; phân tích 5 tiêu chí đánh giá năng lực và 4 nhóm năng lực của nhà quản trị cơ sở.
  • Chuyên đề 2: Văn hóa lãnh đạo, quản lý (Nguyễn Thị Thu Vân chủ trì nhóm biên soạn): Hệ thống hóa khái niệm văn hóa tổ chức công, văn hóa công vụ; nguồn gốc ảnh hưởng của văn hóa truyền thống lúa nước, Nho giáo và văn hóa phương Tây; chuẩn mực đạo đức, phong cách làm việc và cách thức sử dụng quyền lực theo tư tưởng Hồ Chí Minh và các quy định của Đảng.

• Phần thứ hai: Kỹ năng

  • Chuyên đề 1: Kỹ năng tham mưu của lãnh đạo, quản lý cấp phòng (Đặng Khắc Ánh chủ trì): Quy trình nghiên cứu, đề xuất, chuẩn bị dự thảo văn bản và tham mưu giải quyết công việc chuyên môn lên cấp trên.
  • Chuyên đề 2: Kỹ năng lập và tổ chức thực hiện kế hoạch của cấp phòng (Đỗ Thị Kim Tiên chủ trì): Trình tự xác định mục tiêu, phân bổ nguồn lực, xây dựng kế hoạch ngắn hạn, trung hạn và điều phối triển khai.
  • Chuyên đề 3: Kỹ năng phân công, kiểm tra, giám sát công việc (Nguyễn Thị Hồng Hải chủ trì): Phương pháp giao việc theo vị trí việc làm, thiết kế công cụ kiểm soát và xử lý sai lệch trong quá trình thực thi.
  • Chuyên đề 4: Kỹ năng áp dụng pháp luật (Nguyễn Thị Thu Hà chủ trì): Trình tự vận dụng quy phạm pháp luật trong giải quyết công việc hành chính thuộc thẩm quyền.
  • Chuyên đề 5: Kỹ năng tổ chức, điều hành họp (Nguyễn Thị Hà chủ trì): Quy trình chuẩn bị nội dung, điều phối thảo luận, kết luận cuộc họp và giám sát thực hiện nghị quyết sau họp.
  • Chuyên đề 6: Kỹ năng đánh giá thực thi công vụ (Nguyễn Thị Thanh Thủy chủ trì): Phương pháp thiết lập tiêu chí, thu thập thông tin và đánh giá hiệu quả làm việc của công chức, viên chức.

Progression logic của tài liệu đi từ việc định hình nhận thức vai trò lãnh đạo cấp phòng (Chuyên đề 1-2 Phần 1), qua việc thiết lập kế hoạch và phương hướng hành động (Chuyên đề 1-2 Phần 2), đến việc triển khai kiểm soát và đánh giá kết quả công vụ (Chuyên đề 3-6 Phần 2).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Tài liệu tích hợp các hệ thống lý thuyết quản lý kinh điển và khung lý luận hành chính:

• Lý thuyết chức năng quản lý: So sánh quan điểm 5 chức năng của Henry Fayol (lập kế hoạch, tổ chức, phối hợp, chỉ huy, kiểm tra); mô hình POSDCoRB 7 chức năng của Luther Gulick và Lyndall Urwick (Planning, Organizing, Staffing, Directing, Coordinating, Reporting, Budgeting); mô hình POSLC 5 chức năng của Harold Koontz và Cyril O’Donnell.
• Khung phân tích vai trò quản lý: Ứng dụng mô hình của Henry Mintzberg phân loại 10 vai trò thành 3 nhóm nhiệm vụ: liên cá nhân (đại diện, điều hành, liên hệ), thông tin (thu thập, phổ biến, phát ngôn) và ra quyết định (khai thác cơ hội, giải quyết xáo trộn, phân bổ nguồn lực, đàm phán).
• Hệ thống nguyên tắc tổ chức bộ máy nhà nước: Căn cứ pháp lý phân định vị trí cấp phòng tại trung ương (thuộc vụ, cục, tổng cục) và địa phương (thuộc sở, ban, ngành cấp tỉnh hoặc UBND cấp huyện), phân định rõ loại hình phòng độc lập (có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản) và phòng phụ thuộc.
• Hệ giá trị công vụ: Khung chuẩn mực văn hóa chính trị và đạo đức công vụ gồm tính phục vụ, tính trách nhiệm, tính dân chủ, tính chuyên nghiệp, tính hiệu quả và nguyên tắc kiểm soát quyền lực, phòng chống quan liêu theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Kỹ năng phát triển

