Luận Án Tiến Sĩ: Tác Động Chi Ngân Sách Nhà Nước Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Các Địa Phương Tại Việt Nam

Luận án tiến sĩ kinh tế nghiên cứu tác động chi ngân sách nhà nước quản trị công đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại việt nam, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý

• Tác giả: Phạm Thanh Hùng
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Thị Thanh Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Chi Ngân Sách Nhà Nước Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Địa Phương Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT TÁC ĐỘNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, QUẢN TRỊ CÔNG ĐỊA PHƯƠNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Tổng quan về các khái niệm
• 2.1.1. Tổng quan chi ngân sách Nhà nước
• 2.1.1.1. Ngân sách nhà nước
• 2.1.1.2. Chi ngân sách nhà nước
• 2.1.2. Tăng trưởng kinh tế
• 2.1.2.1. Khái niệm tăng trưởng kinh tế
• 2.1.2.2. Khái niệm tăng trưởng kinh tế địa phương
• 2.1.3. Tổng quan quản trị công địa phương
• 2.1.3.1. Đo lường quản trị công và quản trị công địa phương
• 2.2. Cơ sở lý thuyết liên quan
• 2.2.1. Lý thuyết liên quan về tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế
• 2.2.1.1. Lý thuyết cân bằng của David Ricardo
• 2.2.1.2. Lý thuyết Keynes và lý thuyết tân cổ điển
• 2.2.1.3. Lý thuyết luật Wagner
• 2.2.1.4. Mối quan hệ phi tuyến tính giữa chi tiêu công và tăng trưởng kinh tế
• 2.2.2. Lý thuyết về tác động của quản trị công đến tăng trưởng kinh tế
• 2.2.3. Cơ sở lý thuyết về tác động của quản trị công đến mối quan hệ giữa chi ngân sách nhà nước và tăng trưởng kinh tế
• 2.2.3.1. Lý thuyết về Lựa chọn công và lý thuyết Kinh tế chính trị
• 2.2.3.2. Lý thuyết Kinh tế học thể chế mới
• 2.2.3.3. Lý thuyết tác động của quản trị công đến mối quan hệ giữa chi ngân sách nhà nước và tăng trưởng kinh tế
• 2.3. Lược khảo các nghiên cứu liên quan
• 2.3.1. Các nghiên cứu liên quan về tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế
• 2.3.1.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 2.3.1.2. Nghiên cứu trong nước
• 2.3.2. Các nghiên cứu liên quan về tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế trong điều kiện quản trị công
• 2.4. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, QUẢN TRỊ CÔNG ĐỊA PHƯƠNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CÁC ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp ước lượng các mô hình
• 3.4.1. Phương pháp ước lượng các mô hình tác động của chi ngân sách nhà nước, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam
• 3.4.2. Phương pháp kiểm định sự tồn tại ngưỡng chi ngân sách Nhà nước, quản trị công địa phương và đánh giá tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam tương ứng với các ngưỡng quản trị công địa phương
• 3.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TÁC ĐỘNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, QUẢN TRỊ CÔNG ĐỊA PHƯƠNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CÁC ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu và tương quan giữa các biến
• 4.2. Kết quả ước lượng mô hình
• 4.2.1. Kết quả ước lượng mô hình tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam
• 4.2.2. Kết quả kiểm định ngưỡng chi ngân sách nhà nước ở các địa phương tại Việt Nam
• 4.2.3. Kết quả ước lượng mô hình tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế địa phương theo phân loại tỉnh thành tại Việt Nam
• 4.3. Kết quả đánh giá tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam trong điều kiện quản trị công địa phương
• 4.4. Kết quả xác định các ngưỡng quản trị công địa phương và đánh giá tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam tương ứng với các ngưỡng này
• 4.4.1. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng Tham gia của người dân ở cấp cơ sở (TG)
• 4.4.2. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng Trách nhiệm giải trình với người dân (TN)
• 4.4.3. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công (KS)
• 4.4.4. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng Thủ tục hành chính công (TT)
• 4.4.5. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng Cung ứng dịch vụ công (CU)
• 4.4.6. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng Công khai, minh bạch trong việc ra quyết định (CK)
• 4.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.1. Hàm ý chính sách liên quan đến chi ngân sách Nhà nước
• 5.1.1.1. Nâng cao hiệu quả quản trị chi ngân sách địa phương
• 5.1.1.2. Quản trị chi phát triển sự nghiệp kinh tế xã hội
• 5.1.1.3. Quản trị chi đầu tư phát triển
• 5.1.2. Hàm ý chính sách liên quan đến quản trị công địa phương
• 5.1.2.1. Minh bạch hóa hoạt động quản trị công địa phương
• 5.1.2.2. Phòng chống tham nhũng trong khu vực công
• 5.1.2.3. Tinh gọn thủ tục hành chính công
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
• 5.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: THỐNG KÊ MÔ TẢ MẪU
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG MÔ HÌNH TÁC ĐỘNG CỦA CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG
• PHỤ LỤC 3: KIỂM ĐỊNH HIỆU ỨNG NGƯỠNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN QUẢN TRỊ CÔNG ĐỊA PHƯƠNG
• PHỤ LỤC 5: KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH CÁC NGƯỠNG QUẢN TRỊ CÔNG ĐỊA PHƯƠNG VÀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM TƯƠNG ỨNG VỚI CÁC NGƯỠNG NÀY
• PHỤ LỤC 6: DANH SÁCH CÁC TỈNH THÀNH TRONG MẪU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 7: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Giới thiệu nghiên cứu

