Phân tích tác động của manh mún đất đai đến an ninh lương thực hộ sản xuất lúa tại thị xã hương thủy tỉnh thừa thiên huế

Tình trạng manh mún đất đai tại Hương Thủy, Thừa Thiên Huế đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến an ninh lương… 97 trang · Đại học Huế · 2021.

• Tác giả: Nguyễn Thị Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thái Phán
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kinh doanh nông nghiệp
• Đề tài: Phân tích tác động của manh mún đất đai đến an ninh lương thực hộ sản xuất lúa tại thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN I: TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Đất đai là nguồn lực quan trọng nhất nói chung, đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp Việt Nam nói riêng
• 1.2. An ninh lương thực là vấn đề cần giải quyết của một quốc gia
• 1.3. Sự phát triển của nông nghiệp Việt Nam và vấn đề manh mún đất đai
• 1.4. Tình trạng manh mún đất đai tại Hương Thủy và tác động đến sản xuất nông nghiệp
• 1.5. Các chính sách dồn điền đổi thửa tại địa phương
• 1.6. Nghiên cứu và đánh giá tác động manh mún đất đai đến an ninh lương thực tại thị xã Hương Thủy
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu chung
• 2.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.3. Đối tượng nghiên cứu
• 2.4. Phạm vi nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.5.2. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 3. NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Cơ sở lý luận về manh mún đất đai và an ninh lương thực
• 3.1.1.1. Cơ sở lý luận về manh mún đất đai
• 3.1.1.2. Khái niệm của manh mún đất đai
• 3.1.1.3. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng manh mún ruộng đất
• 3.1.1.4. Những hạn chế của manh mún ruộng đất
• 3.1.1.5. Chi phí và lợi ích của tình trạng manh mún đất đai
• 3.1.1.6. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá tình trạng manh mún đất đai
• 3.1.2. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động sản xuất lúa
• 3.1.3. Cơ sở lý luận về an ninh lương thực
• 3.1.3.1. Khái niệm về an ninh lương thực
• 3.1.3.2. Các cấp độ an ninh lương thực
• 3.1.3.3. Các chỉ tiêu cơ bản để đánh giá an ninh lương thực
• 3.1.4. Cơ sở thực tiễn về manh mún đất đai và an ninh lương thực
• 3.1.4.1. Tổng quan về Chính sách quản lý và sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam trong bối cảnh lịch sử phát triển
• 3.1.4.2. Chính sách quản lý và sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam từ năm 1945 đến trước đổi mới năm 1987
• 3.1.4.3. Quá trình đổi mới chính sách đất đai trong nông nghiệp từ 1981 đến nay
• 3.1.4.4. Tình hình manh mún đất đai đối với an ninh lương thực tại một số quốc gia thế giới
• 3.1.4.5. Manh mún đất đai đối với an ninh lương thực tại Nhật Bản
• 3.1.4.6. Manh mún đất đai đến an ninh lương thực tại Trung Quốc
• 3.1.4.7. Tình hình manh mún đất đai đến an ninh lương thực tại Việt Nam
• 3.1.4.7.1. Manh mún đất đai tại Việt Nam
• 3.1.4.7.2. An ninh lương thực tại Việt Nam
• 3.1.4.8. Tình hình manh mún đất đai đến an ninh lương thực tại Thừa Thiên Huế
• 3.1.4.8.1. Tình trạng sử dụng đất nông nghiệp đến hộ sản xuất lúa Thừa Thiên Huế
• 3.1.4.8.2. Tình hình sản xuất lúa tại Thừa Thiên Huế
• 3.1.4.8.3. An ninh lương thực tại Thừa Thiên Huế
• 3.2. TÁC ĐỘNG CỦA MANH MÚN ĐẤT ĐAI ĐẾN AN NINH LƯƠNG THỰC CÁC HỘ SẢN XUẤT LÚA TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ HƯƠNG THỦY, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 3.2.1. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu
• 3.2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 3.2.1.1.2. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
• 3.2.1.2. Tình hình kinh tế - xã hội
• 3.2.1.2.1. Khái quát về sự phát triển kinh tế - xã hội
• 3.2.1.2.2. Thực trạng phát triển các ngành và lĩnh vực
• 3.2.1.2.3. Dân số, lao động, việc làm và an sinh xã hội
• 3.2.1.2.4. Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng, quy hoạch và quản lý đô thị
• 3.2.2. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp và an ninh lương thực các hộ sản xuất lúa tại thị xã Hương Thủy giai đoạn 2018 - 2020
• 3.2.2.1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp ở thị xã Hương Thủy giai đoạn 2018 - 2020
• 3.2.2.2. Tình hình sản xuất lúa của thị xã Hương Thủy giai đoạn 2018 - 2020
• 3.2.2.3. An ninh lương thực tại thị xã Hương Thủy giai đoạn 2018 - 2020
• 3.2.3. Thực trạng manh mún đất đai tại địa bàn nghiên cứu
• 3.2.3.1. Thông tin cơ bản về các hộ được điều tra
• 3.2.3.2. Tình hình sản xuất lúa các hộ điều tra
• 3.2.3.3. Ảnh hưởng manh mún đất đai đến an ninh lương thực hộ gia đình
• 3.2.3.4. Ảnh hưởng manh mún đất đai đến đa dạng thực phẩm
• 4. CHƯƠNG III: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG
• 4.1. Định hướng và giải pháp
• 4.1.1. Về thúc đẩy công tác dồn điền đổi thửa tại địa phương
• 4.1.2. Về phát triển thị trường giao dịch quyền sử dụng đất nông nghiệp tại vùng nghiên cứu
• 4.1.3. Về đầu tư cơ sở hạ tầng thủy lợi
• 4.1.4. Về sản xuất lúa theo quy mô hàng hóa
• 4.1.5. Về vốn đầu tư
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đối với chính quyền địa phương
• 5.2. Đối với hộ sản xuất lúa
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của manh mún đất đai đến an ninh lương thực

Tình trạng manh mún đất đai tại Hương Thủy, Thừa Thiên Huế đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến an ninh lương thực. Đất đai là nguồn tài nguyên quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, và việc phân tán đất đai làm giảm hiệu quả sản xuất. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố liên quan đến tình trạng này và tác động của nó đến sản xuất lúa.

