Tác Động Của Giá Cả Hàng Hóa Toàn Cầu Đến Thị Trường Chứng Khoán Các Nước Đông Nam Á

Bài viết phân tích tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á, cung cấp cái nhìn sâu sắc và dự báo xu hướng.

• Tác giả: Bùi Đỗ Phúc Quyên
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Hữu Phước
• Trường học: Trường Đại Học Tài Chính – Marketing
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Giá Cả Hàng Hóa Toàn Cầu Đến Thị Trường Chứng Khoán Các Nước Đông Nam Á
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp mới của luận án
• 1.5.1. Đóng góp về mặt khoa học
• 1.5.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
• 1.6. Kết cấu của luận án
• 1.7. Kết luận chương 1
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Lý thuyết về giá cả hàng hóa và thị trường chứng khoán
• 2.1.1. Lý thuyết về giá cả hàng hóa
• 2.1.1.1. Khái niệm giá cả hàng hóa
• 2.1.1.2. Lý thuyết giá cả hàng hóa biến động
• 2.1.2. Lý thuyết về thị trường chứng khoán
• 2.1.2.1. Khái niệm thị trường chứng khoán và chỉ số thị trường chứng khoán
• 2.1.2.2. Giả thuyết thị trường hiệu quả (EMH)
• 2.1.2.3. Lý thuyết bước đi ngẫu nhiên của giá chứng khoán
• 2.1.2.4. Lý thuyết tài chính hành vi
• 2.1.3. Lý thuyết tác động của giá cả hàng hóa đến thị trường chứng khoán
• 2.1.3.1. Hiệu ứng tràn của giá cả hàng hóa toàn cầu đến giá cả hàng hóa nội địa
• 2.1.3.2. Lý thuyết hiệu ứng lan tỏa
• 2.2. Tổng quan các nghiên cứu trước
• 2.2.1. Tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán
• 2.2.2. Tác động từ các yếu tố thành phần của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán
• 2.2.2.1. Tác động của giá nông nghiệp đến thị trường chứng khoán
• 2.2.2.2. Tác động của giá năng lượng đến thị trường chứng khoán
• 2.2.2.3. Tác động của giá kim loại đến thị trường chứng khoán
• 2.2.3. Khoảng trống nghiên cứu
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Giả thuyết và mô hình nghiên cứu
• 3.2.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.2.1.1. Giá cả hàng hóa toàn cầu (Global Price Index - GPI)
• 3.2.1.2. Giá nông nghiệp (Agriculture Price Index-API)
• 3.2.1.3. Giá năng lượng (Energy Price Index-API)
• 3.2.1.4. Giá kim loại (Metal Price Index-MPI)
• 3.2.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3.1. Chỉ số giá chứng khoán một số nước Đông Nam Á
• 3.3.2. Giá cả hàng hóa toàn cầu và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác
• 3.4. Phương pháp ước lượng
• 3.4.1. Kiểm định nghiệm đơn vị dữ liệu bảng (Panel unit Root Test)
• 3.4.2. Kiểm định đồng liên kết dữ liệu bảng (Panel Cointegration Tests)
• 3.4.3. Phương pháp DGMM (Difference Generalized Method of Moments)
• 3.4.4. Ước lượng trung bình nhóm (MG - Mean Group)
• 3.4.5. Ước lượng trung bình nhóm gộp (PMG - Pooled Mean Group)
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thực trạng giá cả hàng hóa toàn cầu và thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á
• 4.1.1. Thực trạng giá cả hàng hóa toàn cầu
• 4.1.2. Thực trạng thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á
• 4.2. Kết quả mô hình nghiên cứu
• 4.2.1. Thống kê mô tả và phân tích tương quan
• 4.2.2. Kiểm định tính dừng và kiểm định đồng liên kết
• 4.2.2.1. Kiểm định tính dừng dữ liệu bảng (Panel unit root test)
• 4.2.2.2. Kiểm định đồng liên kết dữ liệu bảng (Panel Cointegration Tests)
• 4.2.3. Kết quả mô hình nghiên cứu
• 4.2.3.1. Kết quả tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á
• 4.2.3.2. Kết quả tác động của giá nông nghiệp, giá năng lượng, giá kim loại đến thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á
• 4.2.3.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.2.3.3.1. Tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán nhóm các nước Đông Nam Á
• 4.2.3.3.2. Tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu và các yếu tố kinh tế vĩ mô đến thị trường chứng khoán từng quốc gia Đông Nam Á được lựa chọn
• 4.2.3.3.3. Tác động của giá cả nông nghiệp, giá năng lượng, giá kim loại đến thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á
• 4.4. Kết luận chương 4
• 5. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.2. Hàm ý chính sách
• 5.3. Hạn chế nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.4. Kết luận chương 5
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Thành phần của giá cả hàng hóa toàn cầu
• Phụ lục 2. Kết quả thống kê mô tả, tự tương quan, đa cộng tuyến
• Phụ lục 3. Kết quả kiểm định tính dừng
• Phụ lục 4. Kết quả kiểm định đồng liên kết
• Phụ lục 5. Kết quả mô hình POLS, FEM, REM, FGLS, DGMM và các kiểm định
• Phụ lục 6. Kết quả xác định độ trễ
• Phụ lục 7. Kết quả mô hình MG
• Phụ lục 8. Kết quả mô hình PMG
• Phụ lục 9. Kết quả kiểm định HAUSMAN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Giá Hàng Hóa Đến Chứng Khoán

Thị trường vốn hiệu quả là yếu tố then chốt cho sự phát triển kinh tế. Thị trường chứng khoán, một phần của thị trường vốn, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng và điều hướng nguồn lực vào sản xuất. Thị trường chứng khoán được xem là 'nhịp đập' của nền kinh tế, sự phát triển của nó gắn liền với sự vận động của nền kinh tế. Các nền kinh tế tăng trưởng tốt nhờ sự biến đổi của thị trường chứng khoán. Nghiên cứu của Christopher M. và cộng sự (2001), Abugri B. và cộng sự (2011), Rimantas R. và cộng sự (2015), Kang W. và cộng sự (2018), Lukman O. (2019) cho thấy thị trường chứng khoán phản ứng với các yếu tố kinh tế vĩ mô trong nước và các yếu tố toàn cầu như chỉ số chứng khoán thế giới, giá dầu, giá vàng, và giá cả hàng hóa toàn cầu. Những thay đổi trong các yếu tố kinh tế toàn cầu có thể là một kênh truyền dẫn đến các thị trường chứng khoán (Mensi và cộng sự, 2014).

1.1. Vai trò của Thị Trường Chứng Khoán trong Kinh Tế

Thị trường chứng khoán đóng vai trò trung tâm trong việc huy động vốn và phân bổ nguồn lực. Nó cung cấp một kênh cho các công ty để huy động vốn thông qua việc phát hành cổ phiếu và trái phiếu, từ đó thúc đẩy đầu tư và tăng trưởng kinh tế. Thị trường chứng khoán cũng cung cấp một nền tảng cho các nhà đầu tư để mua và bán chứng khoán, tạo ra tính thanh khoản và hiệu quả cho thị trường vốn. Sự phát triển của thị trường chứng khoán có thể dẫn đến tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và cải thiện mức sống.

1.2. Ảnh Hưởng của Giá Cả Hàng Hóa Đến Quyết Định Đầu Tư

Giá cả hàng hóa có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định đầu tư. Sự biến động của giá cả hàng hóa có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của các công ty sản xuất và tiêu thụ hàng hóa, từ đó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu của họ. Các nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ giá cả hàng hóa để đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt. Ví dụ, sự tăng giá của dầu có thể làm tăng lợi nhuận của các công ty dầu khí, nhưng cũng có thể làm giảm lợi nhuận của các công ty vận tải và sản xuất.

II. Thách Thức Biến Động Giá Hàng Hóa và Rủi Ro Thị Trường

Giá cả hàng hóa là nhu cầu thiết yếu của cuộc sống. Các mặt hàng như thực phẩm, nhiên liệu, và kim loại cần thiết cho các ngành công nghiệp cơ bản. Hàng hóa là nguyên liệu đầu vào cơ bản của mọi sự phát triển kinh tế. Do đó, cung cầu hàng hóa và xu hướng giá cả liên quan ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế cũng như thị trường chứng khoán trên toàn thế giới. Tác động của giá cả hàng hóa đối với thị trường chứng khoán đã là chủ đề nghiên cứu của kinh tế vĩ mô mở trong một thời gian dài (Creti A. và cộng sự, 2013). Những cú sốc về cung và cầu khiến giá cả hàng hóa bùng nổ đã châm ngòi cho những hình thức tranh luận mới trong kinh tế học quốc tế.