Tăng trưởng kinh tế là một trong những chỉ số quan trọng nhất phản ánh kết quả hoạt động của xã hội thông qua sản xuất hàng hóa và dịch vụ. Tại Việt Nam, sự phát triển kinh tế đã diễn ra mạnh mẽ trong những năm qua, với sự gia tăng đáng kể về GDP bình quân đầu người. Tuy nhiên, việc quản lý ngân sách nhà nước và chi tiêu công vẫn còn nhiều vấn đề cần được xem xét. Ngân sách nhà nước không chỉ là công cụ tài chính mà còn là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế địa phương. Theo Barro (1990), có mối quan hệ giữa tỷ trọng chi tiêu ngân sách nhà nước và tốc độ tăng trưởng GDP thực tế bình quân đầu người. Điều này cho thấy rằng chi ngân sách nhà nước có thể tạo ra mối liên hệ tích cực với tăng trưởng kinh tế. Do đó, nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc phân tích tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam.

II. Cơ sở lý thuyết

Cơ sở lý thuyết về tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế địa phương được xây dựng dựa trên nhiều lý thuyết kinh tế khác nhau. Lý thuyết Keynes cho rằng chi tiêu công có thể kích thích tăng trưởng kinh tế trong thời kỳ suy thoái. Lý thuyết Wagner nhấn mạnh rằng sự gia tăng chi tiêu công là một phần tất yếu của sự phát triển kinh tế. Ngoài ra, lý thuyết về quản trị công cũng chỉ ra rằng hiệu quả của quản lý ngân sách có thể ảnh hưởng đến tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng quản lý công hiệu quả có thể cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân và giảm bất bình đẳng, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế địa phương. Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên dữ liệu từ các tỉnh thành tại Việt Nam trong giai đoạn từ 2010 đến 2020. Phương pháp ước lượng mô hình sẽ được áp dụng để xác định mối quan hệ giữa chi ngân sách nhà nước và tăng trưởng kinh tế. Đồng thời, nghiên cứu cũng sẽ kiểm định sự tồn tại ngưỡng chi ngân sách nhà nước, từ đó đánh giá tác động của chi ngân sách đến tăng trưởng kinh tế địa phương trong các điều kiện quản trị công khác nhau.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa chi ngân sách nhà nước và tăng trưởng kinh tế địa phương. Cụ thể, khi chi ngân sách nhà nước tăng lên, tốc độ tăng trưởng kinh tế cũng có xu hướng gia tăng. Tuy nhiên, tác động này không đồng nhất giữa các tỉnh thành, mà phụ thuộc vào các yếu tố như quy mô dân số, trình độ phát triển kinh tế - xã hội và hiệu quả quản lý công. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng có một ngưỡng chi ngân sách mà khi vượt qua, tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế sẽ gia tăng. Điều này cho thấy rằng việc quản lý chi ngân sách cần phải được thực hiện một cách hợp lý và hiệu quả.

