Luận văn: Nghiên cứu tác động của tỷ giá hối đoái đến lạm phát của Việt Nam - ĐH Kinh tế TP.HCM

Nghiên cứu tác động của tỷ giá hối đoái đến lạm phát tại Việt Nam trong luận văn thạc sĩ UEH, cung cấp cái nhìn sâu sắc về kinh tế.

• Tác giả: Lê Thị Kim Huệ
• Người hướng dẫn: Pgs. Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên cứu tác động của tỷ giá hối đoái đến lạm phát của Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC NGHIÊN CỨU LÝ THUYẾT VÀ THỰC NGHIỆM VỀ ERPT
• 1.1. Tiếp cận về lý thuyết “Truyền dẫn tỷ giá hối đoái”
• 1.2. Truyền dẫn tỷ giá hối đoái (Exchange rate pass-through) là gì?
• 1.3. Biến động của tỷ giá truyền dẫn vào các chỉ số giá như thế nào?
• 1.4. Nguyên nhân của những khác biệt về ERPT
• 1.4.1. Độ co dãn tương đối của cung và cầu
• 1.4.2. Môi trường kinh tế vi mô
• 1.4.3. Các điều kiện kinh tế vĩ mô
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ DỮ LIỆU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu chung
• 2.2. Mô hình thực nghiệm
• 2.3. Các bước thực hiện trong quá trình thực nghiệm mô hình Var
• 2.4. Tỷ giá hối đoái
• 2.5. Độ lệch sản lượng (GAP)
• 2.6. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI)
• 2.7. Chỉ số giá nhập khẩu (MPI)
• 2.8. Tín dụng nội địa (Credit)
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CHO VIỆT NAM
• 3.1. Khái quát về tình hình kinh tế và phân tích thực trạng của tỷ giá hối đoái, lạm phát của Việt Nam
• 3.2. Môi trường lạm phát cao của Việt Nam
• 3.3. Diễn biến lạm phát Việt Nam cụ thể qua các thời kỳ
• 3.4. Các nguyên nhân gây ra lạm phát tại Việt Nam
• 3.5. Thực trạng tỷ giá hối đoái tại Việt Nam
• 3.6. Cơ chế tỷ giá của Việt Nam theo thời gian, 2001-2012
• 3.7. Việt Nam đồng đang được định giá cao hay thấp?
• 3.8. Tỷ giá hối đoái và chỉ số giá nhập khẩu
• 3.9. Tỷ giá hối đoái và chỉ số giá tiêu dùng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 4.1. Kiểm định nghiệm đơn vị
• 4.2. Kiểm định độ trễ tối ưu của mô hình
• 4.3. Đo lường cú sốc bằng mô hình VAR
• 4.3.1. Hàm phản ứng xung (Impulse Response Test) và phân rã phương sai (Variance Decomposition)
• 4.3.2. Hàm phản ứng xung (Impulse Response Test)
• 4.3.3. Phản ứng của các biến đối với cú sốc tỷ giá hối đoái
• 4.3.4. Phản ứng của các biến trước sự thay đổi giá xăng dầu
• 4.3.5. Phản ứng của các biến trước động thái mở rộng tiền tệ
• 4.3.6. Phản ứng của các biến trước biến động của Độ lệch sản lượng
• 4.3.7. Phân tích phân rã phương sai (Variance Decomposition)
• 4.4. Kiểm định phần dư
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG VẼ

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của tỷ giá hối đoái đến lạm phát tại Việt Nam

Tỷ giá hối đoái có vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Sự biến động của tỷ giá hối đoái không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu mà còn tác động trực tiếp đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và lạm phát. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và lạm phát tại Việt Nam, từ đó đưa ra những nhận định và khuyến nghị cho chính sách kinh tế.

1.1. Tỷ giá hối đoái và lạm phát Khái niệm và mối liên hệ

Tỷ giá hối đoái là giá trị của một đồng tiền so với đồng tiền khác. Lạm phát là sự gia tăng liên tục của mức giá hàng hóa và dịch vụ. Mối liên hệ giữa tỷ giá hối đoái và lạm phát thường được thể hiện qua hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá hối đoái (ERPT), trong đó sự thay đổi của tỷ giá có thể dẫn đến sự thay đổi của giá cả trong nước.

1.2. Tình hình lạm phát tại Việt Nam trong những năm gần đây

Lạm phát tại Việt Nam đã có những biến động mạnh mẽ trong những năm qua, đặc biệt là trong giai đoạn 2008-2012. Tỷ lệ lạm phát cao nhất ghi nhận lên đến 19,89% vào năm 2008, cho thấy sự nhạy cảm của nền kinh tế với các yếu tố bên ngoài, bao gồm cả tỷ giá hối đoái.

