Luận văn: Tác động của chính sách vốn luân chuyển đến sinh lời công ty niêm yết

Luận văn phân tích tác động của chính sách vốn luân chuyển đến khả năng sinh lời của các công ty niêm yết tại Việt Nam, dựa trên số liệu thực tế.

• Tác giả: Chu Thị Oanh
• Người hướng dẫn: Gs. Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.Hcm
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác động của chính sách vốn luân chuyển lên khả năng sinh lời của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI
• 1.1. Giới thiệu
• 1.2. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Những đóng góp của đề tài nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của đề tài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• 2.1. Deloff (2003)
• 2.2. Lazaridis và Tryfonidis (2006)
• 2.3. Wajahat Ali & Syed Hammad Ul Hassan (2010)
• 2.4. Teruel và Sonalo (2007)
• 2.5. Samiloglu và Demirgnunes (2008)
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các biến, giả thiết, mô hình nghiên cứu
• 3.1.1. Các biến phụ thuộc và biến độc lập trong mô hình nghiên cứu
• 3.1.1.1. Các biến độc lập của mô hình hồi quy
• 3.1.1.2. Biến phụ thuộc sử dụng trong mô hình hồi quy
• 3.1.2. Các giả thiết nghiên cứu
• 3.1.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2.2. Thiết kế nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô tả thống kê các biến giải thích
• 4.2. Tương quan giữa các biến
• 4.3. Kết quả phân tích hồi quy
• 4.3.1. Mô hình hồi quy 1
• 4.3.2. Mô hình hồi quy 2
• 4.3.3. Mô hình hồi quy 3
• 4.3.4. Mô hình hồi quy 4
• 4.3.5. Mô hình hồi quy 5
• 4.3.6. Mô hình hồi quy 6
• 4.4. Phân tích kết quả mô hình hồi quy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU XA HƠN
• 5.1. Kiến nghị và hướng nghiên cứu xa hơn
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Danh sách mẫu 55 công ty nghiên cứu
• Phụ lục 2: Kết quả hồi quy 1
• Phụ lục 3: Kết quả hồi quy 2
• Phụ lục 4: Kết quả hồi quy 3
• Phụ lục 5: Kết quả hồi quy 4
• Phụ lục 6: Kết quả hồi quy 5
• Phụ lục 7: Kết quả hồi quy 6

Tóm tắt

I. Vốn luân chuyển tác động đến khả năng sinh lời ra sao

Vốn luân chuyển, hay còn gọi là vốn lưu động, là một chỉ số quan trọng đo lường sức khỏe tài chính ngắn hạn của một doanh nghiệp. Nó bao gồm các tài sản có thể chuyển đổi thành tiền mặt trong vòng một năm (tài sản ngắn hạn) trừ đi các khoản nợ phải trả trong cùng kỳ (nợ ngắn hạn). Mối quan hệ giữa vốn luân chuyển và khả năng sinh lời là một chủ đề trung tâm trong phân tích tài chính doanh nghiệp. Một chính sách quản trị vốn luân chuyển hiệu quả có thể tạo ra giá trị đáng kể cho cổ đông, trong khi một chính sách yếu kém có thể dẫn đến rủi ro thanh khoản và thậm chí là kiệt quệ tài chính. Việc quản lý các thành phần của vốn luân chuyển như quản lý khoản phải thu, quản lý hàng tồn kho và quản lý khoản phải trả không chỉ ảnh hưởng đến dòng tiền mà còn tác động trực tiếp đến lợi nhuận sau thuế. Các nhà quản trị phải cân bằng giữa việc duy trì đủ thanh khoản để hoạt động suôn sẻ và việc đầu tư vốn hiệu quả để tối đa hóa lợi nhuận. Nghiên cứu của Chu Thị Oanh (2013) đã chỉ ra rằng, đối với các công ty niêm yết tại Việt Nam, việc thay đổi chính sách vốn luân chuyển có tác động rõ rệt lên khả năng sinh lời, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý tài sản và nợ ngắn hạn.

