Luận án tiến sĩ tác động hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến hiệu quả hoạt động tại các nhtm việt nam

Luận án tiến sĩ phân tích tác động hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến hiệu quả hoạt động tại các nhtm việt nam, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp

• Tác giả: Nguyễn Đình Dũng
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Thu Hà
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Đầu Tư Trực Tiếp Ra Nước Ngoài Đến Hiệu Quả Hoạt Động Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỐI QUAN HỆ TÁC ĐỘNG GIỮA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP RA NƯỚC NGOÀI CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 5. KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH MỐI QUAN HỆ GIỮA MỨC ĐỘ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP RA NƯỚC NGOÀI VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 6. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM CÓ HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP RA NƯỚC NGOÀI
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài

Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (OFDI) đã trở thành một yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Hoạt động này không chỉ giúp các ngân hàng mở rộng thị trường mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động. Theo nghiên cứu của Nguyễn Đình Dũng (2022), OFDI có thể mang lại nhiều lợi ích như giảm chi phí, tăng cường khả năng cạnh tranh và nâng cao năng lực quản lý.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài

OFDI được hiểu là việc các ngân hàng đầu tư vào các hoạt động kinh doanh tại nước ngoài. Vai trò của OFDI trong ngân hàng Việt Nam không chỉ dừng lại ở việc gia tăng lợi nhuận mà còn giúp nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

1.2. Lợi ích của OFDI đối với ngân hàng Việt Nam

OFDI mang lại nhiều lợi ích cho ngân hàng như tăng trưởng doanh thu, giảm rủi ro và đa dạng hóa danh mục đầu tư. Các ngân hàng có thể tận dụng lợi thế từ việc tiếp cận thị trường mới và nâng cao năng lực quản lý thông qua việc học hỏi từ các thị trường phát triển.

II. Thách thức trong hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài

Mặc dù OFDI mang lại nhiều lợi ích, nhưng các ngân hàng Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Những rủi ro về chính trị, kinh tế và văn hóa tại các thị trường nước ngoài có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Theo nghiên cứu, tỷ lệ nợ xấu tại các thị trường nước ngoài đang gia tăng, điều này đặt ra nhiều câu hỏi về tính bền vững của OFDI.

2.1. Rủi ro chính trị và kinh tế

Các ngân hàng phải đối mặt với rủi ro chính trị tại các quốc gia nhận đầu tư. Sự biến động của chính sách và tình hình kinh tế có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

2.2. Rủi ro văn hóa và thị trường

Sự khác biệt về văn hóa và thói quen tiêu dùng tại các thị trường nước ngoài có thể gây khó khăn cho ngân hàng trong việc tiếp cận và phục vụ khách hàng. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải có chiến lược phù hợp để thích ứng.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả từ đầu tư trực tiếp ra nước ngoài

Để tối ưu hóa hiệu quả từ OFDI, các ngân hàng cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả và xây dựng chiến lược đầu tư hợp lý. Việc phân tích thị trường và đánh giá các yếu tố tác động là rất quan trọng để đảm bảo thành công trong hoạt động OFDI.

3.1. Quản lý rủi ro trong OFDI

Quản lý rủi ro là yếu tố then chốt giúp ngân hàng giảm thiểu thiệt hại từ các biến động không lường trước. Các ngân hàng cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện để theo dõi và đánh giá các yếu tố tác động đến hoạt động đầu tư.

3.2. Chiến lược đầu tư hiệu quả

Xây dựng chiến lược đầu tư rõ ràng và cụ thể giúp ngân hàng xác định được mục tiêu và phương hướng phát triển. Việc nghiên cứu thị trường và đối thủ cạnh tranh cũng là yếu tố quan trọng trong việc đưa ra quyết định đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về OFDI

Nghiên cứu cho thấy rằng các ngân hàng Việt Nam đã đạt được những kết quả tích cực từ hoạt động OFDI. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để nâng cao hiệu quả hoạt động. Các ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình và chiến lược đầu tư để tối ưu hóa lợi ích từ OFDI.

4.1. Kết quả từ các ngân hàng lớn

Các ngân hàng lớn như BIDV và Vietcombank đã có những bước tiến đáng kể trong việc mở rộng hoạt động OFDI. Họ đã thành công trong việc xây dựng thương hiệu và nâng cao vị thế tại các thị trường nước ngoài.

4.2. Bài học từ các ngân hàng nhỏ

Các ngân hàng nhỏ hơn cũng có thể học hỏi từ những kinh nghiệm của các ngân hàng lớn. Việc áp dụng các chiến lược phù hợp và quản lý rủi ro hiệu quả sẽ giúp họ đạt được thành công trong hoạt động OFDI.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của OFDI tại ngân hàng Việt Nam

Tương lai của OFDI tại các ngân hàng Việt Nam hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao hơn, các ngân hàng cần phải cải thiện khả năng quản lý và chiến lược đầu tư. Việc nghiên cứu và áp dụng các mô hình mới sẽ giúp ngân hàng tối ưu hóa lợi ích từ OFDI.

5.1. Triển vọng phát triển OFDI

Với sự phát triển của nền kinh tế toàn cầu, OFDI sẽ tiếp tục là một xu hướng quan trọng. Các ngân hàng cần nắm bắt cơ hội này để mở rộng hoạt động và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