2.1. Rủi Ro Lạm Phát và Tác Động Đến Thị Trường Chứng Khoán

Sự tăng giá của hàng hóa có thể dẫn đến lạm phát, làm giảm sức mua của người tiêu dùng và ảnh hưởng đến lợi nhuận của các công ty. Lạm phát cũng có thể khiến các ngân hàng trung ương tăng lãi suất, làm giảm giá trị của các tài sản tài chính, bao gồm cả cổ phiếu. Các nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ các chỉ số lạm phát để đánh giá rủi ro và điều chỉnh danh mục đầu tư của họ.

2.2. Ảnh Hưởng của Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu Đến Giá Hàng Hóa

Chuỗi cung ứng toàn cầu đóng vai trò quan trọng trong việc xác định giá cả hàng hóa. Sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng, chẳng hạn như do thiên tai, xung đột chính trị hoặc đại dịch, có thể dẫn đến tăng giá hàng hóa. Các nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ tình hình chuỗi cung ứng toàn cầu để dự đoán sự biến động của giá cả hàng hóa và tác động của nó đến thị trường chứng khoán.

2.3. Tác Động của Xung Đột Nga Ukraine Đến Giá Năng Lượng và Chứng Khoán

Xung đột Nga-Ukraine đã gây ra sự gián đoạn lớn trong thị trường năng lượng toàn cầu, dẫn đến tăng giá dầu và khí đốt. Điều này đã ảnh hưởng đến lợi nhuận của các công ty năng lượng và các ngành công nghiệp liên quan, cũng như gây ra lo ngại về lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Các nhà đầu tư cần đánh giá tác động của xung đột này đến thị trường chứng khoán và điều chỉnh danh mục đầu tư của họ cho phù hợp.

III. Phân Tích Tác Động Giá Dầu Đến Thị Trường Chứng Khoán

Có sự đồng thuận trong các tài liệu về tầm quan trọng của giá cả hàng hóa đối với nền kinh tế thế giới. Các cú sốc về giá hàng hóa ảnh hưởng đến mức độ ổn định của thu nhập xuất khẩu của các nước đang phát triển, chi phí đầu vào cho sản xuất ở các nước công nghiệp phát triển, sự phân bổ dòng vốn thế giới, tốc độ tăng trưởng kinh tế quốc gia và cả thị trường chứng khoán (Hegerty S. Các nhà hoạch định chính sách quan tâm đến mối liên hệ giữa giá cả hàng hóa và các mục tiêu tài chính vĩ mô (cho dù họ là nhà xuất khẩu ròng hay nhà nhập khẩu hàng hóa chính). Những người tham gia thị trường chứng khoán, chẳng hạn như các nhà quản lý danh mục đầu tư và các nhà giao dịch cũng quan tâm đến khả năng thay thế của hàng hóa và chứng khoán, do đó các chiến lược phòng ngừa rủi ro được thiết kế (Rossi B.

3.1. Mối Liên Hệ Giữa Giá Dầu và Lợi Nhuận Doanh Nghiệp

Giá dầu có ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành công nghiệp vận tải, sản xuất và năng lượng. Khi giá dầu tăng, chi phí sản xuất tăng, làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Ngược lại, khi giá dầu giảm, chi phí sản xuất giảm, làm tăng lợi nhuận của doanh nghiệp. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu của các doanh nghiệp này trên thị trường chứng khoán.

3.2. Tác Động của Giá Dầu Đến Lạm Phát và Chính Sách Tiền Tệ

Giá dầu là một yếu tố quan trọng trong việc xác định mức lạm phát. Khi giá dầu tăng, giá cả hàng hóa và dịch vụ khác cũng có xu hướng tăng theo, gây ra lạm phát. Lạm phát có thể khiến các ngân hàng trung ương phải thắt chặt chính sách tiền tệ, làm tăng lãi suất và giảm tăng trưởng kinh tế. Điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường chứng khoán.

3.3. Phân Tích Ảnh Hưởng Giá Dầu Đến Các Chỉ Số Chứng Khoán

Sự biến động của giá dầu có thể ảnh hưởng đến các chỉ số chứng khoán, đặc biệt là các chỉ số liên quan đến ngành năng lượng. Khi giá dầu tăng, các cổ phiếu năng lượng có xu hướng tăng giá, làm tăng giá trị của các chỉ số này. Ngược lại, khi giá dầu giảm, các cổ phiếu năng lượng có xu hướng giảm giá, làm giảm giá trị của các chỉ số này. Các nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ giá dầu để đánh giá tác động của nó đến các chỉ số chứng khoán.

IV. Nghiên Cứu Thực Tiễn Giá Hàng Hóa và Thị Trường Đông Nam Á

Mối liên hệ giữa giá cả hàng hóa và thị trường chứng khoán được xác lập trong các tài liệu thực nghiệm. Cụ thể, Lee và Ni (2002) đã kết nối các cú sốc giá dầu với sự gia tăng giá chứng khóan của ngành dầu khí và hóa chất ở Mỹ. và cộng sự (2016) cho thấy giá dầu có ảnh hưởng đáng kể đến thị trường chứng khoán G7 và cho rằng cú sốc về cung và cầu đều quan trọng trong việc giải thích giá chứng khoán G7. Các nghiên cứu của Creti và cộng sự (2013), Drechsel và Tenreyro (2018), Kang và cộng sự (2020) cũng chỉ ra rằng các cú sốc về giá cả hàng hóa và sự biến động của thị trường chứng khoán có mối quan hệ tương hỗ và ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế thực.

4.1. Tác Động của Giá Nông Sản Đến Thị Trường Chứng Khoán

Giá nông sản có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của các công ty nông nghiệp và các ngành công nghiệp liên quan, từ đó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu của họ. Ví dụ, sự tăng giá của gạo có thể làm tăng lợi nhuận của các công ty sản xuất gạo, nhưng cũng có thể làm giảm sức mua của người tiêu dùng. Các nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ giá nông sản để đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt.

4.2. Ảnh Hưởng của Giá Kim Loại Đến Ngành Công Nghiệp và Chứng Khoán

Giá kim loại có ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất của nhiều ngành công nghiệp, đặc biệt là xây dựng, sản xuất và ô tô. Khi giá kim loại tăng, chi phí sản xuất tăng, làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Ngược lại, khi giá kim loại giảm, chi phí sản xuất giảm, làm tăng lợi nhuận của doanh nghiệp. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu của các doanh nghiệp này trên thị trường chứng khoán.

4.3. So Sánh Tác Động Giữa Các Loại Hàng Hóa Đến Thị Trường

Tác động của các loại hàng hóa khác nhau đến thị trường chứng khoán có thể khác nhau. Ví dụ, giá dầu có thể có tác động lớn hơn đến các thị trường chứng khoán của các nước xuất khẩu dầu, trong khi giá nông sản có thể có tác động lớn hơn đến các thị trường chứng khoán của các nước có nền kinh tế nông nghiệp phát triển. Các nhà đầu tư cần hiểu rõ sự khác biệt này để đưa ra quyết định đầu tư phù hợp.

V. Hàm Ý Chính Sách Ứng Phó Biến Động Giá Hàng Hóa

Bên cạnh đó, cũng có những nghiên cứu đề cập đến ảnh hưởng của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán cho nhóm các quốc gia như Brown và Otsuki (1993), Buckberg (1995) đã sử dụng một số yếu tố kinh tế vĩ mô toàn cầu trong đó có giá cả hàng hóa và tuyên bố rằng thị trường chứng khoán của một số nền kinh tế phát triển được tích hợp hoàn hảo do xu hướng toàn cầu hóa; Robert J. (2009) nghiên cứu thị trường chứng khoán Nam Mỹ (gồm Argentina, Brazil, Chile, Colombia, Peru và Venezuela); Khan và cộng sự (2015) đề cập tác động đến bốn thị trường chứng khoán mới nổi Nam Á trong giai đoạn 1998 – 2012; Kang W. và cộng sự (2018) xem xét cho thị trường chứng khoán 15 nước (gồm Úc, Brazil, Canada, Trung Quốc, Pháp, Ấn Độ, Ý, Nhật Bản, Mexico, Nga, Hàn Quốc, Nam Phi, Anh và Hoa Kỳ), Basher và cộng sự (2019) nghiên cứu thị trường chứng khoán của các nước CARB (Canada, Úc, Nga và Brazil); Lukman O.

5.1. Chính Sách Ổn Định Giá Cả và Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Chính phủ có thể áp dụng các chính sách để ổn định giá cả hàng hóa, chẳng hạn như can thiệp vào thị trường, điều chỉnh thuế và phí, hoặc thiết lập các quỹ bình ổn giá. Chính phủ cũng có thể hỗ trợ các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi sự biến động của giá cả hàng hóa thông qua các khoản vay ưu đãi, trợ cấp hoặc các chương trình đào tạo.

