Nghiên cứu tác động của kiều hối tới lạm phát ở Việt Nam giai đoạn 1995-2012

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của kiều hối đến lạm phát tại Việt Nam giai đoạn 1995-2012, cung cấp cái nhìn sâu sắc về kinh tế.

• Tác giả: Lê Bùi Hồng Khanh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Kiều Hối Đến Lạm Phát Việt Nam 1995-2012
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ KIỀU HỐI VÀ NHỮNG NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Tổng quan về kiều hối
• 2.2. Kiều hối là gì?
• 2.3. Các dòng kiều hối
• 2.4. Thực trạng kiều hối Việt Nam
• 2.5. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 2.5.1. Các nghiên cứu về tác động của kiều hối trên thế giới
• 2.5.2. Các nghiên cứu về kiều hối ở Việt Nam
• 2.5.3. Tổng hợp kết quả các nghiên cứu thực nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Mô tả các biến trong mô hình
• 3.3. Nguồn dữ liệu các biến
• 3.4. Mô hình nghiên cứu
• 3.4.1. Mô hình tiền tệ của kiều hối
• 3.4.2. Mô hình nghiên cứu. Phương pháp kiểm định mô hình
• 3.5. Kiểm định nghiệm đơn vị (unit root test)
• 3.6. Lựa chọn độ trễ tối ưu của mô hình
• 3.7. Kiểm định tính ổn định của mô hình
• 3.8. Hàm phản ứng xung (Impulse Response Function – IRF) và phân rã phương sai (Variance Decomposition)
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 4.1. Kiểm định nghiệm đơn vị (unit root test)
• 4.2. Lựa chọn độ trễ tối ưu
• 4.3. Kiểm định đồng liên kết Johansen
• 4.4. Kiểm định tính ổn định của mô hình
• 4.5. Kết quả phân tích hàm phản ứng IRF và phân rã phương sai
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết quả nghiên cứu và kiến nghị chính sách
• 5.2. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Dữ liệu của các biến trong mô hình
• Phụ lục 2: Các kết quả kiểm định trong mô hình
• Phụ lục 3: Cơ cấu nhập khẩu hàng hóa phân theo nhóm hàng của Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động kiều hối đến lạm phát Việt Nam 1995 2012

Kiều hối đã trở thành một phần quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn 1995-2012. Sự gia tăng kiều hối không chỉ giúp cải thiện đời sống của nhiều gia đình mà còn có tác động sâu sắc đến các chỉ số kinh tế vĩ mô, đặc biệt là lạm phát. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa kiều hối và lạm phát, từ đó làm rõ những tác động tích cực và tiêu cực của dòng tiền này.

1.1. Kiều hối và lạm phát Định nghĩa và mối liên hệ

Kiều hối được định nghĩa là tiền mà người lao động ở nước ngoài gửi về cho gia đình tại quê nhà. Mối liên hệ giữa kiều hối và lạm phát thường được xem xét qua các kênh tác động như tăng cầu tiêu dùng và ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái. Nghiên cứu cho thấy rằng kiều hối có thể làm tăng sức mua của đồng nội tệ, từ đó dẫn đến áp lực lạm phát.

1.2. Tình hình kiều hối tại Việt Nam giai đoạn 1995 2012

Trong giai đoạn này, lượng kiều hối chuyển về Việt Nam đã tăng trưởng mạnh mẽ, đạt kỷ lục vào năm 2013. Các yếu tố như chính sách mở cửa, hội nhập kinh tế và sự ổn định chính trị đã tạo điều kiện thuận lợi cho dòng kiều hối. Tuy nhiên, sự gia tăng này cũng đặt ra thách thức về lạm phát và ổn định kinh tế.

II. Vấn đề lạm phát và thách thức từ kiều hối tại Việt Nam

Lạm phát là một trong những vấn đề kinh tế lớn mà Việt Nam phải đối mặt trong giai đoạn 1995-2012. Sự gia tăng kiều hối có thể dẫn đến lạm phát cao hơn thông qua việc tăng cầu tiêu dùng và làm tăng giá cả hàng hóa. Bài viết sẽ phân tích các thách thức mà chính sách tiền tệ và tài khóa phải đối mặt trong bối cảnh này.

