Luận văn thạc sĩ tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài fdi đến tăng trưởng kinh tế nghiên cứu tình huống thành phố đà nẵng

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài fdi đến tăng trưởng kinh tế nghiên cứu tình huống thành, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Nguyễn Quang Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Trọng Hoài
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Tác Động FDI Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI) TỚI TĂNG TRƯỞNG
• 1.1. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
• 1.2. Lợi ích của thu hút FDI
• 1.3. Phân loại đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
• 1.4. Hình thức đầu tư FDI phổ biến
• 1.5. Cơ sở lý thuyết về tác động của FDI tới tăng trưởng
• 1.5.1. Vai trò của đầu tư nước ngoài
• 1.5.2. Cơ sở lý thuyết về tác động của FDI tới tăng trưởng kinh tế
• 1.5.2.1. Khái niệm về tăng trưởng kinh tế và chất lượng tăng trưởng
• 1.5.2.2. Lý thuyết tăng trưởng kinh tế
• 1.5.2.3. Các tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế
• 2. CHƯƠNG 2: TÁC ĐỘNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI) TỚI TĂNG TRƯỞNG THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.1. Tổng quan về Thành phố Đà Nẵng
• 2.1.1. Khái quát về thành phố Đà Nẵng
• 2.1.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.1.2. Đặc điểm kinh tế - văn hóa - xã hội
• 2.1.1.3. Hệ thống giao thông
• 2.1.2. Môi trường pháp lý
• 2.1.3. Cơ sở hạ tầng
• 2.1.4. Nguồn nhân lực
• 2.1.5. Khu công nghiệp trên địa bàn thành phố
• 2.1.6. Những thuận lợi và khó khăn trong việc thu hút FDI vào TP
• 2.2. Một số chỉ số kinh tế của thành phố
• 2.3. Hiện trạng FDI vào Thành phố Đà Nẵng giai đoạn 1990 - 2009
• 2.3.1. Tổng quan tình hình thu hút FDI vào Tp. Đà Nẵng giai đoạn 1990 – 2009
• 2.3.2. Cơ cấu đầu tư FDI vào Thành phố Đà Nẵng
• 2.4. Đánh giá tác động đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến Thành phố Đà Nẵng
• 2.4.1. Tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế của Thành phố Đà Nẵng
• 2.4.1.1. Vốn FDI trong tổng vốn đầu tư của Thành phố
• 2.4.1.2. Giá trị sản xuất công nghiệp của các doanh nghiệp FDI
• 2.4.1.3. Hoạt động xuất khẩu của các DN FDI trên địa bàn Thành phố
• 2.4.1.4. Đóng góp vào ngân sách thành phố từ các DN FDI
• 2.4.1.5. Lao động làm việc tại các DN FDI
• 2.4.1.6. Tỷ trọng tổng giá trị sản phẩm các DN FDI so với tổng sản phẩm quốc nội trên địa bàn Thành phố (GDP)
• 2.4.2. Tác lan tỏa (tác động tràn) của FDI đến địa phương
• 2.4.2.1. Cơ chế sinh ra tác động lan tỏa
• 2.4.2.2. Phân tích tác động lan tỏa đến Thành phố Đà Nẵng
• 2.4.2.2.1. Loại hình DN FDI
• 2.4.2.2.2. Hợp tác giữa DN FDI và DN địa phương
• 2.4.2.2.3. Hỗ trợ của DN FDI cho các DN địa phương trong quá trình hợp tác
• 2.4.2.2.4. DN địa phương có đáp ứng nhu cầu hợp tác của DN FDI
• 2.4.2.2.5. DN FDI tham gia các hoạt động xã hội trên địa bàn Thành phố
• 2.4.2.2.6. Trình độ lao động tại DN FDI hiện nay
• 2.4.3. Mối quan hệ giữa tác động FDI đến tăng trưởng kinh tế Thành phố Đà Nẵng so với cả nước
• 2.4.3.1. Vốn FDI trong tổng vốn đầu tư của Việt Nam
• 2.4.3.2. Giá trị SX Công nghiệp của các DN FDI trong tổng giá trị SX công nghiệp Việt Nam
• 2.4.3.3. Kim ngạch XK của các DN FDI trong tổng kim ngạch XK Việt Nam
• 2.4.3.4. Nộp ngân sách của các DN FDI vào ngân sách Việt Nam
• 2.4.3.5. Lao động làm việc tại các DN FDI trong tổng lao động Việt Nam
• 2.4.3.6. Đóng góp của các DN FDI vào GDP Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH NHẰM TĂNG CƯỜNG TÁC ĐỘNG FDI THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG VÀ THU HÚT FDI
• 3.1. Kết quả nghiên cứu
• 3.2. Tác động tăng trưởng và trục trặc tại Thành phố Đà Nẵng
• 3.3. Tác động lan tỏa và trục trặc tại Thành phố Đà Nẵng
• 3.4. Kiến nghị chính sách nhằm tăng cường tác động FDI thúc đẩy tăng trưởng Thành phố Đà Nẵng và thu hút FDI
• 3.4.1. Xây dựng hoàn thiện thể chế chính sách
• 3.4.2. Giải pháp nhằm tạo ra tác động lan tỏa tới khu vực kinh tế địa phương
• 3.4.3. Giải pháp thu hút đầu tư
• 3.4.4. Xây dựng chiến lược về xúc tiến đầu tư
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động FDI đến tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành một yếu tố quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Đà Nẵng. Thành phố này đã thu hút được nhiều dự án FDI, góp phần không nhỏ vào tăng trưởng kinh tế địa phương. FDI không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn tạo ra việc làm, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong nước. Theo số liệu từ Sở Kế hoạch và Đầu tư Đà Nẵng, tỷ lệ đóng góp của khu vực FDI vào GDP của thành phố đã tăng đáng kể trong những năm qua.