5.2. Quản Lý Rủi Ro và Đa Dạng Hóa Danh Mục Đầu Tư

Các nhà đầu tư có thể quản lý rủi ro liên quan đến sự biến động của giá cả hàng hóa bằng cách đa dạng hóa danh mục đầu tư của họ. Điều này có nghĩa là đầu tư vào nhiều loại tài sản khác nhau, bao gồm cả cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản và hàng hóa. Đa dạng hóa danh mục đầu tư có thể giúp giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng sinh lời.

5.3. Nâng Cao Năng Lực Dự Báo và Phân Tích Thị Trường

Các nhà đầu tư cần nâng cao năng lực dự báo và phân tích thị trường để đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt. Điều này có nghĩa là theo dõi chặt chẽ các yếu tố kinh tế vĩ mô, tình hình chuỗi cung ứng toàn cầu và các sự kiện chính trị có thể ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa. Các nhà đầu tư cũng có thể sử dụng các công cụ phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản để đánh giá giá trị của các tài sản tài chính.

VI. Kết Luận Tương Lai Thị Trường Chứng Khoán Đông Nam Á

Các nghiên cứu trên cho thấy giá cả hàng hóa toàn cầu có những ảnh hưởng nhất định đến thị trường chứng khoán nhóm các quốc gia khác nhau trên thế giới, điều này sẽ ảnh hưởng đến các nhà đầu tư vì hầu hết các quyết định của họ đều dựa trên kỳ vọng lợi nhuận. Các tác giả trên cũng xác nhận rằng đề xuất trên chỉ có thể có hiệu lực trong một thị trường hiệu quả. Do đó, việc hiểu rõ tác động của giá cả hàng hóa đến thị trường chứng khoán là vô cùng quan trọng để đưa ra các quyết định đầu tư và chính sách phù hợp.

6.1. Triển Vọng Tăng Trưởng Kinh Tế và Thị Trường Chứng Khoán

Triển vọng tăng trưởng kinh tế của khu vực Đông Nam Á có thể ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán. Nếu khu vực này tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, thị trường chứng khoán có thể tiếp tục tăng giá. Tuy nhiên, nếu khu vực này gặp phải các vấn đề kinh tế, thị trường chứng khoán có thể giảm giá.

6.2. Hội Nhập Kinh Tế và Tác Động Đến Thị Trường Chứng Khoán

Sự hội nhập kinh tế của khu vực Đông Nam Á có thể ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán. Nếu khu vực này tiếp tục hội nhập sâu rộng hơn, thị trường chứng khoán có thể trở nên hiệu quả hơn và hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, sự hội nhập kinh tế cũng có thể tạo ra các thách thức mới, chẳng hạn như cạnh tranh gay gắt hơn và sự phụ thuộc lớn hơn vào các yếu tố bên ngoài.

6.3. Ứng Dụng Công Nghệ và Phát Triển Thị Trường Chứng Khoán

Việc ứng dụng công nghệ có thể giúp phát triển thị trường chứng khoán. Các công nghệ mới, chẳng hạn như blockchain và trí tuệ nhân tạo, có thể giúp tăng tính minh bạch, hiệu quả và an toàn của thị trường chứng khoán. Các nhà đầu tư cũng có thể sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu lớn để đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt hơn.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng (mã số: 9340201) của nghiên cứu sinh Bùi Đỗ Phúc Quyên, được thực hiện tại Trường Đại học Tài chính – Marketing dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Bùi Hữu Phước và PGS. Lê Thị Lanh, tập trung phân tích đề tài "Tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á".

Tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò trung tâm của thị trường vốn đối với tăng trưởng kinh tế và phân bổ nguồn lực sản xuất. Các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế chỉ ra rằng thị trường chứng khoán không chỉ chịu chi phối bởi các biến số vĩ mô nội địa mà còn phản ứng mạnh mẽ trước các yếu tố kinh tế toàn cầu, trong đó có giá cả hàng hóa thế giới. Hàng hóa là nguyên liệu đầu vào cơ bản của sản xuất công nghiệp và đời sống xã hội; do đó, các cú sốc cung cầu về giá hàng hóa ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của thu nhập xuất khẩu tại các quốc gia đang phát triển, chi phí sản xuất tại các nước công nghiệp, dòng vốn toàn cầu và chỉ số thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây tại khu vực Đông Nam Á chủ yếu tập trung vào chỉ số giá tiêu dùng nội địa hoặc các hàng hóa riêng lẻ như giá dầu và giá vàng, chưa có công trình nào đánh giá toàn diện ảnh hưởng của chỉ số giá hàng hóa toàn cầu tổng hợp cùng các nhóm thành phần đến thị trường chứng khoán khu vực. Đây chính là khoảng trống nghiên cứu mà luận án hướng tới giải quyết.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của luận án là xác định tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu, các yếu tố thành phần và các biến kinh tế vĩ mô khác đến chỉ số giá thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á, từ đó cung cấp hàm ý chính sách cho các cơ quan quản lý và định hướng giao dịch cho nhà đầu tư. Các mục tiêu cụ thể và câu hỏi nghiên cứu được xác lập tương ứng như sau:

• Mục tiêu cụ thể:

  1. Đánh giá tác động của yếu tố giá cả hàng hóa toàn cầu đến chỉ số giá thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á.
  2. Đánh giá tác động của yếu tố giá cả hàng hóa toàn cầu đến chỉ số giá thị trường chứng khoán từng nước Đông Nam Á gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.
  3. Đánh giá tác động từ các yếu tố thành phần của giá cả hàng hóa toàn cầu gồm giá nông nghiệp, giá năng lượng, giá kim loại đến chỉ số giá thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á.

• Câu hỏi nghiên cứu:

  1. Giá cả hàng hóa toàn cầu tác động như thế nào đến chỉ số giá thị trường chứng khoán nhóm các nước Đông Nam Á?
  2. Giá cả hàng hóa toàn cầu tác động như thế nào đến chỉ số giá thị trường chứng khoán từng nước Đông Nam Á gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam?
  3. Giá nông nghiệp, giá năng lượng và giá kim loại tác động như thế nào đến chỉ số giá thị trường chứng khoán các nước Đông Nam Á?

Đối tượng nghiên cứu là giá cả hàng hóa toàn cầu, các yếu tố thành phần (giá nông nghiệp, giá năng lượng, giá kim loại), các biến kinh tế vĩ mô khác, chỉ số giá thị trường chứng khoán tại 6 quốc gia Đông Nam Á và mối quan hệ tác động giữa các biến số này. Phạm vi không gian được giới hạn tại 6 thị trường chứng khoán phát triển và mới nổi trong khối ASEAN (gọi tắt là ASEAN6) bao gồm Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Philippines và Việt Nam; loại trừ Brunei do chưa có sở giao dịch chứng khoán, loại trừ Lào, Campuchia và Myanmar do thị trường chứng khoán mới thành lập trong giai đoạn 2011–2015 với quy mô niêm yết và thanh khoản giao dịch còn rất thấp. Phạm vi thời gian nghiên cứu sử dụng dữ liệu theo tháng từ tháng 01 năm 2007 đến tháng 12 năm 2020, gắn liền với mốc thời gian Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào cuối năm 2006, đánh dấu giai đoạn hội nhập sâu rộng của thị trường hàng hóa và tài chính trong nước với quốc tế.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa các công trình nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước thành ba nhóm trọng tâm:

Nhóm nghiên cứu về tác động của giá cả hàng hóa toàn cầu đến thị trường chứng khoán: Robert J. (2009) sử dụng mô hình SVAR cho các nước Nam Mỹ (Argentina, Brazil, Chile, Colombia, Peru, Venezuela) giai đoạn 1995–2007, kết luận thị trường chứng khoán chịu ảnh hưởng ngắn hạn bởi giá hàng hóa nhưng mức độ phản ứng không đồng nhất. Dwyer và cộng sự (2011) dùng mô hình VAR giai đoạn 2000–2011 chỉ ra sự gia tăng liên kết chéo giữa thị trường hàng hóa và thị trường chứng khoán do quá trình tài chính hóa hàng hóa. Creti và cộng sự (2013) dùng mô hình DCC-GARCH giai đoạn 2001–2011 phân tích chỉ số S&P 500 với 25 mặt hàng, khẳng định mối tương quan biến động mạnh qua thời gian và vàng đóng vai trò tài sản trú ẩn an toàn. Kang và cộng sự (2013) dùng mô hình ARCH cho 12 quốc gia và vùng lãnh thổ, xác nhận mối quan hệ dài hạn ổn định giữa giá hàng hóa và giá chứng khoán. Boako (2016) nghiên cứu tại Ghana chỉ ra mối quan hệ nghịch chiều giữa giá hàng hóa toàn cầu và chỉ số giá cổ phiếu. Kang W. và cộng sự (2018) phân tích 15 quốc gia phát triển và đang phát triển qua mô hình SVAR giai đoạn 1998–2014, ghi nhận các nền kinh tế đang phát triển dễ tổn thương hơn trước cú sốc giá hàng hóa. Basher và cộng sự (2019) nghiên cứu nhóm nước xuất khẩu hàng hóa lớn CARB (Canada, Úc, Nga, Brazil) giai đoạn 1997–2018 bằng mô hình VAR và dữ liệu bảng, cho thấy giá hàng hóa toàn cầu làm giảm sự biến động của thị trường chứng khoán. Lukman O. (2019) dùng kiểm định nhân quả Engle-Granger và ARDL tại Nam Phi và Nigeria, xác nhận quan hệ nhân quả hai chiều và tác động ngắn hạn lẫn dài hạn. Mo và cộng sự (2021) áp dụng ARDL và NARDL cho thị trường Trung Quốc giai đoạn 2005–2020, tìm thấy tác động phi đối xứng dài hạn khi giá cổ phiếu nhạy cảm hơn trước sự tăng giá hàng hóa toàn cầu.

