Luận văn thạc sĩ ueh tác động của sự tham gia vào dự toán ngân sách đến kết quả công việc vai trò của kiến thức quản trị chi phí và sự cam kết với mục tiêu dự toán

Nghiên cứu tác động của sự tham gia vào dự toán ngân sách đến kết quả công việc, nhấn mạnh vai trò của kiến thức quản trị chi phí và cam kết mục tiêu.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương Giang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Phong Nguyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Tác Động Của Sự Tham Gia Vào Dự Toán Ngân Sách Đến Kết Quả Công Việc: Vai Trò Của Kiến Thức Quản Trị Chi Phí Và Sự Cam Kết Với Mục Tiêu Dự Toán
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.3. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT, MÔ HÌNH VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 2.1. Dự toán ngân sách
• 2.2. Sự tham gia vào dự toán ngân sách
• 2.3. Sự cam kết với mục tiêu dự toán
• 2.4. Kiến thức về quản trị chi phí
• 2.5. Kết quả công việc
• 2.6. Lý thuyết nền tảng
• 2.6.1. Lý thuyết kỳ vọng (Expectancy theory)
• 2.6.2. Lý thuyết thiết lập mục tiêu (Goal – setting theory)
• 2.6.3. Lý thuyết hiệu suất công việc (Theory of work performance)
• 2.7. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 2.7.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.7.2. Mô hình nghiên cứu
• 2.8. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Thang đo sự tham gia vào dự toán ngân sách
• 3.3. Thang đo sự cam kết với mục tiêu dự toán
• 3.4. Thang đo kiến thức quản trị chi phí
• 3.5. Thang đo kết quả công việc
• 3.6. Quy trình thu thập dữ liệu
• 3.7. Quy trình phân tích dữ liệu
• 3.8. Tóm tắt chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kiểm định độ tin cậy và giá trị
• 4.3. Kiểm định các giả thuyết trong mô hình
• 4.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.5. So sánh với kết quả nghiên cứu trong nước
• 4.6. So sánh với kết quả nghiên cứu nước ngoài
• 4.7. Tóm tắt chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Hàm ý thực tiễn
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3. Tóm tắt chương 5

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của sự tham gia vào dự toán ngân sách

Sự tham gia vào dự toán ngân sách là một yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy rằng việc tham gia này không chỉ giúp các nhà quản trị hiểu rõ hơn về quy trình dự toán mà còn tạo ra sự gắn kết giữa các nhân viên và tổ chức. Theo Nouri và Parker (1998), sự tham gia vào dự toán ngân sách giúp tăng cường thông tin và sự chấp nhận của nhân viên đối với các mục tiêu ngân sách. Điều này dẫn đến việc nâng cao hiệu suất công việc và đạt được các mục tiêu đề ra.

1.1. Khái niệm về sự tham gia vào dự toán ngân sách

Sự tham gia vào dự toán ngân sách được định nghĩa là quá trình mà các nhà quản trị và nhân viên tham gia vào việc lập kế hoạch tài chính của tổ chức. Điều này không chỉ bao gồm việc đưa ra ý kiến mà còn là việc đóng góp vào các quyết định quan trọng liên quan đến ngân sách.

1.2. Lợi ích của sự tham gia vào dự toán ngân sách

Việc tham gia vào dự toán ngân sách mang lại nhiều lợi ích cho tổ chức, bao gồm việc cải thiện sự hiểu biết về mục tiêu tài chính, tăng cường sự cam kết của nhân viên và nâng cao hiệu suất công việc. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự tham gia này giúp nhân viên cảm thấy có trách nhiệm hơn với kết quả công việc của mình.

II. Vấn đề và thách thức trong sự tham gia vào dự toán ngân sách

Mặc dù sự tham gia vào dự toán ngân sách mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt thông tin và kiến thức về quản lý chi phí trong đội ngũ nhân viên. Điều này có thể dẫn đến việc lập dự toán không chính xác và không khả thi. Ngoài ra, sự thiếu cam kết từ phía lãnh đạo cũng có thể làm giảm hiệu quả của quá trình này.

