Tác Động Của Quản Trị Tri Thức Đến Kết Quả Nghiên Cứu Khoa Học Tại Đại Học Quốc Gia Hà Nội

Luận án tiến sĩ nghiên cứu kinh doanh tác động của quản trị tri thức đến kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học của trường đại, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng

• Tác giả: Lê Đình Bình
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Thắng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh
• Đề tài: Tác Động Của Quản Trị Tri Thức Đến Kết Quả Nghiên Cứu Khoa Học Tại Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CAC CHU VIET TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 2. Mục tiêu nghiên cứu
• 3. Câu hỏi nghiên cứu
• 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 5. Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ TRI THỨC TỚI KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 1.1. Quản trị tri thức trong trường đại học
• 1.2. Những nghiên cứu về kiến tạo tri thức
• 1.3. Những nghiên cứu về tiếp cận tri thức
• 1.4. Những nghiên cứu về phổ biến tri thức
• 1.5. Những nghiên cứu về ứng dụng tri thức
• 1.6. Những nghiên cứu về mô hình quản trị tri thức
• 1.7. Nghiên cứu tác động của quản trị tri thức tới hoạt động nghiên cứu khoa học trong các trường đại học
• 1.7.1. Các nghiên cứu quốc tế
• 1.7.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.8. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ TRI THỨC ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 2.1. Cơ sở lý luận về quản trị tri thức trong trường đại học
• 2.1.1. Khái niệm về quản trị tri thức
• 2.1.2. Chu trình quản trị tri thức
• 2.1.3. Vai trò của quản trị tri thức
• 2.2. Hoạt động nghiên cứu khoa học
• 2.2.1. Khái niệm về nghiên cứu khoa học
• 2.2.2. Phân loại nghiên cứu khoa học
• 2.2.3. Hoạt động nghiên cứu khoa học trong trường đại học
• 2.3. Kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học của trường đại học
• 2.3.1. Số lượng và chất lượng công bố khoa học
• 2.3.2. Kết quả nghiên cứu khoa học phục vụ đào tạo
• 2.3.3. Giải thưởng công trình khoa học
• 2.3.4. Bản quyền sáng chế, phát minh do các kết quả nghiên cứu khoa học được công bố và bảo hộ
• 2.4. Lý thuyết nền tảng trong nghiên cứu mối liên hệ giữa quản trị tri thức và kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học trong trường đại học
• 2.4.1. Lý thuyết về nguồn vốn con người (Human Capital theory)
• 2.4.2. Lý thuyết về nguồn lực (Resource-based theory)
• 2.4.3. Lý thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of Planned Behavior)
• 2.5. Tóm tắt Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 3.1.1. Bối cảnh chung
• 3.1.2. Bối cảnh của Đại học Quốc gia Hà Nội
• 3.2. Quy trình và thiết kế nghiên cứu
• 3.2.1. Sơ đồ quy trình nghiên cứu
• 3.2.2. Khung phân tích và mô hình nghiên cứu
• 3.2.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.3.1. Thu thập dữ liệu tại bàn
• 3.3.2. Thu thập dữ liệu thông qua khảo sát
• 3.3.3. Thu thập dữ liệu thông qua phỏng vấn sâu
• 3.3.4. Chọn mẫu khảo sát và phỏng vấn
• 3.4. Phương pháp phân tích số liệu và kiểm định thang đo
• 3.4.1. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.4.2. Kiểm định thang đo
• 3.5. Tóm tắt chương 2
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đánh giá tác động của quản trị tri thức tới kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học trong Đại học Quốc gia Hà Nội
• 4.2. Kết quả thống kê mô tả
• 4.3. Đánh giá sơ bộ thang đo
• 4.3.1. Phân tích nhân tố khẳng định EFA
• 4.3.2. Phân tích nhân tố khẳng định CFA
• 4.4. Kết quả phân tích thông kê hồi quy tuyến tính tác động của Quản trị tri thức đến kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học tại Đại học Quốc gia Hà Nội
• 4.5. Phỏng vấn sâu để khẳng định kết quả nghiên cứu
• 4.6. Nghiên cứu điển hình hoạt động quản trị tri thức trong nhóm nghiên cứu mạnh tại Đại học Quốc gia Hà Nội
• 4.6.1. Thực trạng quản trị tri thức tại DHQGHN nói chung
• 4.6.2. Quản trị tri thức tại nhóm nghiên cứu mạnh của ĐHQGHN
• 4.7. Tóm tắt chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Tổng hợp kết quả nghiên cứu
• 5.1.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 5.1.2. Đóng góp của nghiên cứu đối với khung lý thuyết
• 5.1.3. Đóng góp về mặt thực tiễn của nghiên cứu
• 5.2. Các khuyến nghị với các nhà quản lý của Đại học Quốc gia Hà Nội
• 5.2.1. Nâng cao nhận thức về quản trị tri thức
• 5.2.2. Bổ sung chiến lược phát triển Đại học Quốc gia Hà Nội theo hướng tiếp cận quản trị tri thức
• 5.2.3. Đẩy mạnh hoạt động trao đổi giảng viên, sinh viên quốc tế, mời các nhà khoa học nước ngoài đến làm việc tại Đại học Quốc gia Hà Nội
• 5.2.4. Tạo điều kiện cho sinh viên, học viên và nghiên cứu sinh có thể tiếp cận thông tin về Đại học Quốc gia Hà Nội một cách nhanh chóng, thuận lợi
• 5.2.5. Tăng cường phát triển thư viện, tài nguyên số và cơ sở hạ tầng cho tiếp cận tri thức
• 5.2.6. Đẩy mạnh đào tạo và nghiên cứu liên ngành để tăng cường kiến tạo và phổ biến tri thức
• 5.2.7. Thành lập các doanh nghiệp để tăng cường thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học
• 5.3. Những đóng góp mới, hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3.1. Những đóng góp mới
• 5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.4. Tóm tắt chương 5
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Của Quản Trị Tri Thức Tại ĐHQGHN

Quản trị tri thức (QTTT) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả nghiên cứu khoa học tại các trường đại học, đặc biệt là tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN). Nghiên cứu này sẽ phân tích mối liên hệ giữa QTTT và kết quả nghiên cứu khoa học, từ đó chỉ ra những lợi ích mà QTTT mang lại cho hoạt động nghiên cứu. Theo nghiên cứu của Lê Đình Bình (2023), việc áp dụng QTTT không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình nghiên cứu mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm nghiên cứu.

1.1. Khái Niệm Về Quản Trị Tri Thức Trong Giáo Dục

Quản trị tri thức trong giáo dục đại học được hiểu là quá trình quản lý, chia sẻ và ứng dụng tri thức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu. QTTT không chỉ là việc lưu trữ thông tin mà còn là việc tạo ra môi trường thuận lợi cho sự sáng tạo và đổi mới trong nghiên cứu khoa học.

