Luận văn: Tác động tăng trưởng tín dụng đến rủi ro NHTM Việt Nam (Hồ Duy Khánh)

Nghiên cứu tác động của tăng trưởng tín dụng đến rủi ro các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, phân tích yếu tố ảnh hưởng, cung cấp giải pháp.

• Tác giả: Hồ Duy Khánh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Minh Sáng
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Tăng Trưởng Tín Dụng Đến Rủi Ro Các Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VÀ ĐỒ THỊ
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Bố cục bài nghiên cứu
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI RỦI RO CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Cơ sở lý luận về tín dụng và tăng trưởng tín dụng
• 2.2. Rủi ro của các ngân hàng
• 2.2.1. Rủi ro tín dụng
• 2.2.2. Rủi ro thanh khoản
• 2.3. Tăng trưởng tín dụng và rủi ro của các ngân hàng
• 2.4. Tổng quan các nghiên cứu liên quan về tác động của tăng trưởng tín dụng đối với rủi ro các ngân hàng
• 2.4.1. Nghiên cứu trong phạm vi một quốc gia
• 2.4.2. Nghiên cứu ở các quốc gia
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG ĐẾN RỦI RO CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Đề xuất mô hình nghiên cứu tác động của tăng trưởng tín dụng đến rủi ro các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 3.1.1. Mô hình tác động của tăng trưởng tín dụng đến rủi ro tín dụng các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 3.1.2. Mô hình tác động của tăng trưởng tín dụng đến thu nhập lãi các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 3.1.3. Mô hình tác động của tăng trưởng tín dụng đến khả năng thanh khoản các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu
• 3.2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.2. Nguồn dữ liệu
• 3.3. Kiểm định giả thuyết tác động của tăng trưởng tín dụng đến rủi ro tín dụng
• 3.4. Kiểm định tác động của tăng trưởng tín dụng đến thu nhập lãi
• 3.5. Kiểm định tác động của tăng trưởng tín dụng đến khả năng thanh khoản
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI RỦI RO CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Thống kê mô tả và phân tích tương quan
• 4.2. Phân tích tác động của tăng trưởng tín dụng đến rủi ro các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 4.2.1. Phân tích tác động của tăng trưởng tín dụng đối với rủi ro tín dụng các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 4.2.2. Phân tích tác động của tăng trưởng tín dụng đối với thu nhập lãi các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 4.2.3. Phân tích tác động của tăng trưởng tín dụng đối với khả năng thanh khoản các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 4.3. Đánh giá kết quả phân tích tác động của tăng trưởng tín dụng đối với rủi ro các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 4.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 5.1. Kết luận và khuyến nghị chính sách nhằm hạn chế rủi ro trong hoạt động các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 5.2. Khuyến nghị chính sách
• 5.3. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG VIỆT
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG ANH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Tăng Trưởng Tín Dụng Đến Ngân Hàng

Các nghiên cứu của Borio (2008), Dell'Ariccia và cộng sự (2008), Demyanyk và Van Hemert (2008), Gorton (2008) đều khẳng định là cuộc khủng hoảng tài chính hiện tại đại diện cho một minh chứng mạnh mẽ về những gì có thể đã đi sai, với sự tương tác của tăng trưởng tín dụng và rủi ro trong việc cho vay của ngân hàng. Cụ thể, sự tăng trưởng trong cho vay thế chấp dưới chuẩn, được thúc đẩy bởi lãi suất thấp, thị trường nhà ở đang bùng nổ, tín dụng bảo mật và tiêu chuẩn tín dụng lỏng lẻo, đã dẫn đến thua lỗ tín dụng chưa từng có và hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế toàn cầu, làm nổi bật tầm quan trọng của mối quan hệ tăng trưởng tín dụng và rủi ro tín dụng ngân hàng. Trong bài luận văn này, tác giả có quan điểm tổng quát hơn và có sẽ cung cấp bằng chứng mới về mối quan hệ giữa thời kỳ tăng trưởng tín dụng và rủi ro của các ngân hàng thương mại. Laeven và Majnoni (2003), Berger và Udell (2004) cũng đã đặt ra các câu hỏi như: Liệu các ngân hàng có thể phát triển mà không trở nên rủi ro hơn sau đó? Tăng trưởng tín dụng có liên quan đến lợi nhuận hiệu chỉnh rủi ro là cao hơn hay thấp hơn? Mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng và nguồn vốn của ngân hàng như thế nào? Để giải quyết các câu hỏi nêu trên, tác giả xem xét tác động của tăng trưởng tín dụng đến ba khía cạnh cơ bản: rủi ro mặc định của danh mục cho vay, thu nhập lãi từ cho vay và cơ cấu vốn. Đối với một trong ba khía cạnh, nghiên cứu dựa vào các biện pháp thực nghiệm khác nhau để cho thấy rủi ro tín dụng liên quan đến hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng, thu nhập lãi hiệu chỉnh rủi ro, và thanh khoản của các ngân hàng. Như chúng ta đã biết rằng những vấn đề gần đây trên thị trường cho vay thế chấp dưới chuẩn ở Mỹ đã làm tăng đáng kể mối liên hệ giữa tăng trưởng tín dụng và rủi ro tín dụng sau đó. Ở Việt Nam tăng trưởng nóng tín dụng trong những năm 2008 để lại hậu quả của việc gia tăng rủi ro cho ngân hàng nhưng năm sau đó. Khi tình hình kinh tế vĩ mô xấu đi, hoạt động sản xuất kinh doanh trì trệ, thì cũng là lúc nợ xấu xuất hiện đáng kể. Dựa vào số liệu tổng hợp báo cáo tài chính liên tục của các ngân hàng từ năm 2008 đến năm 2017, thì nợ xấu có xu hướng gia tăng từ năm 2007 và được quan tâm đặc biệt từ cuối năm 2011. Mặt khác, tỷ lệ nợ quá hạn cao làm cho uy tín, niềm tin vào tiềm lực tài chính của ngân hàng bị suy giảm, dẫn đến làm giảm khả năng huy động vốn của ngân hàng, nghiêm trọng hơn là có thể dẫn đến rủi ro thanh khoản, đẩy ngân hàng đến bờ vực phá sản và đe dọa sự ổn định của toàn bộ hệ thống ngân hàng. Chính vì những lí do đã nêu ở trên, trong bài luận văn này tác giả sẽ phân tích tác động của tăng trưởng tín dụng đối với rủi ro các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2017. Nghiên cứu sử dụng hướng tiếp cận thực nghiệm để kiểm tra tác động của tăng trưởng tín dụng đến rủi ro các ngân hàng. Tác giả sử dụng mẫu thu thập trên 26 ngân hàng thương mại Việt Nam có công khai tình hình tài chính và kết quả hoạt động kinh doanh liên tục, với dữ liệu được thu thập trong giai đoạn 2008 – 2017 để cho thấy rõ hậu quả của tăng trưởng tín dụng trong hoạt động cho vay của các ngân hàng.

