Nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ và tài khóa đến tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam

Nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ và tài khóa đến tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hiếu
• Người hướng dẫn: TS. Võ Xuân Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Chính Sách Tiền Tệ Và Chính Sách Tài Khóa Đến Tăng Trưởng Kinh Tế
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.6. Tóm tắt nội dung nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu bài luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ, CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA VÀ SỰ TÁC ĐỘNG CỦA HAI CHÍNH SÁCH NÀY ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về chính sách tiền tệ
• 2.1.1. Khái niệm CSTT
• 2.1.2. Phân loại CSTT
• 2.1.3. Mục tiêu của CSTT
• 2.1.4. Các kênh truyền dẫn của chính sách tiền tệ
• 2.1.5. Các công cụ thực thi CSTT
• 2.2. Cơ sở lý thuyết về chính sách tài khóa
• 2.2.1. Khái niệm CSTK
• 2.2.2. Phân loại chính sách tài khóa
• 2.2.3. CSTK và tổng cầu xã hội
• 2.2.4. CSTK - công cụ quản lý vĩ mô
• 2.3. Tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây về mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa và tăng trưởng kinh tế
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ, CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam
• 3.2. Thực trạng CSTT tại Việt Nam
• 3.3. Thực trạng CSTK tại Việt Nam
• 4. CHƯƠNG 4: DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 4.2. Các bước thực hiện
• 4.3. Thiết lập mô hình nghiên cứu
• 4.4. Kết quả nghiên cứu
• 4.4.1. Phân tích sơ bộ
• 4.4.2. Kiểm định tính dừng
• 4.4.3. Lựa chọn độ trễ cho mô hình và kiểm định tính phù hợp
• 4.4.4. Phân tích phản ứng xung trong mô hình CSTK
• 4.4.5. Phân tích phản ứng xung trong mô hình CSTT
• 4.4.6. Phản ứng xung cho kết hợp CSTT và CSTK trong MH VAR
• 4.4.7. Phân rã phương sai của GDP
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Hạn chế của bài nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chính sách tiền tệ và tài khóa đến tăng trưởng

Chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa là hai công cụ quan trọng trong việc điều hành nền kinh tế. Chúng không chỉ ảnh hưởng đến lạm phát mà còn tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa hai chính sách này là cần thiết để có những quyết định đúng đắn trong quản lý kinh tế.

1.1. Khái niệm chính sách tiền tệ và tài khóa

Chính sách tiền tệ (CSTT) là các biện pháp của ngân hàng trung ương nhằm kiểm soát lượng tiền trong lưu thông, trong khi chính sách tài khóa (CSTK) liên quan đến việc điều chỉnh chi tiêu và thuế của chính phủ. Cả hai chính sách này đều có vai trò quan trọng trong việc ổn định và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

1.2. Mối liên hệ giữa chính sách tiền tệ và tài khóa

Mối quan hệ giữa CSTT và CSTK rất chặt chẽ. CSTT có thể ảnh hưởng đến lãi suất, từ đó tác động đến đầu tư và tiêu dùng. Ngược lại, CSTK thông qua chi tiêu công có thể tạo ra cầu cho nền kinh tế, từ đó thúc đẩy tăng trưởng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc áp dụng chính sách tiền tệ và tài khóa

Việc áp dụng chính sách tiền tệ và tài khóa không phải lúc nào cũng dễ dàng. Có nhiều thách thức mà các nhà hoạch định chính sách phải đối mặt, bao gồm lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp và sự biến động của thị trường tài chính.

2.1. Lạm phát và tác động đến chính sách

Lạm phát là một trong những vấn đề lớn mà chính sách tiền tệ phải đối mặt. Khi lạm phát tăng cao, ngân hàng trung ương thường phải thắt chặt CSTT, điều này có thể làm giảm tăng trưởng kinh tế.