2.1. Thiếu thông tin và kiến thức quản lý chi phí

Nhiều nhân viên không có đủ kiến thức về quản lý chi phí, điều này ảnh hưởng đến khả năng tham gia vào dự toán ngân sách. Việc thiếu thông tin có thể dẫn đến những quyết định sai lầm trong quá trình lập ngân sách.

2.2. Sự thiếu cam kết từ lãnh đạo

Nếu lãnh đạo không cam kết với quá trình tham gia vào dự toán ngân sách, nhân viên sẽ cảm thấy không được đánh giá cao và không có động lực để tham gia. Điều này có thể dẫn đến việc giảm hiệu suất công việc và không đạt được các mục tiêu ngân sách.

III. Phương pháp nâng cao sự tham gia vào dự toán ngân sách

Để nâng cao sự tham gia vào dự toán ngân sách, các doanh nghiệp cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Một trong những phương pháp quan trọng là đào tạo nhân viên về quản lý chi phí và quy trình lập ngân sách. Ngoài ra, việc tạo ra một môi trường làm việc khuyến khích sự tham gia và trao đổi thông tin cũng rất cần thiết.

3.1. Đào tạo và phát triển nhân viên

Đào tạo về quản lý chi phí và quy trình lập ngân sách giúp nhân viên có đủ kiến thức để tham gia hiệu quả vào dự toán ngân sách. Các chương trình đào tạo nên được thiết kế phù hợp với nhu cầu và trình độ của nhân viên.

3.2. Tạo môi trường khuyến khích sự tham gia

Doanh nghiệp cần tạo ra một môi trường làm việc mà trong đó nhân viên cảm thấy thoải mái khi đưa ra ý kiến và tham gia vào quá trình lập ngân sách. Việc khuyến khích trao đổi thông tin giữa các cấp quản lý cũng rất quan trọng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự tham gia vào dự toán ngân sách có tác động tích cực đến kết quả công việc của các nhà quản trị. Cụ thể, sự cam kết với mục tiêu dự toán đóng vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa sự tham gia vào dự toán ngân sách và kết quả công việc. Điều này cho thấy rằng việc nâng cao sự tham gia có thể dẫn đến việc cải thiện hiệu suất công việc.

4.1. Kết quả từ nghiên cứu thực nghiệm

Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng sự tham gia vào dự toán ngân sách có mối quan hệ tích cực với kết quả công việc. Các nhà quản trị có sự tham gia cao thường đạt được kết quả công việc tốt hơn so với những người không tham gia.

4.2. Hàm ý cho các doanh nghiệp

Các doanh nghiệp cần nhận thức rõ tầm quan trọng của sự tham gia vào dự toán ngân sách. Việc tăng cường sự tham gia không chỉ giúp cải thiện kết quả công việc mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực hơn.

V. Kết luận và tương lai của sự tham gia vào dự toán ngân sách

Sự tham gia vào dự toán ngân sách là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu suất công việc của các nhà quản trị. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc tạo ra môi trường khuyến khích sự tham gia và đào tạo nhân viên về quản lý chi phí. Tương lai của sự tham gia vào dự toán ngân sách sẽ phụ thuộc vào khả năng của các doanh nghiệp trong việc áp dụng các phương pháp hiệu quả và tạo ra sự cam kết từ lãnh đạo.

5.1. Tầm quan trọng của sự tham gia trong tương lai

Sự tham gia vào dự toán ngân sách sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Doanh nghiệp cần phải thích ứng và cải thiện quy trình lập ngân sách để đạt được hiệu quả cao nhất.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu về các yếu tố tác động đến sự tham gia vào dự toán ngân sách, đặc biệt là trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam. Các nghiên cứu này sẽ giúp làm rõ hơn mối quan hệ giữa sự tham gia và kết quả công việc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, các doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nhiều cơ hội và thách thức, đặc biệt trong việc nâng cao hiệu quả quản trị và kết quả công việc. Theo báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam năm 2017, năng suất lao động của người Việt thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực, ví dụ năng suất làm việc của một người Singapore tương đương gần 23 người Việt Nam. Trong khi đó, dự toán ngân sách được xem là công cụ quản trị quan trọng giúp các doanh nghiệp hoạch định, kiểm soát và đánh giá hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, việc hoàn thành dự toán ngân sách không phải lúc nào cũng đạt kết quả như mong đợi, đặc biệt là ở các nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở – những người trực tiếp thực hiện và giám sát kế hoạch.