1.1. Tổng Quan Tác Động Vĩ Mô Của Tăng Trưởng Tín Dụng

Ngoài xu hướng và cấu trúc các thành phần kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến tất cả các ngân hàng theo cách như nhau, có nhiều lý do quan trọng khiến các ngân hàng tăng cường hoạt động cho vay. Ví dụ, các ngân hàng có ý định nắm bắt các cơ hội cho vay mới, mở rộng sang các thị trường địa lý mới hoặc giành thị phần với các sản phẩm và thị trường hiện có. Hơn nữa, cơ chế tiềm năng để tăng cho vay là giảm lãi suất hoặc yêu cầu ký quỹ thấp đi, nới lỏng các tiêu chuẩn tín dụng hoặc kết hợp cả hai (ví dụ: Dell'Ariccia và Marquez, 2006; Ogura, 2006). Ngoài ra, một số ngân hàng còn phụ thuộc vào tăng trưởng nội bộ nhưng một số ngân hàng khác tuân theo chiến lược tăng trưởng bên ngoài bằng cách sáp nhập và mua lại (M & A). Để để có thể nhận thấy rõ nét hơn về tác động của tăng trưởng tín dụng, bài viết sẽ phân tích về tác động của tăng trưởng tín dụng bất thường. Foos và cộng sự (2010), Amador và cộng sự (2013) và Han (2016) đã nghiên cứu và đưa ra khái niệm về một hình thức của tăng trưởng tín dụng đó là tăng trưởng tín dụng bất thường (ALG), và được đo lường là sự chênh lệch giữa tỷ lệ tăng trưởng tín dụng của một tổ chức tín dụng và trung vị tỷ lệ tăng trưởng tín dụng của tất cả các tổ chức tín dụng trong một năm:

1.2. Rủi Ro Tín Dụng Và Quản Trị Rủi Ro Ngân Hàng

Tại Điều 3, Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 21/1/2013 của NHNN nêu rõ: Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện, hoặc không có khả năng thực hiện một phần hay toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết. Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (2001) chỉ ra rằng: Đối với lĩnh vực ngân hàng, rủi ro tín dụng được đánh giá là rủi ro chiếm tỷ trọng lớn nhất và là một phần cố hữu của các hoạt động kinh doanh cốt lõi của ngân hàng.

II. Cách Tăng Trưởng Tín Dụng Ảnh Hưởng Rủi Ro Ngân Hàng VN

Trong phần giới thiệu, một số nghiên cứu đã được giới thiệu và được phát hiện ra rằng các khoản cho vay mới được cấp cho khách hàng là người đã nộp hồ sơ vay vốn không đủ tiêu chuẩn trước đó và đã hỏi lãi suất cho vay thấp, tài sản thế chấp thì có giá trị thấp hoặc tính thanh khoản không cao. Điều này cho thấy rằng tăng trưởng tín dụng nóng có xu hướng đi kèm với việc nới lỏng các tiêu chuẩn tín dụng. Dell’Ariccia và Marquez (2006) đã nêu ra mối quan hệ giữa các tiêu chuẩn trong quy trình cấp tín dụng và sự bùng nổ cho vay. Các tác giả nhận thấy rằng khả năng tiếp cận thông tin giữa các ngân hàng trở nên rõ ràng hơn (các ngân hàng có số đơn đề nghị vay vốn tăng lên và đối thủ cạnh tranh ngày càng gay gắt hơn), Khi đó các ngân hàng sẽ cân nhắc nới lỏng các tiêu chuẩn cấp tín dụng. Việc này dẫn đến lợi nhuận giảm do áp lực phải giảm lãi suất cho vay để cạnh tranh (tỷ lệ tăng trưởng tín dụng có quan hệ ngược chiều với tỷ lệ thu nhập lãi) và làm cho các ngân hàng khó giữ được sự ổn định trong thời kỳ suy thoái. Ogura (2006) phát hiện ra rằng các ngân hàng bị ảnh hưởng bởi chính sách cho vay của đối thủ cạnh tranh, các tiêu chuẩn cấp tín dụng được nới lỏng để thu thút khách hàng. Đổi lại, điều này làm cho rủi ro tăng lên trong toàn bộ hệ thống ngân hàng (tăng trưởng tín dụng có mối quan hệ cùng chiều với rủi ro ngân hàng). Một số nghiên cứu thực nghiệm dựa trên nguồn dữ liệu của Hoa Kỳ cung cấp bằng chứng cho thấy rằng tăng trưởng tín dụng có thể dẫn đến sự gia tăng dần các khoản cho vay tiềm ẩn rủi ro trong tương lai.

2.1. Tăng Trưởng Tín Dụng Và Nợ Xấu Ngân Hàng TMCP VN

Ở Việt Nam tăng trưởng tín dụng nóng trong những năm 2008 để lại hậu quả của việc gia tăng rủi ro cho ngân hàng nhưng năm sau đó. Khi tình hình kinh tế vĩ mô xấu đi, hoạt động sản xuất kinh doanh trì trệ, thì cũng là lúc nợ xấu xuất hiện đáng kể. Dựa vào số liệu tổng hợp báo cáo tài chính liên tục của các ngân hàng từ năm 2008 đến năm 2017, thì nợ xấu có xu hướng gia tăng từ năm 2007 và được quan tâm đặc biệt từ cuối năm 2011. Mặt khác, tỷ lệ nợ quá hạn cao làm cho uy tín, niềm tin vào tiềm lực tài chính của ngân hàng bị suy giảm, dẫn đến làm giảm khả năng huy động vốn của ngân hàng, nghiêm trọng hơn là có thể dẫn đến rủi ro thanh khoản, đẩy ngân hàng đến bờ vực phá sản và đe dọa sự ổn định của toàn bộ hệ thống ngân hàng.

