Chương 1 đã lược khảo tóm tắt các nghiên cứu về đầu tư, tăng trưởng kinh tế, hội tụ thu nhập trên thế giới và Việt Nam, những vấn đề còn đang bàn cãi, ý kiến trái chiều về kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực này, từ đó đã trình bày hướng nghiên cứu, những vấn đề cần giải quyết cũng như cung cấp một cái nhìn tổng quát về phương pháp quy trình, dữ liệu, phạm vi, đối tượng nghiên cứu và kết cấu của luận án. Đồng thời cũng xác định cụ thể ý nghĩa của luận án về mặt khoa học và thực tiễn với mong muốn là một bằng chứng nghiên cứu thực nghiệm bổ sung vào lĩnh vực nghiên cứu về đầu tư, tăng trưởng kinh tế và vấn đề hội tụ thu nhập ở Việt Nam và trên thế giới. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com [12] CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN Cùng với sự phát triển kinh tế trên thế giới, nhiều lý thuyết về đầu tư và tăng trưởng kinh tế ra đời nhằm giải thích các hiện tượng kinh tế cũng như làm cơ sở cho các nhà khoa học trong việc nghiên cứu lĩnh vực này. Đây là chương làm nền tảng cho việc xác định mô hình nghiên cứu thực nghiệm của luận án, dựa trên cơ sở các lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm của các nhà khoa học ở Việt Nam và trên thế giới.
Điều quan trọng trong chương là sẽ nêu và bình luận những nghiên cứu có liên quan trước đó nhằm chỉ rõ những vấn đề chưa nghiên cứu sâu trong lĩnh vực này, từ đó chỉ ra khe hở cần giải quyết. Nội dung của chương gồm có các phần chính như: Các khái niệm về đầu tư, tăng trưởng kinh tế, hội tụ thu nhập; các lý thuyết đầu tư và tăng trưởng kinh tế; lý thuyết hội tụ thu nhập và bình luận các nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan. Đầu tư Có rất nhiều các khái niệm về đầu tư ở những góc độ khác nhau. Xét góc độ tăng trưởng kinh tế thì đầu tư là việc sử dụng nguồn lực như: Tài chính, lao động, tài nguyên thiên nhiên và các tài sản vật chất khác nhằm phục vụ hoạt động sản xuất hoặc mở rộng các cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế nói chung và các nền tảng sản xuất kinh doanh, dịch vụ của ngành, đơn vị quản lý và xã hội nói riêng.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com [13] Theo economichelps.org, đầu tư có nghĩa là một sự gia tăng trong chi tiêu như chi vào việc mua các tài sản thiết máy móc, mua những nhà máy sản xuất hiện đại,… Trong kinh tế học, đầu tư không mang ý nghĩa như là việc gửi tiền tiết kiệm vào ngân hàng, mà đầu tư là một thành phẩm của tổng cầu (Aggregate Demand-AD). Do vậy, nếu có một sự gia tăng trong đầu tư sẽ làm gia tăng tổng cầu và từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nếu việc đầu tư hiệu quả thì sẽ làm gia tăng năng lực sản xuất của nền kinh tế. Ví dụ, đầu tư vào giáo dục và huấn luyện kỹ năng sẽ làm tăng năng suất lao động.
Đầu tư vào công nghệ mới và vốn có thể giúp gia tăng năng lực sản xuất của nền kinh tế. Điều này sẽ làm dịch chuyển tổng cung (Aggregate supply-AS) sang bên phải. Sự gia tăng AS có thể làm gia tăng mức tăng trưởng kinh tế trong dài hạn; giúp gia tăng tăng trưởng mà không có lạm phát. Nếu sự đầu tư dẫn đến một sự gia tăng về sản xuất thì nó sẽ đưa đến một sự gia tăng trong xu hướng tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.
