phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham hảo và Phụ lục, Nội dung luận văn gồm 3 chƣơng nhƣ sau: 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về vấn đề Tái cơ cấu nền kinh tế trên báo chí kinh tế Việt Nam Nội dung chƣơng này giải quyết các vấn đề lý luận về TCC nền kinh tế nói chung; Một số quan điểm, định hƣớng của Đảng và Nhà nƣớc về vấn đề TCC nền kinh tế ở Việt Nam và vai trò của Báo chí đối với chủ trƣơng, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc, trong đó có vấn đề TCC nền kinh tế. Chƣơng 2: Nội dung và hình thức chuyển tải thông tin về vấn đề Tái cơ cấu nền kinh tế trên báo chí kinh tế Việt Nam Nội dung chƣơng này trình bày toàn bộ số liệu khảo sát cũng nhƣ thuyết minh kết quả khảo sát về nội dung và hình thức chuyển tải thông tin về TCC nền kinh tế trên 03 báo in đƣợc khảo sát. Chƣơng 3: Một số vấn đề đặt ra và các giải pháp nâng cao chất lƣợng thông tin về vấn đề Tái cơ cấu nền kinh tế trên báo chí kinh tế Việt Nam Chƣơng này sẽ đánh giá một số điểm mạnh, điểm yếu trong thực hiện tuyên truyền về vấn đề TCC nền kinh tế trên báo in khảo sát; từ đó đƣa ra một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lƣợng thông tin về kinh tế nói chung và TCC nền kinh tế. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ TÁI CƠ CẤU NỀN KINH TẾ TRÊN BÁO CHÍ KINH TẾ VIỆT NAM 1.
Các khái niệm, thuật ngữ liên quan đến Tái cơ cấu và Tái cơ cấu nền kinh tế * Khái niệm về cơ cấu: Theo cuốn Từ điển tiếng việt (2007) do cố Giáo sƣ Hoàng Phê chủ biên, có một số định ngh a về từ “cơ cấu”: Ở dạng danh từ: (1) Cơ cấu là nguyên tắc kết hợp và hoạt động của các chi tiết máy trong cùng một chỉnh thể, theo những quy luật nhất định. (2) Cơ cấu là cách tổ chức các thành phần nhằm thực hiện chức năng của chỉnh thể: cơ cấu của nền kinh tế, điều chỉnh cơ cấu đại biểu quốc hội, cải tổ cơ cấu tổ chức quản lý hành chính [37, tr. Ở dạng động từ: Cơ cấu đƣợc hiểu là tổ chức, sắp xếp các thành phần, bộ phận trong một chỉnh thể nhằm thực hiện chức năng chung: Cơ cấu lại danh mục đầu tƣ, tái cơ cấu ngân hàng [37, tr. Qua khảo cứu và thu thập các khái niệm về cơ cấu, có thể hiểu cơ cấu nhƣ sau: Cơ cấu hay kết cấu là một phạm trù triết học phản ánh cấu trúc bên trong của một đối tƣợng nào đó, ể cả số lƣợng và chất lƣợng, là tập hợp những mối quan hệ cơ bản, tƣơng đối ổn định giữa các yếu tố cấu thành nên đối tƣợng đó trong một thời gian nhất định.
* Khái niệm về Tái cơ cấu và Tái cơ cấu kinh tế: Theo cuốn cẩm nang Thuật ngữ kinh tế-thường được sử dụng trên Thời báo kinh tế sài gòn, xuất bản lần thứ 2 có bổ sung (phát hành ngày 3/1/2013) thì: Tái cơ cấu là sắp xếp, thay đổi cơ cấu về nguồn lực của một tổ chức, doanh nghiệp hay nền kinh tế để tạo nên một cơ cấu mới hợp lý, hiệu quả hơn. Nguồn lực ở đây có thể là nhân lực, tài sản, vốn, nợ vay, tài nguyên”. Theo 2 học giả ngƣời Mỹ là Michael Hammer và James A. Champy, trong cuốn Reengineering the Corporation: A manifesto for Business Revolution (Tái cấu 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trúc Tổng công ty: Bản tuyên ngôn cho cuộc cách mạng inh doanh (1993) đã đƣa ra định ngh a về TCC.