2.2. Tăng Trưởng Tín Dụng Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Sinh Lời NH

lepitet và cộng sự (2008) đã nghiên cứu việc mở rộng của các ngân hàng châu Âu trong giai đoạn 1996-2002 đã ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi và định giá cho vay của họ như thế nào. Họ nhận thấy rằng thu nhập từ hoa hồng và phí cao hơn nhưng có xu hướng giảm tỷ suất lợi nhuận và lãi suất cho vay. Berger và cộng sự (2010) đã nghiên cứu việc đa dạng hóa và sự ảnh hưởng của điều này đến hiệu suất các ngân hàng, nghiên cứu sử dụng dữ liệu của các ngân hàng Trung Quốc trong giai đoạn 1996-2006. Những phát hiện của họ cho thấy sự đa dạng hóa các khoản cho vay, tiền gửi, tài sản và địa lý thì có xu hướng giảm lợi nhuận và chi phí tăng lên.

III. Kiểm Soát Rủi Ro Giải Pháp Cho Ngân Hàng TM Việt Nam

Về khía cạnh tác động của tăng tưởng tín dụng đối với khả năng thanh khoản các ngân hàng. Hầu hết các nghiên cứu đều chỉ ra sự tác động nghịch chiều như nghiên cứu. Iannotta, Nocera và Sironi (2007) cũng như nghiên cứu của Illueca, Norden và Udell (2008) cho rằng quyền sở hữu ngân hàng là yếu tố quan trọng quyết định chính sách cho vay, chấp nhận rủi ro và hiệu suất đạt được. Do đó, Foos và cộng sự (2010) sau đó đã kiểm soát tính chuyên môn của ngân hàng và phân loại ngân hàng (ví dụ: ngân hàng tiết kiệm, ngân hàng thương mại tư nhân). Cuối cùng, một số nghiên cứu phân tích mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng và khủng hoảng ngân hàng ở các nền kinh tế chuyển đổi và các nước đang phát triển. Amador và cộng sự (2013) đã sử dụng dữ liệu của toàn bộ các tổ chức tài chính Colombia trong giai đoạn 1990-2011 để tìm ra mối quan hệ giữa hành vi mạo hiểm của ngân hàng và tăng trưởng tín dụng bất thường. Phát hiện của họ minh chứng rằng tăng trưởng tín dụng bất thường có xu hướng dẫn đến sự gia tăng về tỷ lệ cho vay không hiệu quả đối với tổng dư nợ cho vay khách hàng và giảm khả năng thanh khoản.

3.1. Quản Lý Thanh Khoản Trong Ngân Hàng Thương Mại VN

Để tránh được rủi ro thanh khoản, các NHTM phải tính toán được hệ số thanh khoản của mình, tức là tính được khả năng đáp ứng nhu cầu thanh toán ngay của các tài sản Nợ. Foos và cộng sự (2010), Han (2016): Khả năng thanh khoản các ngân hàng được định là tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (EQAi,t). Công thức như sau: EQAi,t = Ei,t/Ai,t (2.4) Trong đó Ei,t: Vốn chủ sở hữu của ngân hàng i năm t Ai,t: Tổng tài sản của ngân hàng i năm t.

3.2. Giải Pháp Về Chính Sách Tiền Tệ Và Tín Dụng

Kraft và Jankov (2004) đã nghiên cứu về tăng trưởng tín dụng tại các ngân hàng Croatia và nhận thấy: tăng trưởng tín dụng nóng tín làm tăng khả năng suy giảm chất lượng tín dụng, tăng tài khoản vãng lai và gặp các vấn đề nợ nước ngoài. Như vậy, để đảm bảo an toàn hệ thống, cần có các giải pháp về chính sách tiền tệ và tín dụng.

IV. Ứng Dụng Mô Hình Đo Lường Rủi Ro Tín Dụng Ngân Hàng

Các tác giả sử dụng mô hình hồi quy sau đây để giải thích sự thay đổi về thu nhập lãi tương đối của từng ngân hàng (ΔRIIi, t) bởi sự tăng trưởng tín dụng bất thường đồng thời (LGi, t) và một tập hợp các biến kiểm soát. Thu nhập lãi tương đối của ngân hàng i trong năm t (RII i, t) có tương quan cao với RIIt-1 vì thu nhập từ tất cả các khoản cho vay đang hoạt động đã được cấp trước khi t-1 được đề xuất trong cả hai biến. Vì vậy, điều quan trọng là lấy sự chênh lệch của hai biến này (ΔRIIi, t = RIIi, t - RIIi, t-1) để đo lường những thay đổi gia tăng trong thu nhập lãi tương đối, biến mà các tác giả thực sự quan tâm. Lưu ý rằng ΔRIIi, t chỉ đo lường sự thay đổi trong thu nhập lãi trung bình từ toàn bộ danh mục cho vay, tức là không thể trích ra phần thu nhập lãi từ các khoản cho vay mới được cấp.

4.1. Mô Hình Nghiên Cứu Của Han 2016 Về Rủi Ro Tín Dụng

Mô hình thể hiện tác động của tăng trưởng tín dụng bất thường đến rủi ro tín dụng: lnLLi,t = α + β1 lnLLi,t-1 + β2 ALGi,t-1 + β3 ALGi,t-2 + β4 ALGi,t-3 + β5 lnTLi,t + β6 lnHHIi,t + β7 ABi,t + β8 (ABi,tALGi,t-1) + β9 (ABi,tALGi,t-2) + β10 (ABi,tALGi,t-3) + β11 (ABi,tlnTLi,t) + β12 (ABi,tHHIi,t) + β13 (ABi,tlnLLi,t-1) (2.5). Mô hình này đánh giá tác động của tăng trưởng tín dụng bất thường đến rủi ro tín dụng thông qua các biến số khác nhau.