1.2. Vai Trò Của Quản Trị Tri Thức Đối Với Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng QTTT có tác động tích cực đến kết quả nghiên cứu khoa học. Việc quản lý tri thức hiệu quả giúp tăng cường khả năng hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, từ đó tạo ra nhiều sản phẩm nghiên cứu chất lượng cao hơn.

II. Những Thách Thức Trong Quản Trị Tri Thức Tại ĐHQGHN

Mặc dù QTTT mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc triển khai tại ĐHQGHN vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nhận thức về tầm quan trọng của QTTT, cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu, và sự thiếu hụt trong việc đào tạo nhân lực là những rào cản lớn. Theo Lê Đình Bình (2023), việc nhận thức đầy đủ về QTTT là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả nghiên cứu.

2.1. Thiếu Nhận Thức Về Tầm Quan Trọng Của QTTT

Nhiều giảng viên và nghiên cứu viên tại ĐHQGHN chưa nhận thức rõ về lợi ích của QTTT. Điều này dẫn đến việc không áp dụng các phương pháp quản lý tri thức hiệu quả trong nghiên cứu.

2.2. Cơ Sở Hạ Tầng Chưa Đáp Ứng Yêu Cầu

Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin tại ĐHQGHN còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng chia sẻ và lưu trữ tri thức. Việc đầu tư vào công nghệ là cần thiết để cải thiện tình hình này.

III. Phương Pháp Nâng Cao Quản Trị Tri Thức Tại ĐHQGHN

Để nâng cao hiệu quả QTTT, ĐHQGHN cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Việc xây dựng một hệ thống quản lý tri thức đồng bộ, tổ chức các khóa đào tạo về QTTT cho giảng viên và nghiên cứu viên là những giải pháp khả thi. Theo nghiên cứu của Lê Đình Bình (2023), việc này sẽ giúp cải thiện đáng kể kết quả nghiên cứu khoa học.

3.1. Xây Dựng Hệ Thống Quản Lý Tri Thức Đồng Bộ

Hệ thống quản lý tri thức cần được xây dựng một cách đồng bộ, giúp dễ dàng truy cập và chia sẻ thông tin giữa các bộ phận trong ĐHQGHN. Điều này sẽ tạo ra một môi trường nghiên cứu hiệu quả hơn.

3.2. Tổ Chức Đào Tạo Về Quản Trị Tri Thức

Đào tạo về QTTT cho giảng viên và nghiên cứu viên là rất cần thiết. Các khóa học này sẽ giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng áp dụng QTTT trong nghiên cứu khoa học.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Trị Tri Thức Tại ĐHQGHN

Việc áp dụng QTTT tại ĐHQGHN đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các nhóm nghiên cứu mạnh đã có thể tối ưu hóa quy trình nghiên cứu, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm nghiên cứu. Theo Lê Đình Bình (2023), những ứng dụng này không chỉ giúp cải thiện kết quả nghiên cứu mà còn tạo ra giá trị cho xã hội.

4.1. Tối Ưu Hóa Quy Trình Nghiên Cứu

Việc áp dụng QTTT giúp tối ưu hóa quy trình nghiên cứu, từ khâu hình thành ý tưởng đến khâu thực hiện và công bố kết quả. Điều này giúp tiết kiệm thời gian và nguồn lực.

4.2. Nâng Cao Chất Lượng Sản Phẩm Nghiên Cứu

Sản phẩm nghiên cứu tại ĐHQGHN đã được nâng cao về chất lượng nhờ vào việc áp dụng QTTT. Các nghiên cứu được công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín, góp phần nâng cao uy tín của trường.

V. Kết Luận Về Tác Động Của Quản Trị Tri Thức Tại ĐHQGHN

Tác động của QTTT đến kết quả nghiên cứu khoa học tại ĐHQGHN là rất rõ ràng. Việc nâng cao nhận thức và áp dụng QTTT sẽ giúp cải thiện đáng kể hiệu quả nghiên cứu. Nghiên cứu của Lê Đình Bình (2023) đã chỉ ra rằng, QTTT không chỉ là một công cụ mà còn là một yếu tố quyết định trong việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học.

5.1. Tầm Quan Trọng Của QTTT Trong Giáo Dục Đại Học

QTTT đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học. Việc áp dụng QTTT sẽ giúp các trường đại học nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về QTTT

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển các mô hình QTTT phù hợp với đặc thù của các trường đại học tại Việt Nam, nhằm tối ưu hóa hiệu quả nghiên cứu và giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản trị Kinh doanh (mã số: 9340101.01) của nghiên cứu sinh Lê Đình Bình, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Ngọc Thắng tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2023, mang tiêu đề: "Tác động của Quản trị tri thức đến kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học của trường đại học: nghiên cứu điển hình tại Đại học Quốc gia Hà Nội".

Về tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu, tác giả chỉ ra rằng trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và nền kinh tế tri thức, tri thức khoa học và công nghệ đóng vai trò quyết định đối với nền sản xuất xã hội, trở nên quan trọng hơn vốn, lao động và tài nguyên. Quá trình chuyển đổi số trong giáo dục đại học diễn ra dựa trên các trụ cột: Dữ liệu lớn (Big data), Trí tuệ nhân tạo (AI), Kết nối vạn vật (Internet of Things), Điện toán đám mây (Cloud) và Chuyển đổi số (Digital transformation). Trong môi trường đại học với sứ mệnh kiến tạo tri thức, quản trị tri thức (QTTT) vừa là phương thức, công cụ, vừa là động lực thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao chất lượng hoạt động. Tại Việt Nam, giáo dục đại học đang tồn tại bất cập, chất lượng đào tạo và nghiên cứu chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Hầu hết các công trình nghiên cứu về quản trị đại học trong nước (như Phạm Thị Ly, 2008; Nguyễn Đông Phong & Nguyễn Hữu Huy Nhựt, 2013) mới tiếp cận ở tầm vĩ mô (cơ chế tự chủ, chính sách phát triển giảng viên), thiếu các nghiên cứu đi sâu vào quản trị hoạt động tác nghiệp. Trong khi QTTT đã được áp dụng thành công tại các trường đại học ở Mỹ, Nhật Bản và Châu Âu, thì tại Việt Nam và Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN), việc thực hiện QTTT còn hạn chế và các trường chưa nhận thức đầy đủ về tác động của QTTT tới kết quả nghiên cứu khoa học (NCKH).