5.2. Khuyến nghị cho các ngân hàng

Các ngân hàng cần xây dựng chiến lược đầu tư rõ ràng và chú trọng đến việc quản lý rủi ro. Việc đào tạo nhân viên và nâng cao năng lực quản lý cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo thành công trong hoạt động OFDI.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (Outward Foreign Direct Investment - OFDI) trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng toàn cầu đã chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ cả về quy mô lẫn phạm vi hoạt động. Tại Việt Nam, tiến trình vươn ra thị trường quốc tế của hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) ghi nhận bước chuyển biến mang tính bước ngoặt từ năm 2009. "Theo số liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam, tốc độ tăng trưởng vốn đăng ký trong lĩnh vực ngân hàng tài chính giai đoạn 2009-2019 đạt mức bình quân 22,3%/năm", đồng thời số lượng định chế tín dụng tham gia OFDI tăng từ 4 ngân hàng (2009) lên 7 ngân hàng vào cuối năm 2019 với các đại diện tiêu biểu như BIDV, VietinBank, Sacombank, MBBank, SHB và Vietcombank. Tuy nhiên, nghịch lý thực tiễn xuất hiện khi kết quả kinh doanh tại các thị trường hải ngoại như Campuchia, Lào, Myanmar hay Châu Âu bộc lộ nhiều thách thức: thị phần suy giảm (tại Campuchia sụt giảm từ Top 5 xuống ngoài Top 10), tăng trưởng tín dụng dưới 5%/năm so với mức 23% - 40%/năm của toàn ngành sở tại, cùng với sự gia tăng tỷ lệ nợ xấu (NPL) và chi phí trích lập dự phòng rủi ro.

Khoảng trống nghiên cứu học thuật (Research Gap) cốt lõi xuất phát từ việc phần lớn các công trình quốc tế và trong nước trước đây chỉ tập trung đánh giá tác động của OFDI thông qua các chỉ số kết quả tài chính truyền thống như ROA, ROE, ROS, P/E (Berger & ctg., 2000; Claessens & ctg., 2001). Cách tiếp cận này dẫn đến các kết quả phân mảnh và mâu thuẫn khi mô tả quan hệ giữa OFDI và hiệu quả dưới 5 dạng hình thái khác nhau (tuyến tính thuận chiều, tuyến tính ngược chiều, chữ U, chữ U ngược và chữ S nằm ngang). Quan trọng hơn, các chỉ tiêu tài chính kế toán ngắn hạn không phản ánh đầy đủ các lợi ích nền tảng của lý thuyết công ty đa quốc gia như: lợi thế kinh tế theo quy mô (Economies of Scale), lợi thế kinh tế theo phạm vi (Economies of Scope), hiệu quả kỹ thuật, và năng lực học hỏi tổ chức. Hơn nữa, y văn quốc tế chủ yếu khảo sát các ngân hàng đa quốc gia khổng lồ có tỷ trọng tài sản hải ngoại trên 20% (như HSBC, CitiBank), bỏ qua các ngân hàng từ thị trường mới nổi đang ở giai đoạn đầu của chu trình OFDI.

Nghiên cứu giải quyết 2 câu hỏi trung tâm:

1. Thực trạng mức độ đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của các NHTM Việt Nam diễn biến như thế nào trong giai đoạn 2009-2020?
2. Mức độ OFDI có tác động thuận chiều đến hiệu quả hoạt động tổng thể của các NHTM Việt Nam hay không, và các yếu tố cấu trúc (sở hữu, thời gian, mạng lưới địa bàn) điều tiết mối quan hệ này ra sao?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu được xác lập:

• $H_{1.1}$: Mức độ OFDI có mối quan hệ tác động thuận chiều đến hiệu quả hoạt động (Operational Efficiency - OE) của các NHTM.
• $H_{1.2}$: Mối quan hệ giữa mức độ OFDI và hiệu quả tài chính ngắn hạn (ROA) chưa được xác định rõ ràng trong giai đoạn đầu của chu trình đầu tư.
• $H_{2.1}$: Số lượng địa bàn thị trường nước ngoài điều tiết thuận chiều mối quan hệ giữa OFDI và hiệu quả hoạt động.
• $H_{3.1}$: Thời gian hiện diện kinh doanh tại nước ngoài điều tiết tích cực mối quan hệ giữa OFDI và hiệu quả hoạt động.
• $H_{4.1}$: Tính chất sở hữu nhà nước thúc đẩy mạnh mẽ hơn mối quan hệ tích cực giữa OFDI và hiệu quả hoạt động nhờ lợi thế nguồn lực dôi dư (Organizational Slack).

Khung lý thuyết tích hợp được xây dựng dựa trên sự liên kết giữa Lý thuyết lợi thế độc quyền (Kindleberger, 1969; Hymer, 1960), Mô hình OLI (Dunning, 1981), Lý thuyết nội bộ hóa (Coase, 1937; Magee, 1981), Mô hình quốc tế hóa Uppsala (Johanson & Vahlne, 1977), Khung tích hợp - đáp ứng địa phương (Bartlett & Ghoshal, 1986, 2002) và Lý thuyết biên hiệu quả sản xuất (Farrell, 1957; O'Donnell, 2011, 2012). Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 7 NHTM Việt Nam thực hiện OFDI trong khung thời gian 45 quý liên tục từ Quý 2/2009 đến Quý 2/2020. Nghiên cứu mang tính đột phá khi lần đầu tiên lượng hóa thành công hiệu quả tổng thể thông qua chỉ số Färe-Primont Total Factor Productivity Index, giải mã cơ chế tạo giá trị dài hạn của các ngân hàng thương mại thị trường mới nổi.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế ghi nhận sự phân kỳ sâu sắc giữa các luồng nghiên cứu về ảnh hưởng của quá trình quốc tế hóa ngân hàng. Luồng quan điểm thứ nhất khẳng định quốc tế hóa mang lại lợi thế vượt trội nhờ khả năng tối ưu hóa chi phí giao dịch, khai thác tài sản vô hình và phân tán rủi ro danh mục (Walter, 1988; Lessard, 1986). Ngược lại, luồng quan điểm thứ hai nhấn mạnh "gánh nặng ngoại quốc" (Liability of Foreignness), rào cản thông tin và chi phí đại diện xuyên biên giới khiến hiệu quả hoạt động của các chi nhánh ngân hàng nước ngoài sụt giảm nghiêm trọng so với các ngân hàng bản địa. Điển hình, Berger và cộng sự (2000) khi phân tích hệ thống ngân hàng tại các quốc gia phát triển đã chỉ ra rằng các chi nhánh ngân hàng nước ngoài thường đạt hiệu quả kỹ thuật thấp hơn đáng kể so với ngân hàng nội địa do bất lợi về am hiểu văn hóa và mạng lưới phân phối.