2.2. Tỷ lệ thất nghiệp và chính sách tài khóa

Tỷ lệ thất nghiệp cao có thể dẫn đến việc chính phủ phải tăng cường chi tiêu công để tạo ra việc làm. Tuy nhiên, việc này có thể làm gia tăng nợ công và gây áp lực lên ngân sách nhà nước.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ và tài khóa

Để nghiên cứu tác động của CSTT và CSTK đến tăng trưởng kinh tế, nhiều phương pháp khác nhau đã được áp dụng. Một trong những phương pháp phổ biến là mô hình tự hồi quy vector (VAR), cho phép phân tích mối quan hệ giữa các biến kinh tế.

3.1. Mô hình VAR trong nghiên cứu

Mô hình VAR giúp phân tích tác động của CSTT và CSTK đến tăng trưởng kinh tế bằng cách xem xét các biến như cung tiền, chi tiêu chính phủ và lãi suất. Mô hình này cho phép đánh giá sự tương tác giữa các biến trong thời gian.

3.2. Các kiểm định và phân tích dữ liệu

Các kiểm định như kiểm định ADF và kiểm định Granger được sử dụng để xác định tính dừng của dữ liệu và mối quan hệ nhân quả giữa các biến. Điều này giúp đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chính sách tiền tệ và tài khóa tại Việt Nam

Việt Nam đã áp dụng nhiều chính sách tiền tệ và tài khóa để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Những chính sách này đã có những tác động tích cực nhưng cũng gặp phải không ít thách thức.

4.1. Tác động của chính sách tiền tệ đến tăng trưởng

Chính sách tiền tệ mở rộng đã giúp tăng trưởng tín dụng và đầu tư, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, việc kiểm soát lạm phát vẫn là một thách thức lớn.

4.2. Vai trò của chính sách tài khóa trong phát triển kinh tế

Chính sách tài khóa đã đóng góp quan trọng vào việc tạo ra việc làm và phát triển cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, cần phải cân nhắc kỹ lưỡng để tránh gia tăng nợ công.

V. Kết luận và tương lai của chính sách tiền tệ và tài khóa

Tương lai của chính sách tiền tệ và tài khóa tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm tình hình kinh tế toàn cầu và các chính sách nội địa. Việc điều chỉnh linh hoạt các chính sách này là cần thiết để đảm bảo tăng trưởng bền vững.

5.1. Định hướng chính sách trong tương lai

Các nhà hoạch định chính sách cần phải có những điều chỉnh kịp thời để ứng phó với các biến động kinh tế. Việc phối hợp giữa CSTT và CSTK sẽ là yếu tố quyết định cho sự ổn định và phát triển kinh tế.

5.2. Khuyến nghị cho chính sách tiền tệ và tài khóa

Cần có những khuyến nghị cụ thể để cải thiện hiệu quả của CSTT và CSTK, bao gồm việc tăng cường minh bạch trong quản lý ngân sách và cải cách hệ thống tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2002–2014, nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều biến động vĩ mô phức tạp với tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội bình quân đạt khoảng 6,5% mỗi năm, đan xen các giai đoạn lạm phát tăng vọt lên mức 19,89% vào năm 2008 và 18,13% vào năm 2011. Thực tiễn này đặt ra bài toán cấp thiết cho các nhà hoạch định chính sách trong việc điều phối chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Mặc dù chính sách tài khóa do Bộ Tài chính quản lý và chính sách tiền tệ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam điều hành có công cụ thực thi riêng biệt, cả hai đều hướng đến mục tiêu chung là kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền và kích thích tổng cầu xã hội.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng với đề tài nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam tập trung giải quyết câu hỏi trọng tâm: Chính sách nào tạo ra xung lực tác động mạnh mẽ và hiệu quả hơn đến sản lượng thực tế của quốc gia. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa khung lý thuyết kinh tế vĩ mô, đánh giá thực trạng phối hợp hai chính sách qua 52 quý quan sát từ quý 1/2002 đến quý 4/2014, đồng thời định lượng mức độ phản ứng của tăng trưởng kinh tế trước các cú sốc chính sách. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ giảm thiểu độ trễ chính sách và nâng cao hiệu quả phân bổ ngân sách nhà nước trong các chu kỳ kinh tế tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nền tảng lý luận của đề tài bắt nguồn từ sự đối chiếu giữa hai trường phái kinh tế học lớn: trường phái Tiền tệ đại diện bởi Friedman và Meiselman (1963) cùng trường phái Tổng cầu Keynes. Nhóm kinh tế học tiền tệ khẳng định cung tiền là nhân tố cốt lõi quyết định biến động sản lượng và giá cả trong ngắn hạn, xem chính sách tiền tệ là công cụ mạnh mẽ nhất để điều tiết vĩ mô. Ngược lại, lý thuyết Keynes nhấn mạnh vai trò của chính sách tài khóa thông qua số nhân chi tiêu chính phủ, cho rằng can thiệp tài khóa mở rộng sẽ trực tiếp gia tăng tổng cầu xã hội và kéo theo tăng trưởng thu nhập quốc dân.