LRAS LRAS2 PL P 2 P 1 AD2 AD Y (Real GDP) Y Y 1 2 Nguồn: www.org Cách thức đầu tư cũng có ảnh hưởng lớn. Sự đầu tư của chính phủ vào vấn đề cải thiện ngành công nghiệp có thể sẽ không hiệu quả và không làm TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com [14] gia tăng năng suất (productivity) của nền kinh tế. Tuy nhiên, đầu tư tư nhân, hoặc đầu tư từ bên ngoài sẽ hiệu quả hơn nhiều trong vấn đề gia tăng năng suất. Định nghĩa đầu tư theo Sachs và Larrain (1993) thì: "Đầu tư là phần sản lượng được tích luỹ để tăng năng lực sản xuất trong thời kỳ sau của nền kinh tế".
Thuật ngữ sản lượng trong định nghĩa này bao gồm cả sản lượng được sản xuất trong nước và sản lượng được nhập khẩu từ bên ngoài. Tăng trưởng kinh tế Tăng trưởng kinh tế được hiểu khá thống nhất là sự tăng sản lượng thực tế của một nền kinh tế trong một khoảng thời gian dài nhất định. Mặc dù có rất nhiều các tiêu chí, nguyên tắc để đo lường tăng trưởng kinh tế, tuy nhiên không một tiêu chí nào đưa ra một chỉ số phát triển kinh tế có thể được chấp nhận hoàn toàn và thỏa mãn. Mỗi tiêu chí đều có những ưu điểm và điểm yếu của nó.
Một số quốc gia sử dụng các chỉ số khác để xác định mức tăng trưởng kinh tế như: GNP (tổng sản phẩm quốc gia); GNI (tổng thu nhập quốc gia); NNP (sản phẩm quốc gia ròng) hoặc NNI (thu nhập quốc gia ròng). Các chỉ số trên thường được tính trong một năm và đều có thể sử dụng theo tiêu chí bình quân trên đầu người. Tuy nhiên, thước đo phổ biến là mức tăng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong một năm hoặc mức tăng GDP bình quân đầu người trong một năm. Theo GSO, Nguyễn Trọng Hoài (2013); Phạm Ngọc Linh và Nguyễn Thị Kim Dung (2011), thì ở Việt Nam, việc đánh giá tăng trưởng kinh tế dựa theo chỉ số GDP.
Chỉ số này là giá trị tính bằng tiền của tất cả sản phẩm và dịch vụ cuối cùng được sản xuất, tạo ra trong phạm vi một nền kinh tế trong TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com [15] một thời gian nhất định, thường là quý hoặc một năm. Nội dung, ý nghĩa của GDP được xét trên nhiều góc độ và có cách tính khác nhau: Góc độ chi tiêu (sử dụng); góc độ thu nhập; và góc độ sản xuất (giá trị gia tăng). GDP được tính theo giá thực tế và giá so sánh. Xét về góc độ thu nhập: GDP gồm 4 yếu tố: thu nhập của người lao động từ sản xuất (bằng tiền và hiện vật quy ra tiền), thuế sản xuất (đã giảm trừ phần trợ cấp cho sản xuất), khấu hao tài sản cố định dùng trong sản xuất và thặng dư sản xuất hoặc thu nhập hỗn hợp Xét về góc độ chi tiêu: GDP là tổng cầu của nền kinh tế gồm 3 yếu tố: tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình và nhà nước; tích lũy tài sản (tài sản cố định, tài sản lưu động và tài sản quý hiếm) và chênh lệch xuất, nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ.
