Tác động của thông tin không đối xứng đến quyết định đầu tư: Bằng chứng từ Việt Nam

Nghiên cứu về thông tin không đối xứng và quyết định đầu tư tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về hành vi đầu tư trong bối cảnh hiện tại.

• Tác giả: Pham Thi Anh Thu
• Người hướng dẫn: Dr. Vuong Thi Huong Giang
• Trường học: Ho Chi Minh University of Banking
• Chuyên ngành: Finance – Banking
• Đề tài: Asymmetric Information And Investment Decisions: Evidence From Vietnam
• Loại tài liệu: Bachelor Thesis
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• ABSTRACT
• DECLARATION OF AUTHENTICITY
• APPRECIATION
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES
• LIST OF APPENDICES
• 1. INTRODUCTION
• 1.1. Research background and research gap
• 1.2. Research objectives
• 1.3. Research question
• 1.4. Research scope and methodology
• 1.5. Research structure
• 2. LITERATURE REVIEW
• 2.1. Theoretical literature review
• 2.1.1. The Lemons’ theory
• 2.1.2. The Signaling theory
• 2.1.3. The Screening theory
• 2.1.4. The Pecking Order Theory
• 2.2. Empirical literature review
• 3. RESEARCH METHODOLOGY
• 4. EMPIRICAL RESULT
• 5. CONCLUSION AND IMPLICATIONS
• 5.1. Policy implications for the policy makers
• 5.2. Recommendations for the corporate managers
• 5.3. Limitation and recommendation for further research

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của thông tin không đối xứng đến quyết định đầu tư

Thông tin không đối xứng là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính, đặc biệt là trong quyết định đầu tư. Tại Việt Nam, sự tồn tại của thông tin không đối xứng đã ảnh hưởng lớn đến các quyết định đầu tư của các doanh nghiệp. Nghiên cứu này sẽ phân tích cách mà thông tin không đối xứng tác động đến quyết định đầu tư, từ đó đưa ra những giải pháp khả thi cho các nhà quản lý.

1.1. Định nghĩa thông tin không đối xứng và vai trò của nó

Thông tin không đối xứng xảy ra khi một bên trong giao dịch có nhiều thông tin hơn bên còn lại. Điều này dẫn đến những quyết định không chính xác trong đầu tư, gây ra rủi ro cho các nhà đầu tư.

1.2. Tình hình thông tin không đối xứng tại thị trường chứng khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đang đối mặt với nhiều vấn đề liên quan đến thông tin không đối xứng, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của thị trường và quyết định đầu tư của các doanh nghiệp.

II. Vấn đề và thách thức từ thông tin không đối xứng trong quyết định đầu tư

Thông tin không đối xứng tạo ra nhiều thách thức cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư mà còn làm giảm tính minh bạch của thị trường. Việc hiểu rõ các vấn đề này là rất cần thiết để tìm ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Rủi ro đầu tư do thông tin không đối xứng

Rủi ro đầu tư gia tăng khi nhà đầu tư không có đủ thông tin để đưa ra quyết định chính xác. Điều này có thể dẫn đến việc đầu tư vào các dự án không hiệu quả.

2.2. Tác động đến niềm tin của nhà đầu tư

Thông tin không đối xứng có thể làm giảm niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường, dẫn đến việc họ rút lui khỏi các cơ hội đầu tư tiềm năng.

III. Phương pháp giải quyết thông tin không đối xứng trong đầu tư

Để giảm thiểu tác động của thông tin không đối xứng, các doanh nghiệp cần áp dụng những phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện quyết định đầu tư mà còn nâng cao tính minh bạch của thị trường.

3.1. Tăng cường minh bạch thông tin tài chính

Doanh nghiệp cần công khai thông tin tài chính một cách đầy đủ và kịp thời để giảm thiểu thông tin không đối xứng, từ đó tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

3.2. Sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý dữ liệu

Công nghệ thông tin có thể giúp doanh nghiệp thu thập và phân tích dữ liệu một cách hiệu quả, từ đó cung cấp thông tin chính xác cho các nhà đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thông tin không đối xứng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng thông tin không đối xứng có tác động tiêu cực đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp tại Việt Nam. Các kết quả này cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa thông tin không đối xứng và quyết định đầu tư.

4.1. Kết quả từ nghiên cứu thực nghiệm

Nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu từ 259 doanh nghiệp phi tài chính và cho thấy rằng thông tin không đối xứng làm giảm hiệu quả đầu tư.

4.2. Ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn

Các giải pháp được đề xuất có thể được áp dụng để cải thiện tình hình thông tin không đối xứng, từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về thông tin không đối xứng

Nghiên cứu này đã chỉ ra tầm quan trọng của việc giải quyết thông tin không đối xứng trong quyết định đầu tư. Tương lai của nghiên cứu này sẽ tiếp tục mở rộng để tìm ra những giải pháp mới và hiệu quả hơn.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Thông tin không đối xứng có tác động tiêu cực đến quyết định đầu tư, và cần có các biện pháp để giảm thiểu tác động này.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu sẽ tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến thông tin không đối xứng và quyết định đầu tư trong bối cảnh Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quyết định đầu tư đóng vai trò cốt lõi trong quản trị tài chính doanh nghiệp do tác động trực tiếp đến việc gia tăng giá trị doanh nghiệp, chi phối quy mô vốn lưu động, hàng tồn kho, số dư tiền mặt và cấu trúc đòn bẩy tài chính. Một quyết định đầu tư chuẩn xác giúp gia tăng tài sản cho chủ sở hữu, ngược lại, các sai lệch trong đầu tư sẽ dẫn đến tình trạng đầu tư quá mức (over-investment) hoặc dưới mức (under-investment), làm suy giảm nghiêm trọng giá trị của doanh nghiệp.