• Nhóm kỹ năng kỹ thuật và chuyên môn nghiệp vụ: Nắm bắt và vận dụng thủ tục hành chính, xây dựng văn bản quy phạm và văn bản hành chính, áp dụng pháp luật chuyên ngành.
• Nhóm kỹ năng điều hành và tổ chức: Lập kế hoạch công tác; phân bổ nguồn lực; phân công công việc dựa trên năng lực và vị trí việc làm; điều hành hội họp; theo dõi, giám sát và kiểm tra tiến độ.
• Nhóm kỹ năng phân tích và tham mưu: Thu thập, xử lý thông tin hành chính; phân tích chính sách; nhận diện vấn đề và dự thảo giải pháp tham mưu cho cấp lãnh đạo trực tiếp.
• Nhóm kỹ năng nhân sự và liên cá nhân: Giao tiếp hành chính, tạo động lực làm việc thông qua công cụ vật chất và tinh thần, quản lý xung đột, đánh giá kết quả thực thi công vụ của cấp dưới.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tài liệu được xây dựng theo định hướng sư phạm tích cực, áp dụng phương pháp đào tạo bồi dưỡng dựa trên năng lực (competency-based training):

• Tiếp cận sư phạm: Kết hợp thuyết giảng định hướng lý thuyết với thảo luận nhóm, phân tích tình huống thực tiễn và bài tập đóng vai. Học viên là trung tâm, chủ động khai thác kinh nghiệm công tác cá nhân để đối chiếu với các nguyên lý khoa học quản lý.
• Hệ thống câu hỏi và tình huống nghiên cứu: Cuối mỗi chuyên đề có mục câu hỏi thảo luận nhằm củng cố kiến thức và yêu cầu liên hệ thực tế cơ quan, đơn vị. Ví dụ: phân tích sự khác biệt giữa lãnh đạo và quản lý; đánh giá tác động của bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 đối với công tác điều hành cấp phòng; giải quyết các tình huống áp dụng pháp luật chồng chéo hoặc phân công nhiệm vụ trong điều kiện biên chế cắt giảm.
• Phương pháp đánh giá: Sử dụng kết hợp đánh giá quá trình thông qua mức độ tham gia thảo luận, giải quyết bài tập tình huống tại lớp và đánh giá kết thúc khóa học bằng bài thu hoạch/đề án cải tiến quản lý tại đơn vị công tác của học viên.
• Hướng dẫn tự học: Tài liệu cung cấp danh mục văn bản quy phạm pháp luật và sách chuyên khảo liên quan; yêu cầu học viên chủ động nghiên cứu quy chế làm việc của cơ quan, so sánh đối chiếu mô hình tổ chức phòng nơi mình công tác với các quy định pháp luật được viện dẫn trong tài liệu.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật mới: Tài liệu tích hợp các quy định pháp luật điều chỉnh cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước giai đoạn 2020-2022, bao gồm:
  • Nghị định số 101/2020/NĐ-CP ngày 28/8/2020 sửa đổi, bổ sung Nghị định số 123/2016/NĐ-CP về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ (quy định cụ thể tiêu chí thành lập phòng trong vụ).
  • Nghị định số 107/2020/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 24/2014/NĐ-CP về cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh.
  • Nghị định số 108/2020/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 37/2014/NĐ-CP về cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện.
  • Quy định số 41-QĐ/TW ngày 03/11/2021 của Bộ Chính trị về miễn nhiệm, từ chức đối với cán bộ.
• Tích hợp quan điểm Đại hội XIII của Đảng: Cập nhật định hướng về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, yêu cầu chuyển đổi số và thích ứng với bối cảnh toàn cầu hóa, biến đổi khí hậu trong quản lý nhà nước.
• Tính ứng dụng thực tiễn: Khắc phục tính hàn lâm thuần túy bằng việc gắn kết trực tiếp 6 chuyên đề kỹ năng với các nghiệp vụ hằng ngày của cấp phòng (tham mưu văn bản, phân công việc, điều hành họp, đánh giá công vụ).
• Liên hệ thực tiễn quản lý: Phản ánh đầy đủ cả hai khu vực: cơ quan hành chính nhà nước (làm nhiệm vụ quản lý nhà nước) và đơn vị sự nghiệp công lập (thực hiện chức năng cung ứng dịch vụ công và chuyên môn nghiệp vụ).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học viên bồi dưỡng: Công chức, viên chức đang giữ chức vụ Trưởng phòng, Phó Trưởng phòng và tương đương trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị - xã hội và đơn vị sự nghiệp công lập; cán bộ, công chức, viên chức được quy hoạch vào các chức danh lãnh đạo, quản lý cấp phòng.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Học viên cần có kiến thức nền tảng về Quản lý hành chính nhà nước, Luật Hành chính, Lý luận Nhà nước và Pháp luật; có kinh nghiệm công tác thực tiễn tại các cơ quan, đơn vị công lập.
• Giảng viên và báo cáo viên: Giảng viên Học viện Hành chính Quốc gia, giảng viên các trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức, định hướng khung bài giảng và thiết kế tình huống thảo luận.
• Tự học và tham khảo: Cán bộ quản lý nghiên cứu phục vụ việc hoàn thiện kỹ năng cá nhân, làm tài liệu tham khảo cho việc xây dựng quy chế làm việc, tiêu chí đánh giá cán bộ và quy trình tác nghiệp nội bộ tại cơ quan, đơn vị.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được thiết kế chuẩn hóa cho công chức, viên chức giữ chức danh hoặc quy hoạch chức danh Trưởng phòng, Phó Trưởng phòng và tương đương trong bộ máy hành chính nhà nước và các đơn vị sự nghiệp công lập từ trung ương đến địa phương.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi tiếp cận tài liệu?