V. Kết luận và hàm ý chính sách

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng chi ngân sách nhà nước có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam. Do đó, các chính sách liên quan đến chi ngân sách cần được điều chỉnh để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực. Cần nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm trong việc sử dụng ngân sách nhà nước. Đồng thời, cần có các biện pháp phòng chống tham nhũng trong khu vực công để đảm bảo rằng chi ngân sách thực sự phục vụ cho sự phát triển kinh tế bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh phát triển kinh tế địa phương tại các quốc gia đang phát triển đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tối ưu hóa nguồn lực tài khóa và hoàn thiện thể chế quản trị. Tại Việt Nam, công cuộc đổi mới từ năm 1986 đã thúc đẩy bước tiến kinh tế vượt bậc: từ năm 2002 đến năm 2018, GDP bình quân đầu người tăng 2,7 lần, đạt 2.700 USD vào năm 2019, giúp hơn 45 triệu người thoát nghèo và hạ tỷ lệ nghèo đa chiều từ hơn 70% xuống dưới 6% (World Bank, 2020). Tuy nhiên, công tác quản lý tài chính công vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng khi việc lập kế hoạch dự toán phân bổ chi ngân sách nhà nước (NSNN) còn dựa nặng vào các yếu tố đầu vào (dân số, diện tích, tỷ lệ hộ nghèo, đơn vị hành chính) thay vì kết quả đầu ra; quy mô quản lý phân tán, dàn trải và cơ chế giám sát còn cảm tính.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                           KHUNG PHÂN TÍCH TỔNG QUAN                               |
|                                                                                   |
|  [Chi Ngân Sách Nhà Nước] -------- (Tác động phi tuyến) --------> [GRDP Tỉnh]    |
|   - Chi Đầu tư phát triển                                                         |
|   - Chi Thường xuyên/Sự nghiệp                                                    |
|                                         ^                                         |
|                                         | (Ngưỡng điều tiết)                      |
|                                         |                                         |
|                      [Bộ chỉ số Quản trị công PAPI]                               |
|                       - Tham gia cơ sở (TG)                                       |
|                       - Trách nhiệm giải trình (TN)                               |
|                       - Kiểm soát tham nhũng (KS)                                 |
|                       - Thủ tục hành chính (TT)                                   |
|                       - Cung ứng dịch vụ công (CU)                                |
|                       - Công khai minh bạch (CK)                                  |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi xuất phát từ sự thiếu vắng các bằng chứng thực nghiệm ở cấp độ dưới quốc gia (subnational level) về mối quan hệ phi tuyến giữa chi NSNN và tăng trưởng kinh tế địa phương trong điều kiện tương tác với từng thành phần quản trị công chuyên biệt. Các công trình trước đây chủ yếu dừng lại ở bình diện quốc gia hoặc xem xét quản trị công như một biến kiểm soát tuyến tính độc lập, chưa lượng hóa được các điểm ngưỡng (thresholds) mà tại đó tác động biên của chi tiêu công chuyển đổi trạng thái dưới các cấp độ quản trị khác nhau.

Luận án tiến sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của nghiên cứu sinh Phạm Thanh Hùng (2022) tại Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn của PGS. Hoàng Thị Thanh Hằng, được thiết kế để giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu trọng tâm:

1. Chi NSNN và các thành phần chi tác động như thế nào đến tăng trưởng kinh tế địa phương (GRDP) tại Việt Nam?
2. Quản trị công địa phương điều tiết mối quan hệ giữa chi NSNN và tăng trưởng kinh tế địa phương ra sao?
3. Tồn tại hay không các ngưỡng quản trị công địa phương mà tại đó chiều hướng và mức độ tác động của chi NSNN đến tăng trưởng kinh tế có sự thay đổi mang tính cấu trúc?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu được kiểm định bao gồm:

• H1: Chi NSNN có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam.
• H2: Tác động của chi NSNN đến tăng trưởng kinh tế có sự khác biệt giữa các nhóm tỉnh thành được phân loại theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 77/2015/QH13.
• H3: Quản trị công địa phương có vai trò điều tiết tích cực mối quan hệ giữa chi NSNN và tăng trưởng kinh tế.
• H4: Tồn tại hiệu ứng ngưỡng phi tuyến của các thành phần quản trị công đối với tác động của chi NSNN đến tăng trưởng GRDP.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương của Việt Nam trong giai đoạn 10 năm từ 2011 đến 2020 (tạo thành bộ dữ liệu bảng cân bằng với 630 quan sát). Về mặt lý thuyết, luận án tích hợp hàm sản xuất Cobb-Douglas mở rộng, lý thuyết tăng trưởng nội sinh (Barro, 1990), Luật Wagner (1883), Thuyết Lựa chọn công (Buchanan, 1987) và Kinh tế học thể chế mới (North & Thomas, 1973; Acemoglu & Robinson, 2010).

