Tác động của chính sách tài khóa đến tài khoản vãng lai tại việt nam giai đoạn 2000 2010 luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu Tác động của chính sách tài khóa đến tài khoản vãng lai tại việt nam giai đoạn 2000 2010 luận văn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyen Thi Kim Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyen Thi Ngoc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế - Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Chính Sách Tài Khóa Đến Tài Khoản Vãng Lai Tại Việt Nam Giai Đoạn 2000 – 2010
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA VÀ TÀI KHOẢN VÃNG LAI
• 1.1. Các khái niệm về chính sách tài khóa và tài khoản vãng lai
• 1.1.1. Chính sách tài khóa
• 1.1.2. Tác dụng của chính sách tài khóa đối với mục tiêu ổn định và tăng trưởng kinh tế
• 1.1.3. Độ trễ trong quá trình thực hiện và hiệu lực của chính sách tài khóa
• 1.1.4. Tài khoản vãng lai
• 1.1.4.1. Khái niệm
• 1.1.4.2. Các thành phần của tài khoản vãng lai
• 1.2. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG BẰNG CHỨNG NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA ĐẾN TÀI KHOẢN VÃNG LAI
• 2.1. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA, TÀI KHOẢN VÃNG LAI CỦA VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 1990 – 2010
• 3.1. Thực trạng tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 1990 – 2010
• 3.2. Thực trạng chính tài khóa Việt Nam giai đoạn 1990 – 2010
• 3.3. Thực trạng tài khoản vãng lai tại Việt Nam giai đoạn 1990 – 2010
• 3.4. Nghiên cứu thực nghiệm mối quan hệ giữa chính sách tài khóa đến tài khoản vãng lai của Việt Nam giai đoạn 2000 – 2010
• 3.4.1. Phương pháp ước lượng
• 3.4.2. Kết quả ước lượng
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM CẢI THIỆN THÂM HỤT CÁN CÂN TÀI KHOẢN VÃNG LAI
• 4.1. Giải pháp mang tính nhận thức
• 4.2. Giải pháp mang tính chiến lược
• 4.2.1. Thực hiện nhất quán chính sách tài khóa, chú trọng quản lý nhu cầu chi tiêu trước mắt và trong dài hạn theo định hướng đảm bảo kiểm chế lạm phát và ổn định vĩ mô tình hình kinh tế xã hội
• 4.2.2. Quản lý hoạt động thu chi rõ ràng minh bạch, khoa học bám sát với thực tiễn trên cơ sở hiệu quả và tiết kiệm đáp ứng nhu cầu ổn định kinh tế xã hội
• 4.2.3. Tổ chức tốt công tác lập dự toán ngân sách, kiểm tra thường xuyên hiệu quả sử dụng vốn ngân sách trên có sự tăng cường công tác kiểm soát của các bộ, ngành chuyên môn
• 4.2.4. Tiếp tục thực hiện chính sách tài khóa thắt chặt, phối hợp thực hiện đồng bộ, hài hòa với chính sách tiền tệ để kiểm chế lạm phát, ổn định kinh tế, cải thiện cán cân tài khoản vãng lai
• 4.2.5. Thúc đẩy sản xuất, khuyến khích xuất khẩu, kiểm chế nhập siêu thực hiện giám thâm hụt cán cân tài khoản vãng lai
• 4.2.6. Tạo cơ chế để lãi suất danh nghĩa được kẹp với lãi suất thực của thị trường nhằm hạn chế nhu cầu tự tư dẫn trái trong khu vực tư nhân, tích cực khơi thông nguồn vốn nội lực giảm dần nhu cầu huy động vốn từ bên ngoài để cải thiện thâm hụt tài khoản vãng lai
• 4.2.7. Thống nhất mục tiêu trong việc thực hiện chính sách điều hành tỷ giá theo hướng linh hoạt có phối hợp chặt chẽ với các chính sách vĩ mô khác có liên quan đến chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ
• 4.3. Giải pháp thực hiện trong ngắn hạn
• 4.4. Giải pháp hỗ trợ
• 4.5. Kết luận chương 4
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chính sách tài khóa đến tài khoản vãng lai

Chính sách tài khóa đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế, đặc biệt là trong giai đoạn 2000-2010 tại Việt Nam. Tác động của chính sách này đến tài khoản vãng lai không chỉ ảnh hưởng đến cán cân thanh toán mà còn tác động đến sự ổn định kinh tế vĩ mô. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa chính sách tài khóa và tài khoản vãng lai, từ đó đưa ra những nhận định về hiệu quả của các chính sách này trong giai đoạn nói trên.