Trong nghiên cứu đa quốc gia quy mô lớn, Claessens và cộng sự (2001) đối chiếu hiệu quả hoạt động của các ngân hàng nước ngoài trên 80 quốc gia giai đoạn 1988-1995 và phát hiện sự đối lập mang tính cấu trúc: tại các quốc gia đang phát triển, các ngân hàng nước ngoài sở hữu tỷ lệ thu nhập lãi cận biên ròng (NIM) và khả năng sinh lời cao hơn ngân hàng nội địa nhờ ưu thế công nghệ và quản trị; tuy nhiên tại các thị trường phát triển, sự thâm nhập của ngân hàng nước ngoài lại làm gia tăng áp lực cạnh tranh và bào mòn lợi nhuận. Molyneux và Seth (1996) khi đánh giá các chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Hoa Kỳ (1987-1991) đã bác bỏ giả thuyết về lợi thế kinh tế theo quy mô tài sản đơn thuần, đồng thời chứng minh năng lực vốn điều chỉnh rủi ro và chất lượng tài sản mới là yếu tố quyết định hiệu quả bền vững.

Tại Việt Nam, các công trình học thuật trước đây chủ yếu dừng lại ở góc độ vĩ mô về dòng vốn OFDI quốc gia hoặc phân tích định tính hoạt động của các tập đoàn phi tài chính. Hoàn toàn vắng bóng các công trình định lượng chuyên sâu xem xét tác động đa chiều của OFDI tới hiệu quả hoạt động nội tại của hệ thống NHTM.

Positioning của luận án định vị tại điểm giao thoa giữa kinh tế học ngân hàng hiện đại và quản trị chiến lược quốc tế. Nghiên cứu thúc đẩy sự tiến bộ của ngành khi chuyển dịch trọng tâm phân tích từ các thước đo tài chính kế toán đơn lẻ sang chỉ số năng suất nhân tố tổng hợp Färe-Primont (FP), giải quyết triệt để vấn đề chỉ số hoàn hảo (complete index) thỏa mãn đầy đủ các tiên đề kinh tế học (Axioms of Index Number Theory) mà các chỉ số truyền thống như Malmquist hay DEA tĩnh không đáp ứng được. Đồng thời, nghiên cứu lấp đầy khoảng trống dữ liệu thực nghiệm về hành vi OFDI của các định chế tài chính thuộc nền kinh tế chuyển đổi sang các thị trường lân cận và khu vực.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án tạo lập bước tiến lý luận quan trọng bằng việc mở rộng và kiểm chứng các lý thuyết quản trị kinh doanh quốc tế kinh điển trong bối cảnh đặc thù của ngành dịch vụ tài chính tại một nền kinh tế mới nổi:

1. Mở rộng Lý thuyết Lợi thế độc quyền và Mô hình OLI (Hymer, 1960; Dunning, 1981): Nghiên cứu chứng minh rằng đối với các ngân hàng từ quốc gia đang phát triển, lợi thế sở hữu (Ownership Advantages) không nhất thiết bắt nguồn từ công nghệ tối tân hay quy mô vốn vượt trội toàn cầu, mà hình thành từ khả năng "nội địa hóa trải nghiệm khách hàng", năng lực thích ứng thể chế tương đồng tại thị trường nhận đầu tư (như khu vực Đông Dương), và sự gắn kết với dòng vốn thương mại theo giả thuyết "Follow the customer" (Grubel, 1977).

2. Bổ sung Lý thuyết Hành vi công ty và Nguồn lực dôi dư (Cyert & March, 1963; Bourgeois & Singh, 1983; Nohria & Gulati, 1994): Luận án xác lập bằng chứng thực nghiệm cho thấy tính chất sở hữu nhà nước không hoàn toàn đồng nghĩa với sự trì trệ quản lý. Trong chiến lược mở rộng quốc tế giai đoạn đầu, "bộ đệm" nguồn lực dồi dào và sự hỗ trợ tín nhiệm từ nhà nước cho phép các NHTM quốc doanh hấp thụ các cú sốc thị trường, duy trì sự ổn định vận hành và tạo dư địa để thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới tại hải ngoại.

3. Xác thực Mô hình Quốc tế hóa Uppsala (Johanson & Vahlne, 1977): Luận án củng cố luận điểm cho rằng OFDI là tiến trình học hỏi tích lũy liên tục. Tri thức kinh nghiệm (experiential knowledge) cần có thời gian thẩm thấu; do đó, tác động tích cực của OFDI tới hiệu quả hoạt động sẽ gia tăng theo độ dài thời gian ngân hàng hiện diện và tích lũy tri thức tại địa bàn quốc tế.

       [ CÁC YẾU TỐ ĐIỀU TIẾT ]
                                        - Chi phí quản lý (Cost) (-)
                                        - Vốn chủ sở hữu (Equity)

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa chiều ba trụ cột lý thuyết chính:

• Lý thuyết Quản trị mạng lưới xuyên quốc gia (Bartlett & Ghoshal, 1986, 2002): Giải thích áp lực tích hợp toàn cầu hóa song hành cùng yêu cầu thích ứng địa phương.
• Lý thuyết Nguồn lực tổ chức (Resource-Based View - RBV): Định vị tri thức vận hành xuyên biên giới là tài sản chiến lược đặc thù không thể sao chép.
• Lý thuyết Biên sản xuất phi tham số (Non-parametric Production Frontier Theory - Farrell, 1957; O’Donnell, 2012): Đo lường cấu trúc hiệu quả hoạt động đa chiều gồm ba cấu phần cốt lõi:
  • Hiệu quả kỹ thuật thuần (Pure Technical Efficiency - PTE): Thể hiện năng lực của ban điều hành trong việc kết hợp tối ưu các yếu tố đầu vào (vốn, lao động, chi phí vận hành) để tối đa hóa sản lượng đầu ra (dư nợ, huy động, thu nhập ngoài lãi).
  • Hiệu quả theo quy mô (Scale Efficiency - SE): Đo lường mức độ khai thác lợi thế quy mô tối ưu của định chế.
  • Hiệu quả hỗn hợp (Mix Efficiency - ME): Phản ánh tính linh hoạt chiến lược trong việc tái cấu trúc danh mục sản phẩm dịch vụ thích ứng với sự thay đổi của thị trường.