2.1. Tác động tiêu cực của kiều hối đến lạm phát

Kiều hối có thể dẫn đến lạm phát thông qua việc làm tăng tổng cầu trong nền kinh tế. Khi người nhận kiều hối chi tiêu nhiều hơn, điều này có thể tạo ra áp lực lên giá cả, đặc biệt trong các lĩnh vực như bất động sản và tiêu dùng. Nghiên cứu cho thấy rằng lạm phát có thể gia tăng khi kiều hối tăng mạnh.

2.2. Các chính sách đối phó với lạm phát do kiều hối

Để đối phó với lạm phát, chính phủ Việt Nam đã áp dụng nhiều chính sách tiền tệ và tài khóa khác nhau. Việc điều chỉnh lãi suất, kiểm soát cung tiền và các biện pháp can thiệp vào thị trường ngoại hối là những giải pháp quan trọng nhằm ổn định giá cả và kiểm soát lạm phát.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của kiều hối đến lạm phát

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích hàm phản ứng IRF và phân tích phân rã phương sai của mô hình VAR để kiểm định tác động của kiều hối đến lạm phát. Các dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy như Ngân hàng Thế giới và Tổng cục Thống kê Việt Nam.

3.1. Mô hình nghiên cứu và dữ liệu sử dụng

Mô hình VAR được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa kiều hối và lạm phát. Dữ liệu được thu thập theo quý từ năm 1995 đến 2012, bao gồm các biến như kiều hối, lạm phát, cung tiền và tỷ giá thực hiệu lực.

3.2. Phương pháp phân tích hàm phản ứng IRF

Phương pháp IRF cho phép đánh giá phản ứng của lạm phát đối với các cú sốc trong kiều hối. Kết quả từ phân tích này sẽ giúp làm rõ mối quan hệ động giữa các biến và cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy kiều hối có tác động tích cực đến lạm phát ở Việt Nam trong giai đoạn 1995-2012. Sự gia tăng kiều hối không chỉ làm tăng sức mua mà còn tạo ra áp lực lên giá cả. Những phát hiện này có thể được áp dụng trong việc xây dựng chính sách kinh tế.

4.1. Kết quả phân tích hàm phản ứng và phân rã phương sai

Kết quả phân tích cho thấy rằng kiều hối có tác động cùng chiều với lạm phát, với độ trễ nhất định. Điều này cho thấy rằng sự gia tăng kiều hối có thể dẫn đến lạm phát cao hơn trong tương lai.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào chính sách

Các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng kết quả nghiên cứu này để điều chỉnh các chính sách tiền tệ và tài khóa nhằm kiểm soát lạm phát. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa kiều hối và lạm phát sẽ giúp xây dựng các chiến lược phát triển kinh tế bền vững.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về kiều hối và lạm phát

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng kiều hối có tác động đáng kể đến lạm phát ở Việt Nam trong giai đoạn 1995-2012. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này trong bối cảnh hiện tại và tương lai.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy kiều hối có tác động tích cực đến lạm phát, điều này cần được xem xét trong các chính sách kinh tế. Sự gia tăng kiều hối có thể dẫn đến áp lực lạm phát, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Cần có các nghiên cứu tiếp theo để đánh giá tác động của kiều hối trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế. Việc hiểu rõ hơn về mối quan hệ này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định đúng đắn hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo thống kê từ Ngân hàng Thế giới (World Bank), lượng kiều hối chuyển về các quốc gia đang phát triển đã đạt mốc 404 tỷ USD vào năm 2013 với tốc độ tăng trưởng bình quân ước tính đạt 8,4% mỗi năm. Tại Việt Nam, nguồn vốn kiều hối đã ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ từ 6,805 tỷ USD năm 2008 lên mức kỷ lục 11 tỷ USD vào năm 2013, đưa Việt Nam vững vàng trong top 10 quốc gia thu hút kiều hối lớn nhất toàn cầu. Nguồn ngoại tệ dồi dào này đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện cán cân thanh toán quốc tế, gia tăng dự trữ ngoại hối và giảm bớt căng thẳng tỷ giá. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của dòng kiều hối cũng tạo ra những áp lực kinh tế vĩ mô đáng kể, đặc biệt là nguy cơ kích hoạt lạm phát thông qua việc mở rộng tổng phương tiện thanh toán và thúc đẩy tổng cầu nội địa.

Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của tác giả Lê Bùi Hồng Khanh, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Thị Liên Hoa tại Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, tập trung kiểm định định lượng tác động của dòng kiều hối đến lạm phát ở Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao quát chuỗi số liệu theo quý trong giai đoạn 18 năm từ năm 1995 đến năm 2012 (tổng cộng 72 quan sát). Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp bằng chứng thực nghiệm rõ ràng về cơ chế lan truyền các cú sốc kiều hối đến chỉ số giá tiêu dùng, giúp các nhà hoạch định chính sách tiền tệ đánh giá chính xác tác động hai mặt của dòng vốn và thiết lập các công cụ kiểm soát lạm phát hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng dựa trên mô hình tiền tệ của kiều hối do Christopher Ball, Claude Lopez và Javier Reyes (2012) phát triển, kết hợp với cơ chế điều chỉnh giá danh nghĩa Calvo (1983) và mô hình cân bằng vĩ mô Salter - Swan - Corden - Dornbusch. Khung lý thuyết phân tích tác động của kiều hối qua hai kênh truyền dẫn cốt lõi:

Hiệu ứng chi tiêu (Spending effect): Khi lượng kiều hối chuyển về gia tăng, thu nhập khả dụng của các hộ gia đình tăng lên, thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng cả hàng hóa thương mại và hàng hóa phi thương mại. Do nguồn cung của khu vực phi thương mại bị giới hạn bởi các nguồn lực sẵn có trong nước, sự mất cân đối cung cầu khiến giá hàng hóa phi thương mại tăng vọt, đẩy tỷ giá hối đoái thực hiệu lực (REER) tăng và gây áp lực lạm phát do cầu kéo.

Hiệu ứng dịch chuyển nguồn lực (Resource movement effect): Giá cả và lợi nhuận khu vực phi thương mại tăng cao thu hút các yếu tố sản xuất (đặc biệt là lao động) chuyển dịch từ khu vực hàng hóa thương mại sang phi thương mại. Điều này làm tăng tiền lương thực tế và chi phí sản xuất toàn nền kinh tế, làm xói mòn năng lực cạnh tranh quốc gia.

Mô hình vận hành với 5 biến số kinh tế vĩ mô trọng tâm: Chỉ số giá tiêu dùng (CPI, năm gốc 2005), Cung tiền danh nghĩa (M2), Tổng sản phẩm quốc nội thực tế (Real GDP, giá so sánh 1994), Tỷ giá hối đoái thực có hiệu lực (REER) tính trên rổ 20 đối tác thương mại hàng đầu, và Dòng kiều hối (REM).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập đồng bộ theo quý trong giai đoạn từ Quý 1/1995 đến Quý 4/2012 (tương ứng với quy mô mẫu 72 quan sát). Dữ liệu được trích xuất từ các tổ chức tài chính uy tín bao gồm Thống kê Tài chính Quốc tế (IFS) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (World Bank), Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO) và cơ sở dữ liệu Datastream. Chuỗi số liệu kiều hối hàng năm được nội suy sang dữ liệu quý bằng phương pháp Cubic-match last trên phần mềm EViews 7.0 nhằm đảm bảo tính liên tục và đồng nhất của chuỗi thời gian.

Phương pháp chọn mẫu bao phủ toàn bộ các chu kỳ biến động kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong suốt 18 năm sau thời kỳ mở cửa và bình thường hóa quan hệ quốc tế. Tác giả lựa chọn mô hình Vector Tự hồi quy (VAR) kết hợp kiểm định nghiệm đơn vị KPSS, kiểm định đồng liên kết Johansen, phân tích Hàm phản ứng xung (IRF) và Phân rã phương sai (Variance Decomposition). Lý do lựa chọn mô hình VAR là vì phương pháp này cho phép xử lý tính nội sinh đồng thời giữa các biến vĩ mô mà không cần áp đặt các giả định lý thuyết tiên nghiệm cứng nhắc, giúp đo lường chính xác cường độ phản ứng và độ trễ tác động của các cú sốc kiều hối đến biến động lạm phát.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kiểm định thực nghiệm xác nhận kiều hối có tác động cùng chiều (positive) rõ rệt đến lạm phát tại Việt Nam trong ngắn và trung hạn. Khi xuất hiện một cú sốc gia tăng kiều hối, chỉ số giá tiêu dùng CPI phản ứng tăng ngay từ những quý tiếp theo và duy trì xu hướng gia tăng trước khi hấp thụ hoàn toàn vào trạng thái cân bằng mới.

