BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM -------------------- NGUYỄN THỊ THU HỒNG TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI, PHÁT TRIỂN KHU VỰC TÀI CHÍNH ĐẾN TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM -------------------- NGUYỄN THỊ THU HỒNG TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI, PHÁT TRIỂN KHU VỰC TÀI CHÍNH ĐẾN TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN KHẮC QUỐC BẢO TP. Hồ Chí Minh – Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận văn “Tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài, phát triển khu vực tài chính đến tăng trưởng kinh tế” là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các thông tin, dữ liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực và các kết quả trình bày trong luận văn chưa được công bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước đây. Nếu phát hiện có bất kỳ gian lận nào, tôi xin chịu toàn bộ trách nhiệm trước Hội đồng. Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 01 năm 2015 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Thu Hồng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục từ viết tắt Danh mục bảng biểu TÓM TẮT. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY .1 Tác động của FDI đối với tăng trưởng kinh tế.1 Lý thuyết tác động của FDI lên tăng trưởng kinh tế .2 Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế .2 Mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế .3 FDI, phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế .4 Đo lường phát triển tài chính .5 Các biến kiểm soát thường được sử dụng trong mô hình hồi quy tăng trưởng kinh tế.
PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Dữ liệu nghiên cứu .2 Mô hình hồi quy và các biến .1 Biến phụ thuộc .2 Biến độc lập.29 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Phương pháp nghiên cứu.4 Các bước tiến hành. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thống kê mô tả dữ liệu .2 Ma trận tương quan .3 Kết quả nghiên cứu thực nghiệm .1 Tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế, ảnh hưởng của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế ở các quốc gia trên thế giới .2 Sự khác biệt trong tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế, ảnh hưởng của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế giữa nhóm nước phát triển, đang phát triển và kém phát triển .3 Tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế, ảnh hưởng của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế ở các quốc gia Asean .62 Danh mục tài liệu tham khảo Phụ lục LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Cụm viết Tên đầy đủ tiếng Anh Tên đầy đủ tiếng Việt tắt FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross Domestic Product Tổng thu nhập quốc nội Generalized Method of GMM Phương pháp Moment tổng quát Moments Phương pháp hồi quy bình OLS Ordinary least squares phương tối thiểu United Nations Conference on Hội nghị liên hợp quốc về thương UNCTAD Trade and Development mại và phát triển VIF Variance Inflation Factor Hệ số phóng đại World Bank Ngân hàng Thế Giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG BIỂU Biểu đồ 1.1: Dòng vốn FDI có xu hướng tăng trong giai đoạn 1995 – 2013, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển .1: Các quốc gia trong mẫu nghiên cứu .2: Tóm tắt các biến được sử dụng trong mô hình hồi quy .1: Thống kê mô tả dữ liệu .2: Ma trận tương quan giữa các biến (mô hình sử dụng biến liqlia đại diện cho biến phát triển của khu vực tài chính) .3: Ma trận tương quan giữa các biến (mô hình sử dụng biến pricre đại diện cho biến phát triển của khu vực tài chính) .4: Kết quả kiểm định V.5: Kết quả kiểm định V.6: Kết quả hồi quy với dữ liệu 45 quốc gia .7: Kết quả hồi quy với dữ liệu các nhóm nước: phát triển, đang phát triển, kém phát triển.8: Kết quả hồi quy với dữ liệu các nhóm nước Asean. 57 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 TÓM TẮT Tác động của nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến tăng trưởng kinh tế của nước nhận đầu tư và các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế là vấn đề rất được quan tâm bởi các nhà nghiên cứu, các nhà làm chính sách. Nhằm mục đích kiểm định tác động của nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đến tăng trưởng kinh tế, tác động của phát triển tài chính đến mối quan hệ giữa nguồn vốn đầu tư nước ngoài và tăng trưởng kinh tế ở nước nhận đầu tư, luận văn sử dụng phương pháp ước lượng GMM sai phân với dữ liệu bảng của 45 quốc gia trên thế giới (bao gồm khu vực Asean) trong giai đoạn 1995 – 2013.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, phát triển tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tác động tích cực của FDI đến tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là ở nhóm nước đang phát triển và kém phát triển. Luận văn cũng không tìm thấy bằng chứng thực nghiệm chứng tỏ FDI có tác động đến tăng trưởng kinh tế ở khu vực Asean. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. GIỚI THIỆU Những năm trở lại đây, nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment, viết tắt là FDI) gia tăng nhanh chóng, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển.