Bên cạnh đó, đề tài khai thác sâu các khái niệm then chốt bao gồm: cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ (qua kênh lãi suất, giá cả tài sản, tín dụng và tỷ giá hối đoái), phân loại chính sách tài khóa theo tính chất thuận chu kỳ hoặc nghịch chu kỳ, cùng hiện tượng chèn lấn đầu tư tư nhân khi chính phủ tăng vay nợ tài trợ thâm hụt ngân sách. Mô hình nghiên cứu tích hợp tổng thể 5 biến số kinh tế vĩ mô: Tổng sản phẩm quốc nội thực tế (GDP), chi tiêu chính phủ (GOV), mức cung tiền mở rộng (M2), lãi suất tiền gửi 3 tháng (IR) và tỷ giá hối đoái danh nghĩa USD/VND (EX).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng bộ dữ liệu chuỗi thời gian thứ cấp gồm 52 quan sát định kỳ hàng quý, trải dài liên tục từ quý 1/2002 đến quý 4/2014. Toàn bộ chuỗi số liệu được thu thập từ nguồn dữ liệu chính thống của Tổng cục Thống kê và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Để loại bỏ tác động nhiễu do yếu tố thời vụ, các chuỗi dữ liệu được xử lý chuẩn hóa bằng thuật toán Census X-12 phát triển bởi Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, sau đó chuyển đổi sang dạng logarit tự nhiên nhằm ổn định phương sai mẫu.

Phương pháp phân tích trọng tâm là mô hình tự hồi quy vector cấu trúc đệ quy (Recursive VAR/SVAR) theo định dạng của Sims (1980) và Lutkepohl (2005). Lý do lựa chọn mô hình VAR là khả năng xử lý triệt để tính chất nội sinh phức tạp giữa các biến số vĩ mô mà không cần áp đặt các giả định cấu trúc cứng nhắc như phương pháp bình phương bé nhất (OLS) cổ điển. Quy trình thực nghiệm trải qua các bước chặt chẽ: kiểm định phân phối chuẩn Jarque-Bera, kiểm định tính dừng nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF) ở mức ý nghĩa 5%, lựa chọn độ trễ tối ưu thông qua hệ thống tiêu chuẩn AIC, SBIC, HQIC, và cuối cùng là phân tích hàm phản ứng xung (IRF) cùng kỹ thuật phân rã phương sai (Variance Decomposition) để đo lường độ lan truyền của từng cú sốc chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm từ mô hình VAR rút gọn và phân tích phản ứng xung đã làm sáng tỏ mối quan hệ định lượng giữa các biến số vĩ mô tại Việt Nam:

• Cú sốc mở rộng chính sách tiền tệ (tăng 1 độ lệch chuẩn cung tiền M2) tạo ra tác động dương rõ rệt và kéo dài đến sản lượng thực tế. Mức tăng trưởng GDP duy trì đà mở rộng tích cực trong khoảng thời gian 20 tháng (tương đương 6 đến 7 quý) trước khi suy giảm dần về trạng thái cân bằng dài hạn.
• Cú sốc chính sách tài khóa (tăng chi tiêu chính phủ GOV) không mang lại bằng chứng thực nghiệm vững chắc về việc gia tăng sản lượng thực tế. Phản ứng của GDP trước sự gia tăng chi tiêu công diễn ra rất mờ nhạt, thậm chí có xu hướng triệt tiêu nhanh chỉ sau 2 đến 3 quý đầu tiên.
• Kết quả phân rã phương sai cho thấy phần lớn biến động của GDP được giải thích bởi chính quán tính nội tại của nó (chiếm tỷ trọng trên 78% ở các quý đầu). Sau 10 quý, cú sốc cung tiền M2 giải thích hơn 10,4% sự thay đổi phương sai của GDP, trong khi cú sốc chi tiêu chính phủ chỉ đóng góp tỷ lệ khiêm tốn dưới 4%.
• Phản ứng liên hoàn từ thị trường tài chính cho thấy khi cung tiền mở rộng, lãi suất tiền gửi giảm nhanh chóng và tỷ giá USD/VND tăng nhẹ, tạo động lực thúc đẩy xuất khẩu ròng tăng trưởng khoảng 4,2% trong ngắn hạn.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm khẳng định rằng trong giai đoạn 2002–2014, chính sách tiền tệ giữ vai trò vượt trội hơn chính sách tài khóa trong việc kích thích tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Nguyên nhân là do hệ thống ngân hàng thương mại đóng vai trò kênh dẫn vốn chủ lực của toàn nền kinh tế, giúp việc bơm thanh khoản qua cung tiền M2 nhanh chóng thẩm thấu vào khu vực sản xuất kinh doanh. Ngược lại, chính sách tài khóa kém hiệu quả hơn do độ trễ thực thi kéo dài và tình trạng phân bổ vốn đầu tư công còn dàn trải, chưa tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ đến khu vực tư nhân.

Kết quả này hoàn toàn nhất quán với nghiên cứu của Senbet (2011) tại thị trường Hoa Kỳ và Adefeso & Mobolaji (2010) tại Nigeria, đồng thời củng cố nhận định của Trần Thọ Đạt và Hà Huỳnh Hoa (2015) về tính hiệu lực cao của chính sách tiền tệ tại Việt Nam. Về mặt trực quan hóa, các kết quả này được thể hiện rõ ràng qua đồ thị đường cong phản ứng xung (IRF) mô tả biên độ dao động của sản lượng và bảng ma trận phân rã phương sai tại các mốc trễ 4, 8, 12, 16 và 20 quý, giúp người đọc dễ dàng nhận diện quỹ đạo tác động vĩ mô theo thời gian.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa công tác điều hành kinh tế vĩ mô:

• Hoàn thiện cơ chế điều hành chính sách tiền tệ gián tiếp: Ngân hàng Nhà nước cần chuyển dịch hoàn toàn từ các biện pháp hành chính sang công cụ thị trường, tăng cường tần suất giao dịch trên thị trường mở (OMO), kiểm soát tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 ở mức mục tiêu 12%–14%/năm và linh hoạt điều chỉnh tỷ lệ dự trữ bắt buộc nhằm duy trì thanh khoản ổn định cho các tổ chức tín dụng trong giai đoạn 2016–2018.
• Tái cơ cấu và siết chặt kỷ luật tài khóa: Bộ Tài chính cần rà soát, cắt giảm các khoản chi thường xuyên kém hiệu quả, tập trung vốn cho các dự án hạ tầng trọng điểm có tính lan tỏa cao, phấn đấu khống chế tỷ lệ bội chi ngân sách nhà nước dưới mức 4,5% GDP và giữ trần nợ công không vượt quá 65% GDP giai đoạn 2016–2020.
• Thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành đồng bộ: Thành lập tổ công tác điều phối vĩ mô thường trực giữa Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính để chia sẻ thông tin định kỳ hàng quý, khớp nối kế hoạch phát hành trái phiếu chính phủ với cung tiền thị trường, triệt tiêu xung đột chính sách và giảm thiểu độ lệch pha lãi suất xuống dưới 0,5%/năm.
• Nâng cao tính linh hoạt của tỷ giá và kiểm soát lạm phát: Thực hiện cơ chế tỷ giá trung tâm có sự điều tiết của Nhà nước, duy trì biên độ dao động +/- 3% để hấp thu các cú sốc bên ngoài, đồng thời gia tăng quy mô dự trữ ngoại hối quốc gia đạt mức an toàn trên 3 tháng nhập khẩu trong giai đoạn 2016–2019.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cơ quan hoạch định chính sách vĩ mô: Cán bộ chuyên trách tại Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch & Đầu tư có thể sử dụng kết quả nghiên cứu làm tài liệu tham khảo khi xây dựng kịch bản điều hành tăng trưởng tín dụng và dự toán ngân sách hàng năm.
• Ban điều hành ngân hàng thương mại và quỹ đầu tư: Lãnh đạo các định chế tài chính nắm bắt được chu kỳ phản ứng của lãi suất, tỷ giá và cung tiền trong 20 tháng để xây dựng kế hoạch quản trị thanh khoản và phân bổ danh mục tín dụng an toàn.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Các nhà nghiên cứu kinh tế lượng có thể tham khảo quy trình xây dựng mô hình VAR/SVAR đệ quy, kỹ thuật khử mùa vụ Census X-12 và phương pháp kiểm định tính dừng chuẩn mực.
• Chuyên gia phân tích chiến lược doanh nghiệp: Đội ngũ cố vấn tài chính doanh nghiệp ứng dụng các chỉ báo vĩ mô để dự báo môi trường kinh doanh, từ đó đưa ra quyết định mở rộng quy mô vốn vay hoặc đầu tư dài hạn chính xác hơn.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao mô hình VAR lại vượt trội hơn các mô hình hồi quy thông thường trong nghiên cứu này? Mô hình VAR giải quyết triệt để hiện tượng nội sinh giữa các biến số vĩ mô như GDP, M2 và lãi suất. Thay vì giả định quan hệ nhân quả một chiều cứng nhắc, VAR cho phép mọi biến số tác động tương hỗ theo chuỗi thời gian thực, mang lại độ tin cậy thống kê cao hơn nhiều so với phương pháp OLS truyền thống.