Nghiên cứu này nhằm mục tiêu kiểm định tác động của sự tham gia vào dự toán ngân sách đến kết quả công việc của các nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở tại các doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời làm rõ vai trò trung gian của sự cam kết với mục tiêu dự toán và vai trò điều tiết của kiến thức quản trị chi phí. Dữ liệu khảo sát được thu thập từ 270 nhà quản trị có kinh nghiệm trong lập dự toán ngân sách năm 2018, sử dụng phần mềm SmartPLS3 để kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn mang lại hàm ý thực tiễn quan trọng cho các doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu suất và kết quả công việc trong lĩnh vực dự toán ngân sách.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở tại các doanh nghiệp hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam trong năm 2018. Nghiên cứu góp phần làm rõ các yếu tố thúc đẩy sự hiệu quả trong quản trị dự toán ngân sách, từ đó hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng các chính sách quản lý nhân sự và tài chính phù hợp, nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường kinh tế ngày càng khốc liệt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên bốn lý thuyết nền tảng chính:

• Lý thuyết kỳ vọng (Expectancy theory): Giải thích mối quan hệ giữa động lực và kết quả công việc, cho rằng khi cá nhân kỳ vọng phần thưởng xứng đáng từ nỗ lực, họ sẽ tăng cường hiệu suất làm việc. Sự tham gia vào dự toán ngân sách giúp tăng kỳ vọng và động lực, từ đó nâng cao kết quả công việc.

• Lý thuyết thiết lập mục tiêu (Goal-setting theory): Nhấn mạnh vai trò của mục tiêu rõ ràng, thách thức và sự cam kết trong việc thúc đẩy hiệu quả công việc. Sự tham gia vào dự toán ngân sách giúp nhà quản trị hiểu rõ và cam kết với mục tiêu, từ đó tăng nỗ lực hoàn thành công việc.

• Lý thuyết tâm lý (Psychological theory): Tập trung vào yếu tố con người trong tổ chức, cho rằng sự tham gia và thể hiện ý kiến cá nhân trong dự toán ngân sách giúp giảm sự phản đối, tăng sự chấp nhận và gắn kết với tổ chức.

• Lý thuyết hiệu suất công việc (Theory of work performance): Mô hình hiệu suất công việc của Blumberg và Pringle (1982) cho rằng hiệu suất là hàm số của năng lực, sự sẵn sàng và cơ hội. Kiến thức quản trị chi phí được xem là năng lực quan trọng hỗ trợ nhà quản trị thực hiện tốt công việc trong dự toán ngân sách.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: dự toán ngân sách, sự tham gia vào dự toán ngân sách, sự cam kết với mục tiêu dự toán, kiến thức quản trị chi phí và kết quả công việc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng dựa trên khảo sát với mẫu gồm 270 nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở tại các doanh nghiệp Việt Nam năm 2018. Mẫu được chọn theo tiêu chí có kinh nghiệm tham gia lập dự toán ngân sách ít nhất 2 năm, loại trừ nhà quản trị cấp cao và nhân viên không tham gia trực tiếp vào dự toán.

Dữ liệu được thu thập qua bảng câu hỏi khảo sát trực tuyến, sử dụng phần mềm SurveyMonkey và quản lý dữ liệu bằng SmartPLS3. Các thang đo được kế thừa từ các nghiên cứu uy tín quốc tế, bao gồm:

• Thang đo sự tham gia vào dự toán ngân sách (6 biến quan sát, theo Nouri và Parker, 1998).
• Thang đo sự cam kết với mục tiêu dự toán (9 biến quan sát, theo Hollenbeck và cộng sự, 1989).
• Thang đo kiến thức quản trị chi phí (7 biến quan sát, theo Agbejule và Saarikoski, 2006).
• Thang đo kết quả công việc (9 biến quan sát, theo Adler và Reid, 2008).