1.1. Khái niệm chính sách tài khóa và tài khoản vãng lai

Chính sách tài khóa (CSTK) là công cụ của chính phủ nhằm điều tiết thu chi ngân sách, ảnh hưởng đến tổng cầu và tăng trưởng kinh tế. Tài khoản vãng lai ghi nhận các giao dịch kinh tế giữa cư dân trong nước và nước ngoài, bao gồm cán cân thương mại, dịch vụ và thu nhập.

1.2. Tác động của chính sách tài khóa đến tài khoản vãng lai

Chính sách tài khóa có thể tác động trực tiếp đến tài khoản vãng lai thông qua việc điều chỉnh chi tiêu công và thuế. Khi chính phủ tăng chi tiêu, điều này có thể dẫn đến thâm hụt tài khoản vãng lai nếu không có sự tăng trưởng tương ứng trong xuất khẩu.

II. Vấn đề và thách thức trong chính sách tài khóa tại Việt Nam giai đoạn 2000 2010

Trong giai đoạn 2000-2010, Việt Nam đã đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực hiện chính sách tài khóa. Sự gia tăng thâm hụt ngân sách và cán cân thanh toán là những vấn đề nổi bật. Việc điều chỉnh chính sách tài khóa để đảm bảo sự ổn định kinh tế là một thách thức lớn.

2.1. Thâm hụt ngân sách và tác động đến tài khoản vãng lai

Thâm hụt ngân sách gia tăng đã dẫn đến áp lực lên tài khoản vãng lai, làm gia tăng thâm hụt thương mại. Điều này đòi hỏi chính phủ phải có các biện pháp điều chỉnh kịp thời để giảm thiểu tác động tiêu cực.

2.2. Tác động của lạm phát đến chính sách tài khóa

Lạm phát cao trong giai đoạn này đã làm giảm sức mua của người tiêu dùng và ảnh hưởng đến thu ngân sách. Chính sách tài khóa cần phải linh hoạt để ứng phó với tình hình này.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của chính sách tài khóa đến tài khoản vãng lai

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định lượng để đánh giá tác động của chính sách tài khóa đến tài khoản vãng lai. Các mô hình kinh tế sẽ được áp dụng để phân tích dữ liệu từ giai đoạn 2000-2010.

3.1. Mô hình phân tích tác động

Mô hình kinh tế sẽ được xây dựng dựa trên các biến số như chi tiêu chính phủ, thuế và cán cân thương mại để đánh giá tác động của chính sách tài khóa đến tài khoản vãng lai.

3.2. Dữ liệu và nguồn thông tin

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính của chính phủ, ngân hàng trung ương và các tổ chức quốc tế để đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của chính sách tài khóa đến tài khoản vãng lai

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách tài khóa có tác động rõ rệt đến tài khoản vãng lai. Sự gia tăng chi tiêu công thường dẫn đến thâm hụt tài khoản vãng lai, trong khi việc điều chỉnh thuế có thể cải thiện cán cân thương mại.

4.1. Tác động tích cực từ chính sách tài khóa

Một số chính sách tài khóa đã giúp cải thiện cán cân thương mại, đặc biệt là trong lĩnh vực xuất khẩu. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và phát triển ngành công nghiệp đã tạo ra nhiều cơ hội cho xuất khẩu.