Nghiên cứu được đặt trong bối cảnh thực tiễn của thị trường chứng khoán Việt Nam – một nền kinh tế mới nổi đang trên đà hội nhập sâu rộng thông qua việc tham gia các hiệp định và tổ chức quốc tế như WTO, TPP, ASEAN, AEC. Để đáp ứng các cam kết tài chính quốc tế và hiện thực hóa mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán vào năm 2025 (theo thông cáo ngày 04/07/2022 của Bộ Tài chính), tính minh bạch thông tin là yêu cầu tiên quyết. Tuy nhiên, giai đoạn năm 2022 ghi nhận thị trường chứng khoán Việt Nam đối mặt với nhiều biến động phức tạp và sự sụt giảm điểm số mạnh mẽ (chỉ số VN-Index đến ngày 16/11/2022 giảm khoảng 38% so với mức đỉnh tháng 06/2022). Theo công bố ngày 11/11/2022 từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), các vi phạm về công bố thông tin chiếm tỷ trọng lớn nhất, chiếm trên 50% tổng số vụ vi phạm bị xử phạt. Hiện tượng bất cân xứng thông tin (information asymmetry) giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư trên thị trường trở nên cấp thiết cần được lượng hóa và đánh giá mức độ ảnh hưởng đến hành vi đầu tư của doanh nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Khảo sát và đo lường tác động của bất cân xứng thông tin đến quyết định đầu tư của các công ty phi tài chính niêm yết tại Việt Nam.
2. Đánh giá ảnh hưởng của các đặc tính doanh nghiệp (bao gồm đòn bẩy tài chính, dòng tiền, tăng trưởng doanh thu, khả năng sinh lời và quy mô doanh nghiệp) tới quyết định đầu tư.
3. Đề xuất các hàm ý chính sách cho các nhà hoạch định chính sách và giải pháp quản trị thực tiễn cho ban điều hành doanh nghiệp phi tài chính tại Việt Nam nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của bất cân xứng thông tin.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Bất cân xứng thông tin có tác động như thế nào đến quyết định đầu tư của các công ty phi tài chính niêm yết tại Việt Nam?
2. Các đặc tính nội tại của doanh nghiệp (đòn bẩy tài chính, dòng tiền, tốc độ tăng trưởng, khả năng sinh lời, quy mô) tác động như thế nào đến quyết định đầu tư?
3. Những hàm ý chính sách và khuyến nghị quản trị nào có thể được rút ra từ kết quả nghiên cứu thực nghiệm?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Mối quan hệ tác động giữa mức độ bất cân xứng thông tin, các yếu tố đặc trưng doanh nghiệp và quyết định đầu tư.
• Phạm vi không gian: Các công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu bảng (panel data) giai đoạn 10 năm từ năm 2011 đến năm 2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết nền tảng

Khóa luận xây dựng cơ sở lập luận dựa trên hệ thống 6 lý thuyết kinh tế - tài chính kinh điển:

1. Lý thuyết thị trường quả chanh (The Market for Lemons): Akerlof (1970) chỉ ra sự chênh lệch thông tin giữa người mua và người bán dẫn đến hiện tượng lựa chọn nghịch (adverse selection), khiến các tài sản/hàng hóa chất lượng tốt bị định giá thấp hoặc bị đẩy khỏi thị trường.
2. Lý thuyết tín hiệu (The Signaling Theory): Spence (1973) và Bini cùng cộng sự (2010) giải thích cơ chế bên nắm giữ nhiều thông tin hơn (nhà quản lý) chủ động phát tín hiệu qua báo cáo tài chính, chính sách cổ tức hoặc lợi nhuận nhằm giảm bớt sự sai lệch thông tin đối với thị trường bên ngoài.
3. Lý thuyết sàng lọc (The Screening Theory): Stiglitz (1975) phân tích phương thức bên nắm giữ ít thông tin hơn thiết lập các cơ chế phân loại, điều khoản hợp đồng để nhận diện đối tác và chất lượng tài sản.
4. Lý thuyết trật tự phân hạng (The Pecking Order Theory): Myers (1984) và Myers & Majluf (1984) chứng minh do chi phí bất cân xứng thông tin, doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn theo thứ tự: vốn nội bộ (lợi nhuận giữ lại), nợ vay, và cuối cùng mới là phát hành cổ phiếu mới.
5. Lý thuyết đại diện (The Agency Theory): Jensen và Meckling (1976) mô tả xung đột lợi ích giữa nhà quản lý (người đại diện) và cổ đông (người ủy thác), dẫn đến tình trạng nhà quản lý ưu tiên lợi ích cá nhân hơn là tối đa hóa giá trị cổ đông.
6. Lý thuyết dòng tiền tự do (The Free Cash Flow Theory): Jensen (1986) phân tích việc doanh nghiệp sở hữu lượng tiền mặt tự do dồi dào nhưng thiếu cơ hội đầu tư hiệu quả dễ thúc đẩy nhà quản trị đầu tư quá mức vào các dự án có NPV âm để mở rộng quy mô kiểm soát.

Phương pháp nghiên cứu và mô hình phân tích

Nghiên cứu ứng dụng phân tích kinh tế lượng trên dữ liệu bảng (panel data) thông qua phần mềm thống kê Stata 17, thực hiện theo hai nhóm mô hình tĩnh và động:

1. Mô hình hồi quy tĩnh: $$\text{IN}{it} = \alpha + \beta_1 \text{AS}{it} + \beta_2 \text{LV}{it} + \beta_3 \text{GR}{it} + \beta_4 \text{CA}{it} + \beta_5 \text{PR}{it} + \beta_6 \text{SZ}{it} + \varepsilon{it}$$

Trong đó:

• Các mô hình ước lượng: Pooled OLS (Bình phương nhỏ nhất gộp), FEM (Mô hình tác động cố định) và REM (Mô hình tác động ngẫu nhiên).
• Các kiểm định lựa chọn mô hình: Kiểm định F (F-test), Kiểm định nhân tử Lagrange Breusch-Pagan (LM-test), và Kiểm định Hausman (Hausman-test).
• Các kiểm định khuyết tật mô hình: Kiểm định đa cộng tuyến (hệ số tương quan và chỉ số phóng đại phương sai VIF), kiểm định phương sai thay đổi (heteroskedasticity), kiểm định tự tương quan (autocorrelation).

2. Mô hình hồi quy động xử lý nội sinh: Để khắc phục hiện tượng nội sinh tiềm ẩn và tự tương quan chuỗi, nghiên cứu sử dụng phương pháp GMM hai bước dạng hệ thống (Two-step System GMM) với biến trễ bậc 1 của biến phụ thuộc ($\text{IN}{it-1}$) làm biến công cụ: $$\text{IN}{it} = \alpha + \beta_0 \text{IN}{it-1} + \beta_1 \text{AS}{it} + \beta_2 \text{LV}{it} + \beta_3 \text{GR}{it} + \beta_4 \text{CA}{it} + \beta_5 \text{PR}{it} + \beta_6 \text{SZ}{it} + \varepsilon{it}$$

Độ tin cậy của mô hình GMM được kiểm tra qua:

• Kiểm định Arellano-Bond đối với tự tương quan sai số bậc 1 (AR-I) và bậc 2 (AR-II).
• Kiểm định Hansen về tính hợp lệ của các biến công cụ ngoại sinh (over-identifying restrictions).

Nguồn dữ liệu và định nghĩa biến

Tên biến	Ký hiệu	Cách tính toán và đo lường	Kỳ vọng	Nguồn tham khảo
Quyết định đầu tư	$\text{IN}$	Sự thay đổi trong tài sản cố định hữu hình, nhà xưởng, thiết bị chia cho giá trị đầu kỳ: $\Delta \text{PPE} / \text{PPE}_{t-1}$	Biến phụ thuộc	Danso et al. (2019), Firth et al. (2008), Ahmad et al. (2021)
Bất cân xứng thông tin	$\text{AS}$ ($\text{Asy-Er}$)	Sai số dự báo của chuyên gia phân tích: $\ln\left(\left|\frac{\text{EPS}{\text{forecast}} - \text{EPS}{\text{actual}}}{\text{EPS}{\text{actual}}}\right|\right)$, trong đó $\text{EPS}{\text{forecast}, N} = \text{EPS}{N-1} \times [1 + (\text{ROE}{N-1} \times \text{Tỷ lệ giữ lại}_{N-1})]$	Âm ($-$)	Huynh, Wu, and Duong (2020), Drobetz et al. (2010), Fosu et al. (2016)
Đòn bẩy tài chính	$\text{LV}$	Tỷ số giữa giá trị sổ sách của tổng nợ trên tổng tài sản	Âm / Dương ($+/-$)	Danso et al. (2019), Phan Quynh Trang (2018), Ahmad et al. (2021)
Tăng trưởng doanh thu	$\text{GR}$	Tỷ lệ tăng trưởng doanh thu thuần hàng năm	Dương ($+$)	Gebauer et al. (2018), Maury and Pajuste (2005)
Khả năng sinh lời	$\text{PR}$	Tỷ suất sinh lời của doanh nghiệp	Dương ($+$)	Gebauer et al. (2018), Grzegorzek (2022)
Tiền mặt	$\text{CA}$	Tỷ lệ tiền mặt và các khoản tương đương tiền	Dương ($+$)	Aivazian et al. (2005), Sasidharan et al. (2015)
Quy mô doanh nghiệp	$\text{SZ}$	Logarit tự nhiên của tổng tài sản: $\ln(\text{Total Assets})$	Dương ($+$)	Chen et al. (2020), Ahmad et al. (2021), Zeitun & Tian (2007)

Dữ liệu được trích xuất từ cơ sở dữ liệu quốc tế DataStream kết hợp báo cáo tài chính kiểm toán của các công ty niêm yết trên HOSE và HNX. Bộ dữ liệu ban đầu trải qua quy trình sàng lọc chặt chẽ:

• Loại bỏ các tổ chức tài chính, ngân hàng, bảo hiểm do đặc thù quy chế pháp lý riêng biệt.
• Loại bỏ các doanh nghiệp không áp dụng chuẩn mực kế toán thống nhất.
• Loại bỏ các doanh nghiệp có vốn chủ sở hữu âm.
• Loại bỏ các doanh nghiệp thiếu dữ liệu liên tiếp trong 5 năm.
• Loại trừ các doanh nghiệp có mức tăng trưởng doanh thu hoặc lợi nhuận âm trong tiêu chí xử lý sai số mẫu. Mẫu nghiên cứu thu được bao gồm 259 công ty phi tài chính với tổng số 2.216 quan sát năm-doanh nghiệp (firm-year observations) trong giai đoạn 2011–2021.

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1: Introduction

Chương 1 thiết lập tổng quan nghiên cứu, phân tích tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ các đợt suy giảm của thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2022 và tỷ lệ vi phạm công bố thông tin cao. Tác giả xác định khoảng trống nghiên cứu: các bằng chứng thực nghiệm về tác động của bất cân xứng thông tin đến quyết định đầu tư chủ yếu tập trung tại các thị trường phát triển (như Hoa Kỳ, Anh, Đức) hoặc một số thị trường mới nổi (như Pakistan, Trung Quốc), trong khi tại Việt Nam chưa có công trình thực nghiệm nào trực tiếp đánh giá mối liên hệ giữa bất cân xứng thông tin và quyết định đầu tư của doanh nghiệp phi tài chính. Từ đó, chương xác lập các mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi dữ liệu (2011–2021) và phác thảo cấu trúc 5 chương của khóa luận.

Chapter 2: Literature Review and hypotheses development

Chương 2 thực hiện tổng quan hệ thống lý luận và các công trình thực nghiệm liên quan, phân tích chi tiết 6 lý thuyết nền tảng (Thị trường quả chanh, Tín hiệu, Sàng lọc, Trật tự phân hạng, Lý thuyết đại diện, Dòng tiền tự do). Tác giả tổng hợp hơn 30 công trình thực nghiệm quốc tế và trong nước về mối quan hệ giữa bất cân xứng thông tin, đòn bẩy tài chính, tiền mặt, quy mô đến quyết định đầu tư và giá trị doanh nghiệp (tiêu biểu như Ahmad et al., 2021; Huynh, Wu, & Duong, 2020; Fosu et al., 2016; Vo Xuan Vinh, 2019; Nguyen Hoang Thai et al., 2021).

Từ nền tảng lý thuyết và các nghiên cứu đi trước, tác giả xây dựng 6 giả thuyết nghiên cứu chính:

• Giả thuyết H1: Bất cân xứng thông tin có tác động tiêu cực đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp.
• Giả thuyết H2: Đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp.
• Giả thuyết H3: Dòng tiền / Tiền mặt có tác động tích cực đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp.
• Giả thuyết H4: Tăng trưởng doanh thu có tác động tích cực đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp.
• Giả thuyết H5: Khả năng sinh lời có tác động tích cực đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp.
• Giả thuyết H6: Quy mô doanh nghiệp có tác động tích cực đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp.

Chapter 3: Research Methodology

Chương 3 trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu thực nghiệm, quy trình thu thập và xử lý mẫu dữ liệu từ DataStream trên sàn HOSE và HNX. Tác giả chi tiết hóa công thức đo lường biến bất cân xứng thông tin thông qua sai số dự báo EPS ($\text{Asy-Er}$) được chuẩn hóa theo trung vị ngành và tính toán dựa trên tốc độ tăng trưởng EPS kết hợp ROE cùng tỷ lệ lợi nhuận giữ lại năm trước. Chương thiết lập quy trình kiểm định 6 bước: (1) Thu thập và mã hóa dữ liệu vào Stata 17; (2) Thống kê mô tả các biến; (3) Phân tích ma trận tương quan và kiểm định đa cộng tuyến VIF; (4) Chạy các mô hình hồi quy OLS gộp, FEM, REM và kiểm định mô hình phù hợp (F-test, LM-test, Hausman-test); (5) Kiểm định các khuyết tật phương sai thay đổi và tự tương quan; (6) Ứng dụng mô hình System GMM hai bước kèm kiểm định Hansen và kiểm định Arellano-Bond (AR-I, AR-II) để kiểm soát hiện tượng nội sinh.

Chapter 4: Empirical Result

Chương 4 công bố kết quả thống kê mô tả, ma trận tương quan và kết quả ước lượng mô hình thực nghiệm:

• Thống kê mô tả (2.216 quan sát): Giá trị trung bình của biến quyết định đầu tư ($\text{IN}$) là 0,2899; mức tăng trưởng doanh thu trung bình đạt 18,20%; tỷ suất lợi nhuận trung bình đạt 12%; quy mô doanh nghiệp trung bình ($\text{SZ}$) đạt giá trị 20,5513; giá trị trung bình của biến đo lường bất cân xứng thông tin ($\text{AS}$) là 0,2707 (dao động từ mức nhỏ nhất là 0,0002 đến cao nhất trên 2,0).
• Kiểm định ma trận tương quan và VIF: Hệ số tương quan giữa các cặp biến độc lập đều nằm ở mức thấp (dưới ngưỡng 0,8 theo chuẩn Gujarati, 2004). Mối tương quan dương mạnh nhất được ghi nhận giữa khả năng sinh lời và tiền mặt. Kết quả kiểm định hệ số phóng đại phương sai (VIF) cho thấy toàn bộ các hệ số đều đạt chuẩn chấp nhận, không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng.
• Kết quả ước lượng: Mô hình System GMM hai bước cho thấy biến bất cân xứng thông tin ($\text{AS}$) có mối quan hệ ngược chiều có ý nghĩa thống kê đối với quyết định đầu tư ($\text{IN}$), ủng hộ giả thuyết H1. Biến đòn bẩy tài chính ($\text{LV}$) và biến tiền mặt ($\text{CA}$) đóng vai trò quan trọng và có tác động tích cực đến hành vi đầu tư của doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu.

Chapter 5: Conclusion and Implications

Chương 5 đúc kết các phát hiện chính, đối chiếu với các mục tiêu ban đầu và đề xuất các nhóm hàm ý chính sách dành cho cơ quan quản lý nhà nước cùng các khuyến nghị quản trị cho ban lãnh đạo doanh nghiệp nhằm hoàn thiện chính sách công bố thông tin và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn vốn đầu tư. Đồng thời, chương chỉ rõ các giới hạn về phạm vi mẫu và đề xuất các hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Tác động của bất cân xứng thông tin: Kết quả phân tích thực nghiệm khẳng định bất cân xứng thông tin có tác động tiêu cực (nghịch chiều) đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam. Khi mức độ bất cân xứng thông tin gia tăng, mức độ đầu tư của doanh nghiệp sụt giảm do rào cản chi phí vốn và rủi ro lựa chọn nghịch từ phía thị trường.
• Ảnh hưởng của các yếu tố đặc trưng doanh nghiệp:
  • Tiền mặt ($\text{CA}$) có tác động thuận chiều có ý nghĩa thống kê đến quyết định đầu tư, chứng minh tính sẵn có của nguồn vốn khả dụng nội bộ thúc đẩy doanh nghiệp nắm bắt các cơ hội đầu tư.
  • Đòn bẩy tài chính ($\text{LV}$) thể hiện vai trò quyết định và tác động đến hành vi mở rộng đầu tư của các doanh nghiệp trong mẫu khảo sát.
  • Các biến kiểm soát về quy mô doanh nghiệp, tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận tham gia giải thích biến thiên của hành vi đầu tư theo kỳ vọng lý thuyết.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Đối với cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước):
  • Tăng cường chế tài và giám sát thực thi chuẩn mực công bố thông tin minh bạch, giảm thiểu tỷ lệ vi phạm công bố thông tin (vốn chiếm trên 50% các vi phạm trên thị trường chứng khoán).
  • Hoàn thiện khung khổ pháp lý, chuẩn hóa các tiêu chuẩn báo cáo tài chính tiệm cận thông lệ quốc tế nhằm thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài và thúc đẩy tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán trước năm 2025.
• Đối với ban quản trị và điều hành doanh nghiệp:
  • Chủ động nâng cao tính minh bạch và chất lượng báo cáo tài chính định kỳ, hạn chế hành vi che giấu thông tin bất lợi nhằm giảm chi phí vốn phát sinh từ bất cân xứng thông tin.
  • Quản trị tối ưu lượng tiền mặt nắm giữ và cơ cấu đòn bẩy tài chính để tài trợ kịp thời cho các dự án có NPV dương, tránh tình trạng đầu tư dưới mức hoặc đầu tư quá mức làm suy giảm giá trị doanh nghiệp.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận là công trình nghiên cứu thực nghiệm đầu tiên tại Việt Nam phân tích trực tiếp mối quan hệ tác động giữa bất cân xứng thông tin và quyết định đầu tư trên tập dữ liệu bảng kéo dài 10 năm (2011–2021) của 259 công ty phi tài chính niêm yết, bổ sung bằng chứng thực nghiệm quan trọng cho lý thuyết tài chính doanh nghiệp tại một nền kinh tế mới nổi điển hình.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Giới hạn về mẫu khảo sát: Mẫu nghiên cứu loại trừ hoàn toàn các doanh nghiệp thuộc ngành tài chính, ngân hàng, bảo hiểm do đặc thù riêng, do đó kết luận chưa khái quát hóa cho toàn bộ các loại hình doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán.
• Tiêu chí lọc dữ liệu: Quá trình xử lý dữ liệu loại bỏ các doanh nghiệp có số liệu lợi nhuận âm hoặc tăng trưởng âm và doanh nghiệp có vốn chủ sở hữu âm nhằm đảm bảo tính ổn định của mô hình, điều này có thể bỏ sót hành vi đầu tư của nhóm doanh nghiệp đang trong tình trạng kiệt quệ tài chính hoặc tái cấu trúc.
• Hướng nghiên cứu mở rộng: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng đo lường bất cân xứng thông tin thông qua các chỉ số thay thế khác (như chênh lệch giá mua - giá bán Bid-Ask spread, độ phân tán dự báo của các nhà phân tích Asy-disp), khảo sát sự khác biệt hành vi giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân, hoặc phân tích ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến mối quan hệ giữa bất cân xứng thông tin và đầu tư.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu học thuật hữu ích đối với:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kế toán và Kinh tế ứng dụng: Tham khảo quy trình xây dựng mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng chuẩn mực, từ hồi quy tĩnh (Pooled OLS, FEM, REM) đến hồi quy động (Two-step System GMM) để xử lý hiện tượng nội sinh trong nghiên cứu tài chính doanh nghiệp.
• Các nhà nghiên cứu về vi mô tài chính: Tham khảo phương pháp định lượng biến bất cân xứng thông tin gián tiếp qua sai số dự báo lợi nhuận trên mỗi cổ phần ($\text{Asy-Er}$) và công thức tính toán chỉ số dự báo EPS dựa trên ROE và tỷ lệ lợi nhuận giữ lại.