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của luận án là làm rõ tác động của việc thực hiện QTTT đến kết quả hoạt động NCKH trong trường đại học (nghiên cứu điển hình tại ĐHQGHN) dựa trên số liệu khảo sát, từ đó đề xuất các giải pháp thực hiện QTTT nhằm đẩy mạnh kết quả hoạt động NCKH. Luận án xác định 4 mục tiêu cụ thể:

1. Tổng quan nghiên cứu, luận giải các quan điểm, hệ thống hoá các cơ sở lý thuyết về quản trị tri thức, kết quả hoạt động NCKH trong trường đại học, vai trò của quản trị tri thức nói chung và đối với kết quả hoạt động NCKH trong trường đại học.
2. Xác định được sự cần thiết và các nội dung của quản trị tri thức đối với kết quả hoạt động NCKH trong trường đại học. Từ đó, phân tích được tác động của việc thực hiện quản trị tri thức đối đến kết quả hoạt động NCKH tại ĐHQGHN.
3. Phân tích, đo lường mức độ tác động trực tiếp của quản trị tri thức đến kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học tại ĐHQGHN.
4. Đề xuất các giải pháp về chính sách và chiến lược quản trị tri thức nhằm nâng cao kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học tại ĐHQGHN.

Các câu hỏi nghiên cứu được đặt ra tương ứng:

1. Quản trị tri thức trong trường đại học bao gồm các nội dung gì và có tác động đến kết quả NCKH của các trường đại học như thế nào?
2. Thực trạng quản trị tri thức và kết quả hoạt động NCKH tại ĐHQGHN hiện nay như thế nào? Quản trị tri thức có tác động như thế nào tới kết quả hoạt động NCKH tại ĐHQGHN?
3. Làm thế nào để thực hiện quản trị tri thức hiệu quả để tăng cường kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học tại ĐHQGHN? Những giải pháp nào nên được đề xuất cho ĐHQGHN cũng như các trường đại học khác để thực hiện quản trị tri thức và thúc đẩy kết quả hoạt động NCKH?

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là tác động của QTTT đến kết quả hoạt động NCKH tại ĐHQGHN. Phạm vi nội dung tập trung vào 4 khía cạnh của QTTT gồm: (i) Kiến tạo tri thức, (ii) Tiếp cận tri thức, (iii) Phổ biến tri thức, (iv) Ứng dụng tri thức; và 4 khía cạnh của kết quả hoạt động NCKH gồm: (i) Số lượng và chất lượng công bố khoa học, (ii) Kết quả NCKH phục vụ đào tạo, (iii) Giải thưởng công trình khoa học, (iv) Bản quyền sáng chế, phát minh được công bố và bảo hộ. Nhóm đối tượng khảo sát là cán bộ quản lý, giảng viên và nghiên cứu viên. Phạm vi không gian là 19 đơn vị đào tạo và nghiên cứu thuộc ĐHQGHN (gồm các trường đại học, khoa đào tạo, viện nghiên cứu trực thuộc). Phạm vi thời gian thu thập dữ liệu dựa trên ý kiến đánh giá trong giai đoạn 5 năm (2017-2021).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân tích có hệ thống các công trình nghiên cứu quốc tế và trong nước, phân định theo các hướng nội dung chính:

1. Hướng nghiên cứu về kiến tạo tri thức: Các công trình của Nonaka (1995), Thomas Steward (1999), Gold và cộng sự (2001), Lee và cộng sự (2005), Somnuk và cộng sự (2010), Bùi Thế Cường (2014), Nguyễn Ngọc Thắng (2020), Serdyukov (2017), Ramjeawon (2019), Rinaldi (2018), OECD (2014), Đỗ Trung Tuấn (2019), Nguyễn Thị Phương Linh (2019), M Nishad Nawaz (2014), Roshayu (2015), Jarnett (1996), Miltiadis (2003), Maria và cộng sự (2017), Marco Romano (2014), Balasubramanian (2019), Jing Tian và cộng sự (2009), Young (2003), Nguyễn Hồng Minh (2014). Các nghiên cứu này tập trung vào 5 khía cạnh: trao đổi học thuật và tạo môi trường sáng tạo thuận lợi; thu nạp tri thức từ bên trong và bên ngoài; thu hút nhân sự về QTTT để tăng cường chất xám; hợp tác nghiên cứu khoa học; chấp nhận ý tưởng kiến tạo và cách tiếp cận mới.

2. Hướng nghiên cứu về tiếp cận tri thức: Các nghiên cứu của Davenport (1998), Davenport & Prusak (2000), Kianto và cộng sự (2016), Dalkir (2005), Trần Kim Dung (2019), Schiuma (2012), Andreeva & Kianto (2011), Rowley (2000), Nair & Munusami (2019), Cavusgil và cộng sự (2003), Herkema (2003), Biloslavo & Trnavcevic (2007), Ramachandran và cộng sự (2009), Nguyễn Khắc Hùng (2019), Sangeeta (2015). Các nội dung trọng tâm gồm: cơ sở hạ tầng tiếp cận và số hóa tài liệu theo chuyển đổi số; chính sách phát triển thư viện, tài nguyên số; sàng lọc, đối chiếu, tích hợp tri thức và loại bỏ tri thức lạc hậu; khuyến khích cán bộ khoa học và người học tham gia hội thảo khoa học; liên hệ chặt chẽ với các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước.

3. Hướng nghiên cứu về phổ biến tri thức: Các tác giả Rowley (2000, 2010), Biloslavo & Trnavcevic (2007), Sangeeta và cộng sự (2015), Awad & Ghaziri (2004), King và cộng sự (2009), Gate (1999), Farsan (2013), Fei Gao & Meng Li (2012), Jean-Baptiste (2008), O'Leary (1998), Kerry E. Howell (2012), Abdulqadir Diriye (2019), Trần Ngọc Tú (2021), Wilson Charles (2016). Các nội dung được kế thừa gồm: sự sẵn sàng chia sẻ thông tin cá nhân vào cơ sở dữ liệu chung; tạo không gian thân thiện trao đổi cởi mở; đào tạo, tập huấn trao đổi chéo giữa các bộ phận; tổ chức hội thảo chuyên đề nội bộ; khen thưởng, hỗ trợ nhân sự tham gia chia sẻ tri thức.

4. Hướng nghiên cứu về ứng dụng tri thức: Các công trình của Desireé Joy (2015), Duderstadt (2005), Birgeneau (2005), Bloom (2005), Scott (2005), Naresh K. (2014), Ahmadi (2012), Shoham (2009), Cohen (1972), Trần Kim Dung (2019), Thạch Keo (2015), Phạm Anh Tuấn (2017, 2021), Valdez Juarez (2016), Pannu (2017), Kalay & Lyn (2015), Sethibe & Steyn (2016), Nguyễn Ngọc Thắng (2019), Đỗ Trung Tuấn (2019), Nguyễn Thị Phương Linh (2019), Doan Phan Tan (2020), Đào Mạnh Hiếu (2019), Trương Thị Huệ (2019). Các tác giả tập trung vào: áp dụng tri thức mới giải quyết vấn đề thực tế; cơ chế thu hút doanh nghiệp tham gia đào tạo và nghiên cứu; chính sách khuyến khích người học ứng dụng phương pháp mới; kết nối nhận đặt hàng KH&CN; thiết lập cơ chế bảo vệ tài sản tri thức.