Chính sách tiền tệ tác động mạnh hơn chính sách tài khóa tại Việt Nam do đâu? Do nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc lớn vào vốn tín dụng ngân hàng với tỷ lệ dư nợ tín dụng trên GDP thường xuyên ở mức cao. Các quyết định mở rộng cung tiền và hạ lãi suất được hệ thống ngân hàng chuyển hóa trực tiếp thành vốn vay cho doanh nghiệp nhanh hơn nhiều so với tiến độ giải ngân đầu tư công.

Cú sốc tăng cung tiền M2 duy trì tác động tích cực đến GDP trong bao lâu? Theo kết quả phân tích hàm phản ứng xung, một cú sốc tăng cung tiền M2 sẽ thúc đẩy sản lượng thực tăng liên tục và đạt đỉnh trong khoảng 20 tháng (tương đương gần 7 quý). Sau mốc thời gian này, tác động kích thích sản lượng giảm dần và chuyển hóa thành áp lực giá cả.

Tình trạng bội chi ngân sách ảnh hưởng thế nào đến hiệu lực chính sách tài khóa? Trong giai đoạn 2002–2014, mức bội chi ngân sách thường duy trì ở mức khoảng 5% GDP khiến áp lực phát hành nợ vay gia tăng. Việc này làm tăng mặt bằng lãi suất thị trường, dẫn đến hiện tượng chèn lấn đầu tư tư nhân và làm suy giảm đáng kể hiệu lực kích cầu của chi tiêu chính phủ.

Biến tỷ giá USD/VND và lãi suất đóng vai trò gì trong mô hình thực nghiệm? Hai biến số này đại diện cho các kênh truyền dẫn trung gian thiết yếu. Lãi suất phản ánh chi phí vốn vay của nền kinh tế, trong khi tỷ giá hối đoái điều tiết sức cạnh tranh thương mại quốc tế, giúp lượng hóa đầy đủ đường truyền từ chính sách tiền tệ đến tổng sản lượng quốc gia.