Câu hỏi thường gặp

1. Tác giả sử dụng chỉ báo nào để đại diện cho mức độ bất cân xứng thông tin của doanh nghiệp?

Tác giả sử dụng sai số dự báo của chuyên gia phân tích ($\text{Asy-Er}$), được đo lường bằng logarit tự nhiên của trị tuyệt đối chênh lệch giữa $\text{EPS}$ dự báo và $\text{EPS}$ thực tế chia cho $\text{EPS}$ thực tế: $$\text{Asy} = \ln\left(\left|\frac{\text{EPS}{\text{forecast}} - \text{EPS}{\text{actual}}}{\text{EPS}{\text{actual}}}\right|\right)$$ Trong đó, $\text{EPS}{\text{forecast}}$ cho năm $N$ được tính toán từ $\text{EPS}{N-1}$, $\text{ROE}{N-1}$ và tỷ lệ lợi nhuận giữ lại năm $N-1$.

2. Biến quyết định đầu tư (IN) được đo lường cụ thể như thế nào trong nghiên cứu?

Biến quyết định đầu tư ($\text{IN}$) được đo lường bằng mức thay đổi tài sản cố định hữu hình, nhà xưởng và thiết bị trong kỳ ($\Delta \text{PPE}$) chia cho tổng giá trị tài sản cố định hữu hình, nhà xưởng và thiết bị tại thời điểm đầu kỳ ($\text{PPE}_{t-1}$).

3. Quy mô mẫu nghiên cứu và nguồn thu thập dữ liệu là gì?

Mẫu nghiên cứu bao gồm 259 công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX với 2.216 quan sát năm-doanh nghiệp (firm-year observations) trong giai đoạn 10 năm từ 2011 đến 2021, được thu thập từ cơ sở dữ liệu quốc tế DataStream kết hợp báo cáo tài chính niêm yết.

4. Tại sao nghiên cứu cần sử dụng mô hình System GMM hai bước bên cạnh Pooled OLS, FEM và REM?

Mô hình System GMM hai bước được sử dụng nhằm kiểm soát triệt để hiện tượng nội sinh tiềm ẩn giữa quyết định đầu tư và các đặc trưng tài chính, xử lý vấn đề tự tương quan chuỗi và phương sai thay đổi bằng cách sử dụng trễ bậc 1 của biến đầu tư ($\text{IN}_{t-1}$) làm biến công cụ, được kiểm định qua kiểm định Hansen và kiểm định Arellano-Bond (AR-I, AR-II).

5. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa gì đối với mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2025?

Kết quả khẳng định bất cân xứng thông tin cản trở hoạt động đầu tư hiệu quả của doanh nghiệp. Việc giảm thiểu bất cân xứng thông tin thông qua minh bạch hóa báo cáo tài chính và xử lý nghiêm các vi phạm công bố thông tin (hiện chiếm trên 50% vi phạm) là điều kiện cốt lõi để nâng cao tính thanh khoản, thu hút vốn ngoại và đáp ứng các tiêu chuẩn nâng hạng thị trường chứng khoán vào năm 2025 theo định hướng của Bộ Tài chính.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Anh Thu tại Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh đã cung cấp bằng chứng thực nghiệm toàn diện về tác động tiêu cực của bất cân xứng thông tin đến quyết định đầu tư của 259 công ty phi tài chính niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2011–2021. Bằng việc kết hợp hệ thống lý thuyết tài chính kinh điển với phương pháp ước lượng kinh tế lượng vững System GMM hai bước, công trình làm sáng tỏ vai trò quan trọng của thông tin minh bạch, lượng tiền mặt nắm giữ và đòn bẩy tài chính trong việc tối ưu hóa hiệu quả đầu tư. Kết quả nghiên cứu mang lại cơ sở thực chứng giá trị cho các nhà hoạch định chính sách trong nỗ lực minh bạch hóa thị trường tài chính hướng tới mục tiêu nâng hạng năm 2025, đồng thời cung cấp hàm ý thực tiễn cho các nhà quản trị doanh nghiệp trong điều hành tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THE STATE BANK OF VIET NAM MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HO CHI MINH UNIVERSITY OF BANKING PHAM THI ANH THU ASYMMETRIC INFORMATION AND INVESTMENT DECISIONS: EVIDENCE FROM VIETNAM BACHELOR THESIS MAJOR: FINANCE – BANKING CODE: 7340201 Ho Chi Minh City, November 2022 THE STATE BANK OF VIET NAM MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HO CHI MINH UNIVERSITY OF BANKING Student name: PHAM THI ANH THU Student code: 050607190515 Class: HQ7-GE14 ASYMMETRIC INFORMATION AND INVESTMENT DECISIONS: EVIDENCE FROM VIETNAM BACHELOR THESIS Major: FINANCE – BANKING Code: 7340201 ACADEMIC ADVISOR DR. VUONG THI HUONG GIANG Ho Chi Minh City, November 2022 ABSTRACT This paper investigates the impact of asymmetric information on the investment decisions of firms and analyzes the effect of several internal factors on investment decisions of firms. Further, we come up with some new practical solutions, policy implications for the policy makers and recommendations for the managers of enterprises. We use data from DataStream of 259 non-financial firms with 1,789 firm-year observations collected from two stock exchange markets in Vietnam covering a 10-year period from 2011 to 2021.