5. Hướng nghiên cứu về mô hình quản trị tri thức: Bender & Fish (2000), Short (2005), Đỗ Trung Tuấn (2019, 2021), Nguyễn Ngọc Thắng, Hoàng Đình Phi, Cao Xuân Trang và Ngô Vĩ Dung (2021), Trần Kim Dung (2019), Thạch Keo Sa Ráte & Lưu Tiến Thuận (2017), Phạm Anh Tuấn & Phạm Quốc Trung (2021). Các nghiên cứu phân tích mô hình QTTT gồm 4 thành tố phát triển theo dạng hình tháp: Dữ liệu, Thông tin, Tri thức và Tri thức chuyên gia, liên kết với dữ liệu lớn và chuyển đổi số.

6. Hướng nghiên cứu tác động của QTTT tới hoạt động NCKH trong trường đại học: Các công trình quốc tế gồm Renu Vashisth và cộng sự (2010) tại Ấn Độ; Junxia Wang và cộng sự (2006) tại Đức; Deborah Blackman và cộng sự (2009) tại Úc; M. Sadiq Sohail và cộng sự (2009) tại Malaysia; Marco Romano và cộng sự (2014); Sutanto & Adriansyah (2017) tại Indonesia. Các công trình trong nước gồm Trần Quang Huy (2016) khảo sát 401 cán bộ quản lý và giảng viên tại 14 trường đại học công lập bằng kỹ thuật CFA và mô hình cấu trúc tuyến tính SEM; Trương Thị Huệ (2021) phân tích các yếu tố thể chế và cá nhân ảnh hưởng tới kết quả NCKH của giảng viên tại ĐHQGHN.

Hướng nghiên cứu chính	Các tác giả tiêu biểu được luận án điểm luận	Nội dung cốt lõi kế thừa
Kiến tạo tri thức	Nonaka (1995), Gold và cộng sự (2001), Lee và cộng sự (2005), Đỗ Trung Tuấn (2019), Nguyễn Ngọc Thắng (2020)	Thu nạp tri thức, trao đổi học thuật, thu hút nhân sự, hợp tác NCKH
Tiếp cận tri thức	Davenport & Prusak (2000), Dalkir (2005), Kianto và cộng sự (2016), Trần Kim Dung (2019)	Hạ tầng số, phát triển thư viện số, tham gia hội thảo, kết nối chuyên gia
Phổ biến tri thức	Rowley (2000, 2010), Biloslavo & Trnavcevic (2007), Sangeeta và cộng sự (2015), Awad & Ghaziri (2004)	Chia sẻ vào cơ sở dữ liệu chung, đào tạo chéo, hội thảo nội bộ, khen thưởng
Ứng dụng tri thức	Bloom (2005), Shoham (2009), Phạm Anh Tuấn (2021), Nguyễn Ngọc Thắng (2019)	Giải quyết vấn đề thực tế, hợp tác doanh nghiệp, đặt hàng NCKH, bảo vệ tri thức
Mô hình QTTT	Bender & Fish (2000), Đỗ Trung Tuấn (2021), Nguyễn Ngọc Thắng và cộng sự (2021)	Tháp phát triển tri thức: Dữ liệu -> Thông tin -> Tri thức -> Tri thức chuyên gia
Tác động QTTT đến NCKH	Junxia và cộng sự (2006), Sohail và cộng sự (2009), Trần Quang Huy (2016), Trương Thị Huệ (2021)	Tác động của chính sách QTTT và các quy trình QTTT tới số lượng, chất lượng NCKH

Về khoảng trống nghiên cứu, luận án xác định ba vấn đề chính: Thứ nhất, các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào khu vực doanh nghiệp, thiếu vắng các nghiên cứu về QTTT tại tổ chức công lập như trường đại học; thứ hai, chưa xem xét đầy đủ tác động đồng thời của các quy trình QTTT tới kết quả hoạt động nghiên cứu cụ thể của cán bộ khoa học; thứ ba, đặc thù công việc của giảng viên đại học có tính độc lập cao và chuyên môn sâu, đòi hỏi những giải pháp QTTT riêng biệt chưa được các công trình trước giải quyết thấu đáo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về cơ sở lý thuyết, luận án sử dụng cách phân loại tri thức của Polanyi (1966), chia tri thức thành: tri thức ẩn (tacit knowledge) mang tính chủ quan, kinh nghiệm cá nhân, bí quyết, trực giác khó diễn đạt thành lời; và tri thức hiện (explicit knowledge) được thể hiện tường minh qua văn bản, số liệu, quy trình, tài liệu. Luận án kế thừa mô hình SECI của Nonaka & Takeuchi (1995) mô tả quá trình chuyển hóa tri thức qua 4 phương thức: Xã hội hóa (Socialization: ẩn - ẩn), Ngoại hóa (Externalization: ẩn - hiện), Kết hợp (Combination: hiện - hiện), và Nội hóa (Internalization: hiện - ẩn). Đồng thời, tác giả định nghĩa QTTT theo Dalkir (2005) và tổng hợp thành 4 quá trình cốt lõi: Kiến tạo tri thức, Tiếp cận tri thức, Phổ biến tri thức và Ứng dụng tri thức.

Ba lý thuyết nền tảng được luận án sử dụng để giải thích mối quan hệ giữa QTTT và kết quả NCKH gồm:

1. Lý thuyết về nguồn vốn con người (Human Capital theory): Xem xét kỹ năng, kinh nghiệm và tri thức của cán bộ khoa học là nguồn vốn tạo ra năng suất nghiên cứu.
2. Lý thuyết về nguồn lực (Resource-based theory): Coi tài sản tri thức và năng lực QTTT là nguồn lực chiến lược mang lại lợi thế cạnh tranh cho cơ sở giáo dục.
3. Lý thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of Planned Behavior - TPB): Giải thích thái độ, chuẩn chủ quan và nhận thức kiểm soát hành vi của giảng viên đối với việc chia sẻ và áp dụng tri thức vào hoạt động NCKH. Bên cạnh đó, luận án tiếp cận QTTT dưới góc độ Lý thuyết hệ thống (kế thừa quan điểm của Đỗ Trung Tuấn dựa trên lý thuyết của nhà tâm lý học người Nga).