1.1. Khái niệm cốt lõi Vốn lưu động ròng và các chỉ số sinh lời

Vốn lưu động ròng (Net Working Capital) là hiệu số giữa tài sản ngắn hạn và nợ ngắn hạn. Một chỉ số dương cho thấy doanh nghiệp có khả năng đáp ứng các nghĩa vụ nợ ngắn hạn. Tuy nhiên, mức vốn lưu động ròng quá cao có thể là dấu hiệu của việc sử dụng vốn kém hiệu quả. Trong khi đó, khả năng sinh lời thường được đo bằng các chỉ số như Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). ROA cho biết công ty tạo ra bao nhiêu lợi nhuận từ tổng tài sản của mình, còn ROE phản ánh hiệu quả sử dụng vốn của cổ đông. Nghiên cứu của Chu Thị Oanh (2013) sử dụng Tổng lợi nhuận hoạt động (GOP) làm thước đo khả năng sinh lời để loại bỏ các yếu tố tài chính không liên quan đến hoạt động cốt lõi.

1.2. Tầm quan trọng của chính sách vốn luân chuyển phù hợp

Doanh nghiệp có thể lựa chọn giữa ba loại chính sách vốn luân chuyển: mạo hiểm, bảo thủ và trung hòa. Chính sách mạo hiểm (aggressive) duy trì mức vốn luân chuyển thấp, có thể tăng lợi nhuận do giảm chi phí sử dụng vốn nhưng đi kèm rủi ro thanh khoản cao. Ngược lại, chính sách bảo thủ (conservative) duy trì mức vốn luân chuyển cao, đảm bảo khả năng thanh toán ngắn hạn nhưng có thể làm giảm lợi nhuận. Việc lựa chọn chính sách phụ thuộc vào mức độ chấp nhận rủi ro và mục tiêu của doanh nghiệp. Một chính sách phù hợp giúp cân bằng giữa lợi nhuận và rủi ro, đảm bảo sự ổn định và tăng trưởng bền vững.

II. Thách thức quản trị vốn luân chuyển và rủi ro thanh khoản

Việc quản trị vốn luân chuyển hiệu quả là một bài toán phức tạp, đòi hỏi sự cân bằng tinh tế giữa nhiều yếu tố đối nghịch. Thách thức lớn nhất là việc duy trì đủ thanh khoản để đáp ứng các nghĩa vụ tài chính ngắn hạn mà không làm ảnh hưởng đến khả năng sinh lời. Nếu doanh nghiệp giữ quá nhiều tiền mặt hoặc hàng tồn kho, họ sẽ bỏ lỡ chi phí cơ hội từ việc đầu tư vào các dự án sinh lời cao hơn. Ngược lại, nếu mức vốn luân chuyển quá thấp, doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro thanh khoản, không thể thanh toán các khoản nợ đến hạn, gây tổn hại đến uy tín và có thể dẫn đến phá sản. Đặc biệt trong các thị trường đang phát triển như Việt Nam, nơi các điều kiện kinh tế có thể biến động, việc quản lý sai lầm các thành phần như khoản phải thu hoặc phải trả có thể nhanh chóng đẩy doanh nghiệp vào tình thế khó khăn. Các nhà quản trị thường phải đối mặt với áp lực tối ưu hóa từng thành phần: rút ngắn thời gian thu tiền từ khách hàng, kéo dài thời gian thanh toán cho nhà cung cấp và giảm thiểu lượng hàng tồn kho mà không làm gián đoạn hoạt động sản xuất kinh doanh. Đây chính là bản chất của sự đánh đổi trong quản lý dòng tiền.

2.1. Đánh đổi giữa lợi nhuận và rủi ro thanh khoản trong doanh nghiệp

Mối quan hệ đánh đổi giữa lợi nhuận và rủi ro là nguyên tắc cơ bản trong tài chính. Trong quản trị vốn luân chuyển, điều này thể hiện rất rõ. Một chính sách đầu tư mạo hiểm vào tài sản ngắn hạn (ví dụ, mức tồn kho và khoản phải thu thấp) có thể giải phóng vốn để đầu tư vào các cơ hội khác, tiềm năng làm tăng lợi nhuận sau thuế. Tuy nhiên, chính sách này làm tăng nguy cơ thiếu hụt tiền mặt khi có biến động bất ngờ. Ngược lại, một chính sách bảo thủ với mức vốn luân chuyển cao sẽ giảm rủi ro thanh khoản nhưng lại làm tăng chi phí sử dụng vốn, vì vốn bị "giam" trong các tài sản sinh lời thấp như tiền mặt hoặc hàng tồn kho. Việc tìm ra điểm cân bằng tối ưu là chìa khóa để đảm bảo sức khỏe tài chính bền vững.

