MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Hiện nay, trong sự phát triển chung của nền kinh tế Việt Nam, du lịch được xác định là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, có tiềm năng to lớn góp phần quan trọng vào nền kinh tế quốc dân. Ngành du lịch nước nhà đang nỗ lực phấn đấu xây dựng và phát triển ngành du lịch nước nhà sao cho tương xứng với tiềm năng sẵn có để góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa (CNH – HĐH) đất nước. Hòa chung vào sự phát triển du lịch mạnh mẽ của du lịch cả nước, du lịch Thái Nguyên không ngừng lớn mạnh và đang từng bước tận dụng, khai thác triển để tiềm năng du lịch mà thiên nhiên cũng như lịch.
Thái Nguyên là một tỉnh miền núi trung du, nằm trong vùng trung du miền núi Bắc bộ, là cầu nối giữa đồng bằng châu thổ sông Hồng với các tỉnh miền múi phía Bắc của Tổ quốc. Do đó, tỉnh có tiềm năng phát triển đa dạng các loại hình du lịch. Thái Nguyên nổi tiếng với các điểm du lịch như: Hồ núi cốc, hang Phượng Hoàng, suối Mỏ gà, đền Đuổm, các khu du lịch sinh thái. Năm 2007 được chọn là “Năm du lịch Thái Nguyên”.
Đến năm 2015 du lịch Thái Nguyên đã thu hút hơn 1.980 lượt khách. Tổng doanh thu xã hội về các hoạt động du lịch trên địa bàn đạt 146,2 tỷ đồng. Phúc Xuân là xã nằm trong chương trình xây dựng mô hình thí điểm làng du lịch cộng đồng tại “Vùng chè đặc sản Tân Cương” gắn với mô hình xây dựng nông thôn mới theo chương trình đối tác đô thị và phát triển kinh tế giữa thành phố Thái Nguyên với thành phố Victoria – Canada. Hoạt động du lịch có tác động đáng kể tới nhiều mặt của đời sống dân cư trên địa bàn xã Phúc Xuân.
Vậy cụ thể những tác động đó là gì, và có n 2 những biện pháp nào để hạn chế những tác động tiêu cực, phát huy những tác động tích cực tới đời sống người dân trong địa bàn xã Phúc Xuân? Xuất phát từ những vấn đề trên em tiến hành nghiên cứu đề tài:“Tác động của hoạt động du lịch đến đời sống người dân trên địa bàn xã Phúc Xuân- Thành phố Thái Nguyên – tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1. Mục tiêu chung Nghiên cứu thực trạng và đánh giá tác động của du lịch đến đời sống người dân xã Phúc Xuân – Thành phố (Tp) Thái Nguyên. Từ đó đề xuất một số giải pháp phát triển hơn nữa hoạt động du lịch tại xã Phúc Xuân.
Hạn chế các tác động tiêu đối với đời sống người dân trên địa bàn xã Phúc Xuân. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu được điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Phúc Xuân. - Khảo sát thực trạng hoạt động du lịch tại xã Phúc Xuân. - Đánh giá tác động của du lịch đến tăng trưởng kinh tế và đời sống văn hóa - xã hội của người dân xã Phúc Xuân.
- Đề xuất được một số giải pháp nhằm phát triển hơn nữa hoạt động du lịch tại xã Phúc Xuân. Ý nghĩa khoa học của khóa luận 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Giúp bản thân có thể vận dụng được những kiến thức đã học để viết khóa luận tốt nghiệp phục vụ cho học tập và nghiên cứu khoa học. - Nâng cao được năng lực cũng như rèn luyện kỹ năng của bản thân, vận dụng được những kiến thức đã học được ở nhà trường vào thực tiễn, đồng thời bổ sung những kiến thức còn thiếu và những kỹ năng tiếp cận các phương pháp nghiên cứu khoa học cho bản thân.
n 3 - Đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo nghiên cứu và học tập trong lĩnh vực du lịch. Các khuyến nghị và dự báo có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan lãnh đạo, quản lý và hoạch định chính sách tại địa phương. Ý nghĩa thực tiễn - Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho các đề tài, đề án về phát triển du lịch tại địa phương hoặc cách địa phương khác. - Thấy được tầm quan trọng và tác động của du lịch đến đời sống của người dân tại một địa phương.
Từ đó có những biện pháp, mô hình phát triển du lịch nhằm tăng trưởng kinh tế, đồng thời cải thiện nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Một số khái niệm cơ bản 2.
Khái niệm du lịch Trong lịch sử nhân loại, từ xa xưa du lịch được coi là hoạt động nghỉ ngơi tích cực, một sở thích của con người. Trải qua quá trình phát triển, du lịch được mang nhiều định nghĩa khác nhau, do thời gian, khu vực, góc độ nghiên cứu khác nhau, mỗi người có một cách hiểu khác nhau về du lịch. Đầu tiên suất phát từ thuật ngữ “tour” – bắt nguồn từ tiếng Pháp có nghĩa là dạo quanh,cuộc dạo chơi và “touriste” là người đi dạo chơi. Đến khi “Hiệp hội các tổ chức du lịch quốc tế” được thành lập vào năm 1925 tại Hà Lan thì du lịch được hiểu là việc đi lại của từng cá nhân hoặc một nhóm người rời khỏi chỗ ở của mình trong khoảng thời gian ngắn đến những vùng xung quanh để nghỉ ngơi, giải trí.