Về phương pháp nghiên cứu, luận án kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

• Thu thập dữ liệu tại bàn: Thu thập dữ liệu thứ cấp về cơ cấu tổ chức ĐHQGHN, số lượng cán bộ khoa học theo độ tuổi, giới tính, lĩnh vực KH&CN và biểu đồ tổng hợp sản phẩm KH&CN giai đoạn 2016-2021.
• Khảo sát bằng bảng hỏi (định lượng): Thiết kế bảng hỏi dựa trên thang đo sơ bộ, tiến hành khảo sát thử nghiệm để kiểm tra hệ số Cronbach's Alpha, hiệu chỉnh bảng hỏi và phân phối khảo sát chính thức tới cán bộ quản lý, giảng viên và nghiên cứu viên tại 19 đơn vị thành viên, trực thuộc của ĐHQGHN.
• Phỏng vấn sâu (định tính): Tiến hành phỏng vấn sâu các nhà quản lý và nhà khoa học để giải thích, củng cố và khẳng định kết quả định lượng; nghiên cứu điển hình hoạt động QTTT tại các nhóm nghiên cứu mạnh (NCM) của ĐHQGHN.
• Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Thống kê mô tả; phân tích độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha (CA); phân tích nhân tố khám phá (EFA); phân tích nhân tố khẳng định (CFA); phân tích tương quan Pearson; phân tích phương sai ANOVA; và phân tích hồi quy tuyến tính bội (OLS) để kiểm định các giả thuyết về mối liên hệ giữa các biến độc lập (Kiến tạo, Tiếp cận, Phổ biến, Ứng dụng tri thức) và biến phụ thuộc (Kết quả hoạt động NCKH).

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về tác động của quản trị tri thức tới kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học trong trường đại học

Chương này tập trung tổng kết các lý thuyết và kết quả thực nghiệm về QTTT trong trường đại học. Tác giả tổng quan 5 nhóm nội dung chính: kiến tạo tri thức, tiếp cận tri thức, phổ biến tri thức, ứng dụng tri thức và các mô hình QTTT (như tháp tri thức của Bender & Fish, 2000; mô hình hệ thống của Đỗ Trung Tuấn, 2021). Tiếp đó, chương 1 điểm lại các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế và trong nước về tác động của QTTT tới hoạt động NCKH tại các cơ sở giáo dục đại học. Qua đó, tác giả chỉ ra các khoảng trống nghiên cứu tại Việt Nam và làm căn cứ xây dựng khung lý thuyết cho luận án.

CHƯƠNG 2. Cơ sở lý luận về tác động của quản trị tri thức đến kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học trong trường đại học

Tác giả hệ thống hóa các khái niệm cơ bản về tri thức (tri thức ẩn và tri thức hiện theo Polanyi, 1966) và quản trị tri thức theo 4 quy trình: Kiến tạo, Tiếp cận, Phổ biến, Ứng dụng tri thức gắn với mô hình SECI và chu trình QTTT. Về biến phụ thuộc, chương này phân tích bản chất của hoạt động NCKH trong trường đại học và lượng hóa kết quả NCKH thành 4 chỉ báo cụ thể:

1. Số lượng và chất lượng công bố khoa học;
2. Kết quả nghiên cứu khoa học phục vụ đào tạo;
3. Giải thưởng công trình khoa học;
4. Bản quyền sáng chế, phát minh do các kết quả NCKH được công bố và bảo hộ. Chương 2 làm rõ 3 lý thuyết nền tảng soi chiếu mối liên hệ giữa QTTT và kết quả NCKH: Lý thuyết về nguồn vốn con người, Lý thuyết về nguồn lực và Lý thuyết hành vi có kế hoạch.

CHƯƠNG 3. Phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả bối cảnh nghiên cứu tại ĐHQGHN thông qua cơ cấu tổ chức bộ máy, tỷ lệ cán bộ khoa học theo độ tuổi, giới tính, lĩnh vực KH&CN và sản phẩm KH&CN giai đoạn 2016-2021. Tác giả trình bày sơ đồ quy trình nghiên cứu, xây dựng khung phân tích và mô hình nghiên cứu tác động của 4 thành phần QTTT đến kết quả NCKH cùng các giả thuyết nghiên cứu. Chương 3 giải thích chi tiết phương pháp thu thập số liệu (tại bàn, khảo sát bảng hỏi, phỏng vấn sâu) và quy trình chọn mẫu tại 19 đơn vị thành viên, trực thuộc; trình bày phân phối câu hỏi và kết quả kiểm định Cronbach's Alpha thang đo sơ bộ và sau điều chỉnh; cuối cùng nêu rõ các kỹ thuật phân tích số liệu: EFA, CFA, hồi quy bội.

CHƯƠNG 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 trình bày toàn bộ kết quả phân tích định lượng và định tính:

• Thống kê mô tả số lượng giảng viên, nghiên cứu viên tham gia khảo sát;
• Đánh giá độ tin cậy thang đo chính thức qua hệ số Cronbach's Alpha;
• Phân tích tương quan Pearson giữa các nhóm đối tượng và giữa các biến nghiên cứu;
• Kết quả kiểm định phân tích nhân tố khám phá EFA cho các biến độc lập và các biến phụ thuộc;
• Kết quả phân tích nhân tố khẳng định CFA cho các biến độc lập và biến phụ thuộc;
• Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính bội và phân tích phương sai ANOVA, giải thích các biến trong mô hình, kiểm định giả thuyết và xác định vị trí quan trọng của từng nhân tố QTTT tác động đến kết quả NCKH;
• Kết quả phỏng vấn sâu khẳng định các kết luận từ phân tích định lượng;
• Nghiên cứu điển hình về thực trạng QTTT nói chung tại ĐHQGHN và QTTT tại các nhóm nghiên cứu mạnh (NCM) của ĐHQGHN, tổng hợp kết quả hoạt động NCKH của nhóm NCM trong 5 năm (tính đến thời điểm 6/2019) và thống kê số lượng nhóm NCM.