Điều kiện biên (Boundary Conditions) được xác lập rõ: Mô hình áp dụng đối với hệ thống NHTM thuộc các nền kinh tế đang phát triển, trong giai đoạn đầu của chu trình quốc tế hóa khi tỷ trọng dư nợ nước ngoài chiếm dưới 15% tổng dư nợ toàn hệ thống, và các hình thức hiện diện bao gồm chi nhánh hải ngoại, ngân hàng con 100% vốn và liên doanh ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo trường phái Hiện thực phản biện (Critical Realism) kết hợp phương pháp luận hỗn hợp tuần tự (Sequential Mixed Methods), tích hợp chặt chẽ giữa phân tích kinh tế lượng dữ liệu bảng đa biến và phỏng vấn sâu chuyên gia (Qualitative In-depth Interviews).

Thiết kế đa tầng (Multi-level design) được triển khai:

• Cấp độ vĩ mô/ngành: Phân tích môi trường pháp lý, dòng vốn OFDI và cam kết mở cửa thị trường tài chính khu vực ASEAN.
• Cấp độ định chế (Bank-level): Đo lường biến động hiệu quả sản xuất tổng thể FP và mức độ thâm nhập thị trường hải ngoại của từng ngân hàng.
• Mẫu nghiên cứu: Bao gồm toàn bộ 7 NHTM Việt Nam có hoạt động OFDI (BIDV, VietinBank, Sacombank, MB, SHB, Vietcombank, Agribank) trong giai đoạn 11 năm (Quý 2/2009 đến Quý 2/2020), tạo thành bộ dữ liệu bảng cân bằng/không cân bằng với tổng số 45 quý quan sát.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu tuân thủ các tiêu chuẩn học thuật nghiêm ngặt nhằm đảm bảo tính giá trị (validity) và độ tin cậy (reliability):

Tam giác hóa dữ liệu (Data Triangulation) được thực hiện qua việc kết hợp báo cáo tài chính kiểm toán hợp nhất hàng quý, báo cáo thường niên, dữ liệu giám sát của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và biên bản phỏng vấn trực tiếp 5 chuyên gia lãnh đạo từng điều hành tại thị trường Campuchia, Lào và Châu Âu.

Data và phân tích

• Đo lường biến phụ thuộc: Hiệu quả hoạt động được tính toán thông qua chỉ số Färe-Primont (FP) bằng phần mềm chuyên dụng D-Econ (theo thuật toán của O’Donnell, 2011). Cách tiếp cận trung gian (Intermediation Approach) được áp dụng để xác định 3 biến đầu vào: Chi phí huy động vốn ($X_1$), Chi phí hoạt động quản lý ($X_2$), Giá trị tài sản cố định ($X_3$); và 3 biến đầu ra: Dư nợ tín dụng ($Y_1$), Tổng nguồn vốn huy động ($Y_2$), Thu nhập thuần ngoài lãi ($Y_3$).
• Đo lường biến độc lập: Mức độ OFDI được đo lường bằng tỷ lệ Dư nợ cho vay tại thị trường nước ngoài trên Tổng dư nợ tín dụng của toàn ngân hàng ($OFDI_Ratio$), đại diện chuẩn xác cho mức độ cam kết tài sản quốc tế theo chỉ số Transnationality Index (TNI).
• Các biến tương tác (Điều tiết): $State_Ownership$ (Biến giả nhận giá trị 1 nếu là NHTM có vốn sở hữu nhà nước chi phối, 0 nếu là tư nhân), $Geo_Scope$ (Số lượng quốc gia/vùng lãnh thổ đặt hiện diện), $Exp_Time$ (Số năm hoạt động kinh doanh hải ngoại lũy kế).
• Kỹ thuật phân tích: Mô hình kinh tế lượng sử dụng phần mềm Stata 16. Sau khi kiểm định khuyết tật mô hình phát hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi (Heteroskedasticity) và tự tương quan (Autocorrelation), phương pháp ước lượng Bình phương bé nhất tổng quát khả thi (Feasible Generalized Least Squares - FGLS) và Sai số chuẩn hiệu chỉnh theo bảng (Panel-Corrected Standard Errors - PCSE) được áp dụng nhằm đảm bảo ước lượng không chệch, vững và hiệu quả.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Tác động tích cực, có ý nghĩa thống kê của OFDI đến Hiệu quả hoạt động tổng thể: Trái ngược với bức tranh tài chính ngắn hạn kém sắc tại các thị trường hải ngoại, mô hình FGLS khẳng định mức độ OFDI có tác động thuận chiều mạnh mẽ đến chỉ số hiệu quả hoạt động FP của các NHTM Việt Nam ($p < 0,01$). Khi tỷ trọng dư nợ nước ngoài tăng 1%, chỉ số hiệu quả hoạt động tổng thể của ngân hàng tăng tương ứng một cách bền vững. Điều này chứng minh OFDI giúp tối ưu hóa việc sử dụng năng lực dư thừa đầu vào và cải thiện hiệu quả kỹ thuật quy mô trên toàn hệ thống.

2. Sự phân kỳ rõ rệt giữa Hiệu quả hoạt động (OE) và Hiệu quả tài chính kế toán (ROA): Kiểm định mô hình với biến phụ thuộc là ROA cho thấy mối quan hệ với mức độ OFDI không đạt ý nghĩa thống kê ($p > 0,10$). Kết quả này giải mã hoàn hảo nghịch lý thực tiễn: các ngân hàng Việt Nam trong giai đoạn 2009-2020 chấp nhận mức sinh lời tài chính kế toán thấp hoặc biến động tại nước ngoài để đổi lấy sự nâng cao năng lực vận hành, tối ưu hóa danh mục tài sản và mở rộng năng lực phục vụ khách hàng đa quốc gia.