Nhóm nghiên cứu về các yếu tố thành phần của giá cả hàng hóa toàn cầu:

• Giá nông nghiệp: Nazlioglu và cộng sự (2015) dùng kiểm định Granger và OLS cho thấy biến động giá nông sản tương quan với chỉ số S&P 500 giai đoạn 2008–2013. Adam và cộng sự (2016) sử dụng mô hình GARCH giai đoạn 1970–2015, chỉ ra hiệu ứng tràn biến động giữa nông sản và S&P 500 gia tăng rõ rệt sau khủng hoảng tài chính năm 2008. Balli và cộng sự (2020) áp dụng mô hình GVAR giai đoạn 2009–2019 phân tích 9 mặt hàng nông sản và 4 chỉ số MSCI khu vực, xác định lúa mì và cà phê có tác động lan tỏa mạnh tới thị trường châu Á – Thái Bình Dương.
• Giá năng lượng: Arouri và cộng sự (2009) dùng OLS và GARCH giai đoạn 2002–2007 cho thấy giá năng lượng tác động tiêu cực đến chỉ số chứng khoán chung châu Âu nhưng tác động tích cực đến nhóm cổ phiếu dầu khí. Degiannakis và cộng sự (2013) nghiên cứu chỉ số ISE100 và nhóm năng lượng Thổ Nhĩ Kỳ giai đoạn 2005–2011 qua hàm phản ứng xung (IRF). Mollick và Assefa (2013) dùng mô hình VAR tại Trung Quốc giai đoạn 2000–2010, xác định mối liên kết đồng liên kết dài hạn và giá năng lượng tăng 1% làm giảm chỉ số chứng khoán 0,54%.

Nhóm nghiên cứu tại khu vực Đông Nam Á: Phần lớn các tác giả tập trung vào tác động của chỉ số giá tiêu dùng nội địa như Karim và cộng sự (2014), Surbakti và cộng sự (2016) tại Indonesia; Hussein và Mgammal (2012), Ahmad và cộng sự (2014) tại Malaysia; Federick (2016) tại Philippines; Linda và Abu (2016) tại Singapore; Boonyanam và cộng sự (2014) tại Thái Lan; Huỳnh Thanh Bình (2012), Nguyễn Minh Kiều (2013), Huỳnh Thị Cẩm Hà (2014) tại Việt Nam. Các nghiên cứu quốc tế về giá cả hàng hóa đối với ASEAN chỉ xét các mặt hàng riêng lẻ như giá vàng (Ismail và cộng sự, 2013), giá dầu (Alam, 2013; Robiyanto, 2018), hoặc kết hợp dầu và vàng (Hossenidoust và cộng sự, 2013).

Nhóm nghiên cứu	Tác giả tiêu biểu	Phương pháp / Mô hình	Kết quả chính
Giá hàng hóa toàn cầu tổng hợp	Robert J. (2009); Kang W. và cs (2018); Basher và cs (2019); Mo và cs (2021)	SVAR, GARCH, ARDL, NARDL, Dữ liệu bảng	Giá hàng hóa tác động đến thị trường chứng khoán; mức độ ảnh hưởng phụ thuộc cơ cấu kinh tế và tính hiệu quả thị trường.
Yếu tố thành phần (Nông nghiệp, Năng lượng, Kim loại)	Arouri và cs (2009); Nazlioglu và cs (2015); Balli và cs (2020); Mollick & Assefa (2013)	GARCH, GVAR, VAR, OLS	Mức độ lan tỏa khác nhau giữa các nhóm hàng hóa; kim loại thể hiện vai trò trú ẩn, năng lượng ảnh hưởng tiêu cực đến chỉ số chung.
Thị trường chứng khoán Đông Nam Á	Ahmad và cs (2014); Robiyanto (2018); Huỳnh Thanh Bình (2012)	VECM, VAR, OLS, GARCH	Chủ yếu phân tích tác động của CPI nội địa hoặc hàng hóa đơn lẻ (dầu, vàng); chưa phân tích chỉ số tổng hợp GPI.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết: Đến thời điểm luận án thực hiện, chưa có nghiên cứu thực nghiệm nào tại khu vực Đông Nam Á kiểm định đồng thời tác động của chỉ số giá cả hàng hóa toàn cầu (GPI), các chỉ số thành phần (giá nông nghiệp, giá năng lượng, giá kim loại) và các biến số kinh tế vĩ mô toàn cầu lẫn nội địa trên cùng một khung phân tích dữ liệu bảng cho 6 quốc gia ASEAN. Luận án bù đắp khoảng trống này bằng cách làm rõ cơ chế truyền dẫn thông qua lý thuyết hiệu ứng lan tỏa và phân tách tác động ngắn hạn - dài hạn cho từng quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên hệ thống cơ sở lý thuyết tài chính và kinh tế vĩ mô mở:

• Khái niệm giá cả và cấu trúc giá hàng hóa: Tiếp cận định nghĩa giá trị - giá cả của Karl Marx, Kotler (2001). Chỉ số giá hàng hóa toàn cầu được thu thập theo phân loại của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), cấu thành từ 3 nhóm: (i) Giá nông nghiệp gồm lương thực (ngũ cốc, dầu thực vật, thịt, hải sản, đường), đồ uống (cà phê, trà, ca cao) và nguyên liệu nông nghiệp (gỗ, bông, cao su); (ii) Giá năng lượng gồm dầu thô, khí tự nhiên, than và propane; (iii) Giá kim loại gồm kim loại cơ bản (đồng, nhôm, sắt, chì, niken, kẽm) và kim loại quý (vàng, bạc, bạch kim).
• Lý thuyết giá cả hàng hóa biến động (Dornbusch, 1976; Frankel, 1986, 2008): Giải thích hiện tượng giá hàng hóa vượt mức cân bằng dài hạn khi có cú sốc chính sách tiền tệ nhờ tính linh hoạt của thị trường hàng hóa so với sự điều chỉnh chậm chạp của thị trường sản phẩm khác. Chênh lệch giữa giá hàng hóa thực tế và cân bằng dài hạn tỷ lệ nghịch với lãi suất danh nghĩa và chi phí lưu kho.
• Lý thuyết lưu trữ (Working, 1933; Brennan, 1958; Fama và French, 1987): Phân tích cơ sở Basis (chênh lệch giữa giá kỳ hạn và giá giao ngay). Biến động giá hàng hóa tỷ lệ nghịch với lượng hàng tồn kho dự trữ; giải thích hiện tượng bù hoãn mua (contango) và thị trường đi lùi (backwardation).
• Lý thuyết thị trường chứng khoán và chỉ số giá: Trình bày các phương pháp tính chỉ số giá cổ phiếu gồm phương pháp bình quân giản đơn, chỉ số Laspeyres, chỉ số Paasche và chỉ số Fisher. Các sở giao dịch chứng khoán tại ASEAN6 sử dụng phiên bản sửa đổi của chỉ số Paasche dựa trên trọng số vốn hóa thả nổi tự do.
• Giả thuyết thị trường hiệu quả (EMH - Fama, 1965, 1970; Roberts, 1967) và Lý thuyết bước đi ngẫu nhiên (Kendall, 1973): Phân định 3 cấp độ hiệu quả thị trường (yếu, trung bình, mạnh) và giả định giá phản ánh đầy đủ thông tin sẵn có.
• Lý thuyết tài chính hành vi và Lý thuyết triển vọng (Kahneman và Tversky, 1979; Tversky và Kahneman, 1992; Thaler, 1985, 2003; Shiller, 2005): Giải thích các hành vi phi lý trí của nhà đầu tư như tâm lý e ngại thua lỗ và hiệu ứng phân bổ tài khoản.
• Lý thuyết hiệu ứng tràn thương mại (Samuelson, 1952; Wright và Williams, 1991): Phân tích kênh truyền dẫn giá từ thị trường quốc tế vào giá nội địa qua liên kết thương mại và hoạt động lưu kho.
• Lý thuyết hiệu ứng lan tỏa (Ross, 1989): Giải thích cơ chế truyền dẫn biến động và rủi ro giữa thị trường hàng hóa và thị trường chứng khoán do quá trình hội nhập tài chính và tái cấu trúc danh mục.