Phân tích dữ liệu sử dụng kỹ thuật mô hình phương trình cấu trúc (PLS-SEM) với các chỉ số kiểm định độ tin cậy (Composite Reliability), độ phân biệt (AVE), ma trận tương quan và kiểm định các giả thuyết thông qua hệ số β và giá trị t-test.

Quy trình nghiên cứu gồm: xác định vấn đề, xây dựng mô hình và giả thuyết, khảo sát thử nghiệm, thu thập dữ liệu chính thức, phân tích và kiểm định mô hình, cuối cùng là báo cáo kết quả và đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự tham gia vào dự toán ngân sách có tác động dương đến kết quả công việc: Kết quả phân tích cho thấy hệ số β dương và có ý nghĩa thống kê, minh chứng rằng khi nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở tham gia nhiều hơn vào quá trình lập dự toán ngân sách, kết quả công việc của họ được cải thiện rõ rệt. Điều này phù hợp với giả thuyết H1 và các nghiên cứu trước đây.

2. Sự cam kết với mục tiêu dự toán đóng vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa sự tham gia vào dự toán ngân sách và kết quả công việc: Phân tích mô hình cho thấy sự cam kết với mục tiêu dự toán truyền dẫn tác động tích cực từ sự tham gia vào dự toán ngân sách đến kết quả công việc, xác nhận giả thuyết H2. Điều này cho thấy sự cam kết là yếu tố then chốt giúp biến sự tham gia thành động lực thúc đẩy hiệu quả công việc.

3. Kiến thức quản trị chi phí không đóng vai trò điều tiết trong mối quan hệ giữa sự tham gia vào dự toán ngân sách và kết quả công việc: Kết quả kiểm định không tìm thấy bằng chứng hỗ trợ giả thuyết H3 về vai trò điều tiết của kiến thức quản trị chi phí. Điều này cho thấy mức độ kiến thức quản trị chi phí không làm thay đổi tác động của sự tham gia vào dự toán ngân sách đến kết quả công việc trong mẫu nghiên cứu.

4. Đặc điểm mẫu khảo sát: Trong 270 nhà quản trị, 84,07% là cấp trung và 15,93% là cấp cơ sở; độ tuổi chủ yếu từ 30-39 chiếm hơn 50%; trình độ đại học chiếm 71,11%, thạc sĩ 28,52%, tiến sĩ 0,37%; thâm niên công tác trung bình 6,04 năm, với 56,30% có kinh nghiệm 2-5 năm.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sự tham gia vào dự toán ngân sách là nhân tố quan trọng thúc đẩy kết quả công việc của nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở tại Việt Nam. Việc tham gia giúp họ tiếp cận thông tin, tăng cảm giác kiểm soát và trách nhiệm, từ đó nâng cao động lực và hiệu quả làm việc. Sự cam kết với mục tiêu dự toán được xác nhận là cầu nối quan trọng, giúp biến sự tham gia thành hành động cụ thể và bền vững.

Việc kiến thức quản trị chi phí không điều tiết mối quan hệ này có thể do đặc thù mẫu khảo sát hoặc mức độ kiến thức không khác biệt lớn giữa các nhà quản trị tham gia. Kết quả này khác biệt với một số nghiên cứu quốc tế, cho thấy cần có thêm nghiên cứu sâu hơn về vai trò của kiến thức chuyên môn trong bối cảnh Việt Nam.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện mối quan hệ giữa các biến, bảng ma trận tương quan và bảng hệ số β cùng giá trị t-test để minh họa độ tin cậy và ý nghĩa thống kê của các giả thuyết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường sự tham gia của nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở vào quá trình lập dự toán ngân sách: Doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế trao đổi thông tin minh bạch, khuyến khích ý kiến đóng góp và tạo điều kiện cho nhà quản trị tham gia sâu hơn vào các bước xây dựng dự toán. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ tham gia lên ít nhất 20% trong vòng 1 năm.