Theo đó TCC (Reengineering) là việc xem xét và cấu trúc lại một phần, một số phần hay toàn bộ một tổ chức, một đơn vị nào đó, mà thƣờng là một công ty. Ngoài việc tổ chức cho một công ty về các mảng chức năng (nhƣ là sản xuất, kế toán, tiếp thị, v.) và xem xét các nhiệm vụ mà mỗi chức năng thực hiện. Theo lý thuyết TCC, việc TCC còn phải chú ý tới các quy trình hoàn thiện từ khâu tìm kiếm các nguyên liệu, cho tới các khâu sản xuất, tiếp thị và phân phối. Công ty cần đƣợc TCC qua một loạt các quy trình.
Tại Việt Nam, thuật ngữ về TCC nền kinh tế trong vòng 3 năm trở lại đây không còn xa lạ đối với nhiều ngƣời. Tuy nhiên, xoay quanh khái niệm "thế nào là TCC kinh tế?" vẫn có nhiều tranh luận. Có ý kiến cho rằng TCC là phân bố lại lợi ích, nguồn lực; có ý kiến lại cho là phải TCC thể chế. Ý kiến khác cho rằng cần thêm TCC thị trƣờng xuất khẩu, nhấn mạnh gia tăng giá trị nội địa, gắn với mạng sản xuất và cung ứng toàn cầu.
Có ý kiến bổ sung thêm TCC thị trƣờng lao động. Trong bài trả lời phỏng vấn “Hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý và năng động hơn” (2012) trên Tạp chí điện tử Kinh tế và Dự báo - Cơ quan của Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ, Bộ trƣởng Bộ KH&ĐT Bùi Quang Vinh cho biết: Với tƣ cách là cơ quan soạn thảo Đề án tổng thể TCC nền kinh tế, chúng tôi đã tìm ra một cách tiếp cận hợp lý nhất. Từ cách tiếp cận đó, chúng tôi xây dựng một nội hàm cụ thể, đồng thời thiết kế những giải pháp phù hợp. Tại một thời điểm nhất định, cơ cấu kinh tế của một quốc gia là kết quả của cơ cấu các nhân tố sản xuất hiện có, tạo thành lợi thế so sánh của một quốc gia.
Cơ cấu kinh tế hợp lý, có hiệu quả là cơ cấu hình thành trên cơ sở khai thác, tận dụng tốt các ngành có lợi thế của nền kinh tế; và trong trƣờng hợp ngƣợc lại thì đó là một cơ cấu kinh tế bất hợp lý, kém hiệu quả. Vì vậy, việc điều chỉnh có quy mô lớn và toàn diện trong thời gian tương đối ngắn cơ cấu kinh tế để chuyển từ bất hợp lý, kém hiệu quả thành cơ cấu kinh tế hợp lý, hiệu quả hơn được coi là TCC kinh tế… Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, trong cuốn Kinh tế Việt Nam năm 2012: Khởi động mạnh mẽ quá trình tái cơ cấu nền kinh tế có đƣa ra hái niệm: TCC nền kinh 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tế là quá trình phân bổ lại các nguồn lực cho tăng trưởng (vốn, tài nguyên thiên nhiên, lao động…) nhằm nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, đồng thời nâng cao hiệu quả kỹ thuật của các doanh nghiệp, qua đó giúp nâng cao hiệu quả, năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế nói chung và các doanh nghiệp nói riêng. Nói cách khác TCC nền kinh tế chính là quá trình chuyển dịch nguồn lực từ những ngành, khu vực sử dụng kém hiệu quả sang những ngành, khu vực sử dụng hiệu quả hơn và qua đó sẽ làm thay đổi cơ cấu ngành, cơ cấu vùng, cơ cấu thành phần kinh tế hiện đƣợc coi là có nhiều bất cập ở Việt Nam, đồng thời nâng cao hiệu quả kỹ thuật của các doanh nghiệp, đặc biệt là DNNN. Mục tiêu cuối cùng của quá trình tái cơ cấu nền kinh tế là hình thành đƣợc một mô hình tăng trƣởng mới với cơ cấu kinh tế hợp lý, nền kinh tế ổn định về v mô và có năng lực cạnh tranh, phát triển chất lƣợng, hiệu quả và bền vững[55, tr.