Về phương pháp nghiên cứu, luận án kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng:

• Phương pháp định tính: Sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, tổng hợp và so sánh nhằm phân tích thực trạng diễn biến giá cả hàng hóa thế giới cùng cấu trúc quy mô vốn hóa, giá trị giao dịch, tốc độ luân chuyển và số lượng công ty niêm yết tại 6 thị trường chứng khoán ASEAN giai đoạn 2007–2020.
• Phương pháp định lượng kinh tế lượng:
  1. Kiểm định tính dừng dữ liệu bảng (Panel Unit Root Test) nhằm kiểm tra bậc tích hợp của chuỗi dữ liệu.
  2. Kiểm định đồng liên kết dữ liệu bảng Westerlund (Panel Cointegration Test) nhằm xác định sự tồn tại của mối quan hệ cân bằng trong dài hạn.
  3. Phương pháp hồi quy DGMM (Difference Generalized Method of Moments) nhằm xử lý hiện tượng nội sinh và tính trễ động của mô hình dữ liệu bảng.
  4. Phương pháp hồi quy trung bình nhóm (MG - Mean Group) và trung bình nhóm gộp (PMG - Pooled Mean Group) của Pesaran, Shin và Smith nhằm ước lượng các hệ số tác động dài hạn và hệ số điều chỉnh ngắn hạn (ECT), đồng thời áp dụng kiểm định Hausman để lựa chọn mô hình tối ưu.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu là dữ liệu chuỗi thời gian theo tháng (168 tháng từ 01/2007 đến 12/2020). Dữ liệu chỉ số giá chứng khoán đại diện gồm JCI (Indonesia), KLCI (Malaysia), PSEI (Philippines), STI (Singapore), SET (Thái Lan) và VNI (Việt Nam) được thu thập từ các sở giao dịch chứng khoán tương ứng. Dữ liệu chỉ số giá hàng hóa toàn cầu (GPI), giá nông nghiệp (API), giá năng lượng, giá kim loại (MPI) và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) được trích xuất từ cơ sở dữ liệu Thống kê Tài chính Quốc tế (IFS) của IMF. Chỉ số thị trường chứng khoán toàn cầu thu thập từ Morgan Stanley Capital International (MSCI AC World Index). Biến tỷ giá hối đoái và lãi suất được lấy từ Ngân hàng Thế giới và ngân hàng trung ương các nước.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Giới thiệu tổng quan

Chương 1 thiết lập khung đề cương nghiên cứu toàn diện cho đề tài. Tác giả nêu rõ lý do chọn đề tài dựa trên bối cảnh toàn cầu hóa và vai trò huyết mạch của thị trường chứng khoán đối với nền kinh tế mở của các nước Đông Nam Á. Chương này xác định rõ mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể và 3 câu hỏi nghiên cứu tương ứng; xác định đối tượng nghiên cứu là mối quan hệ giữa biến động giá hàng hóa thế giới, các yếu tố vĩ mô và chỉ số chứng khoán tại 6 quốc gia ASEAN6 giai đoạn 2007–2020. Tác giả cũng giới thiệu tổng quan phương pháp định tính kết hợp định lượng (DGMM, MG, PMG), chỉ ra các điểm mới về mặt lý luận và thực tiễn của công trình, đồng thời khái quát cấu trúc luận án gồm 5 chương.

Chương 2. Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước

Chương 2 trình bày có hệ thống các lý thuyết nền tảng và lược khảo tài liệu thực nghiệm. Về lý thuyết giá hàng hóa, chương phân tích mô hình biến động vượt ngưỡng của Dornbusch (1976) và Frankel (1986, 2008), cùng lý thuyết lưu trữ từ Holbrook Working (1933) đến Fama và French (1987). Về thị trường chứng khoán, chương phân tích 4 phương pháp tính chỉ số giá (giản đơn, Laspeyres, Paasche, Fisher), giả thuyết thị trường hiệu quả EMH của Fama (1970) với bảng tổng hợp định nghĩa qua các thời kỳ, lý thuyết bước đi ngẫu nhiên của Kendall (1973) và lý thuyết tài chính hành vi của Kahneman và Tversky (1979). Kênh truyền dẫn được giải thích qua mô hình không gian giá của Samuelson (1952) và lý thuyết lan tỏa của Ross (1989). Tiếp đó, chương tiến hành lược khảo chi tiết các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế và trong khu vực về tác động của chỉ số hàng hóa chung, giá nông sản, giá năng lượng và giá kim loại. Cuối chương, tác giả xác định khoảng trống học thuật về sự thiếu vắng các nghiên cứu dữ liệu bảng phân tích đa chiều tác động của giá hàng hóa toàn cầu và các phân đoạn thành phần đối với thị trường chứng khoán ASEAN.

Chương 3. Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 xây dựng quy trình nghiên cứu logic gồm thiết kế giả thuyết, mô hình hóa toán kinh tế, thu thập dữ liệu và quy trình ước lượng. Tác giả xây dựng 4 giả thuyết chính về mối quan hệ giữa chỉ số chứng khoán với: (i) Giá cả hàng hóa toàn cầu (GPI); (ii) Giá nông nghiệp (API); (iii) Giá năng lượng; (iv) Giá kim loại (MPI). Mô hình nghiên cứu tổng quát được thiết lập dưới dạng hàm logarit bậc nhất kết hợp các biến kiểm soát kinh tế vĩ mô (MSCI toàn cầu, tỷ giá hối đoái ER, lạm phát CPI, lãi suất). Chương giải thích chi tiết phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp theo tháng cho 6 nước từ 2007 đến 2020 (168 quan sát/nước). Về kỹ thuật kinh tế lượng, chương làm rõ quy trình kiểm định nghiệm đơn vị dữ liệu bảng nhằm tránh hiện tượng hồi quy giả mạo; kiểm định đồng liên kết Westerlund; kỹ thuật DGMM để giải quyết tính nội sinh; và đặc biệt là hai kỹ thuật MG, PMG của Pesaran nhằm phân tách tác động dài hạn đồng nhất và các biến động ngắn hạn đặc thù cho từng quốc gia.

Chương 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 là chương thực nghiệm trọng tâm của luận án. Mở đầu bằng phân tích thực trạng, chương cung cấp các bảng số liệu về vốn hóa thị trường, giá trị giao dịch, tốc độ luân chuyển cổ phiếu và số lượng công ty niêm yết tại các nước ASEAN; phân tích đồ thị biến động của GPI và các chỉ số chứng khoán (JCI, KLCI, PSEI, STI, SET, VNI) trong các giai đoạn khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 và đại dịch COVID-19 năm 2020.

Tiếp theo là kết quả thực nghiệm kinh tế lượng:

• Thống kê mô tả, ma trận tương quan và kiểm định đa cộng tuyến (VIF) bảo đảm tính hợp lệ của các biến đầu vào.
• Kiểm định nghiệm đơn vị dữ liệu bảng xác nhận hầu hết các chuỗi biến số dừng ở sai phân bậc một I(1).
• Kiểm định đồng liên kết bảng Westerlund xác nhận tồn tại mối quan hệ đồng liên kết dài hạn giữa giá hàng hóa toàn cầu, các thành phần và chỉ số giá chứng khoán.
• Ước lượng mô hình DGMM cho thấy chỉ số giá hàng hóa toàn cầu có ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê đến chỉ số chứng khoán Đông Nam Á.
• Kết quả ước lượng PMG và MG (được kiểm định Hausman xác nhận mô hình PMG là phù hợp nhất) cho thấy:
  1. Trong dài hạn, chỉ số giá hàng hóa toàn cầu (GPI) có tác động có ý nghĩa thống kê đến chỉ số chứng khoán chung của nhóm nước Đông Nam Á. Trong ngắn hạn, hệ số điều chỉnh sai số (ECT) mang dấu âm có ý nghĩa thống kê, chứng minh cơ chế tự điều chỉnh về trạng thái cân bằng dài hạn.
  2. Xét từng quốc gia riêng biệt trong ngắn hạn, thị trường chứng khoán của Singapore, Thái Lan, Indonesia, Philippines và Việt Nam đều ghi nhận phản ứng có ý nghĩa trước sự thay đổi của giá cả hàng hóa toàn cầu.
  3. Phân tích các yếu tố thành phần từ mô hình PMG: Giá năng lượng và giá kim loại có tác động có ý nghĩa thống kê đến thị trường chứng khoán cả trong dài hạn lẫn ngắn hạn. Riêng giá nông nghiệp (API) chỉ thể hiện tác động có ý nghĩa thống kê trong dài hạn, không có tác động trong ngắn hạn. Phần thảo luận kết quả nghiên cứu đã đối chiếu các phát hiện trên với lý thuyết kinh tế và các nghiên cứu của Creti và cộng sự (2013), Kang và cộng sự (2013), Basher và cộng sự (2019), làm rõ cơ chế truyền dẫn qua chi phí biên sản xuất và dòng luân chuyển vốn quốc tế.