3. Vai trò điều tiết vượt trội của Tính chất sở hữu nhà nước: Biến tương tác giữa OFDI và sở hữu nhà nước ($OFDI \times State$) đạt hệ số dương có ý nghĩa thống kê cao ($p < 0,01$). Các NHTM có vốn nhà nước (BIDV, VietinBank, Vietcombank) phát huy hiệu quả OFDI tốt hơn nhờ quy mô tài sản lớn, uy tín quốc gia và khả năng chịu đựng rủi ro trong giai đoạn thâm nhập ban đầu vượt trội hơn khối tư nhân.

4. Hiệu ứng tích lũy kinh nghiệm theo thời gian và mở rộng địa bàn: Cả hai biến tương tác về thời gian ($OFDI \times Exp$) và số lượng địa bàn ($OFDI \times Geo$) đều có tác động thúc đẩy tích cực đến hiệu quả hoạt động ($p < 0,05$). Càng duy trì hiện diện lâu năm và mở rộng mạng lưới địa bàn hợp lý, ngân hàng càng tích lũy được tri thức thị trường, tối ưu hóa cơ chế điều vốn và giảm thiểu chi phí quản lý xuyên biên giới.

5. Quy mô và Kiểm soát chi phí là điều kiện tiên quyết: Quy mô tổng tài sản (Size) có tác động thuận chiều ($p < 0,01$) trong khi tỷ lệ chi phí quản lý (Cost) có tác động ngược chiều nghiêm trọng ($p < 0,01$) tới hiệu quả hoạt động, khẳng định vai trò sống còn của việc tinh gọn bộ máy vận hành hải ngoại.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Khẳng định tính ưu việt của việc sử dụng chỉ số biên năng suất (Färe-Primont Index) thay thế cho các chỉ tiêu tài chính đơn chiều khi nghiên cứu giai đoạn đầu của quá trình quốc tế hóa doanh nghiệp, đóng góp luận cứ mới cho trường phái nghiên cứu công ty xuyên quốc gia từ các thị trường mới nổi (Emerging Market MNEs).
• Về phương pháp luận: Cung cấp quy trình chuẩn mực kết hợp DEA phân rã chỉ số FP đa kỳ với mô hình kinh tế lượng FGLS/PCSE, loại bỏ hiện tượng sai lệch quy mô và giải quyết trọn vẹn các khuyết tật chuỗi thời gian dữ liệu bảng ngắn.
• Về ứng dụng thực tiễn cho NHTM:
  • Ban điều hành không nên đánh giá sự thành bại của chiến lược OFDI thuần túy qua số liệu lợi nhuận hạch toán từng năm của hiện diện hải ngoại, mà phải nhìn nhận trong bức tranh hiệu quả tích hợp toàn ngân hàng (tài trợ thương mại, bán chéo dịch vụ, thanh toán quốc tế).
  • Định hướng phát triển OFDI cần ưu tiên chiến lược "mạng lưới tích hợp": không mở rộng cơ học dàn trải mà tập trung khai thác chiều sâu, gia tăng liên kết giữa ngân hàng mẹ và các chi nhánh con để rút ngắn thời gian tích lũy tri thức.
• Về khuyến nghị chính sách vĩ mô:
  • Ngân hàng Nhà nước và Bộ Kế hoạch & Đầu tư cần hoàn thiện khung pháp lý giám sát an toàn vi mô xuyên biên giới, nới lỏng các thủ tục hành chính về cấp phép tăng vốn cho các hiện diện ngân hàng tại các thị trường trọng điểm chiến lược (Lào, Campuchia).
  • Xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin rủi ro quốc gia và hỗ trợ ngoại giao kinh tế đồng bộ giữa các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài và hệ thống ngân hàng tài trợ.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu thẳng thắn nhìn nhận 3 giới hạn mang tính cấu trúc:

1. Hạn chế về tính minh bạch dữ liệu: Do quy định bảo mật và việc thiếu vắng chuẩn mực công bố thông tin chi tiết bắt buộc về hoạt động kinh doanh hải ngoại của các NHTM Việt Nam, biến số OFDI mới chỉ lượng hóa được thông qua tỷ lệ dư nợ tín dụng nước ngoài, chưa thể bóc tách đầy đủ doanh thu, dòng vốn tự có và lợi nhuận thuần của từng chi nhánh đơn lẻ.
2. Quy mô mẫu giới hạn: Mẫu nghiên cứu gồm 7 ngân hàng thương mại phản ánh toàn bộ thực thể có OFDI tại Việt Nam, tuy nhiên cỡ mẫu bảng 7 đối tượng khiến việc phân nhóm chi tiết (như phân tích hồi quy ngưỡng - Panel Threshold Regression) gặp hạn chế về bậc tự do.
3. Khung địa lý tập trung: Địa bàn đầu tư của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn khảo sát chủ yếu tập trung tại khu vực Đông Nam Á (Lào, Campuchia, Myanmar) và một phần hạn chế tại Châu Âu, khiến tính tổng quát hóa (Generalizability) đối với các thị trường tài chính phát triển cao cần được kiểm nghiệm thận trọng.

Chương trình nghiên cứu tiếp theo (Future Research Agenda):

• Mở rộng đo lường mức độ OFDI bằng chỉ số tổng hợp đa biến (tích hợp tỷ trọng tài sản, nhân sự, doanh thu hải ngoại) khi chế độ công bố thông tin IFRS được áp dụng toàn diện.
• Khảo sát tác động lan tỏa (Spillover Effects) của dòng vốn OFDI ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu và đầu tư trực tiếp của khối doanh nghiệp phi tài chính Việt Nam.
• Ứng dụng mô hình Phương trình cấu trúc bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM) hoặc Phân tích định tính so sánh tập mờ (fsQCA) để khám phá các cấu hình chiến lược vi mô tạo nên sự thành công của từng chi nhánh hải ngoại.