Thứ hai, tác động truyền dẫn qua chính sách tiền tệ thể hiện rõ nét dưới cơ chế điều hành tỷ giá của Việt Nam giai đoạn 1995 – 2012. Để duy trì sự ổn định của tỷ giá danh nghĩa và gia tăng dự trữ ngoại hối, Ngân hàng Nhà nước đã liên tục mua vào lượng lớn ngoại tệ từ dòng kiều hối. Việc chuyển đổi ngoại tệ sang nội tệ làm tăng mạnh cung tiền M2 trong lưu thông, tạo ra áp lực lạm phát tiền tệ khi các biện pháp can thiệp vô hiệu hóa qua thị trường mở chưa đạt hiệu quả triệt để.

Thứ ba, kết quả phân rã phương sai cho thấy quán tính lạm phát (bao gồm ấn tượng về lạm phát trong quá khứ và kỳ vọng về lạm phát trong tương lai) đóng vai trò chi phối lớn nhất đến sự biến động của lạm phát hiện tại, chiếm tỷ trọng giải thích áp đảo, tiếp sau đó là sự đóng góp của các cú sốc từ cung tiền M2, tỷ giá thực REER và kiều hối.

Thứ tư, nghiên cứu chỉ ra rằng cơ cấu sử dụng kiều hối tại Việt Nam còn nặng tính tiêu dùng tức thời. Dựa trên số liệu khảo sát mức sống hộ gia đình (VLSS) của Pfau và Long (2006), có đến 73% lượng kiều hối nhận được phân bổ trực tiếp cho tiêu dùng thường xuyên, 14% chi tiêu cho xây dựng và sửa chữa nhà ở, trong khi chỉ có khoảng 6% được đưa vào đầu tư sản xuất kinh doanh trực tiếp.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam tương đồng với các công trình nghiên cứu quốc tế của Christopher Ball và cộng sự (2012) trên mẫu 21 quốc gia mới nổi, nghiên cứu của Balderas và Nath (2007) tại Mexico và Lartey (2013) tại El Salvador. Các nghiên cứu này đều chỉ ra rằng ở các nền kinh tế đang phát triển áp dụng cơ chế tỷ giá kém linh hoạt, việc gia tăng kiều hối luôn dẫn đến sự mở rộng cung tiền và làm leo thang mặt bằng giá cả nội địa.

Để minh chứng rõ nét cho cơ chế tác động, các kết quả phân tích trong luận văn được thể hiện trực quan thông qua đồ thị hàm phản ứng xung (IRF) và bảng phân rã phương sai 10 kỳ trong phần mềm kinh tế lượng. Biểu đồ đường phản ứng xung mô tả trực quan quỹ đạo nhảy vọt của CPI đạt đỉnh sau 3 đến 5 quý kể từ khi xuất hiện cú sốc kiều hối, sau đó giảm dần nhưng vẫn neo ở mức cao hơn điểm xuất phát ban đầu. Bảng phân rã phương sai trình bày chi tiết tỷ lệ phần trăm đóng góp của từng cú sốc, qua đó làm nổi bật sự cộng hưởng giữa chính sách tiền tệ mở rộng và tâm lý kỳ vọng giá cả. Thêm vào đó, sự chênh lệch lãi suất tiền gửi USD tại Việt Nam (duy trì quanh mức 5% vào năm 2010) so với mức 0,78% của lãi suất liên ngân hàng thế giới đã kích thích dòng ngoại tệ chảy mạnh vào hệ thống ngân hàng, đẩy lượng tiền gửi quy đổi sang VND tăng nhanh và đổ dồn vào thị trường tài sản, bất động sản.

Đề xuất và khuyến nghị

Nâng cao năng lực vô hiệu hóa (sterilization) can thiệp ngoại hối: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần chủ động sử dụng đồng bộ các công cụ thị trường mở, phát hành tín phiếu ngân hàng trung ương và điều hành linh hoạt nghiệp vụ mua bán lại giấy tờ có giá nhằm hút bớt thanh khoản tiền đồng dư thừa khi mua vào ngoại tệ kiều hối, kiểm soát tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 ổn định dưới ngưỡng 15%/năm trong giai đoạn 2015 – 2020.

Chuyển dịch cơ chế điều hành tỷ giá sang hướng linh hoạt có kiểm soát: Ngân hàng Nhà nước cần từng bước áp dụng cơ chế tỷ giá trung tâm có biên độ biến động linh hoạt hàng ngày, cho phép tỷ giá danh nghĩa phản ánh đúng cung cầu thị trường để hấp thụ các cú sốc dòng vốn ngoại tệ mà không tạo ra áp lực gia tăng cung tiền đột biến.