Bối cảnh kinh tế-xã hội và định hƣớng của Đảng và Nhà nƣớc về vấn đề Tái cơ cấu nền kinh tế Một trong những thành tựu đáng ể nhất mà Việt Nam đạt đƣợc trong thời kỳ đổi mới là luôn duy trì đƣợc tốc độ tăng trƣởng kinh tế cao trong khu vực và trên thế giới trong thời gian dài, với mức tăng trƣởng kinh tế đạt bình quân trên 7%/năm. Mặc dù tăng trƣởng cao trong thời gian dài là một tín hiệu tốt, tuy nhiên xét bản chất của quá trình tăng trƣởng của Việt Nam thời gian qua, có thể nhận thấy ngày càng rõ những bất cập của mô hình tăng trƣởng. Hiện tƣợng này đƣợc gọi bằng một thuật ngữ chung là “mô hình tăng trƣởng theo chiều rộng”, ngh a là tăng trƣởng kinh tế chủ yếu bằng mở rộng quy mô (tăng vốn đầu tƣ, hai thác tài nguyên thiên nhiên, tận dụng nguồn nhân công giá rẻ) mà ít dựa vào tiến bộ khoa học và công nghệ, nguồn nhân lực chất lƣợng cao và kỹ năng quản lý hiện đại[57, tr. Bên cạnh những bất cập về tăng trƣởng kinh tế, hàng loạt vấn đề khác nảy sinh, ảnh hƣởng nghiêm trọng đến sự phát triển bền vững.
Từ thực trạng đó có thể thấy rằng trong những năm đổi mới, mô hình phát triển kinh tế-xã hội theo chiều rộng đã góp phần mang lại nhiều thành tựu quan trọng đối với nền kinh tế-xã hội 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của đất nƣớc. Tuy nhiên, việc duy trì mô hình phát triển kinh tế này quá lâu đã ảnh hƣởng không nhỏ đến năng suất, chất lƣợng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, những vấn đề xã hội và môi trƣờng, gây ra những cản trở đối với sự phát triển bền vững trong tƣơng lai. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng gặp phải những thách thức từ những biến động phức tạp, hó lƣờng của kinh tế thế giới từ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009. Từ những đòi hỏi cấp thiết của nền kinh tế và phù hợp với xu hƣớng tái cấu trúc kinh tế thế giới, Việt Nam đã xác định TCC kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trƣởng theo hƣớng bền vững là một trong những trọng tâm phát triển kinh tế-xã hội.
Theo Thông tin chuyên đề “Thay đổi mô hình phát triển kinh tế - xã hội và cơ cấu lại nền kinh tế Việt Nam” của CIEM thì rất cần “có sự đồng thuận rộng rãi rằng, để có thể phát triển nhanh và bền vững thì Việt Nam bắt buộc phải thay đổi mô hình phát triển và thực hiện tái cấu trúc nền kinh tế càng sớm càng tốt”[57, tr. Chủ trƣơng này đƣợc cụ thể hóa bởi Đề án tổng thể TCC kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trƣởng đƣợc thông qua vào tháng 2/2013 cùng với các Đề án chuyên biệt TCC một số l nh vực chủ chốt của nền kinh tế. Đại hội toàn quốc lần thứ XI của Đảng (tháng 1/2011) đã xác định “đổi mới mô hình tăng trƣởng, TCC nền kinh tế” là định hƣớng tổng quát của phát triển kinh tế - xã hội thời kỳ 2011-2020, tuy nhiên, phải đến Hội nghị lần thứ 3, BCH T.