Tác động và ảnh hưởng

• Giá trị học thuật: Công trình thiết lập một chuẩn mực mới trong nghiên cứu tài chính - ngân hàng tại Việt Nam với tiềm năng trích dẫn học thuật cao trên các tạp chí quốc tế thuộc danh mục ISI/Scopus (Q1/Q2) trong chuyên ngành International Business Review và Journal of Banking & Finance.
• Tác động định hình ngành Ngân hàng: Cung cấp cơ sở khoa học xác đáng để Hội đồng quản trị các NHTM lớn định hình lại chiến lược kinh doanh quốc tế giai đoạn 2025-2035, chuyển đổi từ tư duy "chiếm lĩnh thị phần cơ học" sang mô hình "tối ưu hóa hiệu quả chuỗi giá trị tích hợp".
• Đóng góp cho hoạch định chính sách quốc gia: Cung cấp luận cứ thực chứng giúp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam rà soát Đề án cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu, hoàn thiện hành lang pháp lý điều hành dòng vốn đầu tư xuyên biên giới theo hướng minh bạch, an toàn và bền vững.
• Lợi ích xã hội: Nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống định chế tài chính quốc gia, tạo điểm tựa vốn và thanh toán an toàn cho hàng ngàn doanh nghiệp Việt Nam vươn ra kinh doanh toàn cầu, bảo vệ lợi ích kinh tế của kiều bào và doanh nghiệp Việt kiều.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận khung lý thuyết tích hợp tiên tiến, phương pháp đo lường Färe-Primont Index và bộ dữ liệu thực chứng đặc thù về ngân hàng chuyển đổi.
• Nhà lãnh đạo và Chuyên gia R&D Ngân hàng: Nhận diện chính xác các đòn bẩy điều tiết (thời gian thâm nhập, quy mô, kiểm soát chi phí) để tối ưu hóa mô hình quản trị chi nhánh nước ngoài và tái cấu trúc danh mục đầu tư hải ngoại.
• Cơ quan Quản lý Nhà nước (SBV, MPI, MOF): Sở hữu bức tranh định lượng toàn diện về thực trạng và hiệu quả dòng vốn OFDI ngành ngân hàng để ban hành các quy định quản lý thận trọng vĩ mô phù hợp với thông lệ quốc tế.
• Các nhà đầu tư và Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Hiểu rõ năng lực hỗ trợ mạng lưới của các ngân hàng nội địa tại nước ngoài, từ đó tối ưu hóa việc quản lý vốn lưu động và tài trợ chuỗi cung ứng quốc tế.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đóng góp lý thuyết cốt lõi nằm ở việc kết hợp Lý thuyết Hành vi công ty (Cyert & March, 1963) và Lý thuyết Nguồn lực dôi dư (Bourgeois & Singh, 1983) để giải thích cơ chế vượt trội của các NHTM nhà nước trong giai đoạn đầu của tiến trình quốc tế hóa ngân hàng tại thị trường mới nổi. Nghiên cứu đã chứng minh nguồn lực dôi dư đóng vai trò "bộ đệm giảm sốc", biến bất lợi thể chế thành lợi thế cạnh tranh thích ứng.

2. Đột phá phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây được thể hiện như thế nào? So với các nghiên cứu của Berger và cộng sự (2000) hay Claessens và cộng sự (2001) chỉ dùng tỷ số tài chính đơn lẻ hoặc mô hình DEA tĩnh Malmquist dễ bị sai lệch khi thay đổi quy mô, luận án sử dụng chỉ số Färe-Primont (O'Donnell, 2011). Đây là thước đo chỉ số hoàn hảo (Complete Index) đáp ứng toàn bộ các tiên đề kinh tế học, bóc tách chính xác ba cấu phần: hiệu quả kỹ thuật thuần, hiệu quả quy mô và hiệu quả hỗn hợp trong chuỗi thời gian liên tục 45 quý.

3. Phát hiện thực nghiệm nào bất ngờ và có tính phản trực giác nhất? Phát hiện phản trực giác nhất là: Mặc dù hiệu quả tài chính trực tiếp (ROA) tại các thị trường hải ngoại như Campuchia, Lào sụt giảm và tỷ lệ nợ xấu tăng cao trong giai đoạn 2013-2018, mức độ OFDI vẫn tác động thuận chiều mạnh mẽ có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả hoạt động tổng thể (FP) của toàn ngân hàng. Điều này chứng minh giá trị của OFDI giai đoạn đầu nằm ở việc giải phóng năng lực vận hành dư thừa và tích lũy tri thức tổ chức hơn là lợi nhuận kế toán ngắn hạn.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) hoàn chỉnh không? Có. Nghiên cứu mô tả chi tiết quy trình toán học thiết lập hàm khoảng cách ngõ ra/ngõ vào, định nghĩa rõ ràng 3 biến đầu vào và 3 biến đầu ra theo phương pháp trung gian, cung cấp đầy đủ bảng thống kê mô tả, quy tắc kiểm định lựa chọn mô hình giữa Pooled OLS, FEM, REM, GLS và PCSE, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập tái lập quy trình trên phần mềm D-Econ và Stata.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tới mở ra từ luận án là gì? Chương trình 10 năm tập trung vào 3 hướng chính: (i) Đánh giá tác động của làn sóng Chuyển đổi số (Digital Banking) đối với việc xóa bỏ "gánh nặng ngoại quốc" trong OFDI ngân hàng; (ii) Phân tích định lượng liên kết chuỗi giá trị giữa OFDI ngành ngân hàng và mức độ thâm nhập thị trường toàn cầu của các doanh nghiệp phi tài chính Việt Nam; (iii) Mô hình hóa rủi ro địa chính trị và rủi ro chuyển dịch dòng vốn xuyên biên giới trong bối cảnh phân mảnh địa kinh tế toàn cầu.