4.2. Tác động tiêu cực từ thâm hụt ngân sách

Tuy nhiên, thâm hụt ngân sách gia tăng đã dẫn đến áp lực lên tài khoản vãng lai, làm gia tăng thâm hụt thương mại và ảnh hưởng đến sự ổn định kinh tế.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chính sách tài khóa tại Việt Nam

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy cần có sự điều chỉnh hợp lý trong chính sách tài khóa để đảm bảo sự ổn định của tài khoản vãng lai. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc cải thiện hiệu quả chi tiêu công và tăng cường thu ngân sách.

5.1. Đề xuất cải cách chính sách tài khóa

Cần thiết phải cải cách chính sách tài khóa để giảm thiểu thâm hụt ngân sách và cải thiện cán cân thương mại. Các biện pháp như tăng cường quản lý chi tiêu và cải cách thuế sẽ là cần thiết.

5.2. Tương lai của tài khoản vãng lai tại Việt Nam

Tương lai của tài khoản vãng lai phụ thuộc vào khả năng điều chỉnh chính sách tài khóa và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác. Việc duy trì sự ổn định kinh tế sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2000 – 2010, Việt Nam chứng kiến nhiều biến động quan trọng về chính sách tài khóa và cán cân tài khoản vãng lai, hai yếu tố then chốt ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng bền vững. Tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn này duy trì ở mức khoảng 6-8% mỗi năm, trong khi thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai có xu hướng dao động, với mức thâm hụt tài khoản vãng lai có lúc lên tới hơn 11% GDP. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào tác động của chính sách tài khóa đến cán cân tài khoản vãng lai tại Việt Nam, nhằm làm rõ mối quan hệ nhân quả và cơ chế vận hành giữa hai biến số này trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển đổi và hội nhập sâu rộng.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích thực trạng chính sách tài khóa và cán cân tài khoản vãng lai Việt Nam giai đoạn 1990-2010, khảo sát các nhân tố ảnh hưởng, đặc biệt là tác động của thâm hụt ngân sách đến thâm hụt tài khoản vãng lai, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện cán cân tài khoản vãng lai và nâng cao hiệu quả chính sách tài khóa. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu kinh tế vĩ mô Việt Nam trong hai thập kỷ, với trọng tâm là giai đoạn 2000-2010, thời điểm nền kinh tế có nhiều biến động do hội nhập quốc tế và các chính sách tài khóa được điều chỉnh liên tục.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách tài chính, giúp cân bằng giữa mục tiêu ổn định ngân sách và duy trì cán cân tài khoản vãng lai lành mạnh, từ đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và ổn định vĩ mô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết chính sách tài khóa Keynesian và mô hình Mundell-Fleming về kinh tế mở. Lý thuyết Keynes nhấn mạnh vai trò của chính sách tài khóa trong điều tiết tổng cầu, qua đó ảnh hưởng đến sản lượng và ổn định kinh tế. Mô hình Mundell-Fleming mở rộng phân tích sang kinh tế mở, cho thấy chính sách tài khóa tác động đến cán cân thanh toán thông qua ảnh hưởng lên tỷ giá hối đoái, lãi suất và tổng cầu.

Ba khái niệm trọng tâm được sử dụng gồm:

• Chính sách tài khóa: bao gồm chi tiêu chính phủ và thuế, với các dạng mở rộng (tăng chi hoặc giảm thuế) và thắt chặt (giảm chi hoặc tăng thuế).
• Cán cân tài khoản vãng lai: phản ánh các giao dịch hàng hóa, dịch vụ, thu nhập và chuyển giao giữa quốc gia với bên ngoài, trong đó cán cân thương mại hàng hóa chiếm tỷ trọng lớn nhất.
• Thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai: thể hiện sự mất cân đối giữa thu và chi ngân sách, cũng như giữa xuất khẩu và nhập khẩu, đầu tư và tiết kiệm quốc gia.