Chương 5. Kết luận và hàm ý chính sách

Chương 5 tóm tắt các kết quả đạt được đối chiếu với các mục tiêu nghiên cứu ban đầu. Tác giả khẳng định mối liên kết chặt chẽ giữa giá cả hàng hóa toàn cầu và thị trường chứng khoán Đông Nam Á. Trên cơ sở kết quả thực nghiệm, chương đề xuất các hàm ý chính sách điều hành vĩ mô cho các cơ quan quản lý thị trường tài chính khu vực nhằm giám sát sự lan tỏa của giá hàng hóa thế giới. Đối với thị trường chứng khoán Việt Nam, tác giả đưa ra 5 nhóm khuyến nghị cụ thể nhằm thúc đẩy phát triển bền vững. Cuối cùng, chương thẳng thắn chỉ ra các hạn chế về phạm vi mẫu và dữ liệu, đồng thời phác thảo các hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án đã đạt được các kết quả thực nghiệm và những đóng góp mới về mặt khoa học cũng như thực tiễn như sau:

Về mặt khoa học:

• Luận án đã hệ thống hóa một cách toàn diện các lý thuyết kinh tế tài chính giải thích cơ chế tương tác giữa thị trường hàng hóa và thị trường chứng khoán, đặc biệt là việc vận dụng lý thuyết giá cả hàng hóa biến động (Frankel, 1986, 2008), lý thuyết lưu trữ (Working, 1933; Fama và French, 1987) và lý thuyết hiệu ứng lan tỏa (Ross, 1989).
• Bổ sung bằng chứng thực nghiệm học thuật trên dữ liệu bảng cho nhóm thị trường mới nổi và cận biên tại Đông Nam Á – khu vực vốn còn thiếu các nghiên cứu toàn diện về yếu tố giá hàng hóa thế giới tổng hợp.
• Làm rõ tính chất tác động không đồng nhất giữa các nhóm hàng hóa thành phần: chứng minh giá năng lượng và giá kim loại chi phối thị trường chứng khoán trong cả ngắn hạn và dài hạn, trong khi giá nông nghiệp chỉ tác động trong dài hạn. Phát hiện này củng cố luận điểm rằng trong ngắn hạn, thị trường chứng khoán Đông Nam Á đạt trạng thái hiệu quả về mặt thông tin đối với giá nông nghiệp và khả năng tìm kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá nông sản bị loại trừ.

Về mặt thực tiễn:

• Cung cấp cơ sở định lượng để các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách tài chính tiền tệ tại ASEAN theo dõi biến động của giá cả hàng hóa toàn cầu, giá dầu, khí đốt và kim loại nhằm chủ động dự báo các biến động trên thị trường chứng khoán nội địa.
• Cung cấp thông tin thực nghiệm hỗ trợ các nhà đầu tư tổ chức, nhà đầu tư cá nhân và các nhà quản lý quỹ trong việc hoạch định chiến lược đa dạng hóa và cấu trúc danh mục đầu tư. Việc phân tách tính chất của từng nhóm hàng hóa giúp xác định nhóm tài sản có khả năng phòng ngừa rủi ro (hedging) hoặc trở thành nơi trú ẩn an toàn (safe haven) khi thị trường chứng khoán biến động tiêu cực.
• Đề xuất 5 nhóm khuyến nghị chính sách cụ thể dành riêng cho thị trường chứng khoán Việt Nam:
  1. Phát triển thị trường trái phiếu trong nước nhằm cân đối cấu trúc thị trường vốn, giảm áp lực cung ứng vốn trung - dài hạn lên thị trường cổ phiếu và hệ thống ngân hàng.
  2. Tăng cường quản lý và giám sát dòng vốn nước ngoài trên thị trường chứng khoán nhằm hạn chế tác động tiêu cực của các cú sốc rút vốn đột ngột khi thị trường tài chính quốc tế biến động.
  3. Đẩy mạnh tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp theo các tiêu chí đánh giá của tổ chức xếp hạng FTSE Russell.
  4. Tiếp tục tham gia tích cực vào chương trình phát triển thị trường vốn ASEAN nhằm tăng cường tính liên kết và thu hút nguồn vốn đầu tư khu vực.
  5. Thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam mở rộng hợp tác và hội nhập quốc tế, nâng cao tính minh bạch và chuẩn hóa hạ tầng giao dịch theo thông lệ quốc tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án được xác định trực tiếp từ phạm vi dữ liệu và cấu trúc thị trường:

• Phạm vi nghiên cứu mới chỉ bao gồm 6 quốc gia Đông Nam Á (Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan, Việt Nam); 4 quốc gia thành viên ASEAN còn lại (Brunei, Campuchia, Lào, Myanmar) chưa được đưa vào mô hình do thị trường chứng khoán chưa hình thành hoặc dữ liệu giao dịch chưa liên tục trong suốt giai đoạn 2007–2020.
• Dữ liệu nghiên cứu dừng lại ở mốc tháng 12 năm 2020, chưa bao quát được các biến động vĩ mô phức tạp trong giai đoạn phục hồi hậu đại dịch COVID-19 và các bất ổn địa chính trị toàn cầu diễn ra sau năm 2020.
• Nghiên cứu sử dụng dữ liệu theo tần suất tháng, do đó chưa đo lường được các phản ứng tức thời hoặc các cú sốc lan tỏa diễn ra trong khoảng thời gian rất ngắn (tần suất ngày hoặc tuần).
• Luận án tập trung chủ yếu vào chỉ số giá thị trường cổ phiếu, chưa phân tích chuyên sâu mối liên hệ giữa giá hàng hóa toàn cầu với thị trường trái phiếu và thị trường công cụ phái sinh do đặc thù thị trường phái sinh và trái phiếu doanh nghiệp tại nhiều nước ASEAN còn ở giai đoạn sơ khai.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng khung thời gian nghiên cứu cập nhật sau năm 2020 để đánh giá tác động của các cú sốc giá hàng hóa trong bối cảnh lạm phát toàn cầu mới.
• Sử dụng dữ liệu giao dịch tần suất cao hơn (theo ngày hoặc dữ liệu nội ngày) kết hợp với các mô hình phương sai thay đổi phi đối xứng (như EGARCH, TGARCH) hoặc mô hình mạng lưới lan tỏa để đo lường chính xác tốc độ truyền dẫn thông tin giữa các thị trường.
• Mở rộng mô hình nghiên cứu sang thị trường trái phiếu và các công cụ chứng khoán phái sinh khi các thị trường này tại khu vực ASEAN đạt quy mô thanh khoản đủ lớn.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý thị trường tài chính (Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước): Luận án cung cấp luận cứ thực nghiệm về mối quan hệ giữa các cú sốc giá hàng hóa thế giới và sự ổn định của thị trường chứng khoán. Nội dung chương 4 và chương 5 đặc biệt đáng tham khảo trong việc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro vĩ mô bên ngoài và định hình các chính sách tái cấu trúc thị trường vốn, quản lý dòng vốn ngoại và lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán theo chuẩn FTSE Russell.
• Đối với các nhà đầu tư tổ chức, công ty quản lý quỹ và chuyên viên phân tích tài chính: Các phát hiện tại chương 4 về sự khác biệt giữa tác động của giá nông nghiệp, giá năng lượng và giá kim loại cung cấp thông tin tham khảo giá trị để thiết lập các chiến lược phân bổ tài sản, tái cân bằng danh mục đầu tư và áp dụng các chiến lược phòng ngừa rủi ro giá hàng hóa.
• Đối với nghiên cứu sinh, giảng viên và học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế quốc tế: Chương 2 và chương 3 là tài liệu tham khảo bài bản về việc hệ thống hóa các lý thuyết tài chính hiện đại (Frankel, Fama-French, Ross) và quy trình ứng dụng các kỹ thuật kinh tế lượng dữ liệu bảng chuyên sâu (kiểm định đồng liên kết Westerlund, hồi quy DGMM, mô hình PMG/MG của Pesaran).