1.1. Đầu tư trực tiếp nước ngoài và vai trò của nó

FDI đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn vốn cho nền kinh tế Đà Nẵng. Các doanh nghiệp FDI không chỉ mang lại vốn mà còn tạo ra cơ hội việc làm cho người lao động địa phương. Theo nghiên cứu của Nguyễn Quang Huy (2010), FDI đã giúp tăng trưởng GDP của Đà Nẵng lên tới 8% mỗi năm.

1.2. Tác động của FDI đến các lĩnh vực kinh tế

FDI đã tác động tích cực đến nhiều lĩnh vực kinh tế của Đà Nẵng, từ sản xuất công nghiệp đến dịch vụ. Các doanh nghiệp FDI thường áp dụng công nghệ tiên tiến, giúp nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm. Điều này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp trong nước.

II. Thách thức trong việc thu hút FDI tại Đà Nẵng

Mặc dù Đà Nẵng đã có những bước tiến trong việc thu hút FDI, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Cạnh tranh từ các địa phương khác, cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện và chính sách chưa đồng bộ là những vấn đề cần được giải quyết. Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Đà Nẵng, tỷ lệ FDI vào thành phố vẫn còn thấp so với tiềm năng.

2.1. Cạnh tranh từ các địa phương khác

Đà Nẵng đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các tỉnh thành khác như Bình Dương và Đồng Nai. Những địa phương này đã có những chính sách ưu đãi hấp dẫn hơn, thu hút nhiều nhà đầu tư hơn. Điều này đặt ra thách thức lớn cho Đà Nẵng trong việc cải thiện môi trường đầu tư.

2.2. Cơ sở hạ tầng và chính sách đầu tư

Cơ sở hạ tầng của Đà Nẵng vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng thu hút FDI. Hệ thống giao thông, điện nước và các dịch vụ hỗ trợ chưa đáp ứng được yêu cầu của các nhà đầu tư. Bên cạnh đó, chính sách đầu tư chưa đồng bộ cũng là một rào cản lớn.

III. Phương pháp thu hút FDI hiệu quả cho Đà Nẵng

Để tăng cường tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế, Đà Nẵng cần áp dụng các phương pháp thu hút đầu tư hiệu quả. Việc cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển cơ sở hạ tầng là những yếu tố then chốt. Theo nghiên cứu của PGS. Nguyễn Trọng Hoài, việc xây dựng chính sách ưu đãi hợp lý sẽ giúp Đà Nẵng thu hút nhiều nhà đầu tư hơn.

3.1. Cải thiện môi trường đầu tư

Đà Nẵng cần cải thiện môi trường đầu tư bằng cách đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp. Việc này sẽ giúp tăng cường niềm tin của nhà đầu tư và thu hút nhiều dự án FDI hơn.

3.2. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng là một yếu tố quan trọng để thu hút FDI. Đà Nẵng cần tập trung vào việc nâng cấp hệ thống giao thông, điện nước và các dịch vụ hỗ trợ để đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về FDI tại Đà Nẵng

Nghiên cứu về tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng đã chỉ ra rằng khu vực FDI đóng góp đáng kể vào ngân sách thành phố và tạo ra nhiều việc làm. Theo số liệu từ Sở Tài chính Đà Nẵng, doanh thu từ các doanh nghiệp FDI đã tăng lên 20% trong năm 2022. Điều này cho thấy FDI không chỉ là nguồn vốn mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Đóng góp của FDI vào ngân sách thành phố

Các doanh nghiệp FDI đã đóng góp một phần lớn vào ngân sách thành phố thông qua thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng. Điều này giúp Đà Nẵng có thêm nguồn lực để đầu tư vào các lĩnh vực khác.