II. Vấn đề và thách thức trong việc nghiên cứu tác động của tỷ giá hối đoái đến lạm phát

Việc nghiên cứu tác động của tỷ giá hối đoái đến lạm phát tại Việt Nam gặp phải nhiều thách thức. Đầu tiên, dữ liệu về tỷ giá và lạm phát không luôn sẵn có và có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Thứ hai, sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể bị tác động bởi các chính sách kinh tế vĩ mô, làm cho việc xác định mối quan hệ trở nên phức tạp.

2.1. Những yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái tại Việt Nam

Tỷ giá hối đoái tại Việt Nam chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế vĩ mô, và các yếu tố bên ngoài như giá dầu thế giới. Sự biến động của các yếu tố này có thể dẫn đến sự thay đổi nhanh chóng trong tỷ giá hối đoái.

2.2. Thách thức trong việc đo lường tác động của tỷ giá đến lạm phát

Việc đo lường tác động của tỷ giá hối đoái đến lạm phát gặp khó khăn do sự tồn tại của nhiều yếu tố đồng thời ảnh hưởng đến giá cả. Các mô hình kinh tế cần phải được xây dựng một cách cẩn thận để có thể phản ánh đúng mối quan hệ này.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của tỷ giá hối đoái đến lạm phát

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích hồi quy và mô hình VAR để đo lường tác động của tỷ giá hối đoái đến lạm phát. Các dữ liệu được thu thập từ Tổng cục Thống kê Việt Nam và Quỹ Tiền tệ Quốc tế trong giai đoạn từ 2001 đến 2012.

3.1. Mô hình VAR trong nghiên cứu tác động

Mô hình VAR (Vector Autoregressive) cho phép phân tích mối quan hệ giữa nhiều biến số kinh tế cùng một lúc. Trong nghiên cứu này, mô hình VAR sẽ được sử dụng để xác định mức độ tác động của tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá tiêu dùng và lạm phát.

3.2. Dữ liệu và nguồn thông tin sử dụng

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy như Tổng cục Thống kê Việt Nam và Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Các chỉ số như CPI, tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu lực (NEER) và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác sẽ được sử dụng trong phân tích.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ giá hối đoái có tác động đáng kể đến lạm phát tại Việt Nam. Sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể dẫn đến sự thay đổi trong chỉ số giá tiêu dùng, từ đó ảnh hưởng đến mức sống của người dân.

4.1. Tác động của tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá tiêu dùng

Nghiên cứu chỉ ra rằng khi tỷ giá hối đoái tăng, chỉ số giá tiêu dùng cũng có xu hướng tăng theo. Điều này cho thấy sự nhạy cảm của nền kinh tế Việt Nam đối với biến động tỷ giá.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào chính sách kinh tế

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để điều chỉnh các chính sách tiền tệ và tài khóa nhằm kiểm soát lạm phát. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và lạm phát sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định đúng đắn hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về tác động của tỷ giá hối đoái đến lạm phát tại Việt Nam là cần thiết trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập. Kết quả nghiên cứu không chỉ giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ này mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ giá hối đoái có tác động mạnh mẽ đến lạm phát tại Việt Nam. Sự biến động của tỷ giá hối đoái cần được theo dõi chặt chẽ để có thể đưa ra các biện pháp kịp thời.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và lạm phát, đặc biệt là trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng. Việc áp dụng các mô hình kinh tế hiện đại sẽ giúp cải thiện độ chính xác của các dự báo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2001 - 2012, nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều chu kỳ biến động kinh tế vĩ mô phức tạp với áp lực lạm phát thường xuyên ở mức cao. Đỉnh điểm là năm 2008 khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng vọt lên mức 19,89% - mức kỷ lục trong khu vực Đông Nam Á, tiếp tục duy trì mức cao 18,13% vào năm 2011 trước khi hạ nhiệt về 6,81% trong năm 2012. Song song với đó, đồng Việt Nam (VND) liên tục chịu sức ép mất giá, đi kèm tỷ lệ nhập khẩu trên GDP thường xuyên vượt ngưỡng 80% đến 90%. Thực trạng này đặt ra vấn đề nghiên cứu cấp thiết: Biến động của tỷ giá hối đoái tác động như thế nào đến lạm phát nội địa và mức độ truyền dẫn cụ thể là bao nhiêu?

Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của tác giả Lê Thị Kim Huệ (Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, năm 2013) tập trung giải quyết 3 mục tiêu cốt lõi: đo lường mức độ truyền dẫn của tỷ giá danh nghĩa hiệu lực (NEER) vào chỉ số giá nhập khẩu (MPI) và CPI; xác định thời gian và độ trễ phản ứng của chuỗi giá cả; kiểm định tính cùng chiều của các cú sốc tỷ giá từ ngắn hạn đến trung hạn.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm chuỗi dữ liệu theo tháng từ tháng 01/2001 đến tháng 12/2012 (tổng cộng 144 quan sát), tính toán tỷ giá NEER dựa trên rổ tiền tệ của 13 đối tác thương mại trọng yếu gồm Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Pháp, Úc, Ấn Độ, Indonesia, Philippines, Hồng Kông, Malaysia và Thái Lan. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở định lượng giúp cơ quan quản lý điều hành chính sách tiền tệ, kiểm soát lạm phát mục tiêu dưới 7% và giảm thiểu tổn thương từ các cú sốc bên ngoài.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Thuyết ngang giá sức mua (PPP - Purchasing Power Parity) và Lý thuyết truyền dẫn tỷ giá hối đoái (Exchange Rate Pass-Through - ERPT) theo các mô hình kinh điển của Dornbusch (1987), McCarthy (2000) và Taylor (2000). Cơ chế truyền dẫn được mô tả qua 2 giai đoạn: biến động tỷ giá tác động trực tiếp lên giá hàng hóa nhập khẩu (MPI), sau đó lan tỏa vào giá sản xuất và giá tiêu dùng cuối cùng (CPI).

Mô hình thực nghiệm tích hợp hệ thống 7 biến số kinh tế vĩ mô nhằm nắm bắt toàn diện các cú sốc cung, cầu và chính sách: giá dầu thô thế giới đại diện cho cú sốc cung quốc tế, tỷ giá danh nghĩa hiệu lực NEER, cung tiền mở rộng M2, độ lệch sản lượng (GAP) phản ánh áp lực cầu nội địa, tín dụng nội địa, chỉ số giá nhập khẩu MPI và chỉ số CPI.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm cốt lõi:

1. Hệ số ERPT biểu thị phần trăm thay đổi của mức giá nội địa khi tỷ giá danh nghĩa thay đổi 1%;
2. Tỷ giá NEER phản ánh giá trị đối ngoại danh nghĩa đa phương của VND so với 13 đồng tiền đối tác;
3. Độ lệch sản lượng GAP đo lường chênh lệch giữa sản lượng thực tế và sản lượng tiềm năng;
4. Truyền dẫn không hoàn toàn (incomplete pass-through) khi hệ số phản ứng nhỏ hơn 1.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập đồng bộ theo chuỗi thời gian tháng từ tháng 01/2001 đến tháng 12/2012 (quy mô mẫu 144 quan sát) từ Tổng cục Thống kê (GSO), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF - IFS) và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Phương pháp chọn mẫu toàn phần theo chuỗi thời gian 12 năm liên tục được lựa chọn nhằm đảm bảo bao quát trọn vẹn chu kỳ kinh tế của Việt Nam từ trước và sau khi gia nhập WTO năm 2007.

Tác giả lựa chọn mô hình Vectơ tự hồi quy (VAR) vì phương pháp này giải quyết triệt để vấn đề nội sinh giữa các biến số vĩ mô, cho phép các biến tương tác động hai chiều mà không cần giả định ngoại sinh cứng nhắc. Dữ liệu được tiền xử lý khử tính mùa vụ bằng thuật toán Census X-12; chuỗi GDP thực tế được bóc tách bằng bộ lọc Hodrick-Prescott (HP Filter) để ước lượng GAP; kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF) xác định tính dừng; tiêu chuẩn Portmanteau và AIC/SC được sử dụng để xác định độ trễ tối ưu trước khi phân tích hàm phản ứng xung (IRF) và phân rã phương sai (Variance Decomposition).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kiểm định mô hình VAR khẳng định hệ số truyền dẫn tỷ giá (ERPT) tại Việt Nam mang tính chất không hoàn toàn nhưng có xu hướng gia tăng rõ rệt trong giai đoạn 2001 - 2012. Cú sốc làm mất giá 1% tỷ giá NEER tạo ra phản ứng tăng giá cùng chiều trên cả chỉ số giá nhập khẩu và chỉ số giá tiêu dùng.

Thứ hai, tốc độ và biên độ truyền dẫn tỷ giá vào chỉ số MPI mạnh mẽ và nhanh hơn nhiều so với CPI. Cụ thể, biến động tỷ giá tác động mạnh nhất lên MPI trong vòng 3 đến 5 tháng đầu tiên, trong khi tác động lan tỏa đến CPI có độ trễ lớn hơn, thể hiện rõ nét từ tháng thứ 6 đến tháng thứ 12 và duy trì ảnh hưởng kéo dài sang năm thứ hai.

Thứ ba, sự mở rộng tiền tệ và tăng trưởng tín dụng nội địa là yếu tố khuếch đại lạm phát nghiêm trọng. Khi tăng trưởng tín dụng vượt ngưỡng 30% đến 50% trong giai đoạn 2007 - 2008, CPI bị đẩy lên đỉnh điểm 19,89%, cho thấy lạm phát tại Việt Nam chịu tác động kép từ chi phí đẩy tỷ giá và áp lực tiền tệ dư thừa.

Thứ tư, cú sốc giá dầu thế giới có tác động tức thời đến chi phí nhập khẩu nguyên liệu, gián tiếp làm tăng mặt bằng giá tiêu dùng nội địa thêm khoảng 0,3% đến 0,5% sau các chu kỳ điều chỉnh giá năng lượng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính khiến ERPT tại Việt Nam có xu hướng tăng là do nền kinh tế có độ mở thương mại rất cao, tỷ lệ nhập khẩu trên GDP vượt 80% và cơ cấu nhập khẩu có hơn 90% là máy móc, nguyên nhiên vật liệu phục vụ sản xuất. Khi VND mất giá, chi phí đầu vào của hầu hết các ngành kinh tế đều tăng theo. Đồng thời, tình trạng đô la hóa và tâm lý kỳ vọng lạm phát cao khiến các doanh nghiệp có xu hướng điều chỉnh tăng giá bán ngay lập tức thay vì thu hẹp biên lợi nhuận, hoàn toàn phù hợp với lý thuyết của Taylor (2000).

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này tương đồng với phát hiện của Michele Ca' Zorzi (2007) và Võ Văn Minh (2009) tại các thị trường mới nổi, nơi hệ số ERPT cao hơn nhiều so với khối các nước phát triển OECD (McCarthy 2000).

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ phản ứng động của các biến số được biểu diễn chi tiết thông qua biểu đồ hàm phản ứng xung (Impulse Response Function - IRF) thể hiện đường quỹ đạo tăng của CPI trong 24 tháng sau cú sốc tỷ giá, kết hợp cùng bảng phân rã phương sai (Variance Decomposition) chỉ ra rằng tỷ giá NEER đóng góp khoảng 12% đến 18% vào biến động chung của CPI ở trung hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần điều hành cơ chế tỷ giá trung tâm linh hoạt, duy trì biên độ điều chỉnh danh nghĩa hàng năm ở mức hợp lý từ 1% đến 3%/năm trong giai đoạn 2014 - 2020. Mục tiêu là tránh các cú sốc phá giá đột ngột, triệt tiêu kỳ vọng đầu cơ ngoại tệ và giữ lạm phát kỳ vọng ổn định dưới 5%.

Thứ hai, Ngân hàng Nhà nước cần phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tỷ giá và chính sách tiền tệ, kiểm soát tăng trưởng cung tiền M2 và trần tăng trưởng tín dụng nội địa ở mức an toàn 14% đến 16%/năm. Cần tập trung dòng vốn vào lĩnh vực sản xuất cốt lõi, hạn chế tình trạng bơm thanh khoản quá mức gây áp lực mất giá lên VND và đẩy CPI tăng cao.

Thứ ba, Bộ Công Thương cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần đẩy mạnh tái cơ cấu chuỗi cung ứng, phát triển mạnh các ngành công nghiệp hỗ trợ nhằm nâng tỷ lệ nội địa hóa từ mức dưới 30% lên tối thiểu 45% đến 50% trước năm 2025. Việc giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu là giải pháp gốc rễ để triệt tiêu nguy cơ nhập khẩu lạm phát qua kênh tỷ giá.

Thứ tư, Chính phủ và Bộ Tài chính cần tiếp tục triển khai các giải pháp chống đô la hóa toàn diện, gia tăng dự trữ ngoại hối nhà nước đạt quy mô tối thiểu 12 đến 16 tuần nhập khẩu, đồng thời chuẩn hóa thị trường công cụ phái sinh tiền tệ (hợp đồng kỳ hạn, quyền chọn) để 100% doanh nghiệp xuất nhập khẩu quy mô vừa và lớn có thể chủ động phòng ngừa rủi ro tỷ giá.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cơ quan quản lý và hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch - Đầu tư: Sử dụng mô hình định lượng VAR 7 biến số để mô phỏng, dự báo tác động lan tỏa của các phương án điều chỉnh tỷ giá lên chỉ số CPI, từ đó thiết lập mục tiêu kiểm soát lạm phát dưới 4,5% hàng năm.

Thứ hai, ban giám đốc và chuyên viên quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Ứng dụng hệ số co giãn truyền dẫn ERPT để dự báo biến động giá vốn hàng bán, tối ưu hóa chính sách định giá sản phẩm đầu ra và thiết lập các hợp đồng phòng vệ rủi ro tỷ giá định kỳ 6 đến 12 tháng.

Thứ ba, chuyên viên phân tích vĩ mô và nhà quản lý danh mục tại các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư và ngân hàng thương mại: Tham khảo kết quả phân tích phân rã phương sai để dự báo chu kỳ lạm phát, xu hướng lãi suất và biến động tỷ giá trong trung hạn 12 đến 24 tháng phục vụ định giá tài sản.

Thứ tư, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp tính toán chỉ số NEER cho 13 đối tác thương mại, quy trình kiểm định chuỗi thời gian thực nghiệm và kỹ thuật ứng dụng mô hình VAR trên phần mềm EViews.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá tại Việt Nam lại cao hơn các nước phát triển?

Việt Nam là nền kinh tế mở có tỷ lệ nhập khẩu trên GDP vượt 80%, trong đó hơn 90% là nguyên liệu đầu vào. Khi VND mất giá, chi phí sản xuất tăng lập tức. Cùng với lịch sử lạm phát cao (đạt 19,89% năm 2008), doanh nghiệp có thói quen chuyển phần chi phí tăng vào giá bán cho người tiêu dùng thay vì tự hấp thụ.

Biến động của tỷ giá NEER mất bao lâu để phản ánh toàn bộ vào chỉ số giá tiêu dùng CPI?

Theo kết quả hàm phản ứng xung, cú sốc mất giá 1% của NEER tác động tức thời lên chỉ số giá nhập khẩu MPI trong 1 đến 3 tháng đầu. Sau đó, áp lực chi phí truyền dần vào CPI với độ trễ từ 6 đến 12 tháng và đạt mức độ ảnh hưởng tối đa trong vòng 18 đến 24 tháng.

Vì sao tác giả sử dụng tỷ giá NEER thay vì tỷ giá song phương VND/USD?

Tỷ giá NEER được tính toán dựa trên rổ tiền tệ của 13 đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Việc sử dụng NEER giúp phản ánh chính xác và toàn diện sức cạnh tranh thương mại đa phương của VND, loại trừ các sai lệch khi đồng USD biến động đơn lẻ so với các đồng tiền mạnh khác như JPY, EUR hay CNY.

Cung tiền M2 và tín dụng nội địa đóng vai trò gì trong mối quan hệ tỷ giá - lạm phát?

Cung tiền M2 và tín dụng đóng vai trò là chất xúc tác khuếch đại lạm phát. Khi tín dụng tăng trưởng nóng trên 30%/năm, thanh khoản dư thừa làm gia tăng áp lực mất giá VND, tạo ra tác động cộng hưởng giữa lạm phát chi phí đẩy do tỷ giá và lạm phát cầu kéo do tiền tệ.

Bộ lọc Hodrick-Prescott giúp ích gì trong việc phân tích lạm phát?

Bộ lọc Hodrick-Prescott được dùng để tách chuỗi GDP thực tế thành sản lượng tiềm năng và độ lệch sản lượng GAP. Giá trị GAP dương phản ánh tình trạng tổng cầu vượt quá năng lực sản xuất dài hạn, là chỉ báo sớm cho thấy áp lực lạm phát cầu kéo có thể làm CPI tăng thêm 1% đến 2%.

Kết luận

• Luận văn đã định lượng thành công mức độ truyền dẫn của tỷ giá hối đoái đến lạm phát tại Việt Nam qua mô hình VAR 7 biến số với 144 quan sát tháng trong giai đoạn 2001 - 2012.
• Kết quả thực nghiệm khẳng định hiệu ứng ERPT tại Việt Nam là không hoàn toàn nhưng có xu hướng tăng mạnh theo mức độ mở cửa thương mại.
• Cú sốc tỷ giá tác động nhanh và mạnh lên giá nhập khẩu MPI trong 3 tháng đầu, sau đó lan tỏa có độ trễ từ 6 đến 12 tháng vào chỉ số tiêu dùng CPI.
• Sự gia tăng cung tiền M2, tín dụng nội địa và giá dầu thế giới là các nhân tố quan trọng làm trầm trọng thêm mức độ lạm phát trong nước.
• Hệ thống khuyến nghị nhấn mạnh yêu cầu điều hành tỷ giá linh hoạt có kiểm soát biên độ 1% đến 3%/năm kết hợp kiểm soát tăng trưởng tín dụng dưới 16%.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là xây dựng hệ thống dữ liệu chuỗi thời gian chuẩn tắc về tỷ giá danh nghĩa hiệu lực NEER của Việt Nam với 13 đối tác thương mại, đồng thời chứng minh bằng thực nghiệm cơ chế truyền dẫn hai giai đoạn của tỷ giá vào chuỗi giá cả nội địa.

Về định hướng tiếp theo, cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện khung điều hành chính sách tiền tệ theo hướng lạm phát mục tiêu hiện đại giai đoạn 2014 - 2020, từng bước tự do hóa tài khoản vốn có lộ trình đến năm 2025.

Các chuyên gia kinh tế, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm đến quản trị rủi ro vĩ mô hãy khai thác và cập nhật mô hình phân tích này với các chuỗi số liệu mới để nâng cao hiệu quả dự báo tài chính!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CÁC NGHIÊN CỨU LÝ THUYẾT VÀ THỰC NGHIỆM VỀ ERPT 1. Tiếp cận về lý thuyết “Truyền dẫn tỷ giá hối đoái” 1. Truyền dẫn tỷ giá hối đoái (Exchange rate pass-through) là gì? Tùy theo mục đích nghiên cứu mà có rất nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm “truyền dẫn tỷ giá hối đoái”. Khi nghiên cứu về vấn đề “truyền dẫn tỷ giá hối đoái” tại các nước công nghiệp, các nhà kinh tế học thường chú ý mức biến động của tỷ giá hối đoái lên chỉ số giá nhập khẩu và mức ấn định giá bán của từng lĩnh vực sản xuất.

Mann ( 1986) nghiên cứu về mức truyền dẫn tỷ giá hối đoái lên chỉ số giá nhập khẩu của Hoa Kỳ và xem xét mức tác động của sự biến động tỷ giá hối đoái đến việc thiết lập giá bán của một số lĩnh vực sản xuất tại Hoa Kỳ. Goldberg and Knetter (1997) trong nghiên cứu của mình đã định nghĩa truyền dẫn tỷ giá hối đoái là phần trăm thay đổi của giá nhập khẩu (tính theo đồng nội tệ) khi tỷ giá hối đoái thay đổi. Jonathan McCarthy (2000) thì xem xét khái niệm truyền dẫn tỷ giá hối đoái dưới góc độ là sự tác động của biến động tỷ giá hối đoái và giá nhập khẩu đến tỷ lệ lạm phát trong nước. Theo Hakan Kara (2005) sở dĩ có sự khác nhau như trên là vì các nước đang phát triển thường được xem là các nền kinh tế mở và quy mô nhỏ nên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 quyền áp đặt giá trên thị trường là rất hạn chế.

Điều đó được cho là thay đổi tỷ giá sẽ tác động mạnh đến giá hàng hóa nhập khẩu, khiến cho các chỉ số giá trong nước trở nên rất nhạy cảm đối với sự thay đổi của tỷ giá danh nghĩa. Tiêu biểu Ito và Sato (2006) trong nghiên cứu truyền dẫn tỷ giá hối đoái tại các nước Châu Á chịu ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng 1997-1998 và Rudrani Bhattacharya (2008) trong nghiên cứu truyền dẫn tỷ giá hối đoái tại Ấn Độ xem xét tác động của biến động tỷ giá đến các chỉ số giá trong nước. Việt Nam nằm trong nước đang phát triển nên luận văn này sẽ định nghĩa khái niệm truyền dẫn tỷ giá theo như các nghiên cứu thực nghiệm áp dụng cho các nước đang phát triển tức là: “Truyền dẫn tỷ giá hối đoái là phần trăm thay đổi của các chỉ số giá trong nước khi tỷ giá hối đoái danh nghĩa thay đổi một phần trăm”. Các chỉ số giá trong nước bao gồm chỉ số giá nhập khẩu (IMP) và chỉ số giá tiêu dùng (CPI).

Nếu tỷ giá thay đổi 1% làm cho chỉ số giá cả thay đổi 1% thì sự truyền dẫn được gọi là hoàn toàn (complete pass-through), và nếu nhỏ hơn 1% thì sẽ được gọi là sự truyền dẫn không hoàn toàn (incomplete pass-through). Biến động của tỷ giá truyền dẫn vào các chỉ số giá như thế nào? Biến động tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến các chỉ số giá trong nước qua các bước sau: - Bước 1: Đầu tiên, biến động tỷ giá hối đoái sẽ ảnh hưởng đến giá cả nhập khẩu tức là ảnh hưởng đến chỉ số giá nhập khẩu (IMP). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 - Bước 2: Nếu hàng hóa nhập khẩu được dùng vào mục đích tiêu dùng cuối cùng, chỉ số giá nhập khẩu sẽ ảnh hưởng đến chỉ số giá tiêu dùng. Nếu hàng hóa nhập khẩu được dùng làm nguyên nhiên liệu đầu vào thì chỉ số giá nhập khẩu sẽ ảnh hưởng đến chỉ số giá sản xuất và thông qua đó ảnh hưởng lên chỉ số giá tiêu dùng.

Nguyên nhân của những khác biệt về ERPT Nhiều kiểm định thực nghiệm cho thấy rằng ERPT có sự khác biệt tùy thuộc vào mỗi nước và thời gian, cũng như giá cả ở những mắc xích của dây chuyền sản xuất (giá nhập khẩu, giá nhà sản xuất và giá tiêu dùng) và giá cả của các ngành trong phạm vi một quốc gia. Trên phạm vi ngành, ERPT phụ thuộc vào chiến lược định giá của công ty, đến lượt nó chính sách định giá của công ty lại phụ thuộc vào cơ cấu ngành. Nhiều nghiên cứu gần đây tập trung vào nghiên cứu chiến lược định giá và thay đổi mức lợi nhuận của công ty nhằm đối phó với sự thay đổi của tỷ giá. Cơ sở lý luận của đa số các nghiên cứu này là công trình nghiên cứu của Donbursch (1987), trong đó những khác biệt về ERPT được lý giải là do mức độ tập trung hóa của thị trường, mức độ thâm nhập của hàng hóa nhập khẩu và tính thay thế của hàng hóa nhập khẩu và hàng hóa sản xuất trong nước.

Donbursch cho rằng các ngành có tính cạnh tranh càng cao (lợi nhuận biên nhỏ) và tỷ trọng hàng nhập khẩu trong tổng doanh thu bán hàng càng lớn thì ERPT càng lớn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Trên phạm vi quốc gia, ERPT phụ thuộc vào ba nhân tố chính: độ co dãn tương đối của cầu và cung, môi trường kinh tế vi mô và các điều kiện kinh tế vĩ mô (Philips, 1988). Độ co dãn tương đối của cung và cầu Trong điều kiện không phát sinh các cơn sốc khác, độ co dãn của cầu và cung theo giá là nhân tố quyết định lớn của ERPT. Đối với hàng hóa xuất khẩu, mức độ của ERPT sẽ càng lớn nếu độ co dãn của cầu càng lớn và độ co dãn của cung càng thấp.

Đối với hàng hóa nhập khẩu thì ngược lại, mức độ của ERPT sẽ càng lớn nếu độ co dãn của cầu càng nhỏ và độ co dãn của cung càng lớn (Spitaller, 1980). Do đó, ERPT phải là toàn phần (bằng 1) trong một nền kinh tế nhỏ, bởi vì cầu đối với xuất khẩu là co dãn tuyệt đối và cung nhập khẩu là co dãn tuyệt đối do quốc gia đó không có khả năng tác động đến thị trường thế giới. Môi trường kinh tế vi mô Nếu như xem xét các mô hình kinh tế vi mô tỷ trọng nhập khẩu càng lớn thì ERPT đến giá trong nước càng mạnh. Knetter (1993) kết luận rằng ngành nghề, chứ không phải quốc tịch của công ty mới ảnh hưởng nhiều hơn đến hành vi định giá của công ty.

Như vậy những khác biệt về ERPT giữa các quốc gia có thể là do những khác biệt về cơ cấu các ngành ở các quốc gia đó. Nếu như công ty ít quan tâm đến chiến lược định giá trên thị trường nhỏ, ERPT sẽ mạnh hơn trong các nền kinh tế nhỏ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các điều kiện kinh tế vĩ mô Mann (1986) trong công trình nghiên cứu của mình, đã khảo sát một số biến kinh tế vĩ mô có thể ảnh hưởng đến độ lớn của ERPT.

Ông cho rằng, tỷ giá thường xuyên biến động có thể làm giảm ERPT bởi vì các nhà nhập khẩu có thể thiên về điều chỉnh tỷ suất lợi nhuận hơn là giá cả. Tuy nhiên, nếu công ty kỳ vọng rằng sự thay đổi của tỷ giá có tính chất lâu dài, chứ không phải mang tính chất tạm thời thì nhiều khả năng công ty sẽ thay đổi giá cả hàng hóa hơn là tỷ suất lợi nhuận nên dẫn đến ERPT sẽ cao. Vì vậy, ERPT sẽ cao hơn ở những nước nơi mà có những thay đổi tỷ giá ổn định hơn. Một biến kinh tế vĩ mô khác có ảnh hưởng đến độ lớn ERPT, đó là tính ổn định của tổng cầu (Mann, 1986).

Những thay đổi của tổng cầu cùng với dao động của tỷ giá ảnh hưởng đến tỷ suất lợi nhuận của nhà nhập khẩu trên thị trường cạnh tranh không hoàn hảo, đồng thời làm giảm ERPT. Vì vậy, ERPT phải thấp hơn ở các quốc gia có tổng cầu biến động nhiều hơn. Đồng tiền định giá hàng hóa cũng ảnh hưởng đến ERPT. Một nước với đồng tiền quốc gia kém ổn định có tỷ lệ nhập khẩu khá lớn được định giá bằng ngoại tệ thì việc yết giá bằng ngoại tệ cũng sẽ có lợi hơn đối với các công ty chỉ kinh doanh trên thị trường nội địa.

Trong tình huống này, tỷ giá có những tác động không chỉ đối với hàng hóa nhập khẩu, mà còn đối với hàng hóa chỉ sản xuất và tiêu dùng trong nước (non-tradables), và ERPT sẽ toàn phần (Tsesliuk, 2002). Nhiều nghiên cứu thực nghiệm cho thấy ERPT giảm dần khi tình hình kinh tế vĩ mô ổn định hơn, cạnh tranh tăng lên và hành vi của các công ty LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 hướng đến việc tối đa hóa thị phần của mình. Theo kết luận của Dubravko & Marc (2002), ERPT đã giảm từ những năm 90 ở các nước đang phát triển, có thể là do các điều kiện kinh tế vĩ mô ổn định hơn và kết quả của các cuộc cải cách được thực hiện. Yếu tố vĩ mô được cho ảnh hưởng đến độ lớn của mức truyền dẫn tỷ giá là mức phụ thuộc hàng nhập khẩu (được đo lường bằng tỷ lệ giá trị nhập khẩu/GDP) của một quốc gia; nếu một quốc gia có mức phụ thuộc hàng hóa nhập khẩu càng cao thì mức độ truyền dẫn tỷ giá càng lớn.

Điều này đã được khẳng định qua các nghiên cứu của McCarthy (2000), Katherine H. Gagnon và Jane Ihrig (2004) trong nghiên cứu của mình cho thấy rằng ở các nước thực thi chính sách lạm phát mục tiêu thì ERPT là thấp hơn hẳn so với các nước khác; nguyên nhân là do những nhà sản xuất và phân phối khi biết Chính phủ thực thi chính sách lạm phát mục tiêu thì sẽ e ngại hơn trong việc điều chỉnh tăng giá bán sản phẩm mà thay vào đó họ chấp nhận giảm lợi nhuận biên (trong một giới hạn nhất định) của mình dù đồng tiền nội địa có bị điều chỉnh mất giá. Một nhân tố khác giải thích những khác biệt về ERPT giữa các quốc gia có thể là những khác biệt trong mức lạm phát. Nhiều nghiên cứu chứng minh mức truyền dẫn tỷ giá là thấp đối với các quốc có môi trường lạm phát ban đầu thấp, ngược lại ở các quốc giá có môi trường lạm phát cao thì mức truyền dẫn tỷ giá sẽ lớn hơn, tiêu biểu là nghiên cứu của Taylor (2000) đối với các nước phát triển, Michele Ca’ Zorzi (2007) đối với các nước đang phát triển và Anderson (2005) đối với các nền kinh tế nhỏ và có độ mở cao.

Giải LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.