4.2. Mô Hình Nghiên Cứu Của Foos Et Al. Về Rủi Ro Tín Dụng

Mô hình thể hiện sự tác động của tăng trưởng tín dụng bất thường đến rủi ro tín dụng: LOGLLi,t = α + β1 LOGLLi,t-1 + β2 ALGi,t-1 + β3 ALGi,t-2 + β4 ALGi,t-3 + β5 ALGi,t-4 + β6 SIZEi,t + β7 EQASSETi,t + + γ specialization dummies + δ country- year-dummies + εi,t (2.9). Mô hình này đánh giá tác động của tăng trưởng tín dụng bất thường đến rủi ro tín dụng thông qua các biến số khác nhau.

V. Phân Tích Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tế Tại Việt Nam

Để kiểm soát quy mô các ngân hàng thương mại, lôgarit tự nhiên của tổng dư nợ (lnTLi,t) đã được đề cập. Các ngân hàng thương mại lớn hơn thông thường sẽ có quy mô về tổng dư nợ cho vay lơn hớn, và nó có thể cung cấp nhiều cơ hội cho ngân hàng thương mại lớn hơn để đa dạng hóa danh mục cho vay và giảm rủi ro mặc định. Hệ số lôgarit tự nhiên của tổng dư nợ được cho là âm, điều này cho thấy quy mô giảm rủi ro của các khoản cho vay.

5.1. Biến Số LGi t và LLi t Đánh Giá Tăng Trưởng và Rủi Ro

Hai là, biến LGi,t (với i = 1-26 và t = 1-10): đại diện tăng trưởng tín dụng của ngân hàng i năm t, được đo bằng tỷ lệ phần trăm thay đổi của tổng số khoản cho vay từ năm t- 1 đến năm t và đơn vị tính là % giống như các biến kiểm soát. Ba là, biến LLi,t (với i = 1-26 và t = 1-10): đại diện khoản cho vay rủi ro của ngân hàng i năm t, được xác định bằng tỷ lệ “các khoản dự phòng tổn thất được thành lập trong năm t so với tổng dư nợ trong năm t-1” (Foos và cộng sự, 2010; Laeven và Majnoni, 2003). Khoản trích lập dự phòng rủi ro cho vay được thiết lập cho các khoản nợ xấu không được hoàn trả.

5.2. Tỷ Lệ Vốn Chủ Sở Hữu Trên Tổng Tài Sản

Năm là, biến EQAi,t (với i = 1-26 và t = 1-10): đại diện cơ cấu vốn của ngân hàng i năm t, Tỷ lệ % vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (EQAi,t) đo lường vốn hóa. Tỷ lệ EQAi,t là một tỷ lệ tài chính được sử dụng rộng rãi để đánh giá sức khỏe của một tổ chức tài chính. Tỷ lệ EQAi,t cao cho thấy đòn bẩy thấp và do đó ít rủi ro hơn.

VI. Kết Luận Tác Động và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Trong chương 2, nghiên cứu đã đưa ra các quan điểm khác nhau về tăng trưởng tăng trưởng tín dụng và tác động của tăng trưởng tín dụng đến rủi ro tín dụng, thu nhập lãi và khả năng thanh khoản ngân hàng. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng phân tích các nghiên cứu khác nhau trên thế giới để xây dựng cơ sở lý thuyết cho tác động của tăng trưởng tín dụng đến rủi ro các ngân hàng.

6.1. Tóm Tắt Các Phát Hiện Chính Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này có thể chỉ ra rằng việc tăng trưởng tín dụng quá nhanh có thể dẫn đến rủi ro tín dụng gia tăng và giảm khả năng thanh khoản cho các ngân hàng.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Rủi Ro Ngân Hàng

Những nghiên cứu sâu hơn có thể khám phá những yếu tố khác, chẳng hạn như chính sách tín dụng và quản lý rủi ro, có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng và rủi ro ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2008–2017, hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đã chứng kiến những biến động sâu sắc về tốc độ mở rộng tín dụng và chất lượng tài sản. Sau thời kỳ bùng nổ tín dụng những năm 2007–2008 với tốc độ tăng trưởng toàn ngành đạt mức đỉnh điểm trên 30% đến gần 50%/năm, nền kinh tế đã phải đối mặt với áp lực lạm phát cao và làn sóng nợ xấu gia tăng nghiêm trọng từ cuối năm 2011. Nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân khoảng 6,5% đến 6,8%/năm, chính phủ và Ngân hàng Nhà nước thường xuyên định hướng chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống ở mức 15% đến 22%/năm. Tuy nhiên, việc mở rộng quy mô tín dụng quá nhanh mà thiếu đi cơ chế kiểm soát rủi ro chặt chẽ đã đặt các ngân hàng trước thách thức kép về nợ quá hạn và thanh khoản.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là liệu việc đẩy mạnh cho vay có trực tiếp làm suy giảm chất lượng danh mục tài sản và bào mòn năng lực tài chính của tổ chức tín dụng hay không. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đánh giá tác động đa chiều của tăng trưởng tín dụng đến ba khía cạnh sống còn của ngân hàng: rủi ro tín dụng, thu nhập lãi thuần và năng lực thanh khoản. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 26 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam có công bố thông tin tài chính liên tục trong 10 năm, từ năm 2008 đến năm 2017.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm rõ ràng về độ trễ tác động của tín dụng tới rủi ro nợ xấu. Kết quả giúp các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và ban điều hành các tổ chức tín dụng thiết lập ngưỡng tăng trưởng an toàn, tối ưu hóa tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và kiểm soát tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống duy trì dưới ngưỡng an toàn 3%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng các lý thuyết kinh tế học tài chính kinh điển và các mô hình thực nghiệm quốc tế. Đầu tiên, Lý thuyết trung gian tài chính của Diamond (1984), Bhattacharya và Thakor (1993), cùng nghiên cứu của Levine (2002) giải thích vai trò của ngân hàng trong việc huy động vốn từ các hộ gia đình và phân bổ hiệu quả tới các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Thứ hai, Lý thuyết chu kỳ kinh doanh và nới lỏng chuẩn tín dụng của Berger và Udell (2004), Dell'Ariccia và Marquez (2006) chỉ ra rằng trong giai đoạn kinh tế tăng trưởng, các ngân hàng có xu hướng cạnh tranh giành thị phần bằng cách hạ lãi suất cho vay, giảm yêu cầu tài sản thế chấp và nới lỏng điều kiện thẩm định. Điều này dẫn đến sự tích tụ các khoản vay dưới chuẩn, làm bùng phát nợ xấu khi nền kinh tế bước vào giai đoạn suy thoái sau đó 2 đến 4 năm.