Kết luận

• Luận văn đã lượng hóa thành công tác động tương đối của chính sách tiền tệ và tài khóa đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam qua 52 quý bằng mô hình VAR đệ quy chuẩn mực.
• Thực nghiệm chứng minh chính sách tiền tệ thông qua cung tiền M2 có tác động kích thích sản lượng thực mạnh mẽ và kéo dài trong 20 tháng, vượt trội hơn so với chính sách tài khóa.
• Chi tiêu chính phủ chưa thể hiện vai trò thúc đẩy sản lượng bền vững do hạn chế về hiệu quả đầu tư công và áp lực bội chi ngân sách kéo dài.
• Công trình đã đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ về hoàn thiện công cụ OMO, siết chặt kỷ luật ngân sách, lập ban phối hợp chính sách và điều hành tỷ giá linh hoạt cho giai đoạn tiếp theo.
• Hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai cần tiếp tục cập nhật chuỗi số liệu sau năm 2015 và ứng dụng mô hình VAR tham số thay đổi theo thời gian (TVP-VAR) để nắm bắt các biến động mới của nền kinh tế toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả đã giới thiệu những nội dung cơ bản của đề tài nghiên cứu bao gồm: lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, tóm tắt nội dung nghiên cứu và kết cấu bài nghiên cứu. Trên cơ sở đó, tác giả sẽ hệ thống hóa những vấn đề cơ bản và cốt lõi về chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa cũng như sự tác động của hai chính sách này đến tăng trưởng kinh tế trên phương diện lý thuyết cũng như trong thực tế ở một số nước trên thế giới ở chương tiếp theo. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Chương 2: LÝ LUẬN TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ, CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA VÀ SỰ TÁC ĐỘNG CỦA HAI CHÍNH SÁCH NÀY ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ.1 Cơ sở lý thuyết về chính sách tiền tệ 2.1 Khái niệm CSTT CSTT là một bộ phận trong tổng thể hệ thống chính sách kinh tế của nhà nước để thực hiện việc quản lý vĩ mô đối với nền kinh tế. Thông qua việc cung ứng những phương tiện thanh toán cần thiết cho nền kinh tế và tạo ra những khuôn khổ mang tính pháp lý cho các hoạt động tiền tệ trong nền kinh tế, chính sách tiền tệ hướng đến mục tiêu ổn định giá trị đồng tiền, kiềm chế lạm phát, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và nâng cao đời sống của người lao động.2 Phân loại CSTT  CSTT thắt chặt và CSTT mở rộng Tùy vào hoàn cảnh, điều kiện cụ thể của nền kinh tế mà CSTT có thể được xác định theo một trong hai hướng: +CSTT mở rộng: CSTT nhằm mục tiêu chống suy thoái, phát hành tiền vào lưu thông.

CSTT mở rộng kích thích đầu tư, mở rộng sản xuất và tạo thêm công ăn việc làm cho người lao động. +CSTT thắt chặt: CSTT nhằm mục tiêu chống lạm phát, kiểm soát chặt chẽ mức phát hành vào lưu thông. CSTT thắt chặt nhằm hạn chế đầu tư, kìm hãm sự phát triển quá nóng của nền kinh tế. CSTT thắt chặt và mở rộng là chủ trương của nhà nước trong từng thời kỳ, từng giai đoạn nó có ý nghĩa định hướng cho hoạt động của ngân hàng.

 CSTT cơ cấu và CSTT chức năng Căn cứ chức năng và đối tượng tác động có thể chia CSTT thành CSTT cơ cấu và CSTT chức năng. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 +CSTT cơ cấu: là việc tạo dựng và thay đổi hình thể của hệ thống tiền tệ với những yếu tố có tính hiệu lực lâu dài như: Lựa chọn hệ thống tiền tệ, quy định đơn vị tiền tệ, luật phát hành tiền. +CSTT chức năng: là tổng thể các biện pháp nhằm để điều tiết, chỉ đạo các hoạt động tiền tệ. Như vậy CSTT cơ cấu tạo ra điều kiện khung cho CSTT chức năng.

