MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Cải củ (Raphanus sativus) là một loại rau ăn củ thuộc họ cải, được thuần hóa ở châu Âu từ thời kỳ tiền Roman. Hiện nay cải củ được trồng và sử dụng trên khắp thế giới. Cải củ có nhiều loại khác nhau, khác biệt về kích thước, màu sắc và mùa vụ.
Một vài loại cải củ được trồng để lấy hạt dùng trong chế biến dầu hạt cải. Từ xưa đến nay, cây cải củ đóng vai trò quan trọng trong đời sống và kinh tế của nhiều quốc gia trên thế giới. Cải củ cung cấp thực phẩm cho con người. Ngoài ra cải củ còn được biết đến như một loại nhân sâm trắng do có nhiều tác dụng trong việc tăng cường sức khoẻ và chữa bệnh.
Cải củ là cây trồng ngắn ngày, do vậy dễ dàng tham gia vào hệ thống luân canh, xen canh cây trồng. Đối với con người, cải củ là một trong những loại thực phẩm có nguồn dinh dưỡng cao. Bộ phận sử dụng chủ yếu của cây là củ. Có chứa hàm lượng vitamin C cao.
Ngoài ra củ cải chứa nhiều khoáng chất như: protid, glucid, xenluloza, canxi, photpho, sắt, Vitamin B1, Vitamin B2, Vitamin C. Vì vậy củ cải là nguồn cung cấp khoáng chất, vitamin đáng kể cho con người. Vì thế, ngoài là thức ăn giàu năng lượng, người ta còn quan tâm đến khả năng chữa bệnh của củ cải. Hiện nay, khoa học đã chứng minh củ cải có thể được xem như là một vị thuốc bổ ngăn ngừa được nhiều bệnh như: giảm nguy cơ ung thư, điều chỉnh huyết áp, ngăn ngừa bệnh vàng da, chống táo bón, tốt cho bệnh nhân tiểu đường.
Tập trung nhất vào nhóm chữa bệnh đường hô hấp như: ho, hen, tức ngực, khản tiếng, mất tiếng, ho ra máu. ngoài ra còn hỗ trợ trong việc làm đẹp như: chống lão hoá, duy trì sự tươi trẻ và giúp giảm cân hiệu quả. Cà chua (Solanum lycopersicum), thuộc họ Cà (Solanaceae), là một loại rau có quả làm thực phẩm. Quả ban đầu có màu xanh, chín ngả màu từ vàng đến đỏ.
Cà chua có vị hơi chua và là một loại thực phẩm bổ dưỡng, giàu vitamin C và A, đặc biệt là giàu lycopeme tốt cho sức khỏe. Cà chua thuộc họ Cà, các loại cây 1 trong họ này thường phát triển từ 1 đến 3 mét chiều cao, có những cây thân mềm bò trên mặt đất hoặc dây leo trên thân cây khác. Họ cây này là một loại cây lâu năm trong môi trường sống bản địa của nó, nhưng nay nó được trồng như một loại cây hàng năm ở các vùng khí hậu ôn đới, nhiệt đới. Tro bay là sản phẩm phế thải rắn được hình thành trong quá trình đốt than ở nhiệt độ cao tại các nhà máy nhiệt điện.
Tính đến năm 2016 nước ta có tổng cộng 20 nhà máy nhiệt điện hoạt động với tổng công suất là 13.110 MW thải ra khoảng trên 15,7 triệu tấn tro/năm (Bộ Xây dựng 2016). Các nghiên cứu trước đây đã cho thấy tro bay có thể được tận dụng làm chất cải tạo đất nông nghiệp (Singh & cs. Tuy nhiên hiệu quả đạt được phụ thuộc rất nhiều vào các tính chất tro bay mà chịu ảnh hưởng của công nghệ đốt than, công nghệ thu gom và nguyên liệu than mẹ. Mặt khác, khả năng cải tạo đất, tăng năng suất cây trồng của các loại tro bay là rất khác nhau trên các đối tượng đất và cây trồng khác nhau (Yunusa & cs.