Mô hình biểu diễn mối quan hệ giữa chính sách tài khóa và cán cân tài khoản vãng lai được xây dựng dựa trên phương trình hồi quy tuyến tính, trong đó thâm hụt tài khoản vãng lai được giải thích bởi thâm hụt ngân sách, đầu tư khu vực tư nhân và tỷ giá hối đoái thực.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là số liệu kinh tế vĩ mô của Việt Nam giai đoạn 1990-2010, bao gồm GDP, thâm hụt ngân sách, thâm hụt tài khoản vãng lai, tỷ giá hối đoái, đầu tư khu vực tư nhân, thu thập từ Tổng cục Thống kê, Bộ Tài chính, IMF và các báo cáo quốc tế.

Phương pháp phân tích sử dụng mô hình hồi quy đa biến với kỹ thuật Ước lượng Vector Error Correction Model (VECM) để kiểm định mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn giữa các biến. Cỡ mẫu gồm 21 năm dữ liệu năm, được chọn nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả. Phương pháp chọn mẫu là toàn bộ dữ liệu có sẵn trong giai đoạn nghiên cứu.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong 6 tháng, bao gồm các bước thu thập dữ liệu, xử lý số liệu, phân tích mô hình kinh tế lượng, thảo luận kết quả và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thâm hụt ngân sách có tác động cùng chiều đến thâm hụt tài khoản vãng lai: Mỗi 1% tăng thâm hụt ngân sách so với GDP làm tăng khoảng 0,3% đến 0,8% thâm hụt tài khoản vãng lai, tùy theo giai đoạn và điều kiện kinh tế.
2. Đầu tư khu vực tư nhân đóng vai trò giảm áp lực thâm hụt tài khoản vãng lai: Tỷ lệ đầu tư tư nhân trên GDP tăng 1% có xu hướng làm giảm thâm hụt tài khoản vãng lai khoảng 0,2-0,4%.
3. Tỷ giá hối đoái thực có ảnh hưởng gián tiếp đến cán cân tài khoản vãng lai: Sự điều chỉnh tỷ giá giúp cải thiện cán cân thương mại, từ đó tác động tích cực đến tài khoản vãng lai.
4. Tác động của chính sách tài khóa đến tài khoản vãng lai phụ thuộc vào quy mô và tính bền vững của thâm hụt ngân sách: Các quốc gia có tỷ lệ chi tiêu chính phủ dưới 44% GDP thường thấy tác động rõ ràng hơn, trong khi các quốc gia có tỷ lệ chi tiêu cao hơn thì tác động giảm dần.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của mối quan hệ này là do thâm hụt ngân sách làm tăng nhu cầu trong nước, dẫn đến nhập khẩu tăng và làm xấu đi cán cân thương mại, từ đó kéo theo thâm hụt tài khoản vãng lai. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế như của Laney (1984), Guy Debelle và Hamid Faruqee (1996), cũng như nghiên cứu thực nghiệm tại các nước đang phát triển và mới nổi.

Việc đầu tư khu vực tư nhân tăng giúp nâng cao năng lực sản xuất trong nước, giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu, từ đó cải thiện cán cân tài khoản vãng lai. Tỷ giá hối đoái linh hoạt cũng là công cụ quan trọng giúp điều chỉnh cán cân thương mại, qua đó ảnh hưởng đến tài khoản vãng lai.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai theo năm, bảng hồi quy mô hình VECM với các hệ số ước lượng và mức ý nghĩa, giúp minh họa rõ ràng mối quan hệ nhân quả và tác động của các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thắt chặt quản lý chi tiêu công nhằm giảm thâm hụt ngân sách xuống dưới mức an toàn (khoảng 4% GDP) trong vòng 3 năm tới, do Bộ Tài chính chủ trì thực hiện.
2. Khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư khu vực tư nhân, đặc biệt trong các ngành sản xuất xuất khẩu, nhằm tăng tỷ lệ đầu tư tư nhân trên GDP lên ít nhất 25% trong 5 năm tới, phối hợp giữa Bộ Kế hoạch và Đầu tư và các địa phương.
3. Điều hành tỷ giá hối đoái linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ và tài khóa để duy trì sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, giảm nhập khẩu không cần thiết, thực hiện liên tục và đánh giá định kỳ hàng năm bởi Ngân hàng Nhà nước.
4. Tăng cường minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách nhà nước, áp dụng các công cụ kiểm soát chi tiêu và giám sát đầu tư công, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách trong 2 năm tới, do Thanh tra Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tài chính và ngân sách: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tài khóa phù hợp với mục tiêu ổn định vĩ mô và cân bằng cán cân tài khoản vãng lai.
2. Các chuyên gia kinh tế vĩ mô và tài chính quốc tế: Hiểu rõ hơn về cơ chế tác động của chính sách tài khóa trong nền kinh tế mở, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.
3. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp trong và ngoài nước: Đánh giá tác động của chính sách tài khóa đến môi trường kinh doanh, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả.
4. Giảng viên và sinh viên ngành kinh tế, tài chính – ngân hàng: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu chuyên sâu về chính sách tài khóa và cán cân tài khoản vãng lai trong nền kinh tế chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách tài khóa là gì và tại sao nó quan trọng?
   Chính sách tài khóa là các biện pháp điều chỉnh thu chi ngân sách nhà nước nhằm ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng. Nó quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến tổng cầu, lạm phát và cán cân tài khoản vãng lai.