Ban hành chính sách chuyển hướng dòng kiều hối vào đầu tư phát triển sản xuất: Bộ Tài chính cùng các cơ quan quản lý cần xây dựng các gói chính sách ưu đãi thuế, phát hành trái phiếu công trình hạ tầng và phát triển các quỹ đầu tư mạo hiểm dành riêng cho cộng đồng kiều bào, phấn đấu nâng tỷ trọng kiều hối đưa vào đầu tư kinh doanh từ mức 6% hiện tại lên tối thiểu 20% trong kế hoạch 5 năm tới.

Hiện đại hóa và giảm chi phí các kênh chuyển tiền chính thức: Các ngân hàng thương mại cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ ngân hàng số, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ kiều hối và giảm phí giao dịch chuyển tiền chính thức xuống dưới 3%, đồng thời thắt chặt quy định quản lý nhằm giảm thiểu rủi ro rửa tiền từ các kênh chuyển tiền phi chính thức.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính: Ứng dụng mô hình định lượng và kết quả phân rã phương sai để dự báo chính xác áp lực lạm phát từ các dòng vốn ngoại tệ, phục vụ công tác điều hành chính sách tiền tệ và tỷ giá trong từng chu kỳ kinh tế.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế, Tài chính – Ngân hàng: Sử dụng luận văn như tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về quy trình phân tích chuỗi thời gian 72 quan sát, từ các bước kiểm định KPSS, kiểm định đồng liên kết Johansen đến ước lượng mô hình VAR trên phần mềm EViews.

Chuyên viên phân tích vĩ mô tại các công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại và quỹ đầu tư: Khai thác bức tranh tương quan giữa kiều hối, cung tiền M2, tỷ giá thực REER của rổ 20 quốc gia đối tác để dự phóng thanh khoản thị trường và xu hướng biến động lãi suất trong các báo cáo chiến lược đầu tư.

Các tổ chức tài chính quốc tế và các cơ quan nghiên cứu phát triển: Tham khảo nguồn dữ liệu thực nghiệm giá trị về tác động kinh tế vĩ mô của dòng kiều hối tại một quốc gia đang phát triển có quy mô thu hút kiều hối thuộc top 10 thế giới.

Câu hỏi thường gặp

Kiều hối tác động cùng chiều hay ngược chiều tới lạm phát tại Việt Nam? Kết quả kiểm định mô hình VAR giai đoạn 1995 – 2012 khẳng định kiều hối tác động cùng chiều đến lạm phát. Sự gia tăng của dòng vốn kiều hối từ 6,805 tỷ USD năm 2008 lên 11 tỷ USD năm 2013 thúc đẩy mạnh mẽ tổng cầu tiêu dùng nội địa và làm mở rộng cung tiền, từ đó đẩy chỉ số CPI tăng cao.

Tại sao chế độ tỷ giá neo giữ lại làm gia tăng áp lực lạm phát từ kiều hối? Dưới chế độ tỷ giá cố định hoặc neo giữ, Ngân hàng Trung ương phải xuất nội tệ để mua ngoại tệ kiều hối nhằm ổn định tỷ giá danh nghĩa. Nếu lượng cung tiền bổ sung này không được vô hiệu hóa hoàn toàn trên thị trường mở, lượng tiền cơ sở tăng vọt sẽ trực tiếp kích hoạt áp lực lạm phát tiền tệ.

Cơ cấu sử dụng kiều hối tại Việt Nam ảnh hưởng thế nào đến mặt bằng giá cả? Theo số liệu khảo sát của Pfau và Long (2006), có tới 73% kiều hối được chi trực tiếp cho tiêu dùng sinh hoạt và 14% cho xây sửa nhà, trong khi chỉ 6% phục vụ đầu tư sản xuất. Chi tiêu tiêu dùng tăng đột biến trong khi nguồn cung hàng hóa phi thương mại hạn chế đã tạo ra áp lực lạm phát do cầu kéo mạnh mẽ.

Biến số nào đóng vai trò chi phối mạnh nhất đến biến động lạm phát trong mô hình? Kết quả phân rã phương sai chỉ ra rằng quán tính lạm phát (ấn tượng về lạm phát quá khứ và tâm lý kỳ vọng lạm phát tương lai) là yếu tố quyết định lớn nhất tới mức CPI hiện tại, bên cạnh các cú sốc từ cung tiền M2, tỷ giá thực hiệu lực REER và dòng kiều hối.