4.2. Tạo việc làm và nâng cao chất lượng lao động

FDI đã tạo ra hàng ngàn việc làm cho người lao động địa phương. Các doanh nghiệp FDI thường có chương trình đào tạo nghề, giúp nâng cao kỹ năng cho người lao động, từ đó cải thiện chất lượng nguồn nhân lực tại Đà Nẵng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của FDI tại Đà Nẵng

Tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng là rất rõ ràng. Tuy nhiên, để phát huy tối đa lợi ích từ FDI, thành phố cần có những chính sách đồng bộ và hiệu quả hơn. Triển vọng trong tương lai cho thấy nếu Đà Nẵng tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, thu hút FDI sẽ ngày càng tăng, góp phần vào sự phát triển bền vững của thành phố.

5.1. Chính sách phát triển bền vững

Đà Nẵng cần xây dựng các chính sách phát triển bền vững để thu hút FDI. Điều này bao gồm việc bảo vệ môi trường và phát triển các ngành công nghiệp xanh.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế sẽ giúp Đà Nẵng học hỏi kinh nghiệm từ các nước khác trong việc thu hút FDI. Việc này không chỉ giúp cải thiện chính sách mà còn tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Tại thành phố Đà Nẵng, FDI được xem là nguồn vốn bổ sung thiết yếu, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Giai đoạn 1990-2009, tổng vốn FDI đăng ký vào Đà Nẵng đạt khoảng 2.848 triệu USD với 182 dự án, trong đó vốn thực hiện lũy kế tăng đều qua các năm. Tỷ trọng vốn FDI trong tổng vốn đầu tư của thành phố tăng từ 7,2% năm 2005 lên 10,64% năm 2007, cho thấy sự gia tăng vai trò của FDI trong cơ cấu đầu tư.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng thông qua các kênh như vốn đầu tư, giá trị sản xuất công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu, đóng góp ngân sách, lao động và tổng giá trị sản phẩm (GDP). Ngoài ra, nghiên cứu còn phân tích tác động lan tỏa của FDI đến các doanh nghiệp địa phương và đề xuất chính sách nhằm tăng cường hiệu quả thu hút và phát huy tác động của FDI đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các dự án FDI tại Đà Nẵng trong giai đoạn 2000-2009, với dữ liệu thu thập từ các cơ quan quản lý và khảo sát doanh nghiệp FDI trên địa bàn.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách địa phương trong việc nâng cao năng lực thu hút FDI, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, cải thiện chất lượng nguồn nhân lực và phát triển công nghiệp, dịch vụ tại Đà Nẵng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế về đầu tư trực tiếp nước ngoài và tăng trưởng kinh tế. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được định nghĩa là việc nhà đầu tư nước ngoài sở hữu ít nhất 10% cổ phần hoặc quyền kiểm soát doanh nghiệp tại nước nhận đầu tư, nhằm mục đích quản lý và điều hành. Lợi ích của FDI bao gồm bổ sung vốn đầu tư, chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực quản lý, phát triển xuất khẩu và tạo việc làm.

Lý thuyết tăng trưởng kinh tế Solow nhấn mạnh vai trò của vốn, lao động và tiến bộ công nghệ trong tăng trưởng sản lượng. FDI được xem là nguồn vốn quan trọng bổ sung cho nền kinh tế, đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng suất lao động. Lý thuyết tăng trưởng kinh tế nội sinh cũng nhấn mạnh vai trò của vốn con người và tác động lan tỏa của FDI thông qua việc phổ biến kiến thức và kỹ năng quản lý.

Khái niệm chất lượng tăng trưởng được đánh giá qua hiệu quả sử dụng vốn (ICOR), năng suất lao động (TFP) và sự cải thiện đời sống người dân. Các tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế được phân tích qua các yếu tố: vốn đầu tư, giá trị sản xuất công nghiệp, xuất khẩu, đóng góp ngân sách, lao động và tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Ngoài ra, tác động lan tỏa của FDI đến doanh nghiệp địa phương được xem xét qua các kênh như hợp tác sản xuất, chuyển giao công nghệ, đào tạo lao động và tham gia hoạt động xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả kết hợp khảo sát doanh nghiệp FDI trên địa bàn Đà Nẵng. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các cơ quan như Sở Kế hoạch – Đầu tư, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Đà Nẵng, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, cùng các báo cáo thống kê chính thức giai đoạn 2000-2009.