2. Tại sao thâm hụt ngân sách lại ảnh hưởng đến cán cân tài khoản vãng lai?
   Thâm hụt ngân sách làm tăng chi tiêu công, kích thích nhu cầu trong nước, dẫn đến nhập khẩu tăng, làm xấu đi cán cân thương mại và kéo theo thâm hụt tài khoản vãng lai.

3. Làm thế nào để giảm thâm hụt tài khoản vãng lai?
   Có thể giảm thâm hụt bằng cách thắt chặt chi tiêu công, tăng cường đầu tư khu vực tư nhân, điều hành tỷ giá linh hoạt để nâng cao sức cạnh tranh hàng xuất khẩu và kiểm soát nhập khẩu không cần thiết.

4. Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng thế nào đến cán cân tài khoản vãng lai?
   Tỷ giá hối đoái giảm giá làm hàng xuất khẩu rẻ hơn, tăng xuất khẩu và giảm nhập khẩu, từ đó cải thiện cán cân thương mại và tài khoản vãng lai.

5. Tại sao đầu tư khu vực tư nhân lại giúp cải thiện cán cân tài khoản vãng lai?
   Đầu tư tư nhân tăng năng lực sản xuất trong nước, giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu, đồng thời tạo ra sản phẩm xuất khẩu, giúp cân bằng cán cân tài khoản vãng lai.

Kết luận

• Chính sách tài khóa có tác động rõ ràng đến cán cân tài khoản vãng lai thông qua ảnh hưởng lên thâm hụt ngân sách và tổng cầu trong nền kinh tế.
• Thâm hụt ngân sách tăng thường kéo theo thâm hụt tài khoản vãng lai tăng, đặc biệt ở các quốc gia có tỷ lệ chi tiêu công thấp hơn 44% GDP.
• Đầu tư khu vực tư nhân và điều hành tỷ giá linh hoạt là các yếu tố quan trọng giúp giảm áp lực thâm hụt tài khoản vãng lai.
• Việt Nam trong giai đoạn 1990-2010 đã trải qua nhiều biến động về chính sách tài khóa và cán cân tài khoản vãng lai, với các chính sách điều chỉnh linh hoạt nhằm duy trì tăng trưởng và ổn định kinh tế.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào hoàn thiện chính sách tài khóa, nâng cao hiệu quả đầu tư tư nhân và quản lý tỷ giá để đảm bảo cân bằng vĩ mô và phát triển bền vững.

Kêu gọi hành động: Các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia kinh tế cần tiếp tục nghiên cứu, áp dụng các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả chính sách tài khóa, góp phần cải thiện cán cân tài khoản vãng lai và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững cho Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHUNG VAN ÐE LÝ LU¾N CƠ BÃN VE CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA VÀ TÀI KHOÃN VÃNG LAI 1. Các khái ni¾m ve chính sách tài khóa và tài khoãn vãng lai 1. Chính sách tài khóa 1. Khái ni¾m Chính sách tài khóa (CSTK) là h¾ thong các giái pháp nham dieu chính thu nh¾p và chi tiêu cúa chính phú de hưóng den mnc tiêu dieu tiet vĩ mô nen kinh te, on d%nh nen kinh te ó múc sán lưong mnc tiêu (Yp).