1.1. Khái niệm về manh mún đất đai và an ninh lương thực

Manh mún đất đai được hiểu là tình trạng phân tán các mảnh đất canh tác nhỏ lẻ. An ninh lương thực là khả năng đảm bảo cung cấp đủ lương thực cho người dân. Sự kết hợp giữa hai khái niệm này sẽ giúp hiểu rõ hơn về vấn đề đang được nghiên cứu.

1.2. Tình hình manh mún đất đai tại Hương Thủy

Hương Thủy là một trong những địa phương điển hình về manh mún đất đai với nhiều hộ gia đình sở hữu từ 3 đến 9 mảnh ruộng. Tình trạng này gây khó khăn trong việc quản lý và sản xuất nông nghiệp, ảnh hưởng đến an ninh lương thực.

II. Vấn đề và thách thức từ manh mún đất đai tại Hương Thủy

Tình trạng manh mún đất đai không chỉ gây khó khăn trong sản xuất mà còn làm tăng chi phí và giảm hiệu quả kinh tế. Các hộ sản xuất lúa gặp nhiều thách thức trong việc quản lý và sử dụng đất đai hiệu quả. Điều này dẫn đến việc giảm năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.1. Những hạn chế trong sản xuất lúa do manh mún đất đai

Sự phân tán đất đai làm tăng chi phí sản xuất, giảm khả năng áp dụng công nghệ hiện đại. Các hộ sản xuất lúa không thể tối ưu hóa quy trình sản xuất, dẫn đến năng suất thấp và không đảm bảo an ninh lương thực.

2.2. Tác động đến đời sống nông dân

Tình trạng manh mún đất đai ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và đời sống của nông dân. Họ phải đối mặt với nhiều khó khăn trong việc duy trì sản xuất và đảm bảo nguồn lương thực cho gia đình.

III. Phương pháp giải quyết tình trạng manh mún đất đai

Để cải thiện tình hình manh mún đất đai, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính quyền và cộng đồng. Việc thực hiện dồn điền đổi thửa là một trong những phương pháp hiệu quả nhằm giảm thiểu tình trạng này.

3.1. Dồn điền đổi thửa Giải pháp khả thi

Dồn điền đổi thửa giúp các hộ sản xuất lúa tập trung đất đai, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất. Chính sách này cần được triển khai mạnh mẽ để giảm thiểu tình trạng manh mún đất đai.

3.2. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông nghiệp

Cần đầu tư vào hệ thống thủy lợi và cơ sở hạ tầng để hỗ trợ sản xuất nông nghiệp. Điều này sẽ giúp nông dân dễ dàng hơn trong việc canh tác và đảm bảo an ninh lương thực.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cải thiện tình trạng manh mún đất đai có thể nâng cao năng suất lúa và đảm bảo an ninh lương thực cho các hộ sản xuất. Các số liệu thu thập từ thực địa cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các xã thực hiện dồn điền và không thực hiện.

4.1. Kết quả từ các hộ sản xuất lúa

Kết quả nghiên cứu cho thấy các hộ thực hiện dồn điền có năng suất cao hơn so với các hộ không thực hiện. Điều này chứng tỏ rằng manh mún đất đai ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất.

4.2. Đánh giá tác động đến an ninh lương thực

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc giảm thiểu manh mún đất đai sẽ góp phần nâng cao an ninh lương thực cho cộng đồng, giúp người dân có đủ lương thực và cải thiện đời sống.

V. Kết luận và định hướng tương lai

Tình trạng manh mún đất đai tại Hương Thủy cần được giải quyết triệt để để đảm bảo an ninh lương thực. Các giải pháp như dồn điền đổi thửa và đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông nghiệp là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất.

5.1. Định hướng chính sách đất đai

Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc dồn điền và quản lý đất đai hiệu quả. Điều này sẽ giúp cải thiện tình hình manh mún đất đai và đảm bảo an ninh lương thực.

5.2. Tương lai của sản xuất lúa tại Hương Thủy

Với các giải pháp hợp lý, sản xuất lúa tại Hương Thủy có thể phát triển bền vững, đảm bảo nguồn lương thực cho người dân và nâng cao đời sống nông dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt và quan trọng nhất trong khu vực nông nghiệp. Tại Việt Nam, hiệu quả khai thác nguồn lực đất đai gắn liền mật thiết với việc bảo đảm an ninh lương thực (ANLT) và đời sống nông dân. Tuy nhiên, một trong những rào cản lớn đối với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp hiện nay là tình trạng manh mún đất đai. Cả nước có khoảng 14,5 triệu nông hộ với gần 70 triệu mảnh ruộng; diện tích bình quân mỗi mảnh chỉ từ 300 – 499 $\text{m}^2$, trung bình mỗi hộ quản lý từ 7 – 10 mảnh. Khoảng 79,36% số hộ nông dân có quy mô đất canh tác dưới 0,5 ha, trong khi tỷ lệ hộ có diện tích trên 3 ha chỉ chiếm 3,46%. Tình trạng ruộng đất phân tán làm triệt tiêu tính kinh tế theo quy mô, gia tăng chi phí sản xuất, tiêu tốn thời gian di chuyển, lãng phí diện tích làm bờ thửa và cản trở cơ giới hóa đồng bộ.