Phương pháp thống kê mô tả được áp dụng để phân tích các chỉ tiêu kinh tế như vốn FDI, giá trị sản xuất công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu, đóng góp ngân sách và lao động. Khảo sát được thực hiện với 130 doanh nghiệp FDI, thu về 22 phiếu phản hồi hợp lệ, nhằm đánh giá tác động lan tỏa của FDI đến doanh nghiệp địa phương qua các hình thức hợp tác, hỗ trợ đào tạo, chuyển giao công nghệ và tham gia hoạt động xã hội.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS để xử lý số liệu khảo sát, kết hợp so sánh các chỉ tiêu kinh tế của Đà Nẵng với mức trung bình cả nước nhằm đánh giá mức độ tác động của FDI. Cỡ mẫu khảo sát đảm bảo tính đại diện cho các loại hình doanh nghiệp FDI tại địa phương, bao gồm doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, liên doanh và các loại hình khác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng vốn FDI và tỷ trọng trong tổng vốn đầu tư: Vốn FDI tại Đà Nẵng tăng nhanh, từ 155,3 tỷ đồng năm 2000 lên 772 tỷ đồng năm 2007, chiếm khoảng 10,64% tổng vốn đầu tư của thành phố. Tỷ lệ này tăng đều qua các năm, thể hiện vai trò ngày càng quan trọng của FDI trong cơ cấu đầu tư địa phương.

2. Đóng góp vào giá trị sản xuất công nghiệp: Giá trị sản xuất công nghiệp của doanh nghiệp FDI chiếm khoảng 18,4% tổng giá trị sản xuất công nghiệp của Đà Nẵng năm 2008, tăng từ 15,8% năm 1996. Giá trị sản xuất công nghiệp của các doanh nghiệp FDI tăng đều qua các năm, góp phần nâng cao năng lực sản xuất công nghiệp của thành phố.

3. Kim ngạch xuất khẩu: Doanh nghiệp FDI chiếm khoảng 30% tổng kim ngạch xuất khẩu của Đà Nẵng hàng năm, với kim ngạch xuất khẩu tăng từ 3,1 triệu USD năm 1991 lên 1.333,92 triệu USD năm 2009. Tỷ trọng này cho thấy FDI đóng vai trò quan trọng trong phát triển xuất khẩu địa phương.

4. Đóng góp ngân sách: Doanh nghiệp FDI đóng góp trung bình khoảng 4% tổng thu ngân sách nội địa của thành phố, với tổng nguồn thu từ DN FDI đạt 158 triệu USD giai đoạn 1991-2009. Mức đóng góp này tăng đều qua các năm, mặc dù có chính sách ưu đãi thuế trong giai đoạn đầu.

5. Tạo việc làm và phát triển nguồn nhân lực: Số lao động làm việc tại các doanh nghiệp FDI tăng nhanh, chiếm khoảng 27% tổng số lao động được giải quyết việc làm hàng năm tại Đà Nẵng. Lao động trong khu vực FDI có thu nhập bình quân cao hơn so với các thành phần kinh tế khác. Tuy nhiên, khảo sát cho thấy nhu cầu lao động có kinh nghiệm và trình độ cao của DN FDI chưa được đáp ứng đầy đủ.

6. Tác động lan tỏa đến doanh nghiệp địa phương: Khoảng 77% doanh nghiệp FDI khảo sát có hợp tác với doanh nghiệp địa phương, chủ yếu qua mua nguyên liệu đầu vào (31,8%) và thuê gia công (18,1%). Tuy nhiên, chỉ 36,36% DN FDI hỗ trợ đào tạo hoặc chuyển giao công nghệ cho DN địa phương. Phần lớn DN địa phương chỉ đáp ứng một phần nhu cầu hợp tác của DN FDI. Khoảng 50% DN FDI tham gia các hoạt động xã hội như từ thiện, tài trợ y tế và giáo dục.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy FDI có tác động tích cực và rõ rệt đến tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng qua các kênh vốn đầu tư, sản xuất công nghiệp, xuất khẩu, đóng góp ngân sách và tạo việc làm. Tỷ trọng vốn FDI trong tổng vốn đầu tư và giá trị sản xuất công nghiệp của DN FDI tại Đà Nẵng tuy tăng nhưng vẫn thấp hơn mức trung bình cả nước (vốn FDI chiếm khoảng 19% tổng vốn đầu tư cả nước, giá trị SX công nghiệp DN FDI chiếm 38% tổng giá trị SX công nghiệp cả nước). Điều này phản ánh quy mô dự án FDI tại Đà Nẵng còn nhỏ so với các tỉnh thành khác như Bình Dương, Đồng Nai.