CHƯƠNG 5. Thảo luận và khuyến nghị

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu thực nghiệm, chương 5 tổng hợp và thảo luận các phát hiện chính, nêu bật đóng góp vào khung lý thuyết và thực tiễn. Tác giả đề xuất 7 nhóm khuyến nghị cụ thể đối với các nhà quản lý ĐHQGHN:

1. Nâng cao nhận thức về quản trị tri thức;
2. Bổ sung chiến lược phát triển ĐHQGHN theo hướng tiếp cận quản trị tri thức;
3. Đẩy mạnh hoạt động trao đổi giảng viên, sinh viên quốc tế, mời các nhà khoa học nước ngoài đến làm việc tại ĐHQGHN;
4. Tạo điều kiện cho sinh viên, học viên và nghiên cứu sinh tiếp cận thông tin về ĐHQGHN một cách nhanh chóng, thuận lợi;
5. Tăng cường phát triển thư viện, tài nguyên số và cơ sở hạ tầng cho tiếp cận tri thức;
6. Đẩy mạnh đào tạo và nghiên cứu liên ngành để tăng cường kiến tạo và phổ biến tri thức;
7. Thành lập các doanh nghiệp để tăng cường thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học. Chương này cũng chỉ ra những đóng góp mới, hạn chế của luận án và các hướng nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt lý luận, luận án có những đóng góp cụ thể:

• Xác định và làm rõ nội hàm cấu trúc của QTTT trong trường đại học định hướng nghiên cứu tại Việt Nam thông qua 4 thành phần: Kiến tạo tri thức, Tiếp cận tri thức, Phổ biến tri thức và Ứng dụng tri thức.
• Xây dựng và kiểm định hệ thống thang đo chi tiết về tác động của QTTT đến kết quả hoạt động NCKH trong trường đại học (bao gồm 4 khía cạnh: công bố khoa học, phục vụ đào tạo, giải thưởng công trình, bản quyền sáng chế/phát minh), bổ sung vào hệ thống lý luận về QTTT giáo dục đại học và lấp đầy khoảng trống nghiên cứu tại Việt Nam.
• Đo lường và kiểm chứng thực nghiệm mối quan hệ tác động trực tiếp của các thành tố QTTT đến kết quả NCKH thông qua các công cụ định lượng (EFA, CFA, hồi quy tuyến tính bội), cung cấp cơ sở học thuật để các nhà quản lý trường đại học coi QTTT là giải pháp trọng tâm nâng cao kết quả NCKH.

Về mặt thực tiễn, luận án:

• Đánh giá thực trạng thực hiện QTTT tại ĐHQGHN và đi sâu phân tích mô hình quản trị tri thức ở các nhóm nghiên cứu mạnh;
• Cung cấp dữ liệu thực nghiệm giúp các nhà quản trị đại học nhận thức rõ tầm quan trọng của QTTT đối với năng suất nghiên cứu;
• Đề xuất 7 nhóm giải pháp, khuyến nghị chính sách toàn diện cho ĐHQGHN và các cơ sở giáo dục đại học tham khảo, bao gồm: đổi mới chiến lược phát triển đại học gắn với QTTT; đẩy mạnh trao đổi học thuật và hợp tác quốc tế; nâng cấp hạ tầng số và hệ thống thư viện; thúc đẩy đào tạo, nghiên cứu liên ngành; và thành lập doanh nghiệp thuộc trường để thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về hạn chế, luận án được thực hiện dưới dạng nghiên cứu điển hình tại một cơ sở giáo dục đại học công lập quy mô lớn là ĐHQGHN (khảo sát trên 19 đơn vị thành viên, trực thuộc), do đó mức độ tổng quát hóa kết quả đối với các loại hình trường đại học khác (như đại học ngoài công lập hoặc đại học định hướng ứng dụng) cần được xem xét thận trọng. Dữ liệu khảo sát dựa trên ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý, giảng viên và nghiên cứu viên trong giai đoạn 5 năm (2017-2021), chưa bao quát ý kiến của các đối tác doanh nghiệp tiếp nhận chuyển giao tri thức bên ngoài.

Về hướng nghiên cứu tiếp theo, văn bản xác định:

• Mở rộng phạm vi khảo sát sang các cơ sở giáo dục đại học khác trên phạm vi toàn quốc để so sánh và kiểm chứng tính khái quát của mô hình;
• Tiến hành các nghiên cứu theo chuỗi thời gian nhằm đánh giá sự biến đổi dài hạn của kết quả NCKH dưới tác động của các chính sách QTTT;
• Nghiên cứu sâu hơn về cơ chế thương mại hóa sáng chế, phát minh và mô hình doanh nghiệp khởi nguồn (spin-off) trong trường đại học nhằm hoàn thiện chu trình ứng dụng tri thức.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên thuộc các chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản lý giáo dục, Quản lý khoa học và công nghệ: có thể tham khảo khung lý thuyết kết hợp (SECI, Lý thuyết nguồn vốn con người, Lý thuyết dựa trên nguồn lực, Lý thuyết hành vi có kế hoạch), bộ thang đo 4 thành phần QTTT và 4 chỉ báo kết quả NCKH, cùng quy trình kiểm định định lượng kết hợp phỏng vấn sâu.
• Các nhà quản trị, lãnh đạo các trường đại học và cơ sở nghiên cứu: tham khảo mô hình QTTT hình tháp và 7 nhóm khuyến nghị chính sách để xây dựng chiến lược phát triển khoa học công nghệ, phát triển hạ tầng số, quản lý nhóm nghiên cứu mạnh và thúc đẩy hợp tác liên ngành.
• Cán bộ làm công tác quản lý khoa học, tổ chức cán bộ tại các trường đại học: có thể áp dụng các tiêu chí đánh giá kết quả NCKH phục vụ đào tạo, công bố quốc tế và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ vào công tác thi đua, khen thưởng và phân bổ nguồn lực.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản trị tri thức trong trường đại học được luận án tiếp cận qua những khía cạnh nào?
   Luận án tiếp cận QTTT qua 4 quy trình hoạt động cơ bản: (i) Kiến tạo tri thức, (ii) Tiếp cận tri thức, (iii) Phổ biến tri thức và (iv) Ứng dụng tri thức, gắn liền với mô hình chuyển đổi tri thức SECI và tháp tri thức 4 tầng (Dữ liệu, Thông tin, Tri thức, Tri thức chuyên gia).

2. Kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học của trường đại học được đo lường bằng những tiêu chí cụ thể nào?
   Kết quả NCKH được lượng hóa qua 4 nhóm chỉ báo: (i) Số lượng và chất lượng công bố khoa học; (ii) Kết quả NCKH phục vụ đào tạo; (iii) Giải thưởng công trình khoa học; và (iv) Bản quyền sáng chế, phát minh do các kết quả NCKH được công bố và bảo hộ.

3. Những lý thuyết nền tảng nào được tác giả sử dụng để giải thích tác động của QTTT tới kết quả NCKH?
   Tác giả dựa trên 3 lý thuyết nền tảng: Lý thuyết về nguồn vốn con người (Human Capital theory), Lý thuyết về nguồn lực (Resource-based theory), Lý thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of Planned Behavior); đồng thời tích hợp cách tiếp cận Lý thuyết hệ thống và mô hình SECI của Nonaka & Takeuchi.