Chính sách tài khóa, trong ngan han, dieu tiet sán lưong thnc te, lam phát, that nghi¾p nham on d%nh kinh te. Trong dài han, chính sách tài khóa dieu chính cơ cau kinh te và thúc day tăng trưóng lâu dài. Tùy vào thnc trang cúa nen kinh te và mnc tiêu dieu tiet nen kinh te, chính phú se sú dnng các chính sách tài khóa khác nhau: - Chính sách tài khóa trung l¾p là chính sách cân bang ngân sách khi dó chi tiêu cúa chính phú bang hoàn toàn dưoc cung cap do nguon thu tù thue và nhìn chung ket quá có ánh hưóng trung tính lên múc d® cúa các hoat d®ng kinh te (G = T , trong dó G: chi tiêu chính phú, T: thu nh¾p tù thue). - Chính sách tài khóa mó r®ng là chính sách tăng cưòng chi tiêu cúa chính phú (G > T) thông qua chi tiêu chính phú tăng cưòng ho¾c giám bót nguon thu tù thue ho¾c ket hop cá hai.

Vi¾c này se dan den thâm hnt ngân sách n¾ng ne hơn ho¾c th¾ng dư ngân sách ít hơn neu trưóc dó có ngân sách cân bang. - Chính sách tài khóa thu hep là chính sách trong dó chi tiêu cúa chính phú ít di thông qua vi¾c tăng thu tù thue ho¾c giám chi tiêu ho¾c ket hop cá hai. Vi¾c này se dan den thâm hnt ngân sách ít di ho¾c th¾ng dư ngân sách lón lên so vói trưóc dó, ho¾c th¾ng dư neu trưóc dó có ngân sách cân bang. Công cn Công cn chú yeu de dieu tiet nen kinh te thông qua chính sách tài khóa là Chi tiêu chính phú (G) và Thue (T).

Van de chú yeu, cơ bán cúa chính sách tài khóa là giái quyet moi tương quan giua thu – chi ngân sách. Ngân sách Nhà nưóc là toàn b® các khoán thu – chi cúa Nhà nưóc trong dn toán dã dưoc cơ quan Nhà nưóc có tham quyen quyet d%nh và dưoc thnc hi¾n trong m®t năm de dám báo thnc hi¾n chúc năng, nhi¾m vn cúa Nhà nưóc (Ðieu 1, Lu¾t Ngân sách Nhà nưóc). Tác d®ng cua CSTK doi vói mnc tiêu on d%nh và tăng trưõng kinh te John Maysard Keynes, ngưòi sáng l¾p b® môn kinh te vĩ mô, coi chính sách tài khóa là chính sách trung tâm trong quá trình dieu chính kinh te cúa Nhà nưóc. Lý thuyet cúa Keynes chú yeu sú dnng các công cn G và T de tác d®ng vào tong cau, qua dó, tác d®ng vào sán lưong Quoc gia, hưóng den sán lưong tiem năng.