Trong khuôn khổ ấy, CSTT chức năng vận dụng những công cụ như lãi suất, tỷ lệ dự trữ bắt buộc….để đạt được mục tiêu của mình.3 Mục tiêu của CSTT a) Mục tiêu cuối cùng của CSTT CSTT có vị trí đặc biệt trong hệ thống chính sách kinh tế vĩ mô và tổng thể các chính sách của nhà nước ở từng thời kỳ. Tất cả các CSTT ở hầu hết các quốc gia trên thế giới đều hướng tới sự ổn định và nâng cao khả năng khai thác, sáng tạo của nền kinh tế. Mặc dù, NHTW mỗi nước có cách diễn đạt khác nhau về mục tiêu của CSTT, song nhìn chung CSTT có những mục tiêu chính như sau:  Ổn định giá trị đối nội của đồng tiền Giá trị của đồng tiền phụ thuộc vào số lượng hàng hóa mà nó có thể trao đổi được. Có nghĩa là một đồng tiền càng trao đổi được nhiều hàng hóa thì nó càng có giá trị hơn và ngược lại số lượng hàng hóa mà tiền tệ trao đổi được ngày càng giảm đi thì đồng tiền đó ngày càng bị mất giá trị.

Lạm phát, hay nói cách khác là giá cả hàng hóa ảnh hưởng đến giá trị của đồng tiền. Tiền tệ được ổn định thì sức mua của nó đối với hàng hóa, dịch vụ trên thị trường trong nước không bị giảm sút. Bên cạnh đó thì ổn định tiền tệ còn ảnh hưởng đến lãi suất, làm cho khả năng thu hút nguồn vốn trong xã hội của tổ chức tín dụng để đầu tư phát triển sản xuất cao hơn. Ổn định giá trị đối nội của đồng tiền, chủ động kiềm chế giá cả, kiềm chế lạm phát thường được coi là mục tiêu quan trọng nhất của CSTT.

 Ổn định giá trị đối ngoại của đồng tiền Giá trị đối ngoại của đồng tiền được biểu hiện thông qua tỷ giá hối đoái. Tỷ giá không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế trong nước mà còn là yếu tố tác động TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 trực tiếp đến các hoạt động trong lĩnh vực thương mại và thanh toán quốc tế, qua đó ảnh hưởng lên khả năng cạnh tranh của sản xuất trong nước so với nước ngoài. Ổn định giá trị đối ngoại của đồng tiền là mối quan tâm của NHTW các nước.  Tăng trưởng kinh tế Trong quá trình điều hành CSTT ngoài mục tiêu ổn định tiền tệ, thì mục tiêu tăng trưởng kinh tế cũng hết sức quan trọng.

Một sự ổn định trong tăng trưởng sẽ góp phần tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi, ổn định trên cơ sở đó các doanh nghiệp có thể đưa ra một kế hoạch đúng đắn và đẩy mạnh đầu tư dài hạn. Tăng trưởng kinh tế còn góp phần làm giảm tỷ lệ thất nghiệp.  Tạo công ăn việc làm càng cao. Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế, CSTT cũng hướng vào mục tiêu tạo công ăn việc làm cao và duy trì một tỷ lệ thất nghiệp thấp.

Thông qua tác động tích cực của tiền tệ đối với tăng trưởng kinh tế, CSTT góp phần mở ra nhiều cơ hội việc làm, tạo sức thu hút lao động trong xã hội. b) Mục tiêu trung gian Để đạt được các mục tiêu cuối cùng đã định, NHTW còn phải xác định các mục tiêu trung gian của CSTT, nhằm đạt đến mục tiêu cuối cùng. Các mục tiêu trung gian này có thể định lượng, đo lường, kiểm soát và thông qua chúng có thể dự đoán được việc thực hiện các mục tiêu cuối cùng. Mục tiêu trung gian thường được các NHTW sử dụng là các khối tiền tệ M1, M2, M3 và lãi suất.