4. Khảo sát thực nghiệm của luận án được tiến hành trên phạm vi và đối tượng nào?
   Nghiên cứu được triển khai tại 19 đơn vị (trường đại học, khoa đào tạo, viện nghiên cứu trực thuộc) trong toàn ĐHQGHN, thu thập ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý, giảng viên và nghiên cứu viên đối với giai đoạn 5 năm (2017-2021).

5. Luận án đưa ra những nhóm khuyến nghị quản lý chủ yếu nào cho ĐHQGHN?
   Luận án đề xuất 7 nhóm khuyến nghị: nâng cao nhận thức về QTTT; bổ sung chiến lược phát triển theo hướng tiếp cận QTTT; đẩy mạnh trao đổi quốc tế; tạo điều kiện tiếp cận thông tin cho người học; phát triển thư viện và tài nguyên số; thúc đẩy đào tạo và nghiên cứu liên ngành; thành lập doanh nghiệp thương mại hóa kết quả NCKH.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Lê Đình Bình (2023) đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị tri thức và kiểm định thực nghiệm tác động của 4 thành phần QTTT đến kết quả hoạt động NCKH tại ĐHQGHN. Bằng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp khảo sát bảng hỏi, phỏng vấn sâu và nghiên cứu điển hình nhóm nghiên cứu mạnh, tác giả đã lượng hóa các mối quan hệ tác động trực tiếp và nhận diện thực trạng quản trị tri thức trong môi trường đại học công lập. Công trình đóng góp hệ thống thang đo thực nghiệm về QTTT trong giáo dục đại học và đề xuất 7 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao năng lực công bố, đào tạo và thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu về tác động của QTTT đến kết quả hoạt động NCKH của trường đại học. Chương 2: Cơ sở lý luận về tác động của QTTT đến kết quả hoạt động NCKH của trường đại học. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Chương 5: Thảo luận và khuyến nghị. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VE TÁC ĐỘNG CUA QUAN TRI TRI THỨC TỚI KET QUA HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1. Quản trị tri thức trong trường đại hoc Từ cuối những năm 80 đầu những năm 90 thé kỷ XX, nhân loại chứng kiến sự phát triển của kinh tế tri thức, dựa trên nền tảng là việc kiến tạo, phổ biến và sử dụng tri thức, thông tin. Tri thức được thừa nhận là nhân tố chính cho tăng trưởng kinh tế.

Theo Quintas và các cộng sự (1997), Quan trị tri thức là quá trình quan lý một cách can trọng tri thức dé dap ứng các nhu cầu hiện hữu, dé nhận ra và khai thác những tai sản tri thức hiện có và có thể đạt được và để phát triển những cơ hội mới. Quản trị tri thức và những nội dung liên quan được nhiều học giả quan tâm nghiên cứu, như: các lý thuyết về học tập trong tổ chức có ảnh hưởng lớn đến lý thuyết về tri thức trong tô chức, đặc biệt là khi những lý thuyết về quá trình kiến tạo tri thức trong tổ chức, tiếp cận tri thức, phô biến tri thức và ứng dụng tri thức. Theo APO (2010), QTTT là cách tiếp cận kết hợp các khía cạnh, nội dung của việc kiến tạo, tiếp cận, phố biến, chia sẻ và ứng dụng tri thức dé gia tăng năng suất, lợi nhuận và khả năng phát triển của các tổ chức. Hiện nay, trong bối cảnh toàn cầu hóa, với sự cạnh tranh quyết liệt trong phát triển kinh tế, tri thức đã và đang trở thành nhân t6 đóng vai trò quyết định trong sự phát triển của tổ chức, là biến số cho sự thành công hoặc thất bại.

Nam giữ được tri thức, quản trị được tri thức, là có thé đạt được mục tiêu một cách nhanh chóng, hiệu quả. Tiếp cận lĩnh vực giáo dự đại hoc, QT TT được coi là các hoạt động quan tri thực tiễn giúp nhà trường nâng cao vai trò giảng dạy, nghiên cứu cứu khoa học và hoạt động quản lý cũng như thúc đây từng cá nhân kiến tạo, tiếp cận, phô biến, chia sẻ dữ liệu thông tin, tri thức trong quá trình ra quyết định (Petride và Nodine, 2003). Tổng kết của họ cho thấy, các nghiên cứu chia quản trị tri thức thành các bước không hoàn toàn giống nhau nhưng tựu chung lại có 4 thành phần và bước hoạt động cơ bản gôm: kiên tạo, tiêp cận, chia sẻ và ứng dung tri thức. Có một sự nhận thức sâu rộng về tam quan trọng của đóng góp do QTTT đến hiệu quả hoạt động của các trường đại học (Arntzen et al., 2009; Tuan et al., 2015; Veer Ramjeawon & Rowley, 2020).

Theo đó, các nhà khoa học đã chi ra rằng kiến tao tri thức (knowledge creation) và tiếp cận tri thức (knowledge access) có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê về liên hệ với đổi mới sáng tạo về hành chính, trong khi đó, kiến tạo tri thức và tiếp cận tri thức liên quan đến đổi mới sáng tao công nghệ (e., Thang et al., 2021), nhưng không có nhiều thông tin về các quy trình QT TT trong nội bộ các trường đại học. Thêm vào đó, khi các nghiên cứu tiền nhiệm đã có những đóng góp quan trọng trong lĩnh vực nghiên cứ về QTTT và chỉ ra liên kết đối với kết quả đổi mới kiến tạo, ứng dụng của QTTT trong việc thiết kế và phát triển một chương trình đào tạo liên ngành cụ thể còn ít được quan tâm và thiếu thông tin. Các trường đại học là nơi phù hợp để ứng dụng các phương pháp QTTT từ đó kiến tạo, phố biến và chuyên giao tri thức (V. Nair & Munusami, 2019) vì HEIs bao gồm nhiều giáo sư, các nhà nghiên cứu khoa học, chuyên gia và được nhận định là một loại tổ chức chú trọng về tri thức (knowledge intensive) (Ramachandran et al., 2009; Veer Ramjeawon & Rowley, 2020).

Vì vậy, nhiều nhà nghiên cứu khoa học đã phát hiện ra trong thời gian gần đây, QTTT đối với các trường đại học là một dạng quản trị đặc thù, dé quản tri tri thức đến từ các bên liên quan trong nội bộ tô chức (nhân sự, nhà khoa hoc , các việc trực thuộc, sinh viên, hoc viên,. ) khiến cho các trường đại học khác biệt nhiều với các loại hình tổ chức công lẫn tư khác. Cụ thé hon, các trường đại học không chỉ phô biến tri thức tới sinh viên mà còn đóng góp trực tiếp trong quá trình thiết kế và quản trị cả tri thức hiện hành lẫn trí thức mới cho xã hội (Serdyukov, 2017; Rinaldi et al., 2018; Thang et al. Trong thoi dai ky thuat số, việc nền kinh tế toàn cầu chuyển dịch sang nền kinh tế tri thức đã tạo ra thách thức lớn đối với các trường đại học trong việc đào tạo người học đề thích ứng với nhu cầu của thị trường 5 lao động cũng như xã hội (V.