2.2. Các sai lầm phổ biến trong việc quản lý dòng tiền ngắn hạn

Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn do các sai lầm trong quản lý dòng tiền. Một sai lầm phổ biến là quá tập trung vào tăng trưởng doanh thu mà lơ là việc thu hồi công nợ, dẫn đến quản lý khoản phải thu kém hiệu quả. Một lỗi khác là tích trữ quá nhiều hàng tồn kho vì lo ngại thiếu hàng, gây ứ đọng vốn và tăng chi phí lưu trữ. Ngoài ra, việc không tận dụng các điều khoản tín dụng từ nhà cung cấp để kéo dài kỳ thanh toán cũng là một sự lãng phí nguồn vốn rẻ. Những sai lầm này thường xuất phát từ việc thiếu một hệ thống phân tích tài chính doanh nghiệp bài bản và không theo dõi chặt chẽ các chỉ số quan trọng như chu kỳ chuyển đổi tiền mặt.

III. Bí quyết tối ưu hóa vốn luân chuyển để tăng khả năng sinh lời

Để nâng cao khả năng sinh lời, doanh nghiệp cần áp dụng các chiến lược tối ưu hóa vốn luân chuyển một cách toàn diện. Quá trình này không chỉ là một nhiệm vụ của bộ phận tài chính mà đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban kinh doanh, sản xuất và mua hàng. Trọng tâm của việc tối ưu hóa là rút ngắn chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC) – khoảng thời gian từ lúc chi tiền mua nguyên vật liệu đến khi thu được tiền từ bán hàng. Một CCC ngắn hơn đồng nghĩa với việc doanh nghiệp cần ít vốn hơn để tài trợ cho hoạt động, từ đó giảm chi phí sử dụng vốn và tăng hiệu quả sử dụng vốn. Các biện pháp cụ thể bao gồm việc thiết lập chính sách tín dụng khách hàng chặt chẽ hơn, áp dụng các công nghệ hiện đại trong quản lý hàng tồn kho như Just-In-Time (JIT), và đàm phán các điều khoản thanh toán có lợi hơn với nhà cung cấp. Mỗi một cải tiến nhỏ trong ba lĩnh vực này đều có thể cộng hưởng, tạo ra tác động lớn đến lợi nhuận sau thuế và sức khỏe tài chính chung của công ty. Đây là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự theo dõi và điều chỉnh thường xuyên để thích ứng với sự thay đổi của thị trường.

3.1. Phương pháp quản lý khoản phải thu hiệu quả để thu hồi vốn

Hiệu quả trong quản lý khoản phải thu (Accounts Receivable) là yếu tố then chốt để cải thiện dòng tiền. Doanh nghiệp cần xây dựng một chính sách tín dụng rõ ràng, bao gồm việc thẩm định khách hàng kỹ lưỡng trước khi cấp tín dụng. Việc theo dõi công nợ thường xuyên và gửi thông báo nhắc nhở tự động khi gần đến hạn thanh toán có thể giảm đáng kể tỷ lệ nợ quá hạn. Ngoài ra, áp dụng các chính sách chiết khấu thanh toán sớm cũng là một cách khuyến khích khách hàng trả nợ nhanh, giúp rút ngắn số ngày thu tiền bình quân và tăng tốc vòng quay vốn luân chuyển.

3.2. Chiến lược quản lý hàng tồn kho thông minh giảm chi phí

Quản lý hàng tồn kho (Inventory Management) tối ưu giúp giảm chi phí lưu kho, bảo quản và nguy cơ hàng hóa lỗi thời. Các hệ thống dự báo nhu cầu chính xác, kết hợp với mô hình đặt hàng kinh tế (EOQ) và phương pháp Just-In-Time (JIT), giúp doanh nghiệp duy trì lượng tồn kho ở mức tối thiểu cần thiết. Việc phân loại hàng tồn kho theo phương pháp ABC (phân loại theo giá trị) cũng giúp tập trung nguồn lực quản lý vào những mặt hàng quan trọng nhất, qua đó cải thiện hiệu quả sử dụng vốn và giảm thiểu lãng phí.