2. Xây dựng chương trình đào tạo và nâng cao sự cam kết với mục tiêu dự toán: Tổ chức các khóa đào tạo về tầm quan trọng của mục tiêu dự toán, kỹ năng lập kế hoạch và quản lý mục tiêu nhằm tăng cường sự cam kết của nhà quản trị. Thời gian triển khai trong 6 tháng, đánh giá hiệu quả qua khảo sát định kỳ.

3. Phát triển hệ thống phản hồi và đánh giá kết quả công việc liên quan đến dự toán ngân sách: Thiết lập hệ thống phản hồi thường xuyên giúp nhà quản trị nhận biết tiến độ và kết quả, từ đó điều chỉnh hành động phù hợp. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống trong 9 tháng.

4. Khuyến khích nghiên cứu và áp dụng kiến thức quản trị chi phí thực tiễn: Mặc dù kiến thức quản trị chi phí chưa điều tiết mối quan hệ chính, doanh nghiệp vẫn nên đầu tư nâng cao kiến thức này cho nhà quản trị để hỗ trợ ra quyết định chính xác hơn, đặc biệt trong các dự án phức tạp. Thời gian thực hiện liên tục, kết hợp với đào tạo chuyên sâu.

Các giải pháp trên cần sự phối hợp của ban lãnh đạo doanh nghiệp, phòng nhân sự và các bộ phận liên quan để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở: Nghiên cứu giúp họ hiểu rõ vai trò của sự tham gia và cam kết trong dự toán ngân sách, từ đó nâng cao hiệu quả công việc và phát triển năng lực quản lý.

2. Ban lãnh đạo doanh nghiệp: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách quản lý nhân sự, thúc đẩy sự tham gia và cam kết của các nhà quản trị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

3. Chuyên gia tư vấn quản trị và kế toán quản trị: Tài liệu tham khảo hữu ích để tư vấn các giải pháp cải tiến quy trình dự toán ngân sách và nâng cao hiệu quả quản trị chi phí trong doanh nghiệp.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Kinh tế, Quản trị kinh doanh, Kế toán: Cung cấp mô hình nghiên cứu thực nghiệm và cơ sở lý thuyết sâu sắc về mối quan hệ giữa dự toán ngân sách, cam kết mục tiêu và kết quả công việc trong bối cảnh Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Sự tham gia vào dự toán ngân sách là gì và tại sao nó quan trọng?
   Sự tham gia là mức độ nhà quản trị cấp dưới được trao quyền và ảnh hưởng trong việc xây dựng dự toán ngân sách. Nó quan trọng vì giúp tăng cường trao đổi thông tin, nâng cao sự chấp nhận và cam kết với mục tiêu, từ đó cải thiện kết quả công việc.

2. Sự cam kết với mục tiêu dự toán đóng vai trò gì trong mối quan hệ giữa sự tham gia và kết quả công việc?
   Sự cam kết là yếu tố trung gian giúp biến sự tham gia thành động lực thực hiện mục tiêu dự toán, thúc đẩy nhà quản trị nỗ lực hoàn thành công việc hiệu quả hơn.

3. Kiến thức quản trị chi phí ảnh hưởng thế nào đến kết quả công việc?
   Mặc dù kiến thức quản trị chi phí không điều tiết mối quan hệ giữa sự tham gia và kết quả công việc trong nghiên cứu này, nhưng nó vẫn là năng lực quan trọng giúp nhà quản trị ra quyết định chính xác và quản lý chi phí hiệu quả.

4. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mẫu khảo sát 270 nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở tại Việt Nam, phân tích dữ liệu bằng kỹ thuật PLS-SEM qua phần mềm SmartPLS3 để kiểm định mô hình và giả thuyết.

5. Làm thế nào doanh nghiệp có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này?
   Doanh nghiệp nên tăng cường sự tham gia của nhà quản trị vào dự toán ngân sách, xây dựng chương trình đào tạo nâng cao cam kết mục tiêu, phát triển hệ thống phản hồi và khuyến khích nâng cao kiến thức quản trị chi phí để cải thiện hiệu quả công việc.