Tác động lan tỏa của FDI đến doanh nghiệp địa phương còn hạn chế do mức độ hợp tác và hỗ trợ kỹ thuật chưa cao. Mặc dù phần lớn DN FDI có hợp tác với DN địa phương, nhưng chỉ một số ít hỗ trợ đào tạo và chuyển giao công nghệ. Điều này có thể do năng lực DN địa phương chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, cũng như thiếu chính sách thúc đẩy hợp tác hiệu quả hơn.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả phù hợp với quan điểm rằng FDI là nguồn vốn quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhưng cần có chính sách đồng bộ để phát huy tối đa tác động lan tỏa, đặc biệt trong việc nâng cao năng lực DN địa phương và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng vốn FDI, tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp DN FDI, kim ngạch xuất khẩu và số lao động tại DN FDI qua các năm, cùng bảng phân tích tỷ lệ hợp tác và hỗ trợ giữa DN FDI và DN địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện thể chế chính sách thu hút FDI: Cải cách thủ tục hành chính, minh bạch hóa chính sách đầu tư, giảm thiểu rủi ro thiên tai và nâng cao năng lực cạnh tranh địa phương nhằm thu hút các dự án FDI quy mô lớn, công nghệ cao. Chủ thể thực hiện: UBND TP, Sở Kế hoạch – Đầu tư. Thời gian: 2021-2025.

2. Tăng cường hỗ trợ và phát triển nguồn nhân lực: Xây dựng chương trình đào tạo kỹ thuật và quản lý phù hợp với yêu cầu DN FDI, phối hợp với các trường đại học, cao đẳng và doanh nghiệp để nâng cao chất lượng lao động. Chủ thể: Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, các cơ sở đào tạo. Thời gian: 2021-2024.

3. Thúc đẩy hợp tác giữa DN FDI và DN địa phương: Xây dựng các chính sách khuyến khích DN FDI hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và đào tạo cho DN địa phương, đồng thời nâng cao năng lực quản lý và sản xuất của DN trong nước. Chủ thể: Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Hiệp hội DN địa phương. Thời gian: 2022-2026.

4. Phát triển cơ sở hạ tầng và môi trường đầu tư: Đầu tư nâng cấp hạ tầng giao thông, logistics, viễn thông và dịch vụ hỗ trợ DN nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh của DN FDI và DN địa phương. Chủ thể: Sở Giao thông Vận tải, Sở Thông tin và Truyền thông. Thời gian: 2021-2025.

5. Xây dựng chiến lược xúc tiến đầu tư hiệu quả: Tăng cường quảng bá tiềm năng, lợi thế của Đà Nẵng trên các thị trường quốc tế, tổ chức các hội nghị, hội thảo kết nối DN FDI với DN địa phương và các nhà đầu tư tiềm năng. Chủ thể: Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, UBND TP. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng và điều chỉnh chính sách thu hút FDI, phát triển kinh tế bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của Đà Nẵng.

2. Các nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp FDI: Hiểu rõ môi trường đầu tư, tiềm năng phát triển và các kênh hợp tác với doanh nghiệp địa phương, từ đó đưa ra quyết định đầu tư phù hợp.

3. Doanh nghiệp địa phương: Nắm bắt các cơ hội hợp tác, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực sản xuất, quản lý để tận dụng tác động lan tỏa từ FDI.

4. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế phát triển và đầu tư: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tiễn và phân tích tác động FDI đến tăng trưởng kinh tế địa phương, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. FDI ảnh hưởng như thế nào đến tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng?
   FDI đóng góp trực tiếp vào vốn đầu tư, giá trị sản xuất công nghiệp, xuất khẩu và tạo việc làm, góp phần tăng trưởng GDP của thành phố. Ví dụ, tỷ trọng vốn FDI trong tổng vốn đầu tư đạt khoảng 10%, giá trị sản xuất công nghiệp DN FDI chiếm gần 20% tổng giá trị công nghiệp.