Thị xã Hương Thủy là địa bàn sản xuất lúa trọng điểm của tỉnh Thừa Thiên Huế với diện tích đất nông nghiệp năm 2020 đạt 31.719,11 ha (chiếm 69,56% diện tích tự nhiên). Tuy nhiên, sau quá trình phân chia đất theo Nghị định số 64/CP, ruộng đất tại địa phương bị chia cắt nhỏ lẻ, bình quân mỗi hộ sở hữu từ 3 đến 9 mảnh ruộng. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến năng suất lao động, chi phí đầu vào và mức độ an toàn lương thực của các nông hộ. Trước thực tế đó, tác giả thực hiện đề tài nhằm phân tích thực trạng manh mún đất đai và lượng hóa tác động của yếu tố này đến an ninh lương thực cũng như tính đa dạng thực phẩm của hộ sản xuất lúa tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về manh mún đất đai và an ninh lương thực hộ nông dân.
2. Đánh giá thực trạng, tác động và kết quả của manh mún đất đai đến an ninh lương thực của các hộ sản xuất lúa được điều tra tại thị xã Hương Thủy.
3. Đưa ra định hướng và đề xuất hệ thống giải pháp nhằm giải quyết tình trạng đất đai manh mún, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo đảm an ninh lương thực hộ gia đình bền vững.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tình trạng manh mún đất đai và an ninh lương thực của các hộ sản xuất lúa trên địa bàn thị xã Hương Thủy.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu chọn mẫu điều tra tại xã Thủy Thanh và phường Thủy Phương, đại diện cho hai tiểu vùng sinh thái nông nghiệp đặc thù của thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 2018 – 2020; số liệu sơ cấp điều tra hộ nông dân được thực hiện vào năm 2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận cơ sở lý luận về manh mún đất đai theo hai khía cạnh: manh mún về số lượng ô thửa trên một hộ sản xuất và manh mún về quy mô đất đai bình quân không tương thích với nguồn lực lao động (Bentley, 1987). Nguyên nhân gây manh mún được phân tách thành hai nhóm: nhóm cung (yếu tố lịch sử, địa hình chia cắt, áp lực dân số, cơ chế thừa kế và quá trình giao đất theo định suất để bảo đảm công bằng) và nhóm cầu (người nông dân chủ động giữ nhiều thửa để phân tán rủi ro thiên tai, dịch bệnh, linh hoạt bố trí mùa vụ) (Blarel và cộng sự, 1992). Khung phân tích chi phí - lợi ích của manh mún đất đai dựa trên nghiên cứu của Sally P. Gordon MacAulay và Phạm Văn Hùng (2009).

Về an ninh lương thực, đề tài sử dụng định nghĩa của Ngân hàng Thế giới (WB, 1986), Hội nghị Lương thực Thế giới (1996) và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO): ANLT là trạng thái mọi người luôn tiếp cận được về mặt vật lý, xã hội và kinh tế đối với nguồn lương thực đầy đủ, an toàn, đủ dinh dưỡng. Bốn cấp độ ANLT gồm cấp toàn cầu, cấp quốc gia/vùng, cấp hộ gia đình và cấp cá nhân, trong đó cấp hộ gia đình là đơn vị phân tích trọng tâm.

Hệ thống chỉ tiêu đo lường manh mún và hiệu quả sản xuất:

• Chỉ số đa dạng hóa Simpson ($SI$): $$SI = 1 - \frac{\sum a_i^2}{A^2}$$ (Trong đó $a_i$ là diện tích thửa thứ $i$, $A$ là tổng diện tích đất canh tác của hộ; $SI$ dao động từ 0 đến 1, giá trị càng gần 1 thể hiện mức độ manh mún càng nghiêm trọng).
• Chỉ tiêu quy mô và phân bố: Tổng quy mô đất đai ($A$), số thửa ruộng bình quân/hộ, diện tích bình quân/thửa, khoảng cách từ nhà đến các thửa ruộng.
• Chỉ tiêu kết quả và chi phí: Năng suất lúa ($\text{tạ/ha} = \text{Sản lượng} / \text{Diện tích}$); chi phí phân bón, giống, thuốc bảo vệ thực vật, chi phí làm đất, thủy lợi, thu hoạch và lao động.

Nhóm chỉ tiêu	Nội dung và công thức xác định	Ý nghĩa kinh tế
Chỉ số Simpson ($SI$)	$SI = 1 - \frac{\sum a_i^2}{A^2}$ ($a_i$: diện tích thửa $i$; $A$: tổng diện tích)	Đo lường mức độ tập trung/phân tán ô thửa của hộ
Khoảng cách di chuyển	Khoảng cách trung bình từ nhà đến từng thửa ruộng (mét/km)	Phản ánh chi phí thời gian và hao phí lao động vận chuyển
Năng suất lúa	$\text{Năng suất} = \text{Tổng sản lượng} / \text{Tổng diện tích gieo cấy}$ ($\text{tạ/ha}$)	Phản ánh kết quả thâm canh trên đơn vị diện tích
Chi phí sản xuất	Tổng chi phí giống, phân bón, BVTV, thuê ngoài, máy móc/ha	Đánh giá mức độ đầu tư và hiệu quả chi phí

Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Niên giám thống kê thị xã Hương Thủy, Cục Thống kê tỉnh Thừa Thiên Huế, báo cáo tổng kết nông nghiệp của UBND thị xã giai đoạn 2018 – 2020.
• Dữ liệu sơ cấp: Điều tra ngẫu nhiên 150 hộ nông dân trực tiếp canh tác lúa tại xã Thủy Thanh và phường Thủy Phương năm 2021 qua bảng hỏi có cấu trúc.
• Phương pháp phân tích: Thống kê mô tả, kiểm định giả thuyết thống kê (kiểm định T-test) trên phần mềm SPSS 20; mô hình hồi quy xác suất Probit và mô hình hồi quy Poisson ước lượng trên phần mềm Stata 15.
• Đặc tả mô hình Probit: Biến phụ thuộc nhị phân $y_i = 1$ nếu hộ đạt an ninh lương thực (nguồn lực sẵn có $r_i$ lớn hơn nhu cầu tiêu dùng $c_i$), $y_i = 0$ nếu mất an ninh lương thực. Phương trình có dạng: $$y_i = \alpha_0 + \alpha_k \text{SLM}{ik} + \beta_j \text{LF}{ij} + \delta_r X_{ir} + \varepsilon_i$$ (Trong đó $\text{SLM}$ là phương thức quản lý đất đai, $\text{LF}$ là các chỉ số phân mảnh đất đai, $X$ là đặc điểm kinh tế - xã hội của chủ hộ).
• Mô hình Poisson: Dùng để lượng hóa các yếu tố tác động đến tần suất mất an toàn thực phẩm và chỉ số đa dạng hóa thực phẩm của nông hộ.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Chương này tập trung tổng quan các công trình nghiên cứu và khung lý thuyết về mối quan hệ giữa manh mún đất đai và an ninh lương thực, đồng thời điểm luận các chính sách đất đai của Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.

Về mặt lý luận, tác giả hệ thống hóa các tác động hai mặt của manh mún đất đai:

Khía cạnh	Lợi ích	Chi phí / Tác động tiêu cực
Góc độ hộ gia đình	- Giảm thiểu rủi ro thiên tai, ngập úng, sâu bệnh nhờ phân tán vị trí. - Linh hoạt trong thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất. - Tận dụng và dàn trải lao động nông nhàn theo mùa vụ.	- Tăng chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật. - Tiêu tốn thời gian di chuyển giữa các thửa ruộng. - Khó áp dụng máy móc, cơ giới hóa khâu làm đất, gặt đập.
Góc độ cộng đồng / Xã hội	- Bảo đảm tính công bằng xã hội trong tiếp cận đất đai. - Tăng tính đa dạng hóa các chủng loại cây trồng.	- Mất đất canh tác do diện tích bờ bao, bờ thửa quá nhiều. - Cản trở quy hoạch hệ thống kênh mương thủy lợi nội đồng. - Khó hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn. - Gia tăng chi phí đo đạc, lập hồ sơ địa chính và cấp GCNQSDĐ.

Về thực tiễn chính sách, văn bản phân tích tiến trình quản lý đất đai tại Việt Nam qua các mốc: cải cách ruộng đất 1945 – 1957 (tạm cấp, chia 302.840 ha ruộng đất cho nông dân), cơ chế Khoán 100 (1981), Luật Đất đai 1987, Luật Đất đai 1993 (giao đất 20 năm đối với cây hàng năm theo định suất công bằng dẫn đến chia nhỏ ruộng đất), Luật Đất đai 2003 và Luật Đất đai 2013 (nâng thời hạn giao đất nông nghiệp lên 50 năm, nới rộng hạn mức chuyển nhượng không quá 10 lần).

Chương 1 cũng phân tích bài học quốc tế từ Nhật Bản (chương trình chuyển đổi đất đai với 3 tiêu chí "Rộng - Chắc chắn - Sâu", đưa kích thước thửa lên tối thiểu 0,3 ha, giúp tăng năng suất lúa từ 3.000 kg lên 6.000 kg gạo/ha/năm trên diện tích 2 triệu ha đất lúa) và Trung Quốc (cơ chế dồn đổi ruộng đất từ mức 0,67 ha/hộ và chuyển nhượng quyền sử dụng đất để xây dựng nông trang lớn).

Tại Thừa Thiên Huế, diện tích đất nông nghiệp năm 2018 là 382.814,37 ha (chiếm 76,06% diện tích tự nhiên), trong đó đất sản xuất nông nghiệp chiếm 59.285,34 ha (đất trồng cây hàng năm 44.309,13 ha). Năng suất lúa toàn tỉnh duy trì tăng từ 58,7 tạ/ha (2015) lên 61,1 tạ/ha (2018), sản lượng lúa đạt trên 326 – 334 nghìn tấn, giữ vững an ninh lương thực cấp tỉnh.

CHƯƠNG 2. TÁC ĐỘNG CỦA MANH MÚN ĐẤT ĐAI ĐẾN AN NINH LƯƠNG THỰC CÁC HỘ SẢN XUẤT LÚA TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ HƯƠNG THỦY, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Chương 2 trình bày điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thị xã Hương Thủy và công bố các kết quả phân tích định lượng từ mẫu khảo sát 150 hộ nông dân.

Thị xã Hương Thủy có diện tích tự nhiên 456,02 $\text{km}^2$, gồm 12 đơn vị hành chính (5 phường: Phú Bài, Thủy Dương, Thủy Phương, Thủy Châu, Thủy Lương và 7 xã: Thủy Vân, Thủy Thanh, Thủy Bằng, Thủy Tân, Thủy Phù, Dương Hòa, Phú Sơn). Cơ cấu địa hình gồm 76% đồi núi và 24% đồng bằng. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh sang công nghiệp (chiếm 87,55% năm 2016), thương mại - dịch vụ (8,55%), trong khi nông nghiệp chỉ còn chiếm 3,87%.