Kết luận

• Sự tham gia vào dự toán ngân sách có tác động tích cực và trực tiếp đến kết quả công việc của nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở tại Việt Nam.
• Sự cam kết với mục tiêu dự toán đóng vai trò trung gian quan trọng trong mối quan hệ này, giúp tăng động lực và hiệu quả thực hiện công việc.
• Kiến thức quản trị chi phí không điều tiết mối quan hệ giữa sự tham gia và kết quả công việc trong mẫu nghiên cứu, tuy nhiên vẫn là năng lực cần thiết cho nhà quản trị.
• Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm và hàm ý quản lý thiết thực cho doanh nghiệp Việt Nam trong việc nâng cao hiệu quả dự toán ngân sách và kết quả công việc.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp tăng cường sự tham gia, cam kết và đào tạo kiến thức quản trị chi phí, đồng thời mở rộng nghiên cứu với mẫu lớn hơn và đa dạng hơn để kiểm định sâu hơn vai trò của kiến thức chuyên môn.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản trị và doanh nghiệp nên xem xét áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản trị dự toán ngân sách, góp phần phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trong thị trường hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Trong chương này, tác giả đã trình bày khái quát các nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài dự toán ngân sách. Thông qua đó, tác giả sẽ xác định khe hổng nghiên cứu và lựa chọn đề tài nghiên cứu của mình, cũng như làm căn cứ đánh giá kết quả nghiên cứu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 16 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT, MÔ HÌNH VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 2. Dự toán ngân sách Dự toán ngân sách là một kế hoạch chi tiết, được thể hiện bằng các thuật ngữ định lượng, nó xác định cách mà nguồn lực sẽ được mua và sử dụng bởi doanh nghiệp trong một khoảng thời gian cụ thể (Hilton, 1991).

Nó không chỉ là một kế hoạch tài chính, đưa ra các mục tiêu chi phí và doanh thu cho các bộ phận trong một công ty kinh doanh, mà còn là một công cụ để kiểm soát, điều phối, truyền đạt, đánh giá hiệu suất và động lực trong doanh nghiệp (Kenis, 1979). Dự toán ngân sách giúp cải thiện hiệu quả thông qua việc lập kế hoạch, phối hợp và hỗ trợ kiểm soát, nghiên cứu (King, Clarkson, & Wallace, 2010). Còn theo Horngren và cộng sự (2012), dự toán ngân sách là sự thể hiện thông qua những con số về kế hoạch hành động của các nhà quản trị trong một khoảng thời gian cụ thể và sự phối hợp cùng nhau thực hiện những công việc cần thiết để hoàn thành kế hoạch đã đặt ra. Dự toán ngân sách cũng là một trong những công cụ quan trọng nhất trong hệ thống kiểm soát quản lý (Armstrong và cộng sự, 1996).

Dự toán ngân sách là việc cụ thể hóa kế hoạch chiến lược trong từng kỳ hoạt động trong ngắn hạn. Dự toán ngân sách buộc các nhà quản trị phải hoạch định để xử lý trước các vấn đề có thể xảy ra, giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn các hoạt động của mình, vì dự toán đã truyền đạt những thông tin yêu cầu người lao động ở toàn bộ các cấp thực hiện những mục tiêu đã đề ra. Theo góc nhìn về sự kiểm soát, dự toán cũng giúp cho các nhà quản trị giải thích khoản chênh lệch giữa thực tế so với dự toán, khuyến khích các nhà quản trị các cấp và nhân viên trong doanh nghiệp cố gắng để thực hiện các chỉ tiêu dự toán đã đề ra. Mục đích chủ yếu của dự toán ngân sách là hỗ trợ nhà quản trị trong việc hoạch định và kiểm soát các hoạt động.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 17  Hoạch định: dự toán ngân sách buộc nhà quản trị phải dự tính trong tương lai chuyện gì sẽ xảy ra. Nó đòi hỏi các nhà quản trị luôn phải suy nghĩ về những sẽ xảy ra trong tương lai. Nếu những việc sắp xảy ra dẫn đến kết quả không tốt, các nhà quản trị phải đề xuất được cần phải làm gì để thay đổi kết quả không mong muốn đó.  Kiểm soát: nhà quản trị kiểm soát các hoạt động bằng cách so sánh giữa dự toán và kết quả thực tế sau đó đánh giá kết quả đó.