Người học cần nắm vững kiến thức cơ bản về khoa học quản lý, lý luận nhà nước và pháp luật, cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước và các quy định pháp luật chuyên ngành thuộc lĩnh vực đơn vị mình phụ trách.

3. Điểm khác biệt của tài liệu so với các giáo trình quản trị kinh doanh thông thường là gì?

Tài liệu tập trung vào khu vực công (public sector), phân tích mối quan hệ giữa lãnh đạo, quản lý với văn hóa công vụ, văn hóa chính trị, việc sử dụng quyền lực nhà nước được ủy thác và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp lý hành chính, khác biệt với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận của quản trị doanh nghiệp.

4. Làm sao để tự học và vận dụng hiệu quả nội dung giáo trình?

Học viên cần nghiên cứu song song giữa lý thuyết chức năng quản lý với 6 chuyên đề kỹ năng; đồng thời đối chiếu các quy định pháp luật (Nghị định 101/2020/NĐ-CP, 107/2020/NĐ-CP, 108/2020/NĐ-CP) vào thực tế quy chế tổ chức tại chính phòng, ban nơi mình đang công tác.

5. Có tài liệu bổ trợ nào được khuyến nghị kèm theo?

Tài liệu trích dẫn và khuyến nghị nghiên cứu các tác phẩm: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Hồ Chí Minh toàn tập, Giáo trình Khoa học lãnh đạo (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2021), Giáo trình Khoa học quản lý đại cương (Phạm Ngọc Thanh, 2019), ABC “nghề” lãnh đạo, quản lý (Vũ Khoan, 2017) và các công trình quản trị học của Henry Mintzberg, Peter Drucker, Michael Armstrong.

---

Kết luận

Tài liệu bồi dưỡng đối với lãnh đạo, quản lý cấp phòng và tương đương (2022) của Học viện Hành chính Quốc gia là văn bản tài liệu đào tạo chuẩn mực về lý luận và nghiệp vụ quản lý khu vực công cấp cơ sở. Tài liệu cung cấp lộ trình học tập logic từ củng cố nhận thức lý luận, định hình văn hóa đạo đức công vụ đến rèn luyện 6 nhóm kỹ năng tác nghiệp thiết yếu. Để nâng cao hiệu quả nghiên cứu, người học cần kết hợp tài liệu này với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành hiện hành và các tài liệu tham khảo chính trị - hành chính được ban biên soạn định dẫn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA TÀI LIỆU BỒI DƢỠNG ĐỐI VỚI LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CẤP PHÕNG VÀ TƢƠNG ĐƢƠNG (Ban hành kèm theo Quyết định số /QĐ-HCQG ngày tháng 8 năm 2022 của Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia) HÀ NỘI, THÁNG 8 NĂM 2022 BAN BIÊN SOẠN I. BAN CHỦ BIÊN 1. Đặng Khắc Ánh, Trưởng Khoa Quản lý nhà nước và Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Chủ biên; 2. Trần Thị Diệu Oanh, Trưởng Khoa Nhà nước - Pháp luật và Lý luận cơ sở, Học viện Hành chính Quốc gia - Đồng chủ biên; 3.

Nguyễn Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Đồng chủ biên. NHÓM BIÊN SOẠN PHẦN KIẾN THỨC CHUNG Chuyên đề 1: Tổng quan về lãnh đạo, quản lý cấp phòng 1. Đặng Khắc Ánh, Khoa Quản lý nhà nước về Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2. Đỗ Thị Kim Tiên, Khoa Quản lý nhà nước về Kinh tế và Tài chính công, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3.