We apply the least squares based on Pooled OLS (Pooled Ordinary Least Square), Fixed-Effect Model (FEM) and Random-Effect Model (REM), two-step GMM (two-step generalized method of moments) to analyze the data. The findings reveal that fundamentally, information asymmetry in Vietnamese non-financial firms has a negative impact on the investment decisions of firms. Further, the results also find that the financial leverage and cash is an important determinant of investment decisions and have a positive impact on firms‟ investment decisions. The study is the first in Vietnam that contributes empirical evidence for the negative impact of information asymmetry on the investment decisions of non-financial firms in Vietnam – a typical emerging country.

Keywords: Asymmetric information, Investment, Over-investment, Leverage, Non-financial firms, GMM, Vietnam. i DECLARATION OF AUTHENTICITY This thesis with the topic “Asymmetric information and investment decisions: Evidence from Vietnam” is the author's research work and the research results are honest. There are no previously published contents or contents made by other authors except for the cited references which are from clear sources presented in the thesis. The author would like to be responsible for my commitment.

Ho Chi Minh City, November 2022 Student in charge Pham Thi Anh Thu ii APPRECIATION This thesis would surely not be possible without the dedicated help of my teacher. First and foremost, I would like to express my deep gratitude to my advising instructor – Dr. Vuong Thi Huong Giang who has always followed closely, supported, encouraged, and provided sincere comments so that I can finish this thesis. Second, I would like to express my special thanks to Mr.

Nguyen Thanh Binh and Ms. Ma Thi Thuy Trinh – mentors of my intern course at SSI security joint stock company. They have encouraged me, while helping me find documents and giving me practical advices. In addition, I would like to express my thanks to the lecturer at Banking University of Ho Chi Minh City for creating such favorable conditions in the process of study and as well as doing my thesis.

Finally, I would also like to thank my family for their encouragement in the process of doing my bachelor thesis as well as in my four-year journey in University of Banking. Ho Chi Minh city, November 2022 Author Pham Thi Anh Thu iii TABLE OF CONTENTS ABSTRACT. i DECLARATION OF AUTHENTICITY. iii TABLE OF CONTENTS.

iv LIST OF ABBREVIATIONS. vii LIST OF TABLES. viii LIST OF APPENDICES. Research background and research gap.

Research scope and methodology. Theoretical literature review. The Lemons‟ theory. The Signaling theory.

The Screening theory. The Pecking Order Theory. The Agency theory. The Free cash flow theory.

Empirical literature review. The impact of information asymmetry on the investment of firm. The impact of leverage on the investment of firm. The impact of cash flow on the investment of firm.

The impact of growth sale on the investment of firm. The impact of profitability on the investment of firm. The impact of size on the investment of firm. Information asymmetry measurement.

Remaining variable measurement. Empirical methods and analytic model. RESULTS OF RESEARCH. Descriptive statistics and correlation.

CONCLUSION AND RECOMMENDATION. Policy implications for the policy makers. Recommendations for the corporate managers. Limitation and recommendation for further research.

71 vi LIST OF ABBREVIATIONS AEC ASEAN Economic Community ASEAN Association of Southeast Asian Nations FEM Fixed effects model HOSE Ho Chi Minh City Stock Exchange HNX Hanoi Stock Exchange GMM Generalized method of moments Organization for Economic Co-operation OECD and Development OLS Ordinary Least Square POT Pecking order theory REM Random effects model SSC State Securities Commission of Vietnam TPP Trans-Pacific Partnership VIF Variance inflation factor WTO World Trade Organization vii LIST OF TABLES Table 2. A summary of relevant empirical research. A summary of variables. Pooled OLS regression.

Statistical hypothesis testing table of the Pooled-OLS model. Evaluating the suitability of regression models. Statistical hypothesis testing table of the FEM model. Robust test for GMM model.

44 viii LIST OF APPENDICES Appendix 1. Multicollinearity test of Pooled-OLS. Heteroskedasticity test of Pooled-OLS. Autocorrelation test of Pooled-OLS.

Estimated results from Pooled-OLS regression. Estimated results from FEM regression. Estimated results from REM regression. Multicollinearity test of FEM.

Heteroskedasticity test of REM. Autocorrelation test of REM. Estimated results from GMM regression. Robust test for GMM model.

INTRODUCTION This chapter depicts the introduction of the research. It comprises the research background, research question, research objective, research scope and methodology, and research structure. Research background and research gap Investment decisions are considered the most important decisions in corporate financial management due to they create the value of the business. And the enterprise‟s value is the basic and inevitable goal that any manager, shareholder or investor of the business is aiming for.