2. Tác động lan tỏa của FDI đến doanh nghiệp địa phương ra sao?
   FDI tạo điều kiện cho DN địa phương tiếp cận công nghệ, kỹ năng quản lý và thị trường thông qua hợp tác sản xuất, mua nguyên liệu và thuê gia công. Tuy nhiên, mức độ hỗ trợ và chuyển giao công nghệ còn hạn chế, chỉ khoảng 36% DN FDI hỗ trợ DN địa phương.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thu hút FDI tại Đà Nẵng?
   Cần hoàn thiện chính sách đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác giữa DN FDI và DN địa phương. Ví dụ, xây dựng chương trình đào tạo kỹ thuật phù hợp với yêu cầu DN FDI.

4. FDI có tạo ra nhiều việc làm cho người lao động địa phương không?
   Có, DN FDI chiếm khoảng 27% tổng số lao động được giải quyết việc làm hàng năm tại Đà Nẵng, với thu nhập bình quân cao hơn các thành phần kinh tế khác. Tuy nhiên, nhu cầu lao động có trình độ cao vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ.

5. Các doanh nghiệp FDI có tham gia hoạt động xã hội tại Đà Nẵng không?
   Khoảng 50% DN FDI tham gia các hoạt động xã hội như từ thiện, tài trợ y tế và giáo dục, góp phần nâng cao trách nhiệm xã hội và phát triển cộng đồng địa phương.

Kết luận

• FDI là nguồn vốn quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng qua các kênh vốn đầu tư, sản xuất công nghiệp, xuất khẩu, ngân sách và lao động.
• Tỷ trọng vốn FDI và giá trị sản xuất công nghiệp DN FDI tại Đà Nẵng tăng đều nhưng vẫn thấp hơn mức trung bình cả nước, phản ánh quy mô dự án còn hạn chế.
• Tác động lan tỏa của FDI đến doanh nghiệp địa phương còn hạn chế do mức độ hợp tác và hỗ trợ kỹ thuật chưa cao.
• Cần hoàn thiện chính sách, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy hợp tác giữa DN FDI và DN địa phương để nâng cao hiệu quả thu hút và phát huy tác động FDI.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi và đánh giá tác động FDI định kỳ, đồng thời mở rộng nghiên cứu về tác động FDI đến các lĩnh vực kinh tế xã hội khác của Đà Nẵng.

Hành động ngay: Các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để tận dụng tối đa lợi ích từ FDI, góp phần phát triển kinh tế bền vững cho thành phố Đà Nẵng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI) TỚI TĂNG TRƯỞNG 1.1/ Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) Xuất phát từ nhiều khía cạnh, quan điểm khác nhau trên thế giới đã có nhiều khái niệm về FDI: Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1987 đưa ra khái niệm: “Đầu tư trực tiếp nước ngoài là việc tổ chức, cá nhân nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền nước ngoài hoặc bất kỳ tài sản nào được chính phủ Việt Nam chấp thuận để hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hoặc thành lập xí nghiệp liên doanh hoặc DN 100% vốn nước ngoài theo quy định của luật này”. Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD, 1996) đưa ra khái niệm: “Một DN đầu tư trực tiếp là một DN có tư cách pháp nhân hoặc không có tư cách pháp nhân trong đó nhà đầu tư trực tiếp sở hữu ít nhất 10% cổ phiếu thường hoặc có quyền biểu quyết. Điểm mấu chốt của đầu tư trực tiếp là chủ định thực hiện quyền kiểm soát công ty”. Tuy nhiên không phải tất cả các quốc gia nào đều sử dụng mức 10% làm mốc xác định FDI.

Trong thực tế có những trường hợp tỷ lệ sở hữu tài sản trong DN của chủ đầu tư nhỏ hơn 10% nhưng họ vẫn được quyền điều hành quản lý DN, trong khi nhiều lúc lớn hơn nhưng vẫn chỉ là người đầu tư gián tiếp”. Theo Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF, 1977) đưa ra định nghĩa về FDI: “Đầu tư trực tiếp nước ngoài ám chỉ số đầu tư được lợi ích lâu dài trong một DN hoạt động ở một nền kinh tế khác với nền kinh tế của nhà đầu tư, mục đích của nhà đầu tư là giành được tiếng nói có hiệu quả trong công việc quản lý DN đó”.2/ Lợi ích của thu hút FDI Theo Nguyễn Thị Tuệ Anh (2006), FDI có thể ảnh hưởng tới nền kinh tế ở tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa và xã hội. Tuy nhiên, đối với các nước đang phát triển, nhất là các nước nghèo, kỳ vọng lớn nhất của việc thu hút FDI chủ yếu là nhằm mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Điều này được thể hiện qua những tiêu chí sau: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 - Bổ sung cho nguồn vốn trong nước/ tỉnh thành.