Các mục tiêu trung gian này lại được chi tiết hóa qua những mục tiêu hoạt động c) Mục tiêu hoạt động Mục tiêu hoạt động bao gồm các chỉ tiêu được NHTW lựa chọn để đạt được mục tiêu trung gian của CSTT. Là chỉ tiêu phản ánh tức thời với sự điều chỉnh của công cụ CSTT. Các chỉ tiêu thường được NHTW lựa chọn làm mục tiêu hoạt động là: cơ số tiền tệ và lãi suất liên ngân hàng. Tùy theo tình hình và mục tiêu mà NHTW có thể lựa chọn một trong hai chỉ tiêu trên làm mục tiêu hoạt động của CSTT.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4 Các kênh truyền dẫn của chính sách tiền tệ a) Kênh lãi suất Kênh truyền dẫn này được Keynes miêu tả như sau: CSTT mở rộng ( M ↑) , lãi suất thực giảm ( i↓), làm giảm giá cả vay vốn. Dẫn đến đầu tư tăng ( I↑), tăng cầu và tăng sản lượng ( Y↑). Hiệu quả của kênh truyền dẫn này phụ thuộc vào mức độ phát triển của thị trường tài chính. Khái quát kênh truyền dẫn này như sau: M ↑ → i↓ → I↑→ Y↑ b) Kênh giá cả tài sản Có ba loại giá cả tài sản bên cạnh giá cả công cụ nợ (lãi suất) được xem như là những công cụ quan trọng qua đó CSTT tác động đến nền kinh tế bao gồm: giá cả chứng khoán, giá cả bất động sản và tỷ giá hối đoái.

+ Tỷ giá hối đoái Kênh truyền dẫn tỷ giá hối đoái được khái quát theo sơ đồ như sau:  Tỷ giá hối đoái tác động đến xuất khẩu thuần: CSTT mở rộng (M↑) dẫn đến lãi suất đồng nội tệ giảm giá, kéo theo đồng nội tệ giảm giá so với đồng ngoại tệ (E↓). Sự giảm giá đồng nội tệ làm hàng hóa trong nước rẻ hơn so với hàng hóa nước ngoài, xuất khẩu ròng gia tăng (NX E↑) và vì thế gia tăng sản lượng Y. M ↑ → E↓ → NX↑→ Y↑  Tỷ giá hối đoái tác động đến bảng cân đối tài sản: sự biến động của tỷ giá hối đoái tác động đến tổng cầu thông qua các công ty tài chính và phi tài chính khi có một số lượng nợ đáng kể bằng đồng ngoại tệ. Khi CSTT mở rộng (M↑) làm giảm giá trị đồng nội tệ, tăng gánh nặng nợ và kéo theo giá trị thuần tài sản giảm (NW↓), vay mượn giảm (L↓), đầu tư giảm (I↓), dẫn đến (Y↓).

M ↑ → NW↓ → L↑→ I↓→Y↓ + Giá cả chứng khoán Cơ chế truyền dẫn liên quan đến giá cả chứng khoán tác động đến: đầu tư, bảng cân đối tài sản của doanh nghiệp và sự giàu có của hộ gia đình. + Giá cả bất động sản TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 Kênh truyền dẫn giá cả bất động sản tác động đến tổng cầu thông qua các kênh: ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu nhà ở, sự giàu có của hộ gia đình và bảng cân đối ngân hàng.5 Các công cụ thực thi CSTT Để có thể thực hiện được mục tiêu ổn định kinh tế và tăng trưởng thông qua việc cung ứng tiền và điều tiết khối lượng tiền, NHTW ở các nước có thể sử dụng những công cụ như sau: a) Dự trữ bắt buộc: Là một phần vốn huy động tiền gửi mà các tổ chức tín dụng bắt buộc phải dự trữ theo luật định. Mức dữ trữ bắt buộc phụ thuộc vào tỷ lệ dữ trữ do NHTW quy định. Như vậy, thông qua việc tăng hoặc giảm tỷ lệ dữ trữ bắt buộc NHTW có thể làm giảm hoặc tăng hệ số tạo tiền của hệ thống ngân hàng trung gian, nói cách khác điều này ảnh hưởng đến khối tín dụng mà ngân hàng trung gian có thể cung ứng cho nền kinh tế.

Đây là một công cụ mang tính chất hành chính và có ưu điểm là để kiểm soát cung tiền tệ của nền kinh tế. Bên cạnh đó, công cụ này cũng có những mặt trái khi sử dụng. Việc thay đổi tỷ lệ dữ trữ bắt buộc sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng thương mại, nếu thường xuyên thay đổi tỷ lệ này cũng sẽ gây ra tình trạng mất ổn định của hệ thống ngân hàng và ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của những ngân hàng thương mại.