3.3. Kỹ thuật quản lý khoản phải trả để tận dụng nguồn vốn

Quản lý khoản phải trả (Accounts Payable) là việc tận dụng nguồn tài trợ không lãi suất từ nhà cung cấp. Doanh nghiệp nên đàm phán để kéo dài thời hạn thanh toán nhưng vẫn đảm bảo thanh toán đúng hạn để giữ uy tín và có thể nhận được chiết khấu. Việc quản lý tốt các khoản phải trả giúp doanh nghiệp giữ lại tiền mặt lâu hơn, sử dụng cho các hoạt động khác và giảm sự phụ thuộc vào các khoản vay ngắn hạn. Điều này trực tiếp làm giảm chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và cải thiện vốn lưu động ròng.

IV. Phân tích chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và hiệu quả sử dụng vốn

Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (Cash Conversion Cycle - CCC) là thước đo toàn diện, phản ánh thời gian (tính bằng ngày) mà một doanh nghiệp cần để chuyển đổi các khoản đầu tư vào hàng tồn kho và các nguồn lực khác thành tiền mặt. Đây là một chỉ số cốt lõi trong quản trị vốn luân chuyển, cho thấy hiệu quả sử dụng vốn trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Một chu kỳ CCC ngắn cho thấy công ty có khả năng thu hồi vốn nhanh, ít bị ứ đọng vốn và có sức khỏe tài chính tốt hơn. Ngược lại, CCC dài đòi hỏi doanh nghiệp phải tài trợ cho hoạt động bằng vốn lưu động ròng hoặc các khoản vay ngắn hạn, làm tăng chi phí sử dụng vốn và giảm lợi nhuận. Phân tích CCC giúp nhà quản trị xác định các điểm nghẽn trong quản lý dòng tiền, từ đó đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời. Nghiên cứu của Chu Thị Oanh (2013) đã sử dụng CCC làm biến độc lập chính để đo lường mức độ mạo hiểm của chính sách vốn luân chuyển, khẳng định vai trò quan trọng của chỉ số này trong việc đánh giá tác động lên khả năng sinh lời.

4.1. Công thức và ý nghĩa thực tiễn của Cash Conversion Cycle CCC

Công thức tính Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt là: CCC = Số ngày tồn kho bình quân (DAYSINV) + Số ngày phải thu bình quân (DAYSAR) - Số ngày phải trả bình quân (DAYSAP). Về mặt ý nghĩa, CCC cho biết mất bao nhiêu ngày để một đồng vốn đầu tư vào sản xuất quay trở lại túi của doanh nghiệp dưới dạng tiền mặt. Một CCC âm có nghĩa là công ty thu được tiền từ khách hàng trước khi phải trả tiền cho nhà cung cấp, đây là một mô hình tài chính rất hiệu quả. Việc theo dõi và so sánh CCC với các đối thủ cạnh tranh trong ngành giúp doanh nghiệp đánh giá được vị thế và hiệu quả hoạt động của mình.

4.2. Mối liên hệ giữa vòng quay vốn luân chuyển và các chỉ số ROA ROE

Vòng quay vốn luân chuyển và CCC có mối quan hệ nghịch đảo. Vòng quay càng cao thì CCC càng ngắn, cho thấy vốn được sử dụng hiệu quả hơn. Hiệu quả sử dụng vốn này tác động trực tiếp đến các chỉ số sinh lời. Khi CCC giảm, doanh nghiệp cần ít vốn hơn để tạo ra cùng một mức doanh thu, điều này làm tăng Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA). Đồng thời, do nhu cầu vốn giảm, doanh nghiệp có thể giảm vay nợ hoặc giảm vốn chủ sở hữu cần thiết, từ đó có thể cải thiện đòn bẩy tài chính và nâng cao Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Do đó, việc tối ưu hóa CCC là một chiến lược quan trọng để cải thiện cả ROA và ROE.

V. Kết quả nghiên cứu Vốn luân chuyển ảnh hưởng đến lợi nhuận

Các bằng chứng thực nghiệm từ nhiều nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam đều củng cố mối liên hệ mật thiết giữa quản trị vốn luân chuyển và khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Một nghiên cứu tiêu biểu là luận văn của Chu Thị Oanh (2013), thực hiện trên mẫu 55 công ty phi tài chính niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2008-2011. Nghiên cứu này sử dụng mô hình hồi quy để kiểm tra tác động của chính sách vốn luân chuyển, đo lường bằng chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC), lên tổng lợi nhuận hoạt động (GOP). Kết quả phân tích cho thấy sự tồn tại của một mối quan hệ có ý nghĩa thống kê. Cụ thể, nghiên cứu đã phát hiện ra rằng việc thay đổi chính sách quản lý vốn luân chuyển có thể tác động lên khả năng sinh lời. Đặc biệt, phân tích sâu hơn các thành phần của CCC cho thấy số ngày tồn kho có tác động ngược chiều lên lợi nhuận. Điều này có nghĩa là các công ty nắm giữ hàng tồn kho trong thời gian ngắn hơn có xu hướng đạt được khả năng sinh lời cao hơn. Những kết quả này cung cấp một cơ sở khoa học vững chắc cho các nhà quản trị trong việc đưa ra quyết định về tối ưu hóa vốn luân chuyển.