Vũ Thế Duy, Khoa Quản lý nhà nước về Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 4. Thiều Huy Thuật, Phân viện Học viện Học viện Hành chính Quốc gia khu vực Tây Nguyên - Thành viên. Chuyên đề 2: Văn hóa lãnh đạo, quản lý 1. Nguyễn Thị Thu Vân, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2.

Trịnh Thanh Hà, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3. Hoàng Xuân Tuyền, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. Lê Thị Thu Phượng, Khoa Quảng lý nhà nước về Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. PHẦN KỸ NĂNG Chuyên đề 1: Kỹ năng tham mƣu của lãnh đạo, quản lý cấp phòng 1.

Đặng Khắc Ánh, Khoa Quản lý nhà nước về Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2. Trương Thị Ngọc Lan, Khoa Quản lý nhà nước về Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3. Trịnh Đức Hưng, Khoa Quản lý nhà nước về Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. Phạm Thị Thúy, Phân viện Học viện Hành chính Quốc gia tại TP.

Hồ Chí Minh - Thành viên. Chuyên đề 2: Kỹ năng lập và tổ chức thực hiện kế hoạch của cấp phòng 1. Đỗ Thị Kim Tiên, Khoa Quản lý nhà nước về Kinh tế và Tài chính công, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2. Dìu Đức Hà, Khoa Quản lý nhà nước về Kinh tế và Tài chính công, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3.

Nguyễn Thị Tình, Khoa Quản lý nhà nước về Kinh tế và Tài chính công, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 4. Nguyễn Thị Thu Hà, Khoa Quản lý nhà nước về Kinh tế và Tài chính công, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. Chuyên đề 3: Kỹ năng phân công, kiểm tra, giám sát công việc 1. Nguyễn Thị Hồng Hải, Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2.

Ngô Thành Can, Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3. Lê Trâm Oanh, Khoa khoa học hành chínhvà Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 4. Nguyễn Thị Thu Cúc, Ban Hợp tác quốc tế, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. Chuyên đề 4: Kỹ năng áp dụng pháp luật 1.

Nguyễn Thị Thu Hà, Khoa Nhà nước - Pháp luật và Lý luận cơ sở, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2. Đàm Thị Bích Hiên, Khoa Nhà nước - Pháp luật và Lý luận cơ sở, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. Nguyễn Thị Lê Thu, Khoa Nhà nước - Pháp luật và Lý luận cơ sở, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 4. Hà Thành Đê, Khoa Nhà nước - Pháp luật và Lý luận cơ sở, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên.

Chuyên đề 5: Kỹ năng tổ chức, điều hành họp 1. Nguyễn Thị Hà, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2. Phạm Thị Hồng Thắm, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3. Lê Ngọc Hồng, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 4.

Hoàng Xuân Tuyền, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. Chuyên đề 6: Kỹ năng đánh giá thực thi công vụ 1. Nguyễn Thị Thanh Thủy, Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2. Vũ Thanh Xuân, Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3.

Phạm Đức Chính, Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 4. Lê Cẩm Hà, Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CNXH Chủ nghĩa xã hội UBND Ủy ban nhân dân MỤC LỤC PHẦN THỨ NHẤT KIẾN THỨC CHUNG. 1 Chuyên đề 1 TỔNG QUAN VỀ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CẤP PHÕNG.

1 Chuyên đề 2 VĂN HÓA LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ. 32 PHẦN THỨ HAI KỸ NĂNG. 70 Chuyên đề 1 KỸ NĂNG THAM MƯU CỦA LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CẤP PHÕNG. 70 Chuyên đề 2 KỸ NĂNG LẬP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN KẾ HOẠCH CỦA CẤP PHÕNG.

93 Chuyên đề 3 KỸ NĂNG PHÂN CÔNG, KIỂM TRA, GIÁM SÁT CÔNG VIỆC. 118 Chuyên đề 4 KỸ NĂNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT. 150 Chuyên đề 5 KỸ NĂNG TỔ CHỨC, ĐIỀU HÀNH HỌP. 177 Chuyên đề 6 KỸ NĂNG ĐÁNH GIÁ THỰC THI CÔNG VỤ.

211 PHẦN THỨ NHẤT KIẾN THỨC CHUNG Chuyên đề 1 TỔNG QUAN VỀ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CẤP PHÕNG I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ 1. Quan niệm về lãnh đạo, quản lý Quản lý là một trong những hoạt động xuất hiện rất sớm trong lịch sử loài người, ngay từ buổi đầu văn minh nhân loại. Trong xã hội có nhiều công việc mà một cá nhân không thể làm được hoặc làm được nhưng kém hiệu quả, do đó, xuất hiện nhu cầu liên kết, phối hợp hoạt động của các cá nhân lại để cùng thực hiện một công việc chung mang lại hiệu quả cao nhất và quản lý xuất hiện.