Đối với các nước có nền kinh tế đang phát triển hay các nước kém phát triển thì nhu cầu về nguồn vốn để phát triển kinh tế rất quan trọng. Các nước này có nguồn vốn thấp, mà trong các lý luận về tăng trưởng kinh tế, nhân tố vốn là yếu tố luôn được đề cập. Một nền kinh tế của một quốc gia muốn tăng trưởng nhanh hơn thì phải cần nhiều vốn hơn, nếu nguồn vốn trong nước không cung cấp đủ thì nó sẽ muốn có thêm vốn từ nước ngoài đầu tư vào, trong đó nguồn vốn FDI cũng là một trong những nguồn vốn đầu tư nước ngoài quan trọng. - Tiếp thu công nghệ và bí quyết quản lý để nâng cao chất lượng sản phẩm và nâng cao năng suất.

- Tham gia mạng lưới SX toàn cầu, tăng XK. Những DN FDI có mối hiểu biết về thị trường thế giới rộng hơn so với các DN trong nước, bên cạnh đó các DN FDI thường hướng vào XK sản phẩm do mình SX ra, điều này sẽ làm gia tăng kim ngạch XK cũng như thúc đẩy các DN trong nước phát triển theo. - Tăng số lượng việc làm và đào tạo lao động. Một trong những mục đích của FDI là khai thác các lợi thế so sánh để đạt được chi phí SX thấp, vì vậy các DN có vốn FDI sẽ thuê nhiều lao động địa phương (vì mức lương thấp).

Trong quá trình thuê lao động đó, các DN FDI đào tạo các kỹ năng nghề nghiệp. Điều này sẽ tạo ra một đội ngũ lao động có kỹ năng cho nước thu hút FDI. Trong trường hợp này, không chỉ có lao động thông thường mà còn có cả các nhà chuyên môn địa phương, các nhà quản lý cũng có cơ hội làm việc và được bồi dưỡng ở các DN FDI. - Nguồn thu ngân sách lớn: nguồn thu thuế thu nhập DN, thuế VAT, thuế XNK từ các DN FDI cũng góp một phần lớn vào nguồn thu ngân sách của quốc gia/ địa phương.3/ Phân loại đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) Hiện nay có nhiều cách phân loại FDI, tùy theo tiêu chí phân loại mà phân thành các loại.

Theo bách khoa toàn thư Wikipedia (http://vi.org), tổ chức Quốc tế (WTO, WB, IFC) phân loại FDI theo một số phương pháp phổ biến sau: - Theo quan điểm của nhà đầu tư: FDI được phân thành TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 FDI theo chiều ngang: thực hiện SX cùng một loại hàng hóa ở nước nhận đầu tư giống như được SX ở nước đi đầu tư. FDI theo chiều dọc: hướng vào việc khai thác nguyên liệu thô hoặc làm cho SX gắn với thị trường tiêu thụ. Đầu tư vào công ty chuyên cung cấp đầu vào SX hoặc chuyên bán đầu ra cho sản phẩm. FDI kết hợp: thực hiện cả theo chiều ngang và chiều dọc.

- Theo quan điểm của nước tiếp nhận đầu tư: FDI được chia thành FDI thay thế hàng nhập khẩu: là việc các DN FDI thực hiện SX hàng hóa và dịch vụ thay thế hàng nhập khẩu mà trước đây nước tiếp nhận đầu tư phải nhập khẩu hàng hóa đó từ nước ngoài để phục vụ cho nhu cầu trong nước. FDI hướng về XK: là việc các DN FDI thực hiện SX hàng hóa và dịch vụ nhằm phục vụ cho XK là chính. - Theo động cơ của nhà đầu tư: FDI được phân thành các loại FDI tìm kiếm nguồn lực: là loại FDI hướng đến mục tiêu khai thác các lợi thế so sánh của quốc gia tiếp nhận đầu tư như về nguồn lao động dồi dào, giá nhân công rẻ, có kỹ thuật tốt và nhằm khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên rẻ, dồi dào ở nước tiếp nhận đầu tư như khoáng sản, dầu khí, nguyên liệu thô, thủy sản, tiềm năng du lịch… FDI tìm kiếm thị trường: mục tiêu hàng đầu của loại FDI này là nhằm thâm nhập, mở rộng thị trường tiêu thụ ở quốc gia tiếp nhận đầu tư hoặc giữ thị trường khỏi bị đối thủ cạnh tranh dành mất. Ngoài ra, hình thức đầu tư này còn nhằm tận dụng các hiệp định hợp tác kinh tế giữa các nước tiếp nhận với các nước và khu vực khác, lấy nước tiếp nhận làm bàn đạp để thâm nhập vào các thị trường khu vực và toàn cầu.