Kết quả khảo sát và kiểm định định lượng về thực trạng manh mún đất đai:

• Chỉ số phân mảnh Simpson ($SI$): Xã Thủy Thanh có chỉ số Simpson trung bình đạt 0,63; trong khi phường Thủy Phương đạt 0,55. Kết quả kiểm định T-test khẳng định sự khác biệt về mức độ manh mún giữa hai địa bàn có ý nghĩa thống kê.
• Số thửa và khoảng cách: Số thửa ruộng bình quân tại xã Thủy Thanh cao hơn Thủy Phương; diện tích bình quân một thửa tại Thủy Thanh nhỏ hơn và khoảng cách từ nhà đến các thửa ruộng phân tán xa hơn.

Địa bàn nghiên cứu	Chỉ số Simpson trung bình ($SI$)	Mức độ phân mảnh đất đai	Đặc điểm ô thửa và canh tác
Xã Thủy Thanh	0,63	Manh mún cao	Số thửa/hộ nhiều (3 – 9 thửa), diện tích ô thửa nhỏ, khoảng cách di chuyển giữa các thửa xa, chi phí lao động và phân bón cao hơn
Phường Thủy Phương	0,55	Manh mún trung bình	Đã bước đầu thực hiện dồn đổi ruộng đất, quy mô thửa lớn hơn, mức độ phân tán thấp hơn
Kiểm định T-test	Có ý nghĩa thống kê ($p < 0,05$)	—	Khẳng định sự chênh lệch rõ rệt về mức độ manh mún giữa hai vùng sinh thái

Kết quả ước lượng mô hình Probit về an ninh lương thực và mô hình Poisson về đa dạng thực phẩm cho thấy:

• Chỉ số manh mún đất đai ($SI$) và khoảng cách từ nhà đến thửa ruộng có tác động nghịch chiều đến mức độ an ninh lương thực và đa dạng khẩu phần thực phẩm của hộ gia đình. Manh mún làm tăng chi phí đầu vào (giống, phân bón, thuốc BVTV), giảm hiệu quả kỹ thuật và kéo giảm năng suất ròng.
• Các biến số kinh tế - xã hội như tuổi của chủ hộ, năng suất lúa, khả năng tiếp cận vốn tín dụng và các biện pháp thực hành quản lý đất đai bền vững ($\text{SLM}$) có mối tương quan thuận chiều, giúp cải thiện đáng kể chỉ số an ninh lương thực và đa dạng hóa thực phẩm hộ nông dân.

CHƯƠNG 3. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG

Trên cơ sở kết quả phân tích định lượng, chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của manh mún đất đai, hướng tới phát triển nông nghiệp hàng hóa:

• Thúc đẩy công tác dồn điền đổi thửa: Xây dựng kế hoạch dồn đổi ruộng đất dựa trên sự đồng thuận của nông dân; quy hoạch lại đồng ruộng, giảm số thửa xuống còn 1 – 2 thửa/hộ, nâng diện tích bình quân thửa lên quy mô thuận tiện cho máy móc hoạt động.
• Phát triển thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp: Tạo hành lang pháp lý minh bạch cho các giao dịch thuê đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông nghiệp; đơn giản hóa thủ tục hành chính tại chính quyền cơ sở để các hộ tích tụ đất mở rộng quy mô.
• Đầu tư cơ sở hạ tầng thủy lợi và giao thông nội đồng: Bê tông hóa kênh mương, kiên cố hóa đường giao thông trục chính nội đồng gắn với quy hoạch lại ô thửa sau dồn đổi, bảo đảm tưới tiêu chủ động.
• Tổ chức sản xuất theo quy mô hàng hóa: Khuyến khích nông dân liên kết thành lập tổ hợp tác, hợp tác xã sản xuất lúa chất lượng cao; áp dụng đồng nhất cơ cấu giống lúa và quy trình kỹ thuật tiên tiến.
• Hỗ trợ vốn và tín dụng: Tạo điều kiện cho hộ nông dân tiếp cận các gói vay ưu đãi để đầu tư mua sắm máy móc cơ giới nông nghiệp (máy cày, máy cấy, máy gặt đập liên hợp) và vật tư thâm canh.
• Phân công trách nhiệm:
  • Đối với chính quyền địa phương: Đẩy nhanh tiến độ cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau dồn điền đổi thửa; hoàn thiện cơ sở dữ liệu hồ sơ địa chính; quản lý chặt chẽ quỹ đất công ích 5%.
  • Đối với hộ sản xuất lúa: Chủ động tham gia chuyển đổi, hoán đổi ruộng đất; nâng cao trình độ quản lý kinh tế nông hộ và áp dụng tiến bộ kỹ thuật để nâng cao năng suất.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả thực nghiệm chính:
  • Đo lường và kiểm định thành công mức độ manh mún đất đai tại thị xã Hương Thủy thông qua chỉ số Simpson: xã Thủy Thanh đạt 0,63 và phường Thủy Phương đạt 0,55 (chênh lệch có ý nghĩa thống kê qua kiểm định T-test).
  • Xác định được thực trạng phân tán ruộng đất với bình quân mỗi hộ sở hữu từ 3 đến 9 mảnh ruộng, diện tích ô thửa nhỏ và nằm cách xa nhau.
  • Sử dụng mô hình Probit và Poisson chứng minh manh mún đất đai và khoảng cách thửa ruộng làm tăng chi phí sản xuất (phân bón, giống, công lao động) và làm giảm xác suất bảo đảm an ninh lương thực cũng như mức độ đa dạng thực phẩm của hộ nông dân.
  • Khẳng định vai trò tích cực của năng suất lúa, quy mô canh tác, độ tuổi chủ hộ và tiếp cận tín dụng đối với việc cải thiện an ninh lương thực gia đình.
• Giải pháp đề xuất: Đưa ra khung 5 nhóm giải pháp thực thi (dồn điền đổi thửa, thị trường đất đai, hạ tầng thủy lợi, liên kết hàng hóa, chính sách vốn) và phân định rõ trách nhiệm của chính quyền thị xã cùng hộ nông dân.
• Đóng góp khoa học: Khóa luận là công trình nghiên cứu thực nghiệm đầu tiên đánh giá chi tiết tác động của manh mún đất đai đến an ninh lương thực và đa dạng thực phẩm tại thị xã Hương Thủy, cung cấp bằng chứng định lượng so sánh giữa địa bàn đã và chưa dồn điền đổi thửa phục vụ công tác điều hành chính sách nông nghiệp tại địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi điều tra sơ cấp của đề tài giới hạn ở quy mô mẫu 150 hộ tại 2 đơn vị hành chính (xã Thủy Thanh và phường Thủy Phương) trong tổng số 12 xã/phường của thị xã Hương Thủy; dữ liệu điều tra sơ cấp dừng lại ở dạng dữ liệu cắt ngang thu thập trong một thời điểm (năm 2021).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng quy mô mẫu khảo sát ra toàn bộ các xã, phường vùng trọng điểm lúa của thị xã Hương Thủy và tỉnh Thừa Thiên Huế; áp dụng phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng (panel data) để theo dõi và lượng hóa biến động dài hạn về an ninh lương thực của nông hộ trước và sau khi hoàn thành công tác dồn điền đổi thửa.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Kinh doanh Nông nghiệp, Kinh tế Nông nghiệp, Phát triển Nông thôn và Quản lý Đất đai. Đề tài cung cấp phương pháp luận chuẩn xác về việc ứng dụng kết hợp chỉ số Simpson, mô hình hồi quy xác suất Probit và mô hình hàm Poisson trong phân tích kinh tế vi mô ở cấp nông hộ. Ngoài ra, phần tổng quan chính sách đất đai và kinh nghiệm dồn đổi ruộng đất quốc tế (Nhật Bản, Trung Quốc) là nguồn tư liệu có giá trị cho các cán bộ quản lý nông nghiệp và tài nguyên môi trường tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số phân mảnh đất đai Simpson ($SI$) tại hai địa bàn nghiên cứu ở thị xã Hương Thủy đạt kết quả như thế nào?
Chỉ số Simpson tại xã Thủy Thanh đạt 0,63, trong khi tại phường Thủy Phương là 0,55. Kết quả kiểm định T-test trên SPSS khẳng định sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê, cho thấy Thủy Thanh có mức độ manh mún đất đai cao hơn rõ rệt so với Thủy Phương.