Phương pháp xử lý dữ liệu kiều hối theo quý trong luận văn được thực hiện như thế nào? Do số liệu kiều hối của World Bank và IMF chỉ thống kê theo năm trong giai đoạn 1994 – 2013, tác giả đã sử dụng thuật toán nội suy Cubic-match last trên phần mềm EViews 7.0 để phân tách thành 72 quan sát quý đồng bộ với các biến số kinh tế vĩ mô khác trong mô hình VAR.

Kết luận

• Luận văn đã kiểm định thành công và chứng minh mối quan hệ tác động cùng chiều giữa dòng kiều hối và lạm phát tại Việt Nam qua bộ dữ liệu 72 quan sát theo quý giai đoạn 1995 – 2012.
• Làm sáng tỏ cơ chế truyền dẫn lạm phát thông qua hiệu ứng chi tiêu tiêu dùng hộ gia đình (chiếm 73% lượng kiều hối) và sự gia tăng cung tiền M2 danh nghĩa trong quá trình can thiệp tỷ giá.
• Xác định rõ vai trò chủ đạo của quán tính lạm phát và kỳ vọng giá cả bên cạnh các cú sốc tiền tệ và tỷ giá hối đoái thực hiệu lực REER.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp vĩ mô khả thi, tập trung vào vô hiệu hóa cung tiền, điều hành tỷ giá linh hoạt và khuyến khích chuyển hóa kiều hối vào khu vực sản xuất.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học chuẩn mực và khung phân tích thực nghiệm giá trị cho các nghiên cứu tiếp theo về chính sách tiền tệ giai đoạn 2015 – 2025.

Các chuyên gia nghiên cứu, nhà phân tích tài chính và nhà hoạch định chính sách có thể tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng hiệu quả vào công tác phân tích kinh tế vĩ mô và điều hành chính sách tiền tệ thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Tổng quan về kiều hối và những nghiên cứu trước đây Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu thực nghiệm Chương 5: Kết luận TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ KIỀU HỐI VÀ NHỮNG NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2. Tổng quan về kiều hối 2. Kiều hối là gì? Một cách đơn giản, theo Puri & Ritzema (1999), kiều hối (international remittances) có thể được định nghĩa là “phần thu nhập của người lao động ở nước ngoài gửi về nước”. Một cách chi tiết hơn, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) định nghĩa kiều hối của người lao động “là hàng hoá và các công cụ tài chính do người lao động sống và làm việc ở nước ngoài từ một năm trở lên chuyển về đất nước họ” (Addy et al.

Kiều hối là nguồn tài chính phát sinh từ những công dân của một nước đang ở ngoài lãnh thổ quốc gia. Theo định nghĩa hẹp, kiều hối là một khoản chuyển đi nhưng không được nhận lại (“unrequited transfers”) – chủ yếu nói đến tiền gửi của những người di cư cho gia đình và bạn bè mà không có bất cứ yêu cầu hay đòi hỏi nào từ người gửi, không giống như những dòng tài chính khác như nợ hoặc vốn cổ phần (Devesh Kapur, 2003). Dựa vào IMF’s Balance of Payments Yearbook, kiều hối được tạo nên từ 3 thành phần sau: Thu nhập của người lao động ở nước ngoài (compensation of employees): nếu những người di cư sống ở quốc gia khác dưới một năm thì toàn bộ thu nhập của họ được gọi là thu nhập của người lao động ở nước ngoài – một bộ phận của yếu tố thu nhập trong tài khoản vãng lai. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Kiều hối của người cư trú (workers’ remittances) là dòng tiền được chuyển về nước theo phương thức chuyển tiền vãng lai bởi những người dân di cư hoặc đã định cư đã sinh sống và làm việc ở một quốc gia khác từ một năm trở lên.

Kiều hối của người cư trú được xem là một bộ phận của chuyển giao hiện tại trong tài khoản vãng lai. Tài sản thuyên chuyển của người di cư (migrants’ transfer) bao gồm các khoản tài chính phát sinh từ việc chuyển đổi, thay đổi nơi cư trú từ một nền kinh tế này sang một nền kinh tế khác, ở một quốc gia khác. Thành phần này của kiều hối được xem là một bộ phận của tài khoản vốn. Các dòng kiều hối Hiện nay có nhiều cách phân chia, tùy theo căn cứ khác nhau mà nguồn tiền kiều hối được phân loại khác nhau.