Trong các tổ chức, quản lý xuất hiện cùng với nhu cầu phân công và phối hợp trong công việc để phát huy nỗ lực chung của mọi người và sử dụng tốt các nguồn lực để đạt mục tiêu chung. Xét về bản chất, quản lý được hiểu là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý bằng những phương thức nhất định nhằm đạt mục tiêu nhất định. Như vậy, quản lý xuất hiện ở mọi tổ chức từ nhỏ đến lớn, từ đơn giản đến phức tạp, ở bất cá đâu và bất cứ lúc nào cần có sự phân công và phối hợp trong công việc. Xã hội càng phát triển thì yêu cầu quản lý càng cao và vai trò của nó càng tăng lên.

Trong khoa học quản lý, quản lý và lãnh đạo là hai khái niệm được các nhà nghiên cứu quan tâm. Xét về bản chất, lãnh đạo và quản lý vừa giống nhau, vừa khác nhau, đôi khi có thể dùng thay thế cho nhau.1 Lãnh đạo và quản lý đều là các nỗ lực mang tính hệ thống nhằm phát huy sự tham gia của các bên liên quan để hiện thực hóa tầm nhìn và mục tiêu của tổ chức. Cả lãnh đạo và quản lý 1 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2021): Giáo trình Khoa học lãnh đạo (dùng cho hệ đào tạo Cao cấp lý luận chính trị). Lý luận chính trị, H.

1 đều có chung mục tiêu là làm cho tổ chức hoạt động hiệu quả, hiện thực hóa được sứ mệnh và tầm nhìn của mình. Tuy nhiên, giữa lãnh đạo và quản lý cũng có sự khác biệt nhất định, thể hiện trước hết ở quá trình và phương thức thực hiện: trong khi quản lý nói tới sự tác động có tổ chức, có hệ thống của chủ thể quản lý lên đối tượng bằng cách hướng đến sự ổn định, duy trì các trật tự để đảm bảo thực hiện kế hoạch của tổ chức thì lãnh đạo lại hướng tới việc truyền cảm hứng và kích thích sáng tạo, đổi mới. Nói cách khác, “lãnh đạo là hoạt động gây ảnh hưởng lên người khác nhằm khơi dậy cảm xúc và cam kết cùng hành động vì mục tiêu chung”.2 Trong thực tế, khó có sự tách biệt rõ ràng giữa hoạt động lãnh đạo và hoạt động quản lý, nhất là ở các cấp độ thấp trong thang quản lý. Hoạt động của những người điều hành tổ chức thường chứa đựng cả hai khía cạnh lãnh đạo và quản lý.

Lãnh đạo, quản lý trong tổ chức có thể hiểu là hoạt động huy động các nguồn lực trong tổ chức, trước hết là nguồn nhân lực, là khai thác tiềm năng của cấp dưới để đạt mục tiêu. Lãnh đạo, quản lý gắn liền với việc sử dụng quyền lực của nhà lãnh đạo, quản lý đối với người bị lãnh đạo, quản lý, do đó có thể phân chia thành lãnh đạo, quản lý chính thức (với thẩm quyền được tổ chức trao cho) và không chính thức (được xác lập qua uy tín). Lãnh đạo, quản lý vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật. Tính khoa học của lãnh đạo, quản lý thể hiện ở chỗ hoạt động lãnh đạo, quản lý tuân thủ theo các quy luật khách quan, những nguyên tắc nhất định.

Muốn cho hoạt động lãnh đạo, quản lý đạt được hiệu lực và hiệu quả thì các nhà lãnh đạo, quản lý phải tôn trọng các quy luật vận động khách quan của đối tượng và môi trường lãnh đạo, quản lý, nắm được các quy luật này để vận dụng một cách thích hợp vào quá trình lãnh đạo, quản lý, gắn liền lý luận với thực tiễn. Chỉ khi nắm vững khoa học thì nhà lãnh đạo, quản lý mới vững vàng trong việc xác định mục tiêu, bước đi, nguyên tắc và phương pháp hành động trong tình hình hết sức phức tạp, đầy 2 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2021): Giáo trình Khoa học lãnh đạo (dùng cho hệ đào tạo Cao cấp lý luận chính trị). Lý luận chính trị, H. 2 biến động trong thực tiễn.