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án lựa chọn 6 quốc gia nào tại Đông Nam Á để phân tích và lý do loại trừ các quốc gia còn lại là gì?
Luận án lựa chọn 6 quốc gia (ASEAN6) gồm: Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Philippines và Việt Nam. Các quốc gia còn lại trong ASEAN bị loại trừ vì: Brunei chưa thành lập sở giao dịch chứng khoán; Sở Giao dịch Chứng khoán Lào thành lập tháng 01/2011; Sở Giao dịch Chứng khoán Campuchia thành lập tháng 07/2011 nhưng đến tháng 04/2012 mới bắt đầu giao dịch; Sở Giao dịch Chứng khoán Yangon (YSX) của Myanmar thành lập tháng 12/2015 nhưng khối lượng giao dịch rất thấp và thiếu công ty niêm yết. Do đó, 4 quốc gia này không bảo đảm tính liên tục và độ tin cậy của chuỗi dữ liệu trong giai đoạn nghiên cứu 2007–2020.

2. Phát hiện thực nghiệm về tác động của giá nông nghiệp (API) có điểm gì khác biệt so với giá năng lượng và giá kim loại?
Kết quả ước lượng mô hình PMG và MG tại chương 4 cho thấy giá năng lượng và giá kim loại có tác động có ý nghĩa thống kê đến thị trường chứng khoán Đông Nam Á trong cả ngắn hạn và dài hạn. Ngược lại, chỉ số giá nông nghiệp (API) chỉ có tác động có ý nghĩa thống kê trong dài hạn, không thể hiện tác động trong ngắn hạn. Điều này chỉ ra rằng trong ngắn hạn, thị trường chứng khoán các nước nghiên cứu đạt mức độ hiệu quả thông tin đối với giá nông sản và các cơ hội kinh doanh chênh lệch giá ngắn hạn từ nông sản bị loại trừ.

3. Tại sao tác giả sử dụng đồng thời mô hình DGMM, MG và PMG trong nghiên cứu?
Luận án sử dụng phương pháp DGMM (Difference Generalized Method of Moments) nhằm giải quyết hiện tượng nội sinh tiềm ẩn giữa các biến số và xử lý tính tự tương quan động của dữ liệu bảng. Đồng thời, tác giả áp dụng hai kỹ thuật hồi quy trung bình nhóm (MG) và trung bình nhóm gộp (PMG) của Pesaran nhằm phân tách rõ ràng hệ số tác động dài hạn đồng nhất giữa các quốc gia và hệ số điều chỉnh ngắn hạn (ECT) đặc thù của từng nước. Kiểm định Hausman sau đó được thực hiện để chọn lựa mô hình phù hợp nhất giữa MG và PMG.

4. Dữ liệu chỉ số giá hàng hóa toàn cầu và các biến thành phần được luận án thu thập từ nguồn nào và bao gồm những mặt hàng gì?
Dữ liệu được trích xuất từ cơ sở dữ liệu Thống kê Tài chính Quốc tế (IFS) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Chỉ số bao gồm: (i) Giá nông nghiệp theo dõi giá giao ngay của 22 mặt hàng chia làm 3 nhóm (lương thực, đồ uống, nguyên liệu nông nghiệp); (ii) Giá năng lượng tính toán từ dầu thô, khí tự nhiên, than đá và propane; (iii) Giá kim loại gồm kim loại cơ bản (đồng, nhôm, quặng sắt, chì, niken, uranium, kẽm) và kim loại quý (vàng, bạc, paladi, bạch kim).

5. Luận án đề xuất những giải pháp trọng tâm nào dành riêng cho thị trường chứng khoán Việt Nam?
Tác giả đề xuất 5 giải pháp cụ thể: (i) Phát triển thị trường trái phiếu trong nước; (ii) Quản lý hiệu quả dòng vốn nước ngoài trên thị trường chứng khoán; (iii) Đẩy mạnh triển khai hệ thống giao dịch mới nhằm sớm được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp; (iv) Tiếp tục tham gia tích cực chương trình phát triển thị trường vốn ASEAN; (v) Thúc đẩy hợp tác, chuẩn hóa thông tin và hội nhập quốc tế.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Bùi Đỗ Phúc Quyên là một công trình nghiên cứu kinh tế lượng thực nghiệm hoàn chỉnh, làm rõ cơ chế tác động của chỉ số giá cả hàng hóa toàn cầu và ba nhóm thành phần (nông nghiệp, năng lượng, kim loại) đến thị trường chứng khoán 6 nước Đông Nam Á giai đoạn 2007–2020. Thông qua việc kết hợp các khung lý thuyết kinh tế vĩ mô mở với các phương pháp ước lượng dữ liệu bảng tiên tiến (DGMM, PMG, MG), luận án đã khẳng định giá hàng hóa toàn cầu là một kênh truyền dẫn rủi ro quan trọng đối với thị trường tài chính khu vực. Các kết quả thực nghiệm về tính chất tác động dài hạn, phản ứng ngắn hạn của từng thị trường quốc gia và vai trò đặc thù của từng nhóm hàng hóa mang lại hàm ý thực tiễn giá trị cho việc điều hành chính sách vĩ mô, nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam và hỗ trợ chiến lược quản trị danh mục đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả đã trình bày lý do chọn đề tài trong đó đề cập tính cần thiết của việc thực hiện nghiên cứu này. Dựa trên cơ sở lý luận cũng như tình hình nghiên cứu thực tiễn, tác giả xác định mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu cũng được trình bày. Tiếp theo, luận án nêu rõ phương pháp nghiên cứu bao gồm cả phương pháp nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng với ước lượng DGMM, cũng như mô hình PMG và MG.

Sau đó, nghiên cứu nêu những điểm đóng góp mới về mặt lý luận, cùng những đóng góp về mặt thực tiễn đối với nhà nghiên cứu, nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách. Cuối cùng, kết cấu của luận án gồm 5 chương, cùng phần tóm tắt từng chương được giới thiệu. Trên cơ sở này, tác giả đi đến triển khai nội dung chi tiết ở các chương kế tiếp. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 2.1 Lý thuyết về giá cả hàng hóa và thị trường chứng khoán 2.1 Lý thuyết về giá cả hàng hóa 2.1 Khái niệm giá cả hàng hóa KMarx đã đưa ra định nghĩa giá cả là sự biểu hiện bằng tiền của giá trị.

Giá cả ở đây là giá cả hàng hoá, là mức giá mà được xã hội thừa nhận. Giá trị hàng hoá là giá trị xã hội, được đo bằng thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra hàng hoá, chứ không phải là giá trị cá biệt của từng người sản xuất (Allen O. Bên cạnh đó, cũng đã có những quan điểm về giá cả khác nhau dựa trên các cách tiếp cận của từng lĩnh vực. (1985) định nghĩa giá cả là giá trị chuyển đổi của sản phẩm đến khách hàng tại một thời điểm.

(1995), giá cả là giá trị chính thức cho biết số lượng tiền hàng hóa hoặc dịch vụ cần thiết để có được một số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ nhất định. (2001) cho rằng giá cả là số tiền được tính cho một sản phẩm hoặc dịch vụ, hay là tổng các giá trị mà người tiêu dùng phải trả cho lợi ích của việc có hoặc sử dụng sản phẩm, dịch vụ. Nghiên cứu này sử dụng giá cả hàng hóa toàn cầu, phản ánh chỉ số giá tất cả các hàng hóa toàn cầu của IMF (2015 - 2020). Giá cả hàng hóa toàn cầu gồm ba nhóm cơ bản là giá nông nghiệp, giá năng lượng, giá kim loại (Philipp K.

và cộng sự, 2014; Nikonenko U. Chỉ số giá nông nghiệp của IMF theo dõi giá giao ngay của 22 mặt hàng nông sản có giao dịch quốc tế phổ biến nhất, được chia thành 3 nhóm chính là lương thực (ngũ cốc gồm lúa mì, gạo, ngô, dầu thực vật, thịt, hải sản, đường và các thực phẩm khác như táo, chuối, các loại đậu, bột cá, sữa, cà chua), đồ uống (cà phê, trà, ca cao) và nguyên liệu nông nghiệp (gỗ, bông, len, cao su, da sống). Giá năng lượng được tính từ dầu thô, khí tự nhiên và than. Giá kim loại gồm kim loại cơ bản (thép, nhôm, coban, đồng, quặng sắt, chì, niken, uranium, kẽm) và kim loại quý (vàng, bạc, paladi, bạch kim).