Nhìn chung những định nghĩa truyền thống chỉ xem du lịch là một kỳ nghỉ, một chuyến đi để giải trí, làm phong phú thêm nhận thức của con người.[2] Cùng với thời gian và sự phát triển của xã hội, người ta nhận thấy yếu tố kinh tế không thể thiếu trong khái niệm du lịch. Khái niệm du lịch đã có những sự thay đổi phù hợp hơn, bao hàm cả nôi dung liên quan đến sự chuyển cư, những hoạt động tại nơi đến cũng như các vấn đề kinh tế xã hội liên quan. Gắn kết cả hai cách nhìn nhận từ hai phía người đi du lịch và người kinh doanh du lịch. Định nghĩa tổ chức du lịch thế giới WTO (World Travel Organization ) đã xác định rõ: “Du lịch là hành động rời khỏi khu vực thường trú để đi đến một nơi khác, một môi trường khác trong một thời gian ngắn để tìm hiểu khám phá, vui chơi, giải trí, nghỉ dưỡng”.[2] n 5 Một định nghĩa về du lịch được các nhà khoa học Việt Nam sử dụng nhiều đó là định nghĩa về du lịch của I.I Piroogionic: “Du lịch là hoạt động của dân cư trong thời gian rảnh rỗi liên quan đến việc di chuyển và lưu trú tạm thời bên ngoài khu vực thường trú nhằm mục đích nghỉ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần, nâng cao trình độ nhận thức, văn hóa hoặc thể thao, kèm theo việc tiêu thụ những giá trị về tự nhiên, kinh tế, văn hóa, dịch vụ”.[2] Theo Bách khoa toàn thư Việt Nam 1995: - Du lịch là một dạng nghỉ dưỡng sức, tham quan tích cực của con người ngoài nơi cứ trú với mục đích: nghỉ ngơi giải trí, xem danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hóa nghệ thuật,.
- Du lịch là một ngành kinh doanh tổng hợp có hiệu quả cao về nhiều mặt: nâng cao hiểu biết về thiên nhiên, truyền thống lịch sử và văn hóa dân tộc, từ đó góp phần nâng cao tinh thần yêu nước; đối với người nước ngoài là tinh thần hữu nghị với dân tộc mình; về mặt kinh tế, du lịch là lĩnh vực kinh doanh mang lại hiệu quả rất lớn; có thể coi là hoạt động xuất khẩu hàng hóa tại chỗ,.[3] Theo luật du lịch Việt Nam năm 2005, khái niệm du lịch được xác định chính thức như sau: “Du lịch là hoạt động liên quan đến sự chuyển đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định.”[2] Như vậy, du lịch là khái niệm bao gồm nhiều nội dung. Một mặt, du lịch mang ý nghĩa là nghỉ ngơi, giải trí, vui chơi, liên quan mật thiết đến việc di chuyển chỗ ở của khách du lịch. Mặt khác, du lịch được nhìn nhận như là hoạt động gắn chặt với các hoạt động kinh tế - sản xuất, tiêu thụ những giá trị của vùng du lịch. Điều này cho ta cách nhìn nhận tổng hợp, toàn diện hơn về hoạt động du lịch.
Du lịch không chỉ được xem xét trên lợi ích của khách du lịch mà quan trọng hơn là tác động của hoạt động du lịch đến lãnh thổ du lịch n 6 trên cả hai phương diện: kinh tế và xã hội (KT – XH). Những vấn đề này nếu được giải quyết hợp lý sẽ đảm bảo được một nền du lịch bền vững và mang lại lợi ích tối đa cho cộng đồng. Khái niệm khách du lịch Khách du lịch gồm khách du lịch nội địa và khách du lịch quốc tế. Khách du lịch nội địa là công dân Việt Nam du lịch, công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam ra nước ngoài du lịch.
Khách du lịch quốc tế là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vào Việt Nam du lịch, công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam ra nước ngoài du lịch.[7] Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về khách du lịch, song về cơ bản các khái niệm được đề cập đến với các yếu tố hình thành khách du lịch: - Động cơ khởi hành (có thể là đi tham quan, nghỉ dưỡng, thăm người thân, kết hợp kinh doanh. trừ động cơ lao động kiếm tiền). - Yếu tố thời gian (đặc biệt chú ý đến sự phân biệt giữa khách tham quan trong ngày và khách du lịch là người từ nơi khác đến nghỉ dưỡng qua đêm hoặc có sử dụng dịch vụ lưu trú). - Những đối tượng được liệt kê là khách du lịch và những đối tượng không được liệt kê là khách du lịch.
Các hình thức của du lịch cộng đồng Du lịch sinh thái Du lịch sinh thái là một hình thức du lịch diễn ra trong khu vực tự nhiên (đặc biệt là trong các khu vực cần được bảo vệ và môi trường xung quanh nó) và kết hợp tìm hiểu bản sắc văn hóa – xã hội của địa phương có sự quan tâm đến môi trường. Nó thúc đẩy một hệ sinh thái bền vững thông qua một quá trình quản lý môi trường có sự tham gia của tất cả các bên liên quan.[13] n 7 Du lịch văn hóa Du lịch văn hóa là loại hình du lịch dựa vào bản sắc văn hóa dân tộc với sự tham gia của cộng đồng nhằm bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống.