PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI VÀ TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Lí do chọn đề tài TikTok được ra mắt với tư cách là một nền tảng mạng xã hội sử dụng các video ngắn hàng đầu của thế giới ngày nay, được công ty Trung Quốc ByteDance sáng lập và phát triển. Nó được phát hành rộng rãi toàn thế giới dưới 2 hệ điều hành đó là IOS và Android vào năm 2017 và cho đến tháng 10 năm 2020, ứng dụng TikTok đã đạt con số hơn 2 tỷ lượt tải xuống của người dùng trên điện thoại di động trên toàn thế giới. Sự thành công ấy được tạo thành nhờ sự khác biệt với các nền tảng mạng xã hội khác, đó là các đoạn video ngắn, clip nhạc có nội dụng, hiệu ứng đa dạng và cách sử dụng đơn giản, thú vị.
Nó tập hợp được các tính năng giải trí mới nhất được các giới trẻ rất yêu thích như có thể theo dõi những nhà sáng tạo có video, nội dung mà bạn thích, cập nhật được liên tục các xu hướng theo thời gian và chính các bạn cũng có thể trở thành những người tạo ra các video ngắn ấy và đăng lên, chia sẻ những đam mê, sự sáng tạo mà bạn muốn mọi người thấy và biết đến qua những đoạn video ấy.[1] Với xu hướng hội nhập và phát triển, chúng ta sẽ cảm thấy dễ hiểu khi nền tảng mạng xã hội TikTok phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam. Lượng người dùng TikTok ở nước ta đang ngày càng tăng và trải đều ở mọi lĩnh vực, lứa tuổi. Tạo nên một cộng đồng người dùng TikTok to lớn. “Việt Nam là một trong các quốc gia có tốc độ tăng trưởng người dùng TikTok cao nhất khu vực Đông Nam Á.
Ứng dụng TikTok ở Việt Nam đã thu hút số lượng người dùng ngày càng tăng và có sự đa dạng về thành phần, độ tuổi người sử dụng, có cả người sử dụng trong các đơn vị hành chính sự nghiệp và lực lượng vũ trang. Tính đến tháng 3/2019, có hơn 12 triệu người Việt Nam dùng TikTok; độ tuổi người sử dụng và thời gian sử dụng TikTok thuộc diện cao trên thế giới.” [1] Có thể thấy TikTok đã và đang là một nền tảng mạng xã hội không thể thiếu của người Việt Nam ở mọi lứa tuổi và sinh viên cũng là một trong số đó. Vì TikTok đã phổ biến ở nước ta nên mọi nội dung được đăng và truyền tải trên nó sẽ dễ dàng được chúng ta tiếp cận và có thể tác động trực tiếp đến người dùng. 2 Với mong muốn được góp phần vào việc nghiên cứu về các nội dung trên Tiktok và ảnh hưởng của chúng đối với giới trẻ hiện nay, Nhóm Black đã quyết định chọn đề tài: “Nghiên cứu tác động của các nội dung trên Tiktok đối với sinh viên Trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh”.
Từ kết quả nghiên cứu sẽ giúp cho các bạn trẻ, các bạn sinh viên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh nhận thức được các ảnh hưởng của các nội dung trên Tiktok và có được các giải pháp, sự chọn lựa phù hợp khi xem, sử dụng Tiktok.2 Tính cấp thiết của đề tài TikTok là một nền tảng mạng xã hội có hơn 12 triệu người sử dụng và có các nhà sáng tạo nổi tiếng, những người có sức ảnh hưởng lớn ở Việt Nam như MC Trấn Thành, MC Trường Giang, … và những người nổi tiếng khác trên cộng đồng mạng như streamer Viruss, Pewpew, …. Điều đó sẽ thu hút nhiều người dùng. Việc các nội dung, xu hướng từ các video trên Tiktok được nhiều người xem và biết đến. Nó sẽ tác động đến người xem một cách tích cực hoặc tiêu cực, tùy thuộc vào những nhà sáng tạo, những người quyết định ý tưởng để tạo ra một video mang nội dung mà họ muốn truyền tải.
Và nó sẽ đáng lo nếu những nội dung ấy không được trau chuốt cẩn thận và hợp lí. “Trao đổi với báo chí, đại diện Cục An toàn thông tin (Bộ TT-TT) cho biết, cơ quan này và Cục Trẻ em (Bộ LĐ-TB&XH) vừa có buổi làm việc với Công ty TNHH công nghệ Tiktok Việt Nam về việc xử lý nội dung phản cảm, độc hại với trẻ em trên kênh Thơ Nguyễn nói riêng và trên nền tảng TikTok nói chung. Theo đó, Tiktok Việt Nam cho biết nền tảng mạng xã hội này đã chủ động xóa bỏ 2 video có nội dung phản cảm, mê tín dị đoan của Tiktoker Thơ Nguyễn ngay khi có dư luận phản ánh. Tài khoản Tiktok của Thơ Nguyễn cũng được đưa vào nhóm có sự theo dõi, kiểm soát chặt chẽ hơn, nhằm đảm bảo nội dung phù hợp với trẻ em.