Thứ ba, Lý thuyết cạnh tranh và ổn định đối chiếu với Lý thuyết cạnh tranh và mong manh (Marcus, 1984; Keeley, 1990) làm rõ cách thức áp lực cạnh tranh trên thị trường thúc đẩy hành vi chấp nhận rủi ro cao hơn. Các khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa bao gồm: Tỷ lệ tăng trưởng tín dụng hàng năm (LG), Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng trên tổng dư nợ (LL), Tỷ lệ thu nhập lãi thuần tương đối (RII), Khả năng thanh khoản đo lường qua tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (EQA), và biến giả phân loại ngân hàng tăng trưởng vượt mức trung vị toàn ngành (AB).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo thường niên của 26 ngân hàng thương mại Việt Nam trong khoảng thời gian 10 năm từ năm 2008 đến năm 2017, tạo lập bộ dữ liệu bảng cân bằng (balanced panel data) với tổng cộng 260 quan sát. Phương pháp chọn mẫu tập trung vào các tổ chức tín dụng có chuỗi số liệu minh bạch, liên tục, đại diện cho hơn 85% tổng dư nợ tín dụng của toàn hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Quy trình phân tích kinh tế lượng được tiến hành thông qua phần mềm Stata với ba mô hình hồi quy riêng biệt nhằm kiểm định ba giả thuyết nghiên cứu. Lý do lựa chọn mô hình hồi quy dữ liệu bảng là khả năng kiểm soát hiệu quả các đặc tính riêng biệt, bất biến theo thời gian của từng ngân hàng như văn hóa quản trị, quy mô thương hiệu và vị thế thị trường. Kiểm định Hausman được thực hiện với giá trị thống kê đạt 40,65 (mức ý nghĩa p-value nhỏ hơn 0,01), khẳng định mô hình tác động cố định (FEM) là phương pháp tối ưu hơn so với mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Nhằm xử lý triệt để các khuyết tật về hiện tượng tự tương quan và phương sai sai số thay đổi thường gặp trong dữ liệu chuỗi thời gian của các tổ chức tài chính, phương pháp ước lượng bình phương nhỏ nhất tổng quát (GLS) đã được tích hợp để đảm bảo các ước lượng thu được hoàn toàn vững và không chệch.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu mang lại các phát hiện định lượng mang tính nền tảng về mối quan hệ giữa mở rộng tín dụng và sức khỏe tài chính ngân hàng tại Việt Nam:

Thứ nhất, tốc độ tăng trưởng tín dụng trễ một năm (LGi,t-1) có tác động ngược chiều đối với tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro trong điều kiện tăng trưởng bình thường. Tuy nhiên, đối với nhóm các ngân hàng có tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt mức trung vị của toàn hệ thống (biến tương tác AB nhân LGi,t-1), tác động chuyển sang cùng chiều rất mạnh mẽ. Điều này chỉ ra rằng tăng trưởng nóng vượt mức kiểm soát trong quá khứ sẽ trực tiếp làm gia tăng đột biến tỷ lệ nợ xấu và chi phí trích lập dự phòng sau 1 đến 2 năm.

Thứ hai, tăng trưởng tín dụng thể hiện tác động ngược chiều rõ rệt đối với thu nhập lãi tương đối (RII). Khi các ngân hàng mở rộng quy mô tín dụng ồ ạt, áp lực cạnh tranh buộc họ phải giảm biên độ lãi suất cho vay khoảng 1,5% đến 2,5%/năm và tiếp cận các phân khúc khách hàng tiềm ẩn rủi ro, khiến biên lãi thuần bị thu hẹp đáng kể.

Thứ ba, tăng trưởng tín dụng tác động nghịch chiều đến khả năng thanh khoản (EQA). Tốc độ tăng trưởng tài sản có rủi ro nhanh hơn nhiều so với tốc độ tích tụ vốn chủ sở hữu, làm suy giảm tỷ lệ vốn tự có trên tổng tài sản bình quân từ mức 10% xuống dưới 7% ở nhiều ngân hàng tăng trưởng nhanh.

Thứ tư, biến phụ thuộc trễ của rủi ro tín dụng (lnLLi,t-1) có hệ số tương quan dương lên tới 0,5775 với mức ý nghĩa thống kê 1% (p < 0,0001), chứng minh tổn thất tín dụng có quán tính cao và rủi ro quá khứ luôn tác động chi phối đến rủi ro hiện tại.

Thảo luận kết quả

Các kết quả nghiên cứu trên phản ánh sát thực tế vận hành của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Nguyên nhân chính khiến tăng trưởng tín dụng quá mức làm tăng rủi ro tín dụng xuất phát từ việc các ngân hàng hạ thấp chuẩn cấp tín dụng, chấp nhận các tài sản bảo đảm có tính thanh khoản kém hoặc định giá tài sản thế chấp quá cao trong thời kỳ sốt đất 2008–2010. Khi chu kỳ kinh tế đảo chiều, khách hàng mất khả năng thanh toán, đẩy chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng tăng vọt.

Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các công trình thực nghiệm quốc tế như nghiên cứu của Foos và cộng sự (2010) trên 16.000 ngân hàng tại 16 quốc gia phát triển, nghiên cứu của Amador và cộng sự (2013) tại Colombia và kết quả của Han (2016) trên thị trường tín dụng Hoa Kỳ. Về mặt trình bày số liệu, mối tương quan giữa tốc độ tăng dư nợ và tổn thất cho vay được minh họa trực quan qua biểu đồ đường xu hướng thời gian giai đoạn 2008–2017, kết hợp cùng bảng ma trận hệ số tương quan Pearson và bảng tổng hợp kết quả hồi quy GLS, giúp làm nổi bật độ trễ tác động hai năm của các khoản cấp tín dụng rủi ro.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa hoạt động tín dụng và kiểm soát rủi ro hệ thống:

Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục điều hành chính sách phân bổ hạn mức tăng trưởng tín dụng linh hoạt gắn liền với chất lượng quản trị và mức độ an toàn vốn của từng tổ chức tín dụng. Mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống ổn định ở mức 14% đến 16%/năm. Áp dụng nghiêm ngặt các quy định tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN và chuẩn mực Basel II, Basel III về tỷ lệ an toàn vốn (CAR) tối thiểu từ 8% đến 10,5%. Thời gian thực hiện định kỳ hằng năm vào quý 1. Chủ thể thực hiện là Cơ quan Thanh tra, Giám sát Ngân hàng Nhà nước.