Kết luận

1. Nghiên cứu xác lập bằng chứng thực nghiệm vững chắc khẳng định mức độ đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (OFDI) có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê sâu sắc tới hiệu quả hoạt động tổng thể (Färe-Primont Index) của các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2009-2020.
2. Luận án giải quyết thành công nghịch lý thực tiễn và khoảng trống học thuật khi chỉ ra sự phân kỳ giữa hiệu quả tài chính ngắn hạn (chưa rõ ràng) và hiệu quả vận hành dài hạn (thuận chiều rõ rệt), bảo vệ cơ sở khoa học cho chiến lược duy trì và mở rộng đầu tư hải ngoại của các định chế tài chính quốc gia.
3. Nghiên cứu lượng hóa vai trò điều tiết mang tính quyết định của tính chất sở hữu nhà nước, bề dày thời gian hoạt động và phạm vi đa dạng hóa địa bàn trong việc khuếch đại lợi ích tổng thể của hoạt động OFDI.
4. Đột phá phương pháp luận được thiết lập thông qua việc kết hợp chỉ số năng suất toàn diện phi tham số Färe-Primont với các kỹ thuật hồi quy bảng kinh tế lượng nâng cao (FGLS, PCSE) đã khắc phục triệt để các khuyết tật tự tương quan và phương sai thay đổi.
5. Luận án mở ra các định hướng nghiên cứu chiến lược mới về quản trị ngân hàng xuyên biên giới, đồng thời cung cấp hệ thống giải pháp chính sách thực tiễn, toàn diện cho Ngân hàng Nhà nước và các NHTM Việt Nam trên hành trình hội nhập tài chính quốc tế sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hoạt động OFDI của các NHTM trên thế giới và cả tại Việt Nam đang ngày càng phát triển mạnh mẽ. Dòng vốn OFDI quốc tế trong lĩnh vực tài chính ngân hàng tăng đều hàng năm và ở mức khá cao trong giai đoạn 2009-2020. Các ngân hàng toàn cầu vẫn không ngừng mở rộng cả về quy mô và phạm vi.

Tại Việt Nam, hoạt động OFDI của các NHTM Việt nam từ năm 2009 có sự đột phá. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam, tốc độ tăng trưởng vốn đăng ký trong lĩnh vực ngân hàng tài chính giai đoạn 2009-2019 đạt mức bình quân 22,3%/năm. Số lượng ngân hàng có OFDI cũng tăng từ 4 ngân hàng năm 2009 lên 7 ngân hàng đến cuối năm 2019. Điển hình các NHTM thực hiện OFDI có thể kể đến như NHTMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV), Sài gòn Hà nội (SHB), Sài gòn Thương tín (sacombank).

Những ngân hàng này đang có tổ hợp hiện diện tại nước ngoài khá đa dạng và hoạt động bài bản. Đặc biệt, trong giai đoạn từ năm 2012 đến 2015, hoạt động OFDI của các ngân hàng mặc dù gặp rất nhiều khó khăn do nền kinh tế trong nước biến động, tình hình kinh tế các quốc gia nhận đầu tư cũng khó khăn… nhưng vốn đăng kỳ hàng năm vẫn đều đặn tăng. Từ năm 2018, hoạt động OFDI có tín hiệu lạc quan khi NHTMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) đã mở ngân hàng con tại Lào. Điều này cho thấy sức hấp dẫn của hoạt động OFDI đối với nhiều ngân hàng Việt Nam.

Mặc dù vậy, về mặt học thuật, các nghiên cứu về quan hệ giữa OFDI và hiệu quả mang lại từ hoạt động này đối với các NHTM cả trên thế giới và tại Việt nam vẫn còn nhiều câu hỏi cần trả lời. Trên phạm vi thế giới, (1) hầu hết các nghiên cứu đều chỉ sử dụng các chỉ tiêu kết quả tài chính làm biến đại diện cho kết quả OFDI mang lại như ROA, ROE, ROS, P/E…Trong khi đó lý thuyết về công ty đa quốc gia cho thấy những lợi ích chính hoạt động OFDI mang lại là: cơ hội giảm chi phí nhờ lợi thế theo quy mô và lợi thế theo phạm vi, cơ hội đạt được lợi thế trong cạnh tranh, lợi ích từ đa dạng hóa, giảm rủi ro và thúc đẩy tích lũy kinh nghiệm, nâng cao năng lực quản lý. Những lợi ích này được đại diện bởi chỉ tiêu hiệu quả hoạt động sẽ chính xác và phù hợp hơn so với chỉ tiêu kết quả tài chính. Cũng vì vậy nên (2) kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa OFDI và hiệu quả tài chính mang lại của hoạt động này đến nay chưa được xác định thống nhất.

Cụ thể là các nghiên cứu về mối quan hệ giữa mức độ OFDI và kết quả hoạt động kinh doanh của các NHTM cho thấy có đến 5 dạng đường biểu diễn gồm: dạng tuyến tính thuận chiều, dạng tuyến tính ngược chiều, dạng chữ U, dạng chữ U ngược 2 và dạng chữ S nằm ngang. Hơn nữa, (3) do hạn chế về thông tin công bố nên các nghiên cứu thường sử dụng mẫu là các ngân hàng toàn cầu có tỷ trọng tài sản tại thị trường nước ngoài lên đến trên 20% như HSBC, CitiBank mà bỏ qua các NHTM đang trong giai đoạn đầu của quá trình OFDI với tỷ trọng tài sản tại thị trường nước ngoài hạn chế. Tại Việt Nam, những nghiên cứu về chủ đề này khá hạn chế. Hầu hết các nghiên cứu tại Việt nam chỉ tập trung vào giác độ tổng thể dòng vốn OFDI của Việt nam.

Nghiên cứu trên giác độ công ty rất ít và chỉ tập trung vào phân tích hoạt động OFDI chung của các doanh nghiệp Việt nam. Những nghiên cứu mối quan hệ giữa hoạt động OFDI với kết quả nói chung và hiệu quả hoạt động nói riêng, hiệu quả chưa có. Về mặt thực tiễn tại Việt nam, trái với tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ về quy mô vốn OFDI, hiệu quả kinh doanh tại thị trường nước ngoài của các NHTM Việt Nam lại khá hạn chế. Cụ thể trong giai đoạn từ 2013-2018, số lượng dự án giảm, tỷ lệ nợ xấu tại thị trường nước ngoài của các ngân hàng tăng lên và lợi nhuận biến động.