Xét về góc độ sản xuất: GDP bằng tổng giá trị tăng thêm của tất cả các ngành kinh tế, cộng với thuế nhập khẩu, và trừ đi trợ cấp sản xuất. Mức độ tăng trưởng GDP: Chỉ tiêu này phản ánh tăng trưởng về mặt khối lượng hàng hóa và dịch cuối cùng của nền kinh tế được tạo ra trong một thời kỳ nhất định, và được tính bằng phần trăm. Có thể tính theo hàng quí, hàng năm, hoặc tốc độ tăng trưởng bình quân theo thời kỳ (nhiều năm) 𝑡 𝑌 𝑡 − 𝑌 𝑡−1 𝑦 = 𝑥 100% 𝑌𝑡−1 Trong đó: yt là tốc độ tăng trưởng của kỳ t, Y là GDP thực tế thời kỳ t 2. Hội tụ thu nhập Hội tụ thu nhập trong kinh tế (cũng đôi khi được gọi là hiệu ứng “đuổi kịp”) là giả thuyết mà các nhà kinh tế học như Solow (1956) và Cass (1965) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com [16] cho rằng thu nhập bình quân đầu người các nước hoặc tỉnh nghèo sẽ có xu hướng tăng trưởng nhanh hơn các nước hoặc tỉnh giàu có hơn.
Kết quả là, cuối cùng tất cả các nền kinh tế hội tụ về một mức thu nhập bình quân đầu người. Các nước đang phát triển có tiềm năng tăng trưởng với tốc độ nhanh hơn so với các nước phát triển vì đặc tính lợi tức biên giảm dần của vốn trong các mô hình tăng trưởng tân cổ điển. Hơn nữa, các nước nghèo có thể sao chép các phương pháp sản xuất, công nghệ, và các tổ chức hoạt động của các nước đang phát triển để có cơ hội “đuổi kịp”. Và thực tế cho thấy, các nước nghèo chưa chắc chắn có thể đạt mức tăng trưởng kinh tế cao, vì nếu như thu nhập quá kém, thì dân chúng có thể sẽ phải sử dụng hết những gì họ làm ra và vì vậy không thể có tiết kiệm để đầu tư nhằm đảm bảo mức vốn trên mỗi lao động khi dân số tăng và vì thế sẽ rơi vào tình trạng nghèo đói.
Đồng thời, các nước hoặc khu vực giàu có hơn, có điều kiện để phát triển khoa học công nghệ, từ đó lợi tức biên của vốn sẽ tăng mạnh hơn và nhanh hơn các nước hoặc khu vực nghèo. Điều này dẫn đến hiện tượng phân tán thu nhập giữa các nước hoặc khu vực. Do vậy, vấn đề hội tụ thu nhập được đề cập trong luận án ở đây được hiểu là nó liên quan đến vấn đề năng suất biên của vốn đầu tư ở các tỉnh của Việt Nam. Có nghĩa là khi một tỉnh nhận được vốn đầu tư sẽ có sự tăng trưởng kinh tế làm cho thu nhập tỉnh đó tăng lên.
Theo thời gian, thì năng suất biên sẽ giảm, dẫn đến thu nhập sẽ giảm. Trong khi đó, các tỉnh trước đây chưa nhận được đầu tư, nay lại được đầu tư thì sẽ có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn các tỉnh mà đã nhận được đầu tư trước đây, nay tăng trưởng chậm lại. Đến một giai đoạn nào đó, thu nhập giữa các tỉnh sẽ tiệm cận với nhau. Đây là vấn đề hội tụ thu nhập.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com [17] Tuy nhiên, cũng có quan điểm cho rằng, các tỉnh mà trước đây nhận được đầu tư, thì sau quá trình đầu tư sẽ có tiết kiệm, kết hợp với thế mạnh là đi trước nên sớm có vốn để tiếp cận công nghệ, từ đó năng suất biên của vốn không những không bị giảm theo thời gian mà còn tăng lên rất nhiều, từ đó sẽ không có hiện tượng hội tụ thu nhập giữa các tỉnh với nhau. Đây gọi là hiện tượng phân tán thu nhập. Lý thuyết đầu tư và tăng trưởng kinh tế 2. Lý thuyết số nhân đầu tư Lý thuyết mô hình số nhân đầu tư được Keynes nêu trong tác phẩm Lý thuyết tổng quát về việc làm, lãi suất và tiền tệ năm 1936.