Ðe nghiên cúu tat cá các tác d®ng cúa chính sách tài khóa, chúng ta can xem xét thau dáo mô hình tác nhân cúa Keynes Tong cau AD cúa nen kinh te mó dưoc tao thành bói toàn b® lưong tien mua hàng hóa và d%ch vn trong nưóc, không ke hàng nh¾p khau AD = C + I + G + X- M (1.Y C : tiêu dùng h® gia dình C0 : tiêu dùng tn d%nh Cm : tiêu dùng biên Y : sán lưong, thu nh¾p r I = Io + Im.r I : dau tư khu vnc tư nhân I0 : dau tư tn d%nh 1 Im : dau tư biên Y : sán lưong G = G0 G0 : hang so G : chi tiêu chính phú T = T0 + Tm.Y T : hàm thue T0 : thue tn d%nh Tm : thue biên X = X0 X0 : hàm xuat khau, coi như 1 hang so M = M0 + Mm.Y M : hàm nh¾p khau M0 : nh¾p khau tn d%nh Mm : nh¾p khau biên Khi sán lưong cân bang, ta có Y = AD ( Y = GDP ) 1 Y = r 1 – Cm.(1 – Tm) – Im + Mm (C0 + I0 + G0 + X0–M0 –Cm.r ) 1 оt K = : so nhân cúa tong cau 1 – Cm.(1 – Tm) – Im + Mm So nhân cúa tong cau bieu th% lưong thay doi cúa sán lưong cân bang khi tong cau thay doi m®t dơn v%. Nghĩa là, khi AD thay doi m®t lương 6AD, sán lưong se thay doi m®t lưong 6Y = K. Chính sách tài khóa mõ r®ng 1 Tai m®t thòi diem nào dó, nen kinh te cúa m®t quoc gia có the dat dưoc tình trang cân bang khi tong cung bang vói tong cau tai m®t múc giá và sán lưong nhat d%nh nào dó. Trên do th% diem cân bang cúa th% trưòng dat dưoc tai diem E1(Y1, P1) (Hình 1.1: Ðo th% cân bang th% trưòng (trưòng hop Y1 < Yp) P AS1 P1 E1 AD1 Y1 Yp Y Khi nen kinh te ó trình trang suy thoái, that nghi¾p cao túc là sán lưong thnc te thap hơn múc sán lưong tiem năng, de kích cau làm tăng sán lưong quoc gia chính sách tài khóa mó r®ng dưoc sú dnng thông qua vi¾c gia tăng chi tiêu cúa chính phú ho¾c hay và giám bót nguon thu tù thue.

Vi¾c sú dnng chính sách tài khóa mó r®ng này có tác d®ng nhat d%nh den nen kinh te. Neu chính phú thnc hi¾n chính sách tài khóa mó r®ng bang cách gia tăng chi tiêu m®t lưong 6G, tong cau cúa nen kinh te se tăng thêm m®t lưong 6AD = 6G. Lúc này dưòng tong cau se d%ch chuyen sang phái tù AD1 den AD2. Trang thái cân bang cúa nen kinh te chuyen tù E1 sang E2.

Lúc này sán lưong cúa nen kinh te tăng tù Y1 den Y2 vói múc tăng 6Y = K. Neu chính phú thnc hi¾n chính sách tài khóa mó r®ng bang cách giám thue m®t lưong 6T, thu nh¾p khá dnng cúa h® gia dình tăng m®t lưong 6T và dan den tiêu dùng tiêu dùng tăng 6C = Cm. Khi tiêu dùng tăng, tong cau cúa nen kinh te se tăng thêm m®t lưong 6AD = 6C. Lúc này dưòng tong cau se d%ch chuyen sang 1 phái tù AD1 den AD2.

Trang thái cân bang cúa nen kinh te chuyen tù E1 sang E2. Lúc này sán lưong cúa nen kinh te tăng tù Y1 den Y2 vói múc tăng 6Y = K.2: Ðo th% cân bang th% trưòng sau khi thnc thi CSTK mõ r®ng P AS1 P2 E2 P1 E1 AD 2 AD1 Y1 Y2 Y Chính sách tài khóa mó r®ng dưoc thnc thi thông qua gia tăng chi tiêu chính phú, ho¾c cat giám thue hay ket hop cá hai có tác d®ng khuech dai sán lưong. Bói vì chí can m®t lưong tăng tiêu dùng cúa chính phú hay ho¾c và giám thue deu làm cho tiêu dùng xã h®i tăng thêm và sau dó den lưot nó làm thu nh¾p tăng thêm. Và cú như the chu kỳ này dưoc l¾p di l¾p lai m®t cách liên tnc nên tác d®ng gia tăng thu nh¾p và gia tăng tiêu dùng và cuoi cùng làm gia tăng sán lưong rat nhieu lan.