Ví dụ như tại thị trường Campuchia, vị thế thị trường của các ngân hàng Việt Nam đều sụt giảm từ vị trí top 5 xuống ngoài top 10. Tăng trưởng tín dụng trung bình các ngân hàng chỉ dưới 5%/năm trong khi đó trung bình các ngân hàng Campuchia lên đến 23- 40%/năm. Vậy đâu là cở sở để các ngân hàng Việt nam vẫn kiên trì theo đuổi mục tiêu mở rộng hoạt động kinh doanh tại nước ngoài. Quan trọng hơn, việc kiên trì theo đuổi chiến lược mở rộng hoạt động OFDI của các NHTM Việt Nam hiện nay có thực sự là chính xác, phù hợp ? Vấn đề mấu chốt để trả lời câu hỏi này là tác động của hoạt động OFDI đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng ra sao ? Đây là những câu hỏi mang tính định hướng chiến lược quan trọng đang được các NHTM Việt Nam đặt ra.

Vì vậy, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa OFDI với hiệu quả hoạt động tổng thể của các ngân hàng sẽ giúp đánh giá đầy đủ, toàn diện hơn tác động của OFDI đến kết quả hoạt động kinh doanh tổng thể của các ngân hàng. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu sẽ giúp các NHTM Việt nam xác định định hướng chiến lược đối với mảng kinh doanh tại thị trường nước ngoài trong thời gian tới. Đối với các ngân hàng đang có hoạt động kinh doanh tại thị trường nước ngoài, kết quả nghiên cứu sẽ giúp các quyết định tái cấu trúc, rút lui, duy trì hay tiếp tục mở rộng được xác định trên cơ sở chắc chắn hơn. Đối với các ngân hàng chưa có hoạt động kinh doanh tại thị trường nước ngoài nhưng đang có nghiên cứu, xem xét tham gia, kết quả nghiên cứu sẽ giúp 3 các ngân hàng này có thêm thông tin tốt hơn để đánh giá khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Với lý do trên, đề tài “Tác động hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến hiệu quả hoạt động tại các NHTM Việt Nam” được lựa chọn để nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu Xác định được mối quan hệ tác động của OFDI đến hoạt động kinh doanh tổng thể của các NHTM Việt Nam (là những ngân hàng đang trong giai đoạn đầu của quá trình đầu tư trực tiếp ra nước ngoài) thông qua chỉ tiêu hiệu quả hoạt động. Từ đó đưa ra khuyến nghị chính sách nhằm nâng cao tác động tích cực của OFDI đến hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam. Nhiệm vụ nghiên cứu Để thực hiện được mục tiêu trên, nhiệm vụ nghiên cứu của tác giả sẽ tập trung vào các vấn đề sau đây: - Hệ thống các lý thuyết về tác động của OFDI tới hiệu quả các công ty nhằm hiểu rõ về cơ chế tác động.

- Rà soát thực trạng OFDI của các NHTM VN giai đoạn 2009-2020 nhằm xác định chỉ tiêu phù hợp sử dụng trong mô hình đánh giá tác động của OFDI đến hiệu quả hoạt động các NHTM Việt Nam. - Phân tích, đánh giá tác động của OFDI tới chỉ tiêu hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt nam có hoạt động OFDI. - Đưa ra các khuyến nghị chính sách đối với các NHTM Việt Nam. Câu hỏi nghiên cứu Đề tài nghiên cứu này trả lời câu hỏi sau: - Thực trạng hoạt động OFDI của các NHTM Việt Nam hiện nay ? - Có mối quan hệ thuận chiều giữa mức độ OFDI với hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam có hoạt động OFDI ? 4.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là mối quan hệ giữa OFDI đến hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt nam 4 Phạm vi nghiên cứu: Về không gian: là toàn bộ các NHTM Việt nam có hoạt động OFDI. Trong đó hoạt động OFDI được xác định trên tiêu chí là có hình thức hiện diện dưới dạng chi nhánh ngân hàng tại nước ngoài, thành lập liên doanh tại nước ngoài và ngân hàng con tại nước ngoài. Về thời gian: Từ quý 2/2009 đến quý 2/2020. Về nội dung: - Do không có quy định bắt buộc các NHTM phải công bố thông tin về hoạt động, kết quả kinh doanh tại thị trường nước ngoài nên những số liệu thông tin liên quan đến hoạt động này thường rất khan hiếm.

Những thông tin được công bố do chủ quan của các NHTM. Vì vậy những số liệu, thông tin được trình bày trong luận án bị giới hạn trong phạm vi những thông tin được công bố của các NHTM. Tương tự, những tình huống, nội dung được trình bày trong luận án cũng bị giới hạn trong phạm vi được sự cho phép của người cung cấp. Hệ quả là một số nội dung luận án có những số liệu chưa được cập nhật đến thời điểm gần nhất.

Tuy nhiên đây là những số liệu mới nhất được công bố và có thể sử dụng được. - Bên cạnh đó luận án cũng giới hạn: (1) hiệu quả hoạt động sử dụng để đánh giá là hiệu quả tổng thể của ngân hàng và được giới hạn trong các chỉ số hiệu quả Färe-Primon index; (2) mức độ OFDI được giới hạn đo lường bởi chỉ tiêu đơn là chỉ tiêu dư nợ tại thị trường nước ngoài trên tổng dư nợ của ngân hàng. Nguyên nhân do hạn chế về dữ liệu được các NHTM công bố. Phương pháp nghiên cứu Để giải quyết được câu hỏi nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu đã xác định, luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp cả định tính và định lượng.

Trong đó: Phương pháp định lượng: luận án sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính đa biến và dữ liệu bảng cho các NHTM Việt Nam có thực hiện OFDI với sự hỗ trợ của phần mềm stata.