Vì vậy, nếu không có dự toán thì kết quả đạt được sẽ không có cơ sở để so sánh, đánh giá. Hai chức năng trên luôn đi liền với nhau và kết quả hoạt động thực tế luôn được so sánh với dự toán ngân sách. Nếu doanh nghiệp không thực hiện việc kiểm soát thì dự toán ngân sách sẽ không phát huy hết tác dụng vốn có của nó. Sự tham gia vào dự toán ngân sách Sự tham gia vào dự toán ngân sách được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau bởi nhiều nhà nghiên cứu.

Brownell (1982) cho rằng sự tham gia vào dự toán ngân sách là mức độ mà cấp dưới có ảnh hưởng và tham gia vào việc thiết lập ngân sách. Shields và Shields (1998) cũng cho rằng việc tham gia vào ngân sách là mức độ tham gia và ảnh hưởng của người quản lý đối với việc xác định ngân sách của mình. Cũng giống như J. Shields và Shields (1998), Kenis (1979) cho rằng sự tham gia của các nhà quản trị vào ngân sách về cơ bản phản ánh khả năng tham gia của các nhà quản trị vào việc xây dựng ngân sách của họ và mức độ ảnh hưởng của họ đến các mục tiêu ngân sách của họ.

Có rất nhiều đề tài nghiên cứu kế toán quản trị gần đây theo trường phát thực chứng trên thế giới đã sử dụng biến sự tham gia vào dự toán ngân sách trong mô hình và hầu hết các nghiên cứu này đều theo định nghĩa về sự tham gia vào dự toán ngân sách mà Brownell (1982) đưa ra, ví dụ như Nouri và Parker (1998), Chong và Chong (2002) và Rosman, Shafie, Sanusi, Johari, và Omar (2016). Vì vậy, trong luận văn này, tác giả cũng kế thừa và sử dụng khái niệm về sự tham gia vào dự toán ngân sách theo định nghĩa của Brownell (1982), đó là mức độ mà các nhà quản trị LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 18 cấp dưới có thể ảnh hưởng và tham gia vào việc thiết lập dự toán ngân sách trong doanh nghiệp. Sự cam kết với mục tiêu dự toán Sự cam kết với mục tiêu dự toán được sử dụng trong nghiên cứu này là sự quyết tâm thực hiện một mục tiêu ngân sách và sự kiên trì theo đuổi mục tiêu theo thời gian. Khái niệm này đã được Locke, Shaw, Saari, và Latham (1981) định nghĩa như vậy trong nghiên cứu của họ.

Chính sự cam kết này đã tạo nên sự quyết tâm và kiên trì theo đuổi mục tiêu dự toán ngân sách cho người lao động, từ đó cũng tạo động lực làm việc, giúp họ gắn bó với công việc tại tổ chức lâu hơn. Đây cũng là khái niệm về sự cam kết mục tiêu dự toán được sử dụng trong hầu hết các nghiên cứu khác về dự toán ngân sách của các tác giả từ trước đến nay. Đơn cử như trong bài nghiên cứu của các tác giả như Chong và Chong (2002), Maiga (2005), và Maiga và Jacobs (2007) cũng như nhiều nhà nghiên cứu khác. Kiến thức về quản trị chi phí Theo Leonard và Sensiper (1998), kiến thức được định nghĩa là những thông tin có liên quan, những kinh nghiệm đã trải qua và có thể sử dụng để thực hiện được các hành động.

Tương tự như vậy Davenport và Prusak (1998) cũng cho rằng kiến thức bao gồm những thông tin tổng quát, kinh nghiệm trong lĩnh vực chuyên môn, những giá trị và sự thành thạo chuyên sâu. Trong nghiên cứu của Isik, Arditi, Dikmen, và Birgonul (2009), các tác giả cho rằng, quản trị chi phí là tập hợp các hoạt động, bảo đảm rằng với mức chi phí thấp nhất thì tổng thể dự án vẫn có thể đạt được, phù hợp với mục tiêu của tổ chức. Cụ thể hơn, quản trị chi phí là các quá trình liên quan đến việc ước tính, lập ngân sách và kiểm soát chi phí để dự toán có thể được hoàn thành mà không bị vượt ngân sách (PMI, 2013). Quản trị chi phí không chỉ có mục tiêu đơn thuần là tập trung làm giảm chi phí mà nó còn tập trung vào việc kiểm soát và quản lý chi phí (Hoque, 2002).