2. Quy mô mẫu khảo sát sơ cấp và các công cụ phân tích định lượng được sử dụng trong khóa luận là gì?
Tác giả tiến hành điều tra ngẫu nhiên 150 hộ nông dân sản xuất lúa trong độ tuổi lao động tại xã Thủy Thanh và phường Thủy Phương năm 2021. Dữ liệu được xử lý bằng Microsoft Excel 2016, SPSS 20 (thống kê mô tả, kiểm định T-test) và Stata 15 (ước lượng mô hình Probit và Poisson).

3. Khóa luận sử dụng các mô hình kinh tế lượng nào để đánh giá an ninh lương thực và đa dạng thực phẩm?
Đề tài sử dụng mô hình hồi quy xác suất Probit để phân tích các yếu tố tác động đến trạng thái an ninh lương thực nhị phân của hộ ($y_i = 1$ nếu đủ an ninh lương thực, $y_i = 0$ nếu mất an ninh lương thực) và mô hình hồi quy Poisson để phân tích tần suất mất an toàn thực phẩm cũng như mức độ đa dạng hóa bữa ăn của hộ gia đình.

4. Theo văn bản, tình trạng manh mún đất đai tại Việt Nam và thị xã Hương Thủy có những số liệu đặc trưng nào?
Tại Việt Nam, có khoảng 14,5 triệu hộ nông dân quản lý gần 70 triệu thửa ruộng (bình quân 7 – 10 mảnh/hộ, diện tích mỗi mảnh 300 – 499 $\text{m}^2$). Tại thị xã Hương Thủy, sau khi chia đất theo Nghị định 64/CP, mỗi hộ bình quân sở hữu từ 3 đến 9 mảnh ruộng rải rác.

5. Các giải pháp trọng tâm nào được tác giả đề xuất trong Chương 3 để khắc phục tình trạng manh mún đất đai?
Tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp chính: thúc đẩy công tác dồn điền đổi thửa; phát triển thị trường giao dịch quyền sử dụng đất nông nghiệp; đầu tư nâng cấp hạ tầng thủy lợi và giao thông nội đồng; tổ chức sản xuất lúa theo quy mô hàng hóa liên kết chuỗi; hỗ trợ nguồn vốn và chính sách tín dụng ưu đãi cho nông dân.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Quỳnh Anh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết và thực tiễn về manh mún đất đai, đồng thời lượng hóa thành công tác động tiêu cực của tình trạng phân tán ô thửa đến an ninh lương thực hộ nông dân tại thị xã Hương Thủy. Thông qua mẫu khảo sát 150 hộ tại hai xã Thủy Thanh ($SI = 0,63$) và Thủy Phương ($SI = 0,55$), nghiên cứu chứng minh manh mún đất đai làm gia tăng chi phí sản xuất và làm suy giảm tính ổn định trong tiếp cận lương thực của nông hộ. Các giải pháp dồn điền đổi thửa, hoàn thiện hạ tầng và phát triển thị trường đất đai được đề xuất trong khóa luận cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp chính quyền địa phương định hướng phát triển nông nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận về manh mún đất đai và an ninh lương thực 1. Cơ sở lý luận về manh mún đất đai 1.