Thứ hai, Hội đồng Quản trị và Ban Tổng Giám đốc các ngân hàng thương mại phải nâng cao tiêu chuẩn thẩm định tín dụng, chấm dứt tình trạng cạnh tranh hạ chuẩn cho vay để mở rộng thị phần. Cần kiểm soát chặt chẽ tỷ trọng dư nợ đổ vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao như bất động sản, chứng khoán ở mức dưới 15% tổng dư nợ. Thời gian triển khai liên tục, rà soát danh mục định kỳ hằng quý.

Thứ ba, Khối Quản lý Tài chính và Nguồn vốn tại các ngân hàng cần chủ động củng cố đệm vốn tự có và tái cấu trúc nguồn vốn huy động nhằm duy trì hệ số an toàn thanh khoản EQA trên 9%. Các ngân hàng tăng trưởng nhanh phải lập kế hoạch tăng vốn điều lệ thông qua phát hành cổ phiếu hoặc giữ lại lợi nhuận, đảm bảo tốc độ tăng vốn tương ứng với tốc độ mở rộng tài sản sinh lời. Thời gian thực hiện theo lộ trình 12 đến 24 tháng.

Thứ tư, Khối Quản trị Rủi ro cần xây dựng và ứng dụng hệ thống cảnh báo sớm (Early Warning System - EWS) dựa trên mô hình đo lường xác suất vỡ nợ (PD) và tỷ lệ tổn thất khi vỡ nợ (LGD). Hệ thống này hướng tới mục tiêu dự báo chính xác trên 85% các khoản vay có dấu hiệu suy giảm chất lượng trước 12 tháng so với thời điểm phát sinh nợ quá hạn. Thời gian hoàn thiện hệ thống trong vòng 18 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chủ chốt:

Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam): Sử dụng luận văn như tài liệu tham khảo thực nghiệm để xây dựng cơ chế giám sát vĩ mô, phân bổ hạn mức tăng trưởng tín dụng hằng năm và hoàn thiện khung pháp lý về trích lập dự phòng rủi ro theo chuẩn mực quốc tế IFRS 9.

Ban Điều hành, Hội đồng Quản trị và Giám đốc Quản trị Rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Ứng dụng các hàm hồi quy và phát hiện về độ trễ rủi ro để hoạch định kế hoạch kinh doanh cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng tài sản và an toàn thanh khoản, tránh bẫy tăng trưởng nóng làm suy giảm biên lợi nhuận lãi thuần.

Chuyên viên phân tích tài chính và nhà đầu tư tại các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư: Sử dụng mô hình đánh giá tương quan giữa tăng trưởng tín dụng, chi phí trích lập dự phòng và tỷ lệ vốn chủ sở hữu (EQA) để định giá cổ phiếu ngân hàng, phân tích chất lượng tài sản và dự báo lợi nhuận ròng của các ngân hàng niêm yết.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tham khảo quy trình xử lý kinh tế lượng dữ liệu bảng cân bằng với mô hình FEM và phương pháp ước lượng GLS, phục vụ nghiên cứu học thuật chuyên sâu về quản trị rủi ro ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

Tăng trưởng tín dụng cao có luôn đồng nghĩa với việc rủi ro nợ xấu gia tăng hay không? Không hoàn toàn. Tăng trưởng tín dụng ở mức vừa phải và có kiểm soát giúp ngân hàng khai thác lợi thế kinh tế nhờ quy mô. Tuy nhiên, khi tốc độ tăng trưởng vượt mức trung vị toàn ngành (biến giả AB = 1), nguy cơ phát sinh nợ xấu sẽ gia tăng mạnh mẽ sau độ trễ 1 đến 2 năm do tiêu chuẩn thẩm định bị nới lỏng.

Tại sao mở rộng tín dụng nhanh lại làm suy giảm thu nhập lãi tương đối (RII)? Để cạnh tranh giải ngân lượng vốn lớn trong thời gian ngắn, ngân hàng thường phải hạ lãi suất cho vay từ 1% đến 3%/năm và chịu chi phí huy động vốn cao hơn để gom tiền gửi. Điều này trực tiếp làm thu hẹp biên lãi thuần (NIM) trên mỗi đồng dư nợ cấp ra.

Quy mô tổng dư nợ (lnTL) tác động như thế nào đến mức độ an toàn của ngân hàng thương mại? Theo kết quả nghiên cứu, quy mô dư nợ lớn giúp ngân hàng đa dạng hóa danh mục tài sản, nhưng nếu tăng trưởng không đi kèm với tăng vốn chủ sở hữu, quy mô lớn sẽ làm suy giảm hệ số đệm an toàn vốn EQA và gia tăng rủi ro mặc định của toàn hệ thống.

Vì sao nghiên cứu lại chọn mô hình tác động cố định (FEM) kết hợp ước lượng GLS? Kiểm định Hausman cho giá trị thống kê 40,65 (p-value < 0,01), bác bỏ mô hình tác động ngẫu nhiên REM. Ước lượng Generalized Least Squares (GLS) được áp dụng nhằm khắc phục triệt để hiện tượng tự tương quan bậc một và phương sai sai số thay đổi trong mẫu dữ liệu 26 ngân hàng qua 10 năm.

Các ngân hàng thương mại cần duy trì tỷ lệ an toàn vốn (CAR) ở mức nào để phòng ngừa rủi ro tín dụng? Theo các khuyến nghị từ chuẩn mực Basel II và Basel III được thảo luận trong nghiên cứu, ngân hàng thương mại nên duy trì tỷ lệ CAR tối thiểu từ 8% đến 10,5%, đồng thời bảo đảm tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (EQA) đạt từ 8% đến 10% để hấp thu tốt các cú sốc nợ xấu bất ngờ.

Kết luận

Nghiên cứu khẳng định tăng trưởng tín dụng vượt ngưỡng trung vị ngành là nhân tố trọng yếu kích hoạt rủi ro tín dụng và làm suy yếu thanh khoản ngân hàng sau độ trễ 1 đến 2 năm.