Đại diện Cục An toàn thông tin và Cục Trẻ em đề nghị, Tiktok Việt Nam phải đưa ra khuyến nghị chung lưu ý việc sản xuất những nội dung nào để phù hợp với trẻ em từ 13 – 16 tuổi đối với danh sách tất cả những người sản xuất nội dung có ảnh hưởng lớn trên nền tảng nền tảng mạng xã hội này, đảm bảo nội dung đăng tải phù hợp với trẻ em.” [2] Có thể thấy việc đăng những video mang nội dung không lành mạnh như trên sẽ có tác động xấu đến người xem. Bên cạnh các nội dung không tốt thì TikTok vẫn mang 3 lại những nội dung hay và có ích như các video về việc nấu ăn giúp mọi người có thêm những mẹo, bí quyết trong việc nấu những món ăn ngon cho gia đình; về thể thao; làm đẹp và những kinh nghiệm cuộc sống mà người đăng hay nhà sáng tạo muốn chia sẻ cho mọi người, góp phần làm cho cuộc sống thêm thú vị, sinh động hơn và giải tỏa được các áp lực trong cuộc sống hàng ngày. “Một nghiên cứu của Audley Villages cho thấy trong số những từ khóa được tìm kiếm nhiều nhất trên Google giai đoạn cách ly xã hội mùa dịch Covid-19, các thử thách của Tiktok nhận được nhiều lượt search nhất. Theo Tiến sĩ Tâm lý lâm sàng Julie Smith, người có hơn nửa triệu người theo dõi trên Tiktok, giải thích: "Các thử thách này có thể được xem là một cách giúp người dùng có cảm giác được kết nối với xã hội và tận hưởng niềm vui từ việc tham gia một trò chơi nào đó.
Tôi nghĩ mấu chốt quan trọng của các trò chơi là đem đến sự nhẹ nhàng, vui vẻ cho người tham gia, và thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh khiến mọi người ít cảm thấy tồi tệ hơn.” [3] Từ khi được phát hành trên toàn thế giới đến nay đã có một số đề tài nghiên cứu khoa học về Tiktok nhưng vẫn chưa có đề tài nào nghiên cứu sâu về các tác động của nội dung Tiktok. Vì thế đề tài: “Nghiên cứu tác động của các nội dung trên Tiktok đối với sinh viên Trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh” được chọn nhằm giúp cho các bạn trẻ, các bạn sinh viên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh có thể hiểu, nhận thức được các tác động của nội dung Tiktok và các cách thức, giải pháp lựa chọn các video có nội dung lành mạnh, phù hợp khi sử dụng TikTok, tránh được các tác động mạnh gây ảnh hưởng đến bản thân. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2.1 Mục tiêu chính: Xác định, đo lường về tác động của các nội dung trên TikTok đối với sinh viên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, qua đó đề xuất các phương pháp nhằm làm giảm tác động của các nội dung trên TikTok đối với sinh viên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh.2 Mục tiêu cụ thể: - Đo lường, khảo sát mức độ tác động của các nội dung trên TikTok đối với sinh viên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. 4 - Phân tích những nguyên nhân, yếu tố tác động của các nội dung trên Tiktok đối với sinh viên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh.
- Đề xuất, đưa ra các giải pháp tốt, hiệu quả nhất nhằm làm giảm tác động tiêu cực của các nội dung trên Tiktok đối với sinh viên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. - Nâng cao khả năng nghiên cứu khoa học và kỹ năng làm việc nhóm của các thành viên một cách hiệu quả. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU - Thực trạng về các tác động của các nội dung trên Tiktok đối với sinh viên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh ra sao? - Nguyên nhân dẫn đến các tác động của các nội dung trên Tiktok đối với sinh viên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh? - Làm cách nào để giảm tác động tiêu cực của các nội dung trên Tiktok đối với sinh viên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh? 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4.
Đối tượng nghiên cứu: Những tác động của các nội dung trên Tiktok đối với sinh viên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát 50 sinh viên sử dụng ứng dụng Tiktok trên tổng số hơn 40.000 sinh viên tại trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN ĐỀ TÀI 5. Ý nghĩa khoa học: Bài nghiên cứu góp phần giúp các bạn sinh viên Trường Đại học Công Nghiệp thành phố Hồ Chí Minh hiểu rõ hơn về thực trạng các nội dung trên TikTok đã có tác động đến họ ra sao.
Qua việc nghiên cứu sẽ tìm ra các nhân tố tác động của nội dung trên TikTok đối với sinh viên trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. Từ kết quả nghiên cứu được sẽ cho mọi người có được cái nhìn tổng quát nhất về vấn đề các 5 nội dung trên Tiktok có tác động như thế nào đối với giới trẻ Việt Nam nói chung và sinh viên Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, giúp mọi người biết được những ảnh hưởng tích cực lẫn tiêu cực mà các nền tảng xã hội, đặc biệt hơn là Tiktok đã gây ra trên phần lớn giới trẻ Việt Nam. Ngoài ra nghiên cứu còn giúp mọi người hiểu hơn về thực trạng, nguyên nhân dẫn đến hiện tượng lạm dụng mạng xã hội TikTok gây ra những tác động đến nhận thức và hành vi của giới trẻ. Ý nghĩa thực tiễn: Nghiên cứu này đã chỉ ra các yếu tố có thể gây ra tác động của các nội dung trên TikTok đối với sinh viên trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngoài ra, nó còn giúp sinh viên hiểu hơn về những tác động mà TikTok gây ra, giúp sinh viên Đại học Công nghiệp nhận thức được những ảnh hưởng tiêu cực đó đến học tập, hành vi, cách ứng xử với những người xung quanh,.