Nếu căn cứ vào phương thức chuyển tiền thì kiều hối được phân thành hai loại:  Kiều hối chuyển theo kênh chính thức (formal channel): chuyển tiền qua hệ thống ngân hàng và các tổ chức chuyển tiền, các đại lý được cấp phép.  Kiều hối chuyển qua kênh phi chính thức (informal channel): sử dụng công nghệ chi phí thấp, thô sơ, chủ yếu họ dựa trên sự tin tưởng nhau. Bao gồm gửi kiều hối bằng tiền mặt hoặc thông qua người vận chuyển (ví dụ như người thân, bạn bè hoặc những người vận chuyển khác), tiền hoặc hàng hóa được người di cư chuyển về thông qua các đợt về thăm quê hương, các tổ chức chuyển tiền không có giấy phép sử dụng mạng lưới TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 truyền thống như Hawala and Hundi (Nam Á), Fei ch’ien (Trung Quốc), Phoe kuan (Thái Lan), Hui (Việt Nam), Casa de cambio (Nam Mỹ). Bất chấp sự phát triển của kênh chính thức, một lượng đáng kể kiều hối vẫn tiếp tục chảy qua kênh phi chính thức, nằm ngoài tầm kiểm soát và các quy định của Chính phủ (Devesh Kapur, 2003).

Sở dĩ kênh phi chính thức vẫn thu hút nhiều kiều hối vì: không yêu cầu xuất trình nhiều giấy tờ và các thủ tục hành chính phức tạp, chi phí giao dịch rẻ và thấp hơn các kênh chính thức, nhanh và đáng tin cậy vì được dựa trên mạng lưới người thân và bạn bè. Tiền được chuyển qua kênh phi chính thức có thể đến từ các hoạt động hợp pháp và bất hợp pháp mà chính phủ không thể kiểm soát được. Vì vậy nguy cơ lạm dụng kiều hối để rửa tiền và tài trợ các hoạt động bất hợp pháp (ví dụ như khủng bố) gia tăng. Điều này có thể vi phạm pháp luật về phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Thực trạng kiều hối Việt Nam Với xu thế mở cửa hội nhập, Nhà nước đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiều bào về nước đầu tư cũng như việc nhận kiều hối cũng thông thoáng hơn trước (người nhận kiều hối được nhận trực tiếp bằng ngoại tệ, không bắt buộc phải bán hoặc gởi tiết kiệm vào ngân hàng,…). Thêm vào đó dịch vụ chuyển tiền kiều hối khá phát triển về lượng cũng như về chất, mức phí cũng cạnh tranh hơn. Vì thế, trong những năm gần đây lượng kiều hối đổ về Việt Nam tăng trưởng ổn định và đạt được những con số kỷ lục. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Kiều hối Việt Nam giai đoạn 2000 – 2013 (đơn vị: tỷ USD).0 2003 2000 2001 2002 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Nguồn: Số liệu kiều hối World Bank. Giai đoạn từ năm 2000 đến trước quý 4 năm 2008 Lượng kiều hối chuyển về Việt Nam trong giai đoạn này liên tục tăng với con số ấn tượng. Do tình hình kinh tế của đất nước và chính trị - xã hội ổn định, vị thế của đất nước ngày một tăng và đặc biệt là những chính sách của Nhà nước thông thoáng tạo nhiều cơ hội cho người đầu tư nên thu hút được nhiều nguồn đầu tư, cũng như kiều hối chuyển về cho thân nhân đầu tư. Giai đoạn từ đầu quý 4 năm 2008 đến hết năm 2009 Dựa vào hình 3.1 bên dưới ta thấy, trong năm 2008 có 6,805 tỷ USD kiều hối được chuyển về Việt Nam, tăng mạnh so với các năm trước.

Tuy nhiên, bắt đầu từ tháng 10/2008 lượng kiều hối chuyển về Việt Nam thông qua các kênh chính thức bắt đầu giảm dần. Trong khi theo thông lệ hàng năm, khoảng thời gian từ đầu tháng 10 năm nay đến tháng 1 năm sau mới chính là “mùa kiều hối”. Nguyên nhân chính là do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 Đặc điểm của kiều hối nhìn chung xuất phát từ hai nguồn chính là tiền của người Việt Nam đi xuất khẩu lao động gởi về cho gia đình và tiền của người Việt Nam định cư ở nước ngoài gởi về giúp đỡ người thân trong nước.