Công trình xác lập bằng chứng thực nghiệm về tác động tiêu cực của việc mở rộng cho vay ồ ạt tới tỷ lệ thu nhập lãi thuần tương đối (RII) tại 26 ngân hàng thương mại Việt Nam.

Đóng góp khoa học cốt lõi là ứng dụng thành công mô hình FEM kết hợp GLS trên bộ dữ liệu bảng 260 quan sát, giải quyết hiệu quả các khuyết tật phương sai sai số thay đổi và tự tương quan.

Lộ trình hành động tiếp theo trong giai đoạn 2025–2030 yêu cầu toàn hệ thống ngân hàng tập trung nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm (EWS), áp dụng toàn diện chuẩn mực Basel III và duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 2%.

Các nhà nghiên cứu và quản lý ngân hàng quan tâm có thể tiếp tục mở rộng mô hình phân tích với dữ liệu thời gian thực và tích hợp thêm các biến số vĩ mô như lạm phát, tỷ giá và tăng trưởng cung tiền M2 để hoàn thiện bức tranh quản trị rủi ro hệ thống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1, nghiên cứu đã nêu rõ tính cấp thiết của nghiên cứu cũng như các nội dung khác có liên quan như mục tiêu, câu hỏi của nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và kết cấu của đề tài nghiên cứu. download by : [e-mail] 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI RỦI RO CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Nội dung của Chương 2 sẽ làm rõ các vấn đề: (i) Cơ sở lý luận về tăng trưởng tín dụng, rủi ro các các ngân hàng thương mại và thu nhập lãi; (ii) Tổng quan các nghiên cứu trước đây và (iii) Tác động của tăng trưởng tín dụng đối với rủi ro các ngân hàng thương mại. Cơ sở lý luận về tín dụng và tăng trưởng tín dụng Diamond (1984), Bhattacharya và Thakor (1993) đưa ra kết luận là trong hoạt động kinh doanh của NHTM, hoạt động tín dụng đại diện cho một phần chức năng cốt lõi của hoạt động ngân hàng và không thể tách rời. Levine (2002) đã nêu rõ vai trò hệ thống tài chính ngân hàng.

Hầu hết các khoản tiền cần thiết để đầu tư được chuyển từ các hộ gia đình sang các doanh nghiệp thông qua các tổ chức tài chính trung gian. Ví dụ: Kế hoạch tăng trưởng tín dụng của chính phủ cả năm là khoảng 21-22%. Tín dụng là khoản tiền mà bên A cho bên B vay. Ở đây bên A là các ngân hàng thương mại, còn bên B là cá nhân và doanh nghiệp.

Tăng trưởng tín dụng tăng 20% có nghĩa là tổng dư nợ cho vay khách hàng của toàn hệ thống ngân hàng năm nay sẽ cao hơn so với năm trước là 20%. Thông tư số 36 quy định về dư nợ tín dụng: Hàng năm ngân hàng nhà nước sẽ đưa ra hạn mức dư nợ tín dụng của mỗi ngân hàng tùy thuộc vào quy mô và uy tín của ngân hàng đó. Hạn mức là cách ấn định cứng số tiền được cho vay ra bên cạnh các công cụ điều tiết cung tiền khác như điều chỉnh trần lãi suất, tỷ lệ dự trữ bắt buộc, lãi suất chiết khấu,. Ví dụ một NHTM năm 2016 có tổng số tiền cho vay ra từ 1/1/2016 tới 31/12/2016 là 1000 tỷ và nếu như NHNN quy định hạn mức tăng trưởng tín dụng là 10% cho năm 2017 thì năm 2017 ngân hàng không được cho vay vượt quá 1,100 tỷ.

NHTM sẽ căn cứ vào hạn mức này mà tự động điều chỉnh số tiền download by : [e-mail] 6 cho vay ra trong cả năm. Giả sử như NHNN không quy định về con số tăng trưởng tín dụng hàng năm thì NHTM để tối đa hóa lợi nhuận họ sẽ tăng số tiền cho vay ra tới vô cùng. Chỉ cần chênh lệch giữa huy động và cho vay một chút xíu thôi nhưng khi tăng tổng cho vay tới vô cùng thì họ sẽ có lợi nhuận tăng vô cùng. Điều này tất yếu dẫn tới việc cho vay dưới chuẩn dẫn tới nợ xấu ngân hàng.

Một ngân hàng có dư nợ tín dụng cao không hẳn là ngân hàng có năng lực tốt. Một ngân hàng nhỏ tăng thêm 1% thì dễ hơn nhiều so với một ngân hàng lớn. Cũng giống như để tăng 1% GDP của Mỹ sẽ phức tạp hơn nhiều so với tăng 1% GDP của Việt Nam. Một ngân hàng muốn cho vay khách hàng được thì lãi suất cho khoản vay đó phải thấp hơn ngân hàng khác trong khi các điều kiện ràng buộc lại phải thoáng hơn.

Ngân hàng càng nhỏ, thương hiệu càng kém thì càng phải cố gắng để bán được hàng nhiều hơn. Bản chất của tăng dư nợ tín dụng: Giả sử bạn vay ngân hàng 100 triệu để mua một căn chung cư cao cấp với chủ đầu tư là công ty Y. Bạn thanh toán cho công ty Y 100 triệu và nhận căn nhà. 100 triệu đó được thể hiện trong tài khoản của công ty Y tại ngân hàng.

Giả sử như bạn vay 100 triệu của ngân hàng X và chuyển khoản vào tài khoản của công ty Y cũng tại ngân hàng X thì thực tế tiền của ngân hàng X chẳng đi đâu cả. Ngân hàng X ghi tăng tài khoản của công ty Y thêm 100 triệu và có một khoản nợ 100 triệu cần thu hồi từ bạn. Tiền của công ty Y gửi tại ngân hàng, công ty Y có thể rút ra trả các nhà cung cấp (nhà cung cấp cũng sẽ gửi tại một ngân hàng nào đó), còn lại tiền sẽ được gửi dưới dạng tiền gửi có kỳ hạn. 100 triệu nhờ có bạn mà đã được sinh ra.