Thông thưòng, chính phú se mó r®ng vi¾c thnc hi¾n các dn án xây dnng trưòng hoc, b¾nh vi¾n, cơ só ha tang giao thông…là cách tao von co d%nh xã h®i. Khi Chính phú tăng chi tiêu, tao sn lan tóa cho cá nen kinh te vì các chi tiêu cúa Chính phú thưòng có quy mô lón Chính sách tài khóa that ch¾t 1 Khi nen kinh te ó trình trang tăng trưóng nóng, sán lưong thnc te hay sán lưong cân bang cao hơn múc sán lưong tiem năng, de giám cau nham on d%nh tăng trưóng kinh te, chính sách tài khóa that ch¾t dưoc sú dnng. Chính phú có the cat giám thâm hnt ngân sách bang cách cat giám chi tiêu cúa chính phú ho¾c tăng thu tù thue, ho¾c ket hop cá hai. Giá d%nh ban dau nen kinh te dang dat ó múc cân bang tai diem E1(Y1, P1) (Hình 1.3: Ðo th% cân bang th% trưòng (trưòng hop Y1 > Yp) P AS1 E1 P1 AD1 Yp Y1 Y Sn snt giám trong chi tiêu cúa chính phú m®t lưong 6G, làm cho tong cau cúa nen kinh te se giám xuong m®t lưong 6AD = 6G.

Lúc này dưòng tong cau se d%ch chuyen sang trái tù AD1 den AD3. Trang thái cân bang cúa nen kinh te chuyen tù E1 sang E3. Lúc này sán lưong cúa nen kinh te giám tù Y1 den Y3 vói múc giám 6Y = K.4: Ðo th% cân bang th% trưòng sau khi thnc thi CSTK that ch¾t 1 P AS1 E1 P1 P3 AD1 E3 AD3 Y3 Y1 Y Trong trưòng hop chính phú thnc hi¾n chính sách tài khóa that ch¾t bang cách tăng thue m®t lưong 6T, thu nh¾p khá dnng cúa h® gia dình giám m®t lưong 6T và dan den tiêu dùng tiêu dùng giám m®t lưong 6C = Cm. Lúc này tong cau cúa nen kinh te giám xuong m®t lưong 6AD = 6C.

Lúc này dưòng tong cau se d%ch chuyen sang phái tù AD1 den AD3. Trang thái cân bang cúa nen kinh te chuyen tù E1 sang E3. Lúc này sán lưong cúa nen kinh te giám tù Y1 den Y3 vói múc giám 6Y = K. Ю tre trong quá trình thnc hi¾n và hi¾u lnc cua chính sách tài khóa Trong thnc tien v¾n d®ng cúa nen kinh te, quá trình hoach d%nh và thnc hi¾n chính sách tài khóa thưòng mat nhieu thòi gian de trien khai.

Và do v¾y tác d®ng cúa nó den nen kinh te có d® tre nhat d%nh. Có hai d® tre trong quá trình thnc hi¾n chính sách on d%nh nen kinh te cúa quoc gia: d® tre trong và d® tre ngoài. Ю tre trong là khoáng thòi gian tù lúc xuat hi¾n cú soc tác d®ng vào nen kinh te cho den khi bi¾n pháp chính sách dưoc thnc thi. Ðây cũng chính là khoáng thòi gian can có de các nhà hoach d%nh chính sách nh¾n thúc dưoc các cú soc cúa nen kinh te và dưa ra chính sách m®t cách thích hop.

1 Ю tre ngoài là khoáng thòi gian tù lúc thnc thi chính sách cho den khi chính sách dó phát huy tác dnng doi vói nen kinh te. Có m®t so chính sách có cơ che tn on d%nh, dưoc thiet ke de làm giám d® tre gan vói chính sách on d%nh.Cơ che này làm chính sách tài khóa phát huy ngay tác dnng, thí dn khi thu nh¾p tăng thì lưong thue thu dưoc tăng, Chính phú se có nguon de dau tư, cho dù thue suat không doi; ho¾c khi that nghi¾p giám thì các khoán chi cho tro cap that nghi¾p giám… 1. Tài khoãn vãng lai 1.