5.1. Phân tích tài chính doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam

Dữ liệu từ nghiên cứu của Chu Thị Oanh (2013) cho thấy các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam có sự đa dạng lớn trong chính sách vốn luân chuyển. Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt trung bình của mẫu nghiên cứu là 54 ngày, nhưng có sự phân tán lớn. Nghiên cứu đã phân chia các công ty thành nhóm "mạo hiểm" (CCC thấp) và "phòng thủ" (CCC cao) để phân tích sâu hơn. Kết quả hồi quy riêng cho từng nhóm cho thấy tác động của vốn luân chuyển lên lợi nhuận có thể khác nhau tùy thuộc vào chiến lược của doanh nghiệp. Điều này nhấn mạnh rằng không có một chính sách chung nào là tối ưu cho tất cả, mà mỗi công ty cần xây dựng chiến lược dựa trên đặc thù ngành và khẩu vị rủi ro của mình.

5.2. Bằng chứng thực nghiệm về tác động của các thành phần vốn luân chuyển

Kết quả phân tích hồi quy trong nghiên cứu của Chu Thị Oanh (2013) chỉ ra rằng không phải tất cả các thành phần của vốn luân chuyển đều tác động như nhau đến lợi nhuận. Cụ thể, "kết quả của hồi quy thứ 6 cho thấy có mối quan hệ cùng chiều giữa số ngày hàng tồn kho và GOP", tuy nhiên phần phân tích sau đó lại diễn giải là "có sự tác động ngược chiều của số ngày hàng tồn kho lên khả năng sinh lời". Phân tích sâu hơn cho thấy kết quả hồi quy ban đầu có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác, và kết luận cuối cùng của nghiên cứu là quản lý hàng tồn kho hiệu quả (giảm số ngày tồn kho) sẽ góp phần làm tăng lợi nhuận. Ngược lại, nghiên cứu không tìm thấy tác động có ý nghĩa thống kê của số ngày khoản phải thu và số ngày khoản phải trả lên khả năng sinh lời trong mẫu dữ liệu này.

VI. Hướng đi tương lai trong việc quản lý vốn luân chuyển hiệu quả

Trong bối cảnh kinh tế ngày càng cạnh tranh và biến động, việc quản lý vốn luân chuyển hiệu quả không còn là một lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Hướng đi trong tương lai đòi hỏi các doanh nghiệp phải vượt ra khỏi các phương pháp quản lý truyền thống. Công nghệ sẽ đóng vai trò trung tâm, với việc ứng dụng phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) để dự báo chính xác hơn về nhu cầu, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và tự động hóa các quy trình thu hồi công nợ. Sự tích hợp giữa các hệ thống ERP (Hoạch định nguồn lực doanh nghiệp) và các nền tảng tài chính sẽ giúp cung cấp một cái nhìn toàn diện và theo thời gian thực về dòng tiền và vốn lưu động ròng. Hơn nữa, các nhà quản trị cần xây dựng một văn hóa tài chính trong toàn doanh nghiệp, nơi mà mọi quyết định từ kinh doanh đến sản xuất đều được xem xét dưới góc độ tác động đến vốn luân chuyển. Các nghiên cứu trong tương lai cũng cần mở rộng phạm vi, xem xét các ngành đặc thù và tác động của các yếu tố vĩ mô lên chính sách vốn luân chuyển.

6.1. Kiến nghị từ nghiên cứu cho các nhà quản trị tài chính

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, các nhà quản trị tài chính nên chú trọng vào việc rút ngắn chu kỳ chuyển đổi tiền mặt. Cần đặc biệt tập trung vào quản lý hàng tồn kho, tìm cách giảm lượng hàng tồn kho không cần thiết để giải phóng vốn và giảm chi phí. Mặc dù nghiên cứu của Chu Thị Oanh (2013) không tìm thấy mối quan hệ rõ ràng của khoản phải thu và phải trả, nhưng theo thông lệ quốc tế, việc thắt chặt chính sách tín dụng và kéo dài kỳ thanh toán một cách hợp lý vẫn là những chiến lược quan trọng. Các nhà quản trị nên thường xuyên thực hiện phân tích tài chính doanh nghiệp, so sánh các chỉ số của mình với trung bình ngành để xác định các lĩnh vực cần cải thiện.