Khái niệm của manh mún đất đai Khái niệm ruộng đất manh mún trong nông nghiệp được hiểu trên hai khía cạnh: - Một là, sự manh mún về mặt ô thừa trong đó một đơn vị sản xuất (thường là hộ sản xuất) có quá nhiều mảnh ruộng, với kích thước quá nhỏ các mảnh ruộng này không đáp ứng được yêu cầu của sản xuất. - Hai là, sự manh mún thể hiện trên quy mô về đất đai của các đơn vị sản xuất, số lượng ruộng đất quá nhỏ không tương thích với số lượng lao động và các yếu tố sản xuất khác. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng manh mún ruộng đất - Khi bắt đầu tiếp cận vấn đề manh mún đất đai, việc tìm ra nguyên nhân manh mún là bước đầu tiên. Trong các tài liệu các nhà nghiên cứu phân chia nguyên nhân của manh mún đất đai thành 2 nhóm: + Nhóm cầu + Nhóm cung về manh mún đất đai.

- Các nguyên nhân về cung là các yếu tố bên ngoài bản thân người nông dân, còn các yếu tố về cầu phản ánh các mức độ manh mún do người nông dân lựa chọn (Blarel và cộng sự, 1992). Nguyên nhân về cung manh mún Nhóm cung manh mún đất đai được giải thích là do sự xuất hiện của các yếu tố phi tự nguyện. Đó là kết quả từ các vấn đề như lịch sử, địa hình, áp lực dân số hoặc nguyên nhân do thừa kế (Bentley, 1987). Nguyên nhân về lịch sử trước tiên xuất hiện ở những nơi đất đai khan hiếm, lao động dư thừa nhiều, nền sản xuất lạc hậu, kém phát triển.

Đây cũng là thực tế ở các nước đang phát triển, nơi tình trạng manh mún rất phổ biến. SVTH: Nguyễn Thị Quỳnh Anh 7 Lớp: K51 KDNN Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thái Phán Manh mún đất đai có thể là kết quả của nền sản xuất nhỏ lẻ này. Manh mún có thể do điều kiện địa hình, những nơi có nhiều đồi núi hoặc ruộng bậc thang. Đây cũng được xem là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng manh mún ruộng đất ở Việt Nam.

Với gần ¾ diện tích là đồi núi, đồng bằng nhỏ, hẹp, nhiều nơi bị chia cắt chứ không liền thành dải, đây là lý do ruộng đất nhỏ lẻ, manh mún. Các nguyên nhân về lịch sử và địa hình rất khó giải quyết và đòi hỏi rất nhiều thời gian mới có thể tập trung được loại đất này. Manh mún cũng được giải thích bởi áp lực từ tăng trưởng dân số, nhất là những vùng nông dân có ít cơ hội tìm việc làm phi nông nghiệp. Sự gia tăng dân số sẽ làm giảm quỹ đất, vì thế diện tích đất sản xuất ngày càng bị thu hẹp.

Một nguyên nhân khác của manh mún là sự thừa kế đất đai, ở đó nông dân muốn chia cho con cái họ một lượng đất đai có chất đất tương đương. Những giải thích trên đây về nguyên nhân của manh mún được quan sát thấy ở rất nhiều nước đang phát triển bao gồm Trung Quốc, Ghana và Ruanda. Ở Việt Nam, manh mún đất đai được xác định chủ yếu là do quá trình giao đất. Bởi lẽ, nguyên tắc quan trọng nhất khi giao đất là duy trì tính công bằng.

Thông thường ở miền Bắc, đất đai được chia bình quân (BQ) theo định suất hoặc BQ theo nhân khẩu. Ngoài ra, quá trình giao đất còn bị chi phối bởi các yếu tố như: Chính sách xã hội, chất lượng đất, tình hình thủy lợi, khoảng cách đến thửa ruộng và khả năng luân canh cây trồng. Do đó, để công bằng mỗi hộ phải được giao nhiều mảnh với nhiều hạng đất khác nhau. Các mảnh này có thể ở các cánh đồng khác nhau với chất lượng đất khác nhau.

Một nguyên nhân quan trọng khác là do quy hoạch bất hợp lý. Đất nông nghiệp đang ngày càng bị phân tán, xé lẻ do việc quy hoạch các sân goal, khu công nghiệp. Mặt khác, thị trường trao đổi quyền sử dụng (QSD) đất ở Việt Nam rất phức tạp và vẫn chưa được phát triển. Nông dân nếu muốn sử dụng đất của họ để thế chấp vay tiền ngân hàng vẫn cần có sự chấp nhận của chính quyền địa phương.

Các giao dịch khác như bán hoặc mua QSD đất chỉ được hoàn thành khi họ đăng ký với chính quyền địa phương. SVTH: Nguyễn Thị Quỳnh Anh 8 Lớp: K51 KDNN Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thái Phán b. Nguyên nhân về cầu manh mún Các nguyên nhân về cầu manh mún đất đai xuất hiện khi người nông dân cho rằng manh mún có thể có lợi ích nào đó. Trong trường hợp này, có thể lợi ích riêng của manh mún đất đai cao hơn chi phí riêng của nó.

Nông dân có thể lựa chọn mức manh mún nào đó mà họ cho rằng đối với họ có lợi nhất. Trước hết, một lý do được chấp nhận là nếu gieo trồng trên những mảnh ruộng ở những vùng khác nhau thì biến động của sản lượng có thể nhỏ đi, bởi vì những rủi ro liên quan đến hạn hán, lũ lụt và sâu bệnh sẽ được trải đều cho các mảnh. Một nguyên nhân khác để nông dân duy trì tình trạng manh mún đó là họ có thể sử dụng hiệu quả lao động thời vụ hơn. Mặc dù lao động nói chung đang dư thừa ở Việt Nam, đặc biệt là vùng đồng bằng sông Hồng, nhưng vào những lúc chính vụ (như thời kỳ gieo trồng và thu hoạch) và vụ đông thì nhu cầu về lao động cũng rất cao.