Tăng dư nợ tín dụng không hẳn là trùng với tăng cung tiền M2 (tiền gửi tiết kiệm) nhưng có mối liên quan nhân quả với nhau: Vấn đề lớn ở đây là tiền sẽ chảy về đâu cho hiệu quả? Ta phải quay lại mục đích của chính phủ khi tăng dư nợ tín dụng đó là nhằm mục tiêu tăng trưởng GDP cả năm là 6. 6 tháng đầu năm GDP mới chỉ đạt 5.73% vì vậy muốn đạt được mục tiêu thì phải có các giải pháp nhằm tăng GDP download by : [e-mail] 7 lên mức 7.42% vào 6 tháng cuối năm. Một trong các giải pháp đó là tăng dư nợ tín dụng. Ngoài xu hướng và cấu trúc các thành phần kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến tất cả các ngân hàng theo cách như nhau, có nhiều lý do quan trọng khiến các ngân hàng tăng cường hoạt động cho vay.

Ví dụ, các ngân hàng có ý định nắm bắt các cơ hội cho vay mới, mở rộng sang các thị trường địa lý mới hoặc giành thị phần với các sản phẩm và thị trường hiện có. Hơn nữa, cơ chế tiềm năng để tăng cho vay là giảm lãi suất hoặc yêu cầu ký quỹ thấp đi, nới lỏng các tiêu chuẩn tín dụng hoặc kết hợp cả hai (ví dụ: Dell'Ariccia và Marquez, 2006; Ogura, 2006). Ngoài ra, một số ngân hàng còn phụ thuộc vào tăng trưởng nội bộ nhưng một số ngân hàng khác tuân theo chiến lược tăng trưởng bên ngoài bằng cách sáp nhập và mua lại (M & A). Để để có thể nhận thấy rõ nét hơn về tác động của tăng trưởng tín dụng, bài viết sẽ phân tích về tác động của tăng trưởng tín dụng bất thường.

Foos và cộng sự (2010), Amador và cộng sự (2013) và Han (2016) đã nghiên cứu và đưa ra khái niệm về một hình thức của tăng trưởng tín dụng đó là tăng trưởng tín dụng bất thường (ALG), và được đo lường là sự chênh lệch giữa tỷ lệ tăng trưởng tín dụng của một tổ chức tín dụng và trung vị tỷ lệ tăng trưởng tín dụng của tất cả các tổ chức tín dụng trong một năm: Với tỷ lệ tăng trưởng tín dụng (LGi,t): LGi,t = (TLi,t – TLi,t-1)/TLi,t-1 (2.1) Trong đó: TLi,t và TLi,t-1 lần lượt là tổng dư nợ cho vay khách hàng năm t và nă, t-1. Ta có: Tỷ lệ tăng trưởng tín dụng bất thường (ALGi,t): 𝐴𝐿𝐺𝑖, 𝑡 = 𝐿𝐺𝑖, 𝑡 - 𝑀𝑒𝑑𝑖𝑎𝑛 𝑎𝑔𝑔𝑟𝑒𝑔𝑎𝑡𝑒 𝐿𝐺𝑐, 𝑡 (2.2) Trong đó: Median aggregate LGc,t là điểm trung vị cho một tập hợp dữ liệu được sắp xếp theo thứ tự độ lớn và ít bị ảnh hưởng bởi các ngoại lệ và dữ liệu sai lệch. Lý do trung bình đã được sử dụng thay vì trung bình là một số tổ chức tín dụng có tỷ lệ tăng trưởng cho vay rất cao hoặc thấp (UCLA (2015)). Ví dụ, tỷ lệ tăng trưởng cho download by : [e-mail] 8 vay quan sát lớn nhất là khoảng 300%, và giá trị thấp nhất là -46%.

Vì dữ liệu không phân bổ đối xứng xung quanh một giá trị được quan sát thông thường, sử dụng mức trung bình có thể bóp méo việc phân phối dữ liệu và giá trị trung bình của dữ liệu có thể không phản ánh chính xác mức tăng trưởng tín dụng thông thường của tổ chức tín dụng. Theo thông tư 21, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài xác định số dư nợ tín dụng để tính tăng trưởng tín dụng gồm có: cho vay, chiết khấu, tái chiết khấu các công cụ chuyển nhượng và các giấy tờ có giá khác, cho thuê tài chính, bao thanh toán, các khoản trả thay cá nhân, tổ chức trong trường hợp cá nhân, tổ chức được bảo lãnh không thực hiện được nghĩa vụ của mình khi đến hạn thanh toán các nghiệp vụ cấp tín dụng khác được NHNN chấp thuận. Rủi ro của các ngân hàng Ở mục này tác giả sẽ làm rõ chủ yếu về rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản của các ngân hàng. Rủi ro tín dụng Quyết định 493 Ngân hàng Nhà nước: Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện các nghĩa vụ của mình theo cam kết.

Thông tư 02 Ngân hàng Nhà nước: Rủi ro tín dụng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết Nguyễn Thường Lạng (2017) cho rằng các loại rủi ro có liên quan đến các ngân hàng thương mại Việt Nam thường là rủi ro nợ xấu, rủi ro thanh khoản, rủi ro tác nghiệp. Theo quan niệm của Ủy ban Basel (2000) thì rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng vay hoặc bên đối tác của ngân hàng không thực hiện đúng cam kết đã thỏa thuận. download by : [e-mail] 9 Tại Điều 3, Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 21/1/2013 của NHNN nêu rõ: Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện, hoặc không có khả năng thực hiện một phần hay toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết. Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (2001) chỉ ra rằng: Đối với lĩnh vực ngân hàng, rủi ro tín dụng được đánh giá là rủi ro chiếm tỷ trọng lớn nhất và là một phần cố hữu của các hoạt động kinh doanh cốt lõi của ngân hàng.

• Đo lường rủi ro tín dụng Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, quyết định 493/2005/QĐ – NHNN: Thứ nhất, về phương pháp đo lường gồm có: phương pháp định lượng và phương pháp định tính. Thứ hai, đánh giá rủi ro bằng cách xác định mức độ nghiêm trọng của rủi ro đối với toàn bộ hoạt động kinh doanh tín dụng của ngân hàng thông qua: tỷ lệ mất vốn, tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng, khả năng bù đắp các khoản cho vay bị mất vốn, khả năng bù đắp rủi ro tín dụng của tổ chức tín dụng.