6.2. Các hướng nghiên cứu sâu hơn về vốn lưu động và khả năng sinh lời

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu, vẫn còn những khoảng trống cần được lấp đầy. Các nghiên cứu tương lai có thể mở rộng mẫu ra các doanh nghiệp chưa niêm yết hoặc các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), nơi mà quản trị vốn luân chuyển thường gặp nhiều thách thức hơn. Việc sử dụng các phương pháp đo lường khác cho khả năng sinh lời như ROA, ROE hay các thước đo dựa trên giá trị thị trường cũng sẽ mang lại những góc nhìn mới. Ngoài ra, nghiên cứu về tác động của các yếu tố như cấu trúc ngành, mức độ cạnh tranh, và các cú sốc kinh tế vĩ mô lên mối quan hệ giữa vốn luân chuyển và lợi nhuận sẽ có giá trị thực tiễn cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và những đóng góp của đề tài nghiên cứu. Chương 2: Tổng quan các nghiên cứu có liên quan. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Nội dung nghiên cứu và kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận của luận văn và hướng nghiên cứu xa hơn 5 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN 2.1 Deloff (2003): Mối quan hệ giữa vốn luân chuyển và khả năng sinh lợi của doanh nghiệp đựơc nghiên cứu bằng một mẫu là 1009 doanh nghiệp lớn phi tài chính Bỉ trong giai đoạn từ 1992 – 1996. Chính sách bán chịu và chính sách hàng tồn kho đựơc đo lường bởi số ngày các khoản phải thu, khoản phải trả và hàng tồn kho và chu kỳ luân chuyển tiền mặt sử dụng như là một thước đo mở rộng trong quản trị vốn luân chuyển.

Ông đã thấy rằng số ngày khoản phải thu, số ngày khoản phải trả, hàng hóa tồn kho có mối quan hệ nghịch với khả năng sinh lợi. Theo ông các công ty có thể tạo ra giá trị bằng cách giảm khoản đầu tư vào tài sản lưu động tới một mức hợp lý và rút ngắn số ngày khoản phải thu và số ngày tồn kho. Các kết quả thu thập được từ nghiên cứu này đề nghị các nhà quản lý doanh nghiệp có thể làm tăng khả năng sinh lợi của doanh nghiệp bằng cách giảm số ngày phải thu khách hàng và số ngày của tài khoản hàng tồn kho. Khả năng sinh lời của doanh nghiệp giảm sút nếu các thời gian khoản phải thu dài hơn.

Mẫu dựa trên một cơ sở dữ liệu được cung cấp bởi Ngân hàng quốc gia Bỉ, bao gồm các báo cáo tài chính của 2000 công ty quan trọng nhất của Bỉ. Mẫu được xây dựng như sau. Bắt đầu với 1637 doanh nghiệp mà báo cáo tài chính đã có sẵn cho mỗi năm trong giai đoạn 1991-1996. Bởi vì bản chất cụ thể của các hoạt động của mình, các doanh nghiệp trong ngành công nghiệp NACE 1 (năng lượng và nước ), 8 (" tài chính và ngân hàng, bảo hiểm, dịch vụ kinh doanh, cho thuê ) và 9 (" các dịch vụ khác") bị loại khỏi mẫu.

Một số các công ty có dữ liệu bị bỏ sót cũng đã được loại bỏ. Vì vậy, một bảng điều khiển cân bằng được thiết lập với 5045 quan sát thu được của 1009 công ty trong giai đoạn 1992-1996. Hai cách đo lường lợi nhuận được sử dụng: thu nhập ròng và tổng thu nhập. Thu nhập ròng là doanh thu trừ chi phí bán hàng, bao gồm khấu hao và trả góp.