Nền kinh tế tri thức cũng đưa ra nhận định các cách thức để giáo dục và tri thức trở thành một công cụ phục vu gia tang sản xuất dé tạo ra các 10 giá trị và lợi nhuận cho cá nhân, doanh nghiệp và nền kinh tế địa phương, quốc gia. Do đó, các trường đại học cần ứng dụng QTTT trong tổ chức của mình để nâng cao chất lượng dịch vụ và giải quyết nhu cầu của người học cũng như các bên liên quan (Arntzen et al., 2009; Tuan et al., 2015; Veer Ramjeawon & Rowley, 2020). Tiếp theo đó, các trường dai học cần phải nâng cao hiệu quả của các quy trình QTTT. Thang et al., (2021) đã nhận định 04 quy trình QTTT quan trọng trong các trường đại học, bao gồm: Kiến tạo tri thức, tiếp cận tri thức, phổ biến tri thức và ứng dụng tri thức.

Những nghiên cứu về kiến tạo tri thức Trong các xu hướng nghiên cứu về quản trị tri thức thì nghiên cứu về kiến tạo tri thức là hướng nghiên cứu chủ chốt và chiếm tỉ trọng lớn nhất; với mục đích tạo ra môi trường với những điều kiện thuận lợi cho việc tìm ra tri thức mới, hiểu biết mới, công nghệ mới và ứng dụng sâu sắc tri thức và các thành quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn sản xuất, quan trị và đời sống. Tuy nhiên, không có nghiên cứu nào chỉ tập trung vào kiến tạo tri thức mà không đề cập đến các thành phần khác của quản trị tri thức (tiếp cận, phố biến và ứng dụng tri thức). Có thé kế đến các nghiên cứu quốc tế và trong nước sau đây về kiến tạo tri thức: Trường đại học là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi học thuật (hội thảo khoa học, seminar, trao đổi chuyên gia, giảng viên, trao đổi sinh viên, trao đổi chương trình đào tạo, hợp tác nghiên cứu giữa các cá nhân và nhóm nghiên cứu, chia sẻ cơ sẻ vật chất.) một cách thường xuyên, liên tục và gắn liền với hoạt động đổi mới sáng tạo. Do đó, các hoạt động về kiến tạo tri thức diễn ra một cách thuận lợi và hiệu quả.

Điền hình cho các nghiên cứu này là các tác giả sau đây: Thomas Steward (1999); Ikujiro Nonaka (1995); Gold và cộng sự (2001); Lee và cộng sự (2005); Bùi Thế Cường (2014); Nguyễn Ngọc Thắng (2020); Serdyukov (2017); Ramjeawon (2019); Rinaldi (2018); OECD (2014); Đỗ Trung Tuấn (2019); Nguyễn Thị Phương Linh (2019); M Nishad Nawaz (2014); Roshayu (2015). Trong các trường đại học, hoạt động thu nạp tri thức được xác định vi trí rất quan trọng khi mà tri thức mới từ các nguôn bên trong và bên ngoài được đội ngũ 11 giáo viên và nghiên cứu viên liên tục và thường xuyên cập nhật nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học và mở rộng hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực khoa học. Ví dụ: Nghiên cứu của các tác giả sau đây: Thomas Steward (1999); Jarnett (1996); Miltiadis (2003); Maria va cộng sự (2017); Marco Romano (2014); Nguyễn Ngọc Thắng (2020); Serdyukov (2017); Ramjeawon (2019); Rinaldi (2018); OECD (2014); Đỗ Trung Tuấn (2019); Nguyễn Thi Phuong Linh (2019); M Nishad Nawaz (2014). Nhân sự (gồm các giảng viên và nghiên cứu viên) có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong vấn đề kiến tạo tri thức ở các trường đại học.

Điều này có nghĩa là các trường đại học phải xây dựng và ban hành những chính sách phù hợp đề thu hút nhân sự về quản trị tri thức dé tăng cường chất xám. Việc thu hút nhân sự đòi hỏi phải có những chính sách đột biến, theo hướng cạnh tranh với các trường đại học và các lĩnh vực khác. Điển hình cho các nghiên cứu này là các tác giả: Ikujiro Nonaka (1995); Somnuk và cộng sự (2010); Lee và cộng sự (2005); Balasubramanian (2019); Marco Romano (2014); Jing Tian và cộng sự (2009); Nguyễn Ngọc Thang (2020); Đỗ Trung Tuan (2019); Nguyễn Thị Phương Linh (2019); M Nishad Nawaz (2014). Có nhiều nghiên cứu đã chỉ ra răng hợp tác trong nghiên cứu khoa học là một trong những chính sách và biện pháp quan trọng trong trường đại học nhằm tạo ra tri thức.

Qua hoạt động hợp tác nghiên cứu, giảng viên và nghiên cứu viên có cơ hội trao đối học thuật và tạo môi trường sáng tạo thuận lợi; từ đó, họ có thé thu thập tri thức từ các nguồn nội bộ và ngoại bộ. Điều này giúp thu hút nhân sự có chuyên môn quan trị tri thức dé gia tăng khả năng phục vụ quản trị tri thức trong các trường đại học. Ví dụ, một số tác giả như Jarnett (1996), Young (2003), Nguyễn Hồng Minh (2014), Bùi Thế Cường (2014), và Nguyễn Ngọc Thăng (2020) đã tiến hành nghiên cứu trong lĩnh vực này. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng: Những ý tưởng kiến tạo và cách tiếp cận mới luôn phải được các trường đại học chấp nhận, tiếp thu bat chấp những yếu tố rủi ro.

Điều này đặt ra cho các trường đại học nhiệm vụ liên kết với các doanh nghiệp, quỹ khởi nghiệp sáng tạo để những ý tưởng kiến tạo và cách tiếp cận mới được thê hiện 12 và ứng dụng trong thực tế quản trị tri thức và thực tế kinh doanh sản xuất. Và, đó là sứ mệnh của các trường đại học trong bối cảnh chuyền đổi số và xây dựng các đại học thông minh, dựa trên tri thức. Điển hình cho các nghiên cứu này là các tác giả: Jarnett (1996); Young (2003); Nguyễn Hồng Minh (2014); Bùi Thế Cường (2014); Nguyễn Ngoc Thắng (2020); Đỗ Trung Tuan (2019); M Nishad Nawaz (2014).