Investment decisions affect the working capital, inventory, cash balance of the business, financial leverage and many other decisions. Therefore, a right investment decision will contribute to increasing the enterprise value, thereby increasing the asset value for the owner, whereas a wrong investment decision will cause loss of business value, resulting in property damage to the business owner. Although, every business strives to make better investment decisions, deviates from investment efficiency resulting in over-investment or under-investment. There are many literatures that identify the reasons for investment inefficiency, and in this paper, the author focuses on studying the influence of information asymmetry on firms' investment decisions.

This thesis is conducted in the context of Vietnam, an emerging country with rapid development in recent decades. Driven by the opening and reforming economy since 1986, Vietnam proactively participates in many international organizations and agreements such as WTO, TPP, ASEAN, AEC, etc. To meet the requirements of these international organizations and agreements, Vietnam positively commits towards financial integration with international standards and transparency in information disclosure and Vietnam's stock market also strives to upgrade the market by 2025 (according to the press release of July 4, 2022 by the Ministry of 1 Finance). However, from the beginning of 2022 up to now, Vietnam's stock market has entered a period of significant depression.

Compared to the peak point at June 4, 2022, VN-Index at November 16, 2022 has decreased significantly by merely 38%. In many times, Vietnam's stock market ranked first in terms of price decline worldwide (according to Blomberg). In the information announced on November 11, 2022, the State Securities Commission of Vietnam informed that fluctuations in Vietnam's stock market in the past stem from many reasons, both domestic and international events. Specifically, according to the SSC, after the economic support policy after the Covid-19 pandemic, inflation has increased sharply in many parts of the world.

The Fed and many countries around the world stepped up tightening monetary policy to control inflation, leading to a wave of increasing interest rates. Concerns about slowing global economic growth due to high inflation, supply chain disruptions, global tightening, the world geopolitical situation, and especially negative market sentiment due to the arrests of several major company presidents related to stock manipulation and corporate bond issuance. The SSC informed that information disclosure violations still account for a high proportion of over 50% of the total sanctioned violations. From that, it can be seen that the information asymmetry that exists on the Vietnamese stock market and becomes more and more urgent.

Because, the more transparent the market is, the more investors can participate, especially foreign investors. Only then, our country's stock market will develop sustainably and be able to compete with the stock market in the region, aiming to upgrade the market in 2025. Understand the importance of information asymmetry to the stock market in general and to the investment decisions of enterprises in particular. In addition, noting that the findings of research in developed economies cannot be generalized to apply to emerging economies like Vietnam.

And finally, there is no research paper 2 in Vietnam to analyze the relationship between information asymmetry and investment decisions of enterprises while this issue is burning recently. Therefore, with the desire to apply economic knowledge in practice to contribute to solving the difficulties of financial managers in companies in Vietnam today, we chose to study the topic: Asymmetric information and investment decisions: Evidence from Vietnam. Aiming to examine the impact of asymmetric information to the investment of firms. Further, we explore the impact of leverage on firm investment and also examine the impact of the variables such as growth, profitability, cash and size to investment (Ahmad, Hunjra, and Taskin, 2021).

Finally, we come up with some new practical solutions to improve the financial management efficiency of Vietnamese's non-financial firms and increase knowledge. Our firm-level data include 259 non-financial listed companies with 2,216 firm-year observations collected from two stock exchange markets in Vietnam (HOSE and HNX) covering a 10-year period from 2011 to 2021. Least squares based on Pooled OLS (Pooled Ordinary Least Square), Fixed-Effect Model (FEM) and Random-Effect Model (REM), Two-step Generalized Method of Moments (GMM) are employed to analyze data. This study would provide us with comprehensive insight into the relationship between information asymmetry and firm‟s investment in Vietnam - a less developed market.

Research objectives The study investigates the impact of asymmetric information on the investment decisions of Vietnamese non-financial firms. Further, we examine the effect of firm‟s characteristics (including leverage, cash flow, growth, profitability and size) on the investment of firms. Subsequently, evaluate solutions to the problem of asymmetric information in investment decisions of non-financial firms in Vietnamese and come up with some 3 new practical solutions, policy implications for the policy makers and recommendations for the corporate managers. Research question This thesis is aimed to solve some issues: - Does asymmetric information affect the investment decisions of Vietnamese non-financial listed firms and how it affected? - How do the firm‟s characteristics affect investment decisions of Vietnamese non-financial listed firms? - What are the policy implications and recommendations to be drawn from the study? 1.

Research scope and methodology The thesis conducts research based on a data sample of non-financial firms listed on Ho Chi Minh City Stock Exchange and Ha Noi Stock Exchange over the period of 2010-2021. This research applies the Least squares based on Pooled OLS, FEM and REM, Two-step GMM to analyze data following Huynh, Wu, and Duong (2020). Research structure Chapter 1: Introduction The first chapter depicts the background of the research, research question, research objectives, general methodology and scope and research structure. Chapter 2: Literature Review and hypotheses development 4 Chapter two presents the definition of asymmetric information, leverage and reviews relevant studies, which are separated into theoretical and empirical studies.

Beside that, developing the hypotheses for the research‟s function.