Tổng thu 6 nhập là thu nhập ròng cộng khấu hao và trả góp. Cả hai đều được chia cho tổng tài sản trừ tài sản tài chính. Đối với một số doanh nghiệp trong mẫu, tài sản tài chính, mà chủ yếu là cổ phần trong các công ty khác, là một phần quan trọng của tổng tài sản. Đó cũng là lý do tại sao lợi nhuận trên tài sản không được coi là một thước đo của khả năng sinh lợi: khi một công ty có chủ yếu là các tài sản tài chính trên bảng cân đối kế toán của mình, các hoạt động để tạo ra lợi nhuận của nó sẽ góp phần nhỏ để sinh lợi tính trên tổng thể tài sản.

Các cách đo lường khả năng sinh lợi được tạo ra trên thị trường chứng khoán không được tính bởi vì chỉ có một số giới hạn các công ty Bỉ được niêm yết trên thị trường chứng khoán. Số ngày khoản phải thu được tính bằng cách (các khoản phải thu x 365)/ doanh thu bán hàng. Số lượng hàng tồn kho [hàng tồn kho x 365]/chi phí bán hàng. Số ngày khoản phải phải (các khoản phải trả x 365)/ tổng số hàng mua.

Chu kỳ luân chuyển tiền mặt được sử dụng như một thước đo toàn diện của chính sách quản lý vốn luân chuyển. Vòng quay tiền mặt chỉ đơn giản là (số ngày các khoản phải thu + số ngày hàng tồn kho - số ngày các khoản phải trả Ngoài ra, kích cỡ (các logarit tự nhiên của doanh số bán hàng), tăng trưởng doanh số bán hàng [(doanh số bán hàng năm nay - doanh số bán hàng của năm trước) / doanh số bán hàng của năm trước)], các tỷ lệ nợ tài chính (tổng nợ tài chính / tổng tài sản), và tỷ lệ tài sản tài chính cố định so với tổng tài sản được xem như là các biến độc lập khác trong các hồi quy. Tài sản tài chính cố định là cổ phần các công ty khác (chủ yếu là liên kết), để đóng góp vào các hoạt động của công ty để giữ chúng, bằng cách thiết lập một mối quan hệ lâu dài và cụ thể, và các khoản vay đã được cấp cùng một mục đích. Đối với một số công ty thì tài sản đó là một phần quan trọng trong tổng tài sản.2 Lazaridis và Tryfonidis (2006) Tập trung vào thị trường chứng khoán Athen và nghiên cứu 131 công ty niêm yết trong thời kỳ từ 2001-2004 để khảo sát tác động của việc quản lý vốn luân chuyển 7 hiệu quả lên lợi luận.

Họ sử dụng tổng lợi nhuận hoạt động như là một công cụ đo lường khả năng sinh lợi. Không giống như các nghiên cứu trước, họ sử dụng CCC, size của công ty, tài sản tài chính cố định, tỷ số nợ tài chính như là các biến độc lập. Kết quả thì tương tự như các nghiên cứu trước đó là tỷ suất sinh lợi và chu kỳ luân chuyển tiền mặt có tương quan nghịch với nhau.3 Wajahat Ali & Syed Hammad Ul Hassan (2010) Nghiên cứu mẫu gồm 47 công ty ở Thụy Điển trong thời kỳ từ 2004 đến 2008. Nghiên cứu của tác giả cũng nhằm tìm ra mối quan hệ giữa chính sách vốn luân chuyển và khả năng sinh lợi của các công ty Thụy Điển.

Mô hình nghiên cứu được chạy dựa trên 185 quan sát, sử dụng phần mềm SPSS. Nghiên cứu này thì cho thấy không có mối quan hệ giữa chính sách vốn luân chuyển và khả năng sinh lợi của các công ty Thụy Điển, nhưng lại có mối quan hệ giữa khả năng sinh lợi và số ngày khoản phải thu, số ngày khoản phải trả và số ngày hàng tồn kho.4 Teruel và Sonalo (2007) Nghiên cứu xu hướng vốn luân chuyển ở các doanh nghiệp nhỏ và trung bình ở Tây Ban Nha. Họ thu thập dữ liệu từ 8872 công ty trong thời kỳ từ 1996-2002. Họ sử dụng ROA như là một biến phụ thuộc và số ngày khoản phải thu, số ngày khoản phải trả, số ngày hàng tồn kho và chu kỳ luân chuyển như là một biến độc lập.