Do tác động của khủng hoảng kinh tế, lương trả cho công nhân suy giảm đồng thời việc tiếp nhận lao động mới cũng không còn được như trước. Lượng kiều hối chuyển về Việt Nam năm 2009 là 6,02 tỷ USD, giảm 12% so với năm 2008. Đây là lần đầu tiên lượng kiều hối của Việt Nam sụt giảm sau 4 năm tăng liên tiếp. Điều này là hệ quả tất yếu của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, nhiều nước đã bắt đầu sa thải những nhân viên hiện tại và ngưng nhận nhân công mới.

Theo ghi nhận vào cuối tháng 12/2009 của Bộ lao động, thương binh và xã hội Việt Nam, mới chỉ có 45.000 lao động Việt Nam ra nước ngoài làm việc trong khi chỉ tiêu xuất khẩu lao động năm 2009 là 90. Tuy nhiên, kiều hối có được do xuất khẩu chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng lượng kiều hối nhận được. Phần lớn kiều hối đến từ nguồn thứ hai, tức là từ những người nhập cư chuyển về nước, trong đó gần 2/3 lượng kiều hối Việt Nam nhận được là từ Mỹ. Kinh tế Mỹ đang trải qua giai đoạn khó khăn làm lượng kiều hối mà cộng đồng người Việt ở Mỹ chuyển về Việt Nam giảm mạnh.

Giai đoạn từ 2010 đến nay Trong giai đoạn này nền kinh tế thế giới đang trên đà phục hồi, lượng kiều hối chuyển về nước đạt mức kỷ lục. Kiều hối năm 2010 là 8,26 tỷ USD tăng 21% so với năm 2008 – mức cao nhất của giai đoạn trước. Những năm tiếp theo (từ 2011 đến nay), kiều hối liên tục tăng và tăng một cách ổn định. Nhìn vào hình 3.2 ta thấy năm 2013 thực sự là một năm ấn tượng, lượng kiều hối chuyển về Việt Nam là 11 tỷ USD, gần tương đương với xuất khẩu xăng dầu 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 tỷ USD – một trong những nhóm hàng xuất khẩu chủ lực năm 2013 trong kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

Với con số kiều hối kỷ lục, Việt Nam đã được World Bank xếp và top mười quốc gia dẫn đầu về thu hút kiều hối năm 2013.2: Top 10 quốc gia dẫn đầu về thu hút kiều hối năm 2013 (đơn vị: tỷ USD) Nguồn: World Bank. Các nguyên nhân chính dẫn đến sự chuyển dịch mạnh mẽ của kiều hối vào Việt Nam trong giai đoạn này là:  Sự sôi động trên thị trường bất động sản và sự hấp dẫn về lãi suất tiền gởi đối với đồng USD. Trong năm 2010, khi lãi suất của đồng USD trên thế giới khá thấp (lãi suất cho vay liên ngân hàng thế giới chỉ dao động quanh 0.78% năm cho tất cả các kỳ hạn) thì ở Việt Nam các ngân hàng thương mại áp dụng lãi suất quanh mức 5% cho tiền gởi bằng đồng USD. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 13  Chính sách kiều hối của Việt Nam thông thoáng và cởi mở hơn như: cho phép gởi và nhận kiều hối bằng đồng USD, chính thức cho phép kiều bào tham gia mua bất động sản (Nghị định 71).

 Các ngân hàng thương mại triển khai nhiều giải pháp thu hút nguồn ngoại tệ bằng cách đa dạng hóa các kênh chi trả và nâng cao chất lượng dịch vụ. Nói tóm lại, trong những năm qua dòng kiều hối đổ vào Việt Nam liên tục gia tăng. Riêng trong năm 2008 và 2009, do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu nên lượng kiều hối có giảm đi nhưng không nhiều. Nó chỉ là một sự chuyển biến rất nhỏ so với mức giảm của đầu tư trực tiếp nước ngoài và đầu tư tài sản tại các nước đang phát triển trong cùng giai đoạn.

Từ năm 2010 đến nay, dòng kiều hối tăng liên tục và ổn định. Cùng với Thái Lan và Philippines, Việt Nam tiếp tục được xem là nước có nguồn kiều hối tăng trưởng mạnh mẽ trong số các nước đang phát triển ở khu vực Đông Á và Thái Bình Dương (EAP – East Asia Pacific) (Migration and Remittances Team, Development Prospects Group, World Bank, 11 Apr 2014). Đây là một trong những nguồn thu hút ngoại tệ hiệu quả, có tiềm năng lớn đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của đất nước.