Quảng Bình là tỉnh ven biển Bắc Trung Bộ, có tổng diện tích tự nhiên là 805.500 ha, diện tích đất nông nghiệp là 67. Điều kiện khí hậu ở đây khá khắc nghiệt, thiên tai thường xuyên xảy ra, diện tích đất ít, phân tán, nghèo dinh dưỡng. Thực tế, đất phù sa và đất vôi có nhiều loại cây trồng khác cạnh tranh nên hai loại đất này khó có thể mở rộng diện tích trồng củ cải, còn đất cát lại có thể phát triển và trồng được. Cây trồng còn tương đối lớn, ước tính còn khoảng 6000 ha chưa phát triển và đưa vào sử dụng, đây là quỹ đất tiềm năng để phát triển và mở rộng diện tích trồng củ cải của tỉnh Quảng Bình.
Tuy nhiên, đất cát ở tỉnh Quảng Bình có những tính chất rất đặc trưng như độ phì nhiêu tự nhiên, hàm lượng chất hữu cơ thấp, nghèo mùn do khoáng hóa mạnh, thành phần hạt thô chiếm tỷ lệ lớn. Khối lượng riêng lớn, cấu tạo rời rạc, khả năng hấp thụ thấp… Do đó, khả năng giữ nước và phân bị hạn chế, giá thể dễ bị rửa trôi bởi trọng lực khi trời mưa to. Vì vậy, nếu không áp dụng biện pháp kỹ thuật thâm canh đồng bộ trên loại đất này thì năng suất thường không cao. Việc đầu tư 2 nghiên cứu để tăng năng suất và mở rộng diện tích trồng rau trên đất cát biển tại Quảng Bình có ý nghĩa hết sức quan trọng, trong đó cần chú trọng các biện pháp tăng hàm lượng hữu cơ trong đất, cân đối chất dinh dưỡng.
Tăng khả năng giữ nước cho đất và bố trí thời vụ để sử dụng nước trời hiệu quả là rất cần thiết để tăng hiệu quả đầu tư phân bón, tăng năng suất rau trên đất cát tỉnh Quảng Bình. Do tính chất đất đặc trưng của đất cát nên chỉ có một số loại cây rau mới trồng và cho thu hoạch được, trong đó cây cải củ là cây trồng ngắn ngày thích hợp trồng đất cát. Xuất phát từ thực tiễn trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của tỷ lệ phối trộn tro xỉ nhà máy nhiệt điện đến sinh trưởng và phát triển của cây cải củ và cây cà chua trên các nền đất khác nhau. Mục đích và yêu cầu 1.
Mục đích Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của cây cải củ và cây cà chua dựa vào tỷ lệ phối trộn tro xỉ nhà máy nhiệt điện trên các nền đất cát Quảng Bình và đất phù sa trong điều kiện vụ Xuân Hè năm 2021 tại Gia Lâm – Hà Nội. Từ đó ta đánh giá và đưa ra được một số tỷ lệ phối trộn tro bay hợp lý để cải tạo đất, cho cây trồng phát triển và đạt năng suất cao. Yêu cầu - Theo dõi một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển, đặc điểm hình thái của cây cải củ và cây cà chua trên các nền đất cát Quảng Bình và đất phù sa. - Theo dõi một số chỉ tiêu sinh lý của giống cải củ và cà chua trên các nền đất cát Quảng Bình và đất phù sa.
- Đánh giá chất lượng củ ở các công thức thí nghiệm. 3 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Tình hình sản xuất cải củ và cà chua trên thế giới và Việt Nam 2. Tình hình sản xuất cải củ trên thế giới và việt Nam 2.