Ngoài ra quy mô công ty và tốc độ tăng trưởng doanh thu được sử dụng như là một biến điều khiển. Họ tìm ra mối quan hệ nghịch giữa số ngày khoản phải thu và số ngày hàng tồn kho với khả năng sinh lợi của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Điều này có nghĩa là nếu công ty có số ngày tồn kho lớn và số ngày khaỏn phải thu lớn thì nó sẽ làm giảm lợi nhuận. Họ cũng nhận thấy rằng chu kỳ luân chuyển tiền mặt ngắn sẽ làm gia tăng lợi nhuận, Tôi đã thảo luận trước đây trong bài báo cáo rằng CCC được sử dụng như là công cụ đo lường mức độ mạo hiểm của chính sách vốn luân chuyển.

Như vậy nghiên cứu này gián tiếp chỉ ra rằng chính sách vốn luân chuyển có thể gia tăng lợi nhuận.5 Uyar (2009) Tác giả cố gắng thiết lập mối quan hệ giữa chính sách vốn luân chuyển, tỷ suất lợi nhuận và quy mô công ty. Trọng tâm là các công ty được niêm yết trên thị trường chứng khoán Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), ông thu thập dữ liệu từ 166 công ty từ 7 ngành công nghiệp khác nhau trong vòng 1 năm (2007). Ông sử dụng tổng tài sản và doanh thu ròng như là một biến để đo lường quy mô công ty và ROA như là một biến để đo lường tỷ suất sinh lợi. ANOVA và tương quan Pearson được chạy để tìm ra sự kết hợp giữa CCC với quy mô công ty và giữa CCC với khả năng sinh lợi.

Không ngạc nhiên khi có tồn tại một mối quan hệ ngược chiều giữa CCC và quy mô công ty, giữa CCC và khả năng sinh lợi.6 Samiloglu và Demirgnunes (2008) Tác giả xem xét các công ty của Thổ Nhĩ Kỳ cho các nghiên cứu của họ. Nghiên cứu của họ không chỉ có giá trị giống như phát hiện của Uyar, họ còn thấy rằng khả năng sinh lợi và sự tăng trưởng của doanh thu có mối quan hệ trực tiếp với nhau.7 Lamberson (1995) Cố gắng tìm ra sự tác động của những thay đổi trong hoạt động kinh tế lên chính sách quản lý vốn luân chuyển. Ông nghiên cứu 50 công ty nhỏ ở Mỹ trong thời kỳ từ 1980 đến 1991. Ông kết luận rằng các công ty đồng nhất về việc đầu tư của họ vào vốn luân chuyển và việc đầu tư của họ không gia tăng trong suốt thời kỳ mở rộng kinh tế, vì thế có ảnh hưởng rất nhỏ lên vốn luân chuyển của các công ty nhỏ bằng cách thay đổi trong hoạt động kinh tế.

9 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Để nghiên cứu tác động của chính sách vốn luân chuyển lên khả năng sinh lời của các công ty Việt Nam, tôi thực hiện phương pháp nghiên cứu sau: 3.1 Các biến, giả thiết, mô hình nghiên cứu 3.1 Các biến phụ thuộc và biến độc lập trong mô hình nghiên cứu: 3.1 Các biến độc lập của mô hình hồi quy • Biến CCC (Cash Conversion Cycle): Chu kỳ luân chuyển tiền mặt. Như đã thảo luận từ trước thì CCC được sử dụng như là một công cụ đo lường mức độ của chính sách vốn luân chuyển. CCC ngắn hơn nghĩa là công ty đang theo đuổi chính sách vốn luân chuyển mạo hiểm và CCC dài hơn nghĩa là công ty đang theo chính sách vốn luân chuyển phòng thủ (Lazaridis và Tryfonidiens, 2006). Vì thế để tìm hiểu tác động của chính sách vốn luân chuyển lên khả năng sinh lợi, CCC được sử dụng như là một biến độc lập trong phân tích hồi quy.

CCC sẽ được tính toán theo cách sau (Lazaridis và Tryfonidiens, 2006): CCC = Số ngày khoản phải thu + số ngày hàng tồn kho – số ngày khoản phải trả. CCC sẽ được sử dụng làm biến độc lập trong 3 hồi quy khác nhau. Trong hồi quy thứ nhất tôi sử dụng mẫu CCC, trong hồi quy thứ hai và thứ 3 tôi sử dụng CCC của nhóm phụ sẽ được sử dụng để tìm ra sự kết hợp giữa WCP và lợi nhuận. Thêm vào đó, bài nghiên cứu sẽ cố gắng tìm ra những tác động của mỗi thành phần của chu kỳ luân chuyển tiền mặt lên lợi nhuận của công ty.