Đồng thời, Hoque cũng cho rằng, quản trị chi phí đòi hỏi một sự hiểu biết sâu hơn về cấu trúc chi phí của doanh nghiệp. Nó là sự kết hợp các yếu tố của ba LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 19 lĩnh vực: kế toán quản lý; sản xuất; và hoạch định chiến lược. Quản trị chi phí không chỉ được sử dụng trong các kế hoạch ngắn hạn mà nó còn được sử dụng trong các kế hoạch dài hạn và kiểm soát chi phí. Shields và Young (1994) cũng đưa ra 3 phong cách quản trị chi phí của các nhà quản trị trong mảng nghiên cứu và phát triển (R&D), đó là: xem chi tiết từng đơn hàng, quản trị chi phí dựa trên khách hàng và quản trị chi phí dựa trên quan điểm cân bằng.

Như vậy, có thể thấy kiến thức về quản trị chi phí của một cá nhân là những thông tin liên quan đến lĩnh vực quản trị chi phí, kinh nghiệm, có một sự hiểu biết nhất định về quản trị chi phí của một cá nhân và những điều này giúp cho cá nhân đó có thể thực hiện tốt việc quản trị chi phí. Đồng thời, kiến thức về quản trị chi phí được xem là một yếu tố đại diện cho năng lực của nhà quản trị, bởi vì nó là một thuộc tính của cá nhân nhà quản trị, có chức năng hỗ trợ trong quá trình tham gia xây dựng dự toán ngân sách (Agbejule & Saarikoski, 2006). Kết quả công việc Theo Allen, Shore, và Griffeth (2003), kết quả công việc (job performance) được định nghĩa là tổng thể các đánh giá về mức độ mà người lao động đạt được kỳ vọng của một tổ chức đặt ra. Jamal (2007) cũng xem kết quả công việc như một chức năng mà một cá nhân có thể đạt được thành công với các nguồn lực sẵn có và thông qua các điều kiện bình thường.

Bên cạnh đó, Harrison, Newman, và Roth (2006) thì cho rằng kết quả công việc như một tập hợp các hành vi mà một người kiểm soát và tác động đến mục tiêu của tổ chức. Ngoài ra, Mahoney, Jerdee, và Carroll (1965) cụ thể hơn, họ đã đưa ra tám khía cạnh để đánh giá kết quả công việc đó là lập kế hoạch, điều tra, điều phối, đánh giá, giám sát, nhân sự, đàm phán và đại diện. Kế thừa định nghĩa này của Mahoney và cộng sự, Brownell (1983), M. Shields và Young (1994), Adler và Reid (2008) tiếp tục sử dụng 8 khía cạnh để đo lường kết quả công việc trong các nghiên cứu định lượng trong mảng kế toán quản trị.

Đây cũng là cơ sở để tác giả vận dụng thang đo về kết quả công việc trong bài luận văn này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lý thuyết nền tảng Bài nghiên cứu dựa trên các lý thuyết nền tảng để lập luận và xây dựng các giả thuyết nghiên cứu cũng như mô hình nghiên cứu, nhằm trả lời các câu hỏi nghiên cứu và thực hiện các mục tiêu nghiên cứu. Trong đề tài này, tác giả sử dụng bốn lý thuyết nền tảng: lý thuyết kỳ vọng (Expectancy theory), lý thuyết tâm lý (Psychological theory), lý thuyết thiết lập mục tiêu (Goal – setting theory), và lý thuyết hiệu suất công việc (Theory of work performance).

Lý thuyết kỳ vọng (Expectancy theory) Lý thuyết kỳ vọng tập trung giải thích mối quan hệ giữa động lực và kết quả công việc.