Cụ thể đầu tư của FDI loại này cũng có thể là DN phụ trợ cho các FDI khác. Ví dụ: một FDI SX phụ tùng ô tô có thể đi theo các FDI chế tạo ô tô. FDI tìm kiếm hiệu quả: là loại FDI tận dụng lợi thế chi phí đầu vào thấp tại nước tiếp nhận đầu tư thông qua thuế suất ưu đãi, giá nguyên liệu đầu vào và nhân công rẻ, chi phí thuê đất rẻ, chi phí sử dụng điện nước, viễn thông, vận tải thấp… TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 FDI tìm kiếm tài sản chiến lược: xuất hiện khi các tập đoàn, TNC trên thế giới tiến hành các vụ sáp nhập, mua lại DN hoặc liên minh nhằm thúc đẩy các mục tiêu chiến lược của họ. Cụ thể như để khai thác thị trường nội địa, một TNC có thể mua lại một DN nhà nước đang cổ phần thay vì phải thành lập một công ty mới.4/ Hình thức đầu tư FDI phổ biến Trong thực tiễn FDI được thực hiện theo nhiều hình thức khác nhau, theo Luật Đầu tư nước ngoài vào Việt Nam (1996) và Luật Đầu tư Việt Nam (2005), các hình thức đầu tư nước ngoài vào Việt Nam gồm những hình thức sau: 1.1/ Hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng kinh doanh Là hình thức đầu tư theo hợp đồng ký kết giữa hai bên hoặc nhiều bên (các bên hợp doanh) để cùng nhau tiến hành một hoặc nhiều hoạt động kinh doanh ở Việt Nam trên cơ sở quy định trách nhiệm và phân chia kết quả kinh doanh cho mỗi bên, mà không thành lập một pháp nhân mới.

Trong quá trình kinh doanh các bên có thể thành lập ban điều phối để theo dõi, giám sát việc thực hiện hợp đồng nhưng ban điều phối không phải là đại diện pháp lý cho các bên hợp doanh.2/ Doanh nghiệp liên doanh DN liên doanh được thành lập tại Việt Nam trên cơ sở hợp đồng kinh doanh ký giữa các bên Việt Nam với bên hoặc các bên nước ngoài, hoặc giữa DN liên doanh với bên hoặc các bên nước ngoài nhằm hoạt động kinh doanh tại Việt Nam. Khác với hợp đồng kinh doanh, DN liên doanh là một pháp nhân mới, mỗi bên liên doanh chịu trách nhiệm đối với bên kia, với DN liên doanh và bên thứ ba trong phạm vi phần góp vốn của mình vào vốn pháp định.3/ Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài DN 100% vốn nước ngoài là DN thuộc quyền sở hữu của tổ chức, cá nhân nước ngoài, do tổ chức, cá nhân nước ngoài thành lập tại Việt Nam, tự quản lý và tự chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Được thành lập theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn, là một pháp nhân Việt Nam; được thành lập sau khi cơ quan có thẩm quyền về hợp tác và đầu tư Việt Nam cấp giấy phép đầu tư và chứng nhận đăng ký điều lệ DN.4/ Đầu tư theo hợp đồng BOT (Built – Operate - Transfer contract, hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) Hợp đồng BOT là văn bản ký kết giữa chủ đầu tư với cơ quan quản lý có thẩm quyền để xây dựng các công trình hạ tầng như cầu đường, sân bay, bến cảng, nhà máy điện. tại Việt Nam.

Hoạt đồng BOT đuợc thực hiện thông qua 100% vốn nước ngoài hoặc vốn nước ngoài cộng với vốn chính phủ Việt Nam hoặc của tổ chức, cá nhân Việt Nam. DN được thành lập thực hiện hợp đồng BOT mặc dù hợp đồng dưới hình thức DN liên doanh hoặc DN 100% vốn nước ngoài nhưng đối tác cùng thực hiện hợp đồng là các cơ quan quản lý nhà nước ở nước sở tại. Ngoài ra, còn có hình thức BTO (Built – Transfer – Operate contract, hợp đồng xây dựng – chuyển giao – kinh doanh), BT (Built – Transfer contract, hợp đồng xây dựng - chuyển giao).5/ Đầu tư thông qua mô hình công ty mẹ và con (Holding company) Đầu tư thông qua mô hình công ty mẹ và con là một trong những mô hình tổ chức quản lý được thừa nhận rộng rãi ở hầu hết các nước có nền kinh tế thị trường phát triển.