Tình hình sản xuất cải củ trên thế giới Ở khắp nơi trên thế giới, phần rễ mầm của cây cải củ được sử dụng ăn sống như một món salad hoặc nấu chín như các loại rau khác, vị cay của củ cải được coi là một món khai vị kích thích ngon miệng. Các lá non được nấu chín như rau hoặc ăn sống. Trong công nghiệp sản xuất, củ cải là nguyên liệu để chế biến kim chi, củ cải khô, củ cải dầm. trong y học, cải củ được dùng để chữa mất ngủ, nhức đầu, tiêu chảy kéo dài.
Rễ, lá, hoa và củ cải chống lại hoạt động của vi khuẩn gram âm, chữa lành nhiễm trùng đường tiết niệu và kích thích sự thèm ăn. Muối được chiết xuất từ rễ củ, phơi khô đốt lấy tro trắng để chữa bệnh viêm dạ dày. Sản lượng củ cải hàng năm của thế giới là khoảng 7 triệu tấn/năm, chiếm 2% sản lượng rau thế giới, và nó đóng một vai trò quan trọng. Ở Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan cải củ đóng vai trò quan trọng trong các loại rau.
Năm 2002, các nước Đông Nam Á như Indonesia có sản lượng củ cải là 27,800 tấn/năm, Malaysia 1,50 tấn/năm và Philippines 9,000 tấn/năm, Thái Lan 32,000 tấn/năm. Ở châu Á, hầu hết nông dân ở Đông Nam Á tự để lại hạt giống củ cải địa phương. Các giống này thuộc nhóm củ cải Trung Quốc, được bình tuyển theo các tiêu chí sau: hình dáng củ, màu sắc củ, mùi vị củ hấp dẫn, những giống này là giống sớm, ngắn ngày, không ra hoa sớm, thịt hấp dẫn, giòn, chắc, hàm lượng chất khô cao, chống được bệnh thối đen, héo rũ và bệnh củ nghệ. Tình hình sản xuất cải củ tại Việt Nam Cải củ là một trong những loại cây rau quan trọng và có vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống nông nghiệp Việt Nam, nơi có khí hậu - thay đổi và nền nông nghiệp đặc biệt khó khăn.
Củ cải cần khí hậu mát mẻ. Chúng có thể phát triển ở nhiệt độ 15 - 28℃, tốt nhất là 17 - 18 ℃. Giai đoạn phình củ cần nhiệt độ hơi thấp 4 (ngày ấm và đêm mát). Khi nở hoa, có khả năng chịu ẩm tốt hơn các loại cải khác.
Tuy nhiên, nó không chịu được hạn kéo dài với nhiệt độ trên 32°C. Ở miền Bắc Việt Nam thường trồng vào tháng 8 - 10 (nếu gieo muộn sẽ không có củ) với năng suất cải củ bình quân 25 - 30 tấn/ha, tùy theo giống và thời vụ sinh trưởng có thể đạt 40 - 50 tấn/ha trở lên. Củ cải không chỉ được dùng làm rau tươi mà còn được chế biến theo nhiều cách khác nhau để giữ được lâu hơn và nâng cao chất lượng. Nếu một kg củ cải tươi có thể được bán với giá từ 5.000 đồng/kg thì một kg củ cải khô có thể được bán với giá 25.
Chính vì vậy, một ha cải củ cho thu nhập từ 72 - 90 triệu đồng (bán dạng củ tươi), từ 110 - 130 triệu đồng (nếu đã chế biến). Tình hình sản xuất cà chua trên Thế giới và Việt Nam 2.1 Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới Cà chua là một trong những loại rau ăn quả được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới, trong các món ăn hàng ngày và trong công nghiệp chế biến. Theo thống kê cho thấy, diện tích trồng cây cà chua, sản lượng cũng như năng suất tăng qua các năm. Năm 2008 diện tích trồng cà chua là 4.179 ha với sản lượng 141.
Năm 2010 diện tích tăng lên 4.761 ha với sản lượng 152. Đem lại giá trị 71,1 tỉ đô la. Đến năm 2012 diện tích trồng cà chua trên thế giới là 8.680 ha đóng góp sản lượng 161.