Điều này tạo động lực cho các nhà nghiên cứu tìm hiểu vai trò của nguồn vốn FDI đối với tăng trưởng kinh tế. Việc nghiên cứu này rất quan trọng và cần thiết vì nó giúp cho các nhà chính sách có cơ sở để tạo lập, ban hành những chính sách thu hút đầu tư nước ngoài, nhằm mục đích cuối cùng là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.1 – Dòng vốn FDI có xu hướng tăng trong giai đoạn 1995 – 2013, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển (đvt: tỷ USD) 2500 2000 1500 Developed economies Developing economies 1000 Least developed countries Total 500 0 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 (Nguồn: tác giả tổng hợp từ dữ liệu tại website unctad.org của Diễn đàn Thương Mại và Phát Triển Liên Hợp Quốc - United Nations Conference on Trade and Development). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Phần lớn các nghiên cứu đều cho rằng, FDI có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bằng cả hai cách trực tiếp và gián tiếp. Họ lập luận rằng nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI là một nguồn vốn quan trọng của nước nhận đầu tư, trực tiếp góp phần vào việc thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng.
Bên cạnh đó, FDI còn tác động một cách gián tiếp đến tăng trưởng kinh tế thông qua truyền dẫn công nghệ từ nước đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chất lượng sản phẩm, khả năng cạnh tranh của những doanh nghiệp trong nước… Tuy nhiên, một số các công trình nghiên cứu khác lại có kết quả trái ngược với các kết quả trên, FDI không có tác động đến tăng trưởng kinh tế hay FDI có tác động nghịch chiều đến tăng trưởng kinh tế. Sự khác biệt trong các kết quả nghiên cứu trên khiến cho nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới đặt ra vấn đề liệu tác động của FDI đối với tăng trưởng còn phụ thuộc vào yếu tố nào khác hay không? Một yếu tố quan trọng được các nhà nghiên cứu quan tâm hàng đầu đó là sự phát triển của khu vực tài chính ở quốc gia nhận đầu tư. Liệu rằng khi một quốc gia có khu vực tài chính phát triển mạnh thì dòng vốn FDI vào quốc gia đó có tác động đến tăng trưởng kinh tế mạnh hơn các quốc gia khác có khu vực tài chính kém phát triển hơn hay không? Hiện nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều nỗ lực thu hút FDI. Vậy, dòng vốn FDI thực sự có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế hay không, và sự phát triển của khu vực tài chính có ảnh hưởng như thế nào đến tác động này? Để trả lời cho câu hỏi trên, tôi quyết định lựa chọn đề tài “Tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài, phát triển khu vực tài chính đến tăng trưởng kinh tế” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình.
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn: Mục tiêu đầu tiên của luận văn là nghiên cứu tác động của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đến tăng trưởng kinh tế ở nước nhận đầu tư. Mục tiêu thứ hai là nghiên LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 cứu tác động của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đến tăng trưởng kinh tế trong trường hợp có xét đến yếu tố phát triển tài chính ở quốc gia nhận đầu tư. Hay nói cách khác, luận văn nghiên cứu sự ảnh hưởng của phát triển tài chính lên mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế. Để thực hiện hai mục tiêu này, tôi sử dụng phương pháp ước lượng GMM sai phân của Arellano và Bond (1991) trên dữ liệu bảng gồm 45 quốc gia trên thế giới (bao gồm các quốc gia Asean) trong giai đoạn 1995 – 2013.
Mục tiêu thứ ba của luận văn là nghiên cứu sự khác biệt về tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế, sự khác biệt về ảnh hưởng của phát triển tài chính đến mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế giữa các quốc gia phát triển, đang phát triển và kém phát triển. Để thực hiện mục tiêu này, tôi tiếp tục sử dụng phương pháp ước lượng GMM sai phân của Arellano và Bond (1991) lần lượt hồi quy với dữ liệu của 03 nhóm quốc gia được lấy từ mẫu dữ liệu 45 quốc gia nêu trên: các quốc gia phát triển ngoài Asean, các quốc gia đang phát triển ngoài Asean, các quốc gia kém phát triển ngoài Asean, sau đó so sánh kết quả đạt được. Cuối cùng, tôi tiếp tục nghiên cứu tác động của dòng vốn FDI đến tăng trưởng kinh tế, ảnh hưởng của phát triển tài chính đến mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế với dữ liệu của mười quốc gia Asean. Câu hỏi nghiên cứu đƣợc đặt ra trong luận văn là: Thứ nhất, dòng vốn FDI có tác động đến tăng trưởng kinh tế hay không?