Do đó, nông dân có thể giảm thời điểm căng thẳng bằng cách đa dạng hóa cây trồng trên các mảnh khác nhau. Một lợi ích tiềm năng khác của manh mún là người sử dụng đất có thể thế chấp hoặc bán một phần QSD đất của họ. Họ có thể cho con cái của họ đất đai dưới dạng tài sản thừa kế rất dễ dàng khi con cái của họ muốn tách ra ở riêng. Cũng có thể có khả năng chi phí giao dịch để giảm manh mún đất đai rất cao cho nên nông dân quyết định không thực hiện các giao dịch đất này nhằm làm giảm mức độ của manh mún.

Những hạn chế của manh mún ruộng đất a. Hạn chế khả năng cơ giới hóa nông nghiệp Giảm chi phí lao động chỉ được thực hiện khi chuyển từ lao động thủ công sang cơ giới, để cơ giới hóa được phải có quy mô diện tích của thửa đất đủ lớn, mặc dù hiện nay có nhiều loại máy nhỏ, phù hợp với quy mô sản xuất của hộ gia đình. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã khảo sát mỗi hộ có đến 12 – 15 thửa. SVTH: Nguyễn Thị Quỳnh Anh 9 Lớp: K51 KDNN Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thái Phán Tại các xã phân bổ trong nội đồng cũng diễn ra tương tự, mảnh đất không dài như ngoài để nhưng diện tích thửa đất nhỏ, trung bình 288m2, nhỏ nhất là 10m2.

Do vậy, đã làm cản trở quá trình đầu tư, mua sắm thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp. Hạn chế khả năng áp dụng tiến bộ kỹ thuật Đất đai manh mún, phân tán không khuyến khích hộ gia đình đầu tư lao động, vốn, vật tư để thâm canh, chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng đa dạng hóa cây trồng, đặc biệt là hạn chế khả năng áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào đồng ruộng. Qua quan sát các mô hình cho thấy, trong một lô đất có nhiều hộ sử dụng, khả năng vốn, trình độ canh tác không đồng đều, từ giống cây trồng, đầu tư phân bón, điều tiết nước tưới, phòng trừ sâu bệnh và các biện pháp canh tác. Do vậy năng suất cây trồng thấp so với những hộ có lô đất rộng để đầu tư áp dụng tiến bộ kỹ thuật, đây cũng là nguyên nhân làm cho hiệu quả kinh tế của một đơn vị diện tích đất thấp.

Giảm diện tích đất canh tác nông nghiệp Nguyên nhân làm giảm diện tích đất canh tác có nhiều, trong đó có nguyên nhân do đất manh mún nên phải đắp bờ ngăn giữa các hộ quá nhiều và một phần diện tích đất dư thừa khi giao chia trong cùng một lô đất. Theo báo cáo kết quả “dồn điền, đổi thửa” tại Hưng Yên: khi giao đất theo Nghị định 64/CP, diện tích đất nông nghiệp có 89.000 ha, nhưng năm 2001 khi thực hiện Chỉ thị 05/CT-TU của thường vụ Tỉnh uỷ và Quyết định số 34/2001/QĐ-UB của UBND tỉnh Hưng Yên về thí điểm dồn điền, đổi thửa, thì đất nông nghiệp lên đến 92.309 ha, chênh lệch 3. Một số địa phương khác (Hà Tây, Vĩnh phúc…) cũng có tình trạng tương tự. Theo số liệu tổng hợp của nhiều địa phương thì tình trạng manh mún đất đai đã làm giảm đất canh tác trung bình từ 2,4 - 4% diện tích.

Như vậy, nếu khắc phục được tình trạng trên chỉ riêng Đồng bằng Sông Hồng sẽ tăng thêm ít nhất 20 nghìn ha đất nông nghiệp. Tình trạng manh mún ruộng đất làm gia tăng chi phí hoàn thiện hồ sơ địa chính và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất SVTH: Nguyễn Thị Quỳnh Anh 10 Lớp: K51 KDNN Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thái Phán Quá trình hoàn thiện hồ sơ địa chính gồm nhiều công việc từ đo đạc, giao đất ngoài thực địa, lập hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký và theo dõi. giúp cho công tác quản lý đất đai được chặt chẽ. Do quy mô diện tích thửa đất nhỏ, các địa phương đã phải tăng việc vẽ bản đồ hoặc trích đo bổ sung.

Tình trạng manh mún ruộng đất giảm hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai Ruộng đất manh mún, ô thửa nhỏ, nhiều thửa/hộ, thửa không rõ trên bản đồ đã gây khó khăn rất lớn và lãng phí cho việc lập hồ sơ địa chính. Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà hiệu quả không thiết thực, quản lý đất đai thiếu chặt chẽ. Công tác quản lý sử dụng đất 5% công ích còn nhiều vấn đề cần quan tâm. Diện tích đất để quỹ công ích thường cao hơn so với quy định của Nghị định 64/CP.

Hình thức giao đất 5% phổ biến là giao xen lẫn với quỹ đất giao ổn định. Tình trạng manh mún ruộng đất làm tăng chi phí trong sản xuất nông nghiệp Đảm bảo công bằng giữa những người sử dụng đất, nguyên tắc giao đất ổn định lâu dài cho hộ gia đình, cá nhân có xa, có gần, có tốt, có xấu nên ruộng đất của mỗi hộ có nhiều thửa và nằm ở nhiều xứ đồng khác nhau.