Trước đây đã có nhiều cuộc tranh luận về tính xác thực của khái niệm giá cả hàng hóa toàn cầu, nhưng trong những năm gần đây, hướng tranh luận đã chuyển sang đo lường và mô hình hóa các vấn đề liên quan. Các nhà nghiên cứu như Dwyer 12 và cộng sự (2012), Kang và cộng sự (2013), Carmona (2015), Zaremba (2016) đã liên kết thị trường hàng hóa với những thay đổi công nghệ nhanh chóng trong thế giới, vai trò của giá cả hàng hóa toàn cầu với hội nhập thị trường tài chính trở nên đa dạng, và sự phát triển của các công cụ tài chính làm mờ đi sự phân định mà trong quá khứ được cho là tồn tại giữa thị trường hàng hóa và thị trường chứng khoán.1 Cơ cấu của giá hàng hóa toàn cầu Giá cả hàng hóa toàn cầu Giá Nông nghiệp Giá Năng lượng Giá Kim loại Thực phẩm: Đồ Nguyên Dầu thô, Kim loại cơ bản: Kim loại Ngũ cốc, dầu thực uống: liệu nông khí tự Thép, nhôm, quý: vật, thịt, hải sản, Cà nghiệp: nhiên, coban, đồng, Vàng, đường và thực phẩm phê, Gỗ, bông, quặng sắt, chì, bạc, than và khác như táo, chuối, trà, ca len, cao niken, thiếc, paladi, các loại đậu, bột cá, propane. su, da uranium, kẽm. sữa, cà chua.2 Lý thuyết giá cả hàng hóa biến động Dornbusch (1976), Frankel (1986, 2008) đã phát triển mô hình biến động giá hàng hóa nhằm giải thích tại sao giá hàng hóa vượt qua mức cân bằng dài hạn để đáp ứng với sự thay đổi của chính sách kinh tế.

Lý thuyết giả định rằng thị trường hàng hóa được chia thành mức ổn định của nhà sản xuất có giá ít giao động và mức linh hoạt với các hàng hóa mà giá thay đổi nhanh có khả năng phản ứng tức thời với các cú sốc kinh tế vĩ mô. Theo Frankel (2008), lý thuyết này được hình thành từ hai giả định. Đầu tiên, những người tham gia thị trường quan sát thấy nếu giá hàng hóa thực tế ngày hôm nay (rcpt) nằm trên giá trị dài hạn thì sẽ di chuyển trở lại trạng thái cân bằng dài hạn (̅𝑟̅𝑐𝑝̅) theo thời gian. Trong công thức (2.1), 𝑐𝑝𝑡+1 là giá hàng hóa danh nghĩa ở thời điểm t+1, 𝑝𝑚𝑡+1 là giá của hàng hóa ở thời điểm t+1, thì sự thay đổi tương đối trong 13 giá hàng hóa dự kiến là 𝐸𝑡∆(𝑐𝑝𝑡+1 − 𝑝𝑚𝑡+1) được kỳ vọng sẽ trở về mức cân bằng theo tỷ lệ chênh lệch giữa giá hàng hóa thực tế ngày hôm nay và giá trị lâu dài của nó.

Khi giá hàng hóa thực tế cao vào hôm nay, những người tham gia thị trường kỳ vọng giá sẽ giảm cho đến khi đạt được trạng thái cân bằng dài hạn và ngược lại.1) Thứ hai, những người tham gia thị trường quyết định nắm giữ hàng hóa dự trữ theo điều kiện chênh lệch giá cho rằng tỷ suất sinh lợi kỳ vọng (đã điều chỉnh theo chi phí của việc nắm giữ hàng hóa) là 𝐸𝑡∆𝑐𝑝𝑡+1 + 𝑐𝑡 phải bằng tỷ suất sinh lợi hoặc lãi suất tài sản thay thế như minh họa trong phương trình (2. Chi phí nắm giữ hàng hóa ct bao gồm chi phí lưu kho và phần bù rủi ro.2) Kết hợp hai công thức trên sẽ tạo ra mô hình biến động giá hàng hóa được đại diện bởi công thức (2.3) 𝑡 𝜃 𝑡 𝑡 𝑡+1 𝑡 Chênh lệch giữa giá hàng hóa thực tế và giá cân bằng dài hạn của nó có quan hệ nghịch biến với lãi suất danh nghĩa, tỷ lệ thuận với mức giá kỳ vọng và do đó, tỷ lệ nghịch với lãi suất thực tế 𝑖𝑡 − 𝐸𝑡∆𝑝𝑚𝑡+1 so với chi phí nắm giữ hàng hóa ct. Rõ ràng, vì giá cân bằng thực trong dài hạn và chi phí nắm giữ hàng hóa không cố định theo thời gian, nên giá hàng hóa không giữ ổn định trong thực tế (Frankel, 2008). và cộng sự (2002) đã mở rộng thêm lý thuyết giá cả hàng hóa biến động cho một nền kinh tế mở.

Tuy nhiên, mô hình mở rộng này không thể áp dụng trong trường hợp Đông Nam Á vì chế độ tỷ giá hối đoái các nước chưa được tự do hóa hoàn toàn trong thời gian quan sát, ngụ ý rằng chỉ có ngành hàng hóa mới có thể linh hoạt. Do đó, mô hình vượt giá hàng hóa của Frankel (1986, 2008) là được xem là khung lý thuyết cho phân tích thực nghiệm tiếp theo.3 Lý thuyết lưu trữ Lý thuyết lưu trữ được sử dụng bởi các nhà kinh tế tài chính để mô tả các đặc điểm được quan sát thấy trong các thị trường hàng hóa trên toàn cầu. (2002), lý thuyết lưu trữ khẳng định rằng biến động giá cả hàng hóa có tương quan 14 tiêu cực đến hàng tồn kho. Điều này có nghĩa là khi hàng tồn kho giảm, có thể do tổng lượng tiêu thụ trong nền kinh tế tăng lên hoặc sản xuất chậm lại do sự lỗi thời của nhà máy và máy móc trong nền kinh tế, giá giao ngay trở nên tương đối dễ biến động hơn so với giá giao sau.

(2013) cho rằng lý thuyết lưu trữ có hai đóng góp lớn cho các tài liệu thực nghiệm về thị trường hàng hóa và sự biến động giá cả. Thứ nhất, lý thuyết lưu trữ dự đoán rằng khi xảy ra tình trạng khan hiếm, tức là khi hàng tồn kho thấp, giá giao ngay sẽ lớn hơn giá kỳ hạn, và biến động giá giao ngay sẽ vượt quá biến động giá kỳ hạn, trong điều kiện các yếu tố khác không đổi. Thứ hai, trong những giai đoạn không có sự khan hiếm, tức là khi tồn kho hàng hóa ổn định hoặc tích lũy, hàm ý là cả giá giao ngay và biến động giá giao ngay sẽ vẫn khá ổn định. Geman và Smith (2013) cũng đã kiểm định tính xác thực của hai giả định bằng cách sử dụng sáu kim loại cơ bản đó là kẽm, chì, niken, nhôm, đồng, thiếc và tìm thấy minh chứng về hai tuyên bố chính của lý thuyết lưu trữ nêu trên.

Nền tảng chính của lý thuyết lưu trữ là Basis được định nghĩa là sự khác biệt giữa giá tương lai và giá giao ngay (Fama và French, 1987). Các biến chính của lý thuyết lưu trữ là giá tương lai tại thời điểm t, yêu cầu giao hàng hóa tại thời điểm T, ký hiệu là F(t, T). Giá giao ngay tại thời điểm t ký hiệu là St. Basis được viết là: Basis = [F(t, T) - St] / [St] (2.4) Theo Fama và French (1987), cơ sở được giải thích bởi ba yếu tố là sự thay đổi của lãi suất, chi phí lưu kho và lợi nhuận từ cơ hội thuận lợi.

Trong đó, lợi nhuận từ cơ hội thuận lợi phản ánh dự báo về thị trường liên quan đến hàng hóa tương lai. Nếu người tiêu dùng có dự trữ cao, có ít cơ hội khan hiếm trong tương lai thì lợi nhuận sẽ thấp, ngược lại dự trữ thấp đưa đến lợi nhuận này cao. Từ đây, lợi nhuận từ chi phí cơ hội cận biên [C(t, T)] có thể phát sinh do một số hàng tồn kho ví dụ lúa mì và đậu nành được sử dụng trong sản xuất hàng hóa trung gian như bột mì và dầu đậu nành. Hay lợi nhuận từ chi phí cơ hội cận biên [C(t, T)] của những mặt hàng đó sẽ bắt nguồn từ giá trị kinh tế hoặc tiềm năng và đóng góp thực sự của chúng vào sản xuất trong nền kinh tế.

15 Các điều kiện cung cấp hàng hóa khác nhau có tác động đáng kể đến việc ra quyết định hàng tồn kho của người tiêu dùng và giá giao sau.