Literature Review và Positioning

Các luồng nghiên cứu về tài khóa và tăng trưởng kinh tế trong y văn quốc tế tồn tại nhiều tranh luận trái chiều. Luồng quan điểm tân cổ điển và kinh tế học vĩ mô truyền thống khởi nguồn từ Ricardo (1951) với định lý tương đương Ricardian cho rằng chi tiêu chính phủ tài trợ bằng nợ công không tạo ra tác động ròng lên tổng cầu. Ngược lại, trường phái Keynes (1936) khẳng định chi tiêu công kích cầu hữu hiệu thông qua số nhân tài khóa, đặc biệt trong các giai đoạn suy thoái. Đồng quan điểm, Luật Wagner (1883) dự báo quy mô chi tiêu công tất yếu sẽ gia tăng tương ứng với mức độ phát triển công nghiệp hóa và hiện đại hóa xã hội.

Luồng nghiên cứu	Tác giả tiêu biểu	Luận điểm cốt lõi	Tác động tới tăng trưởng
Kích cầu tài khóa / Luật Wagner	Keynes (1936), Wagner (1883), Alexiou (2009)	Chi tiêu công kích thích tổng cầu, cung cấp hạ tầng xã hội và tư bản vật chất	Tích cực ($+$)
Lấn át tư nhân / Tân cổ điển	Ricardo (1951), Barro (1990), Grier & Tullock (1989)	Chi tiêu công làm tăng lãi suất, thuế tương lai, lấn át đầu tư khu vực tư nhân	Tiêu cực ($-$) hoặc Triệt tiêu ($0$)
Tiền bôi trơn (Grease the wheels)	Aidt (2009), Mira & Hammadache (2018)	Tham nhũng và quản trị lỏng lẻo giảm thời gian chờ đợi thủ tục tại nước thể chế yếu	Tích cực ngắn hạn ($+$)
Cát trong bánh xe (Sand the wheels)	Acemoglu et al. (2004), Buchanan (1987), Dzhumashev (2014)	Quản trị kém gia tăng chi phí giao dịch, thất thoát nguồn lực tài khóa	Tiêu cực dài hạn ($-$)

Trong mối quan hệ giữa quản trị công và hiệu quả tài khóa, hai trường phái đối lập chi phối y văn:

1. Giả thuyết "tiền bôi trơn" (Grease the wheels / Speed money): Được ủng hộ bởi Aidt (2009), Mira & Hammadache (2018) và Đặng Văn Cường (2016), lập luận rằng tại các nền kinh tế đang phát triển có chất lượng thể chế thấp, cơ chế phi chính thức giúp doanh nghiệp vượt qua rào cản hành chính quan liêu để đẩy nhanh vận hành kinh doanh.
2. Giả thuyết "cát trong bánh xe" (Sand the wheels): Được bảo vệ bởi Acemoglu & Robinson (2010), Dzhumashev (2014) và Dethier (1999), nhấn mạnh cấu trúc quản trị công yếu kém làm méo mó việc phân bổ nguồn lực công, tạo đặc lợi chính trị và gây thất thoát vốn đầu tư xã hội. Như Dethier (1999) đã chỉ ra: "Chính phủ không phải là những người cầm quyền nhân từ, những người cố gắng để tối đa hóa lợi ích xã hội, mà cấu trúc quản trị công trở nên phức tạp bởi mối quan hệ giữa các cơ quan công quyền".

Về mặt định vị nghiên cứu (positioning), luận án vượt qua các hạn chế của các nghiên cứu quốc tế trước đó:

• So với công trình của Cooray (2009) trên 71 quốc gia và Siddiqui & Ahmed (2013) tại các nước đang phát triển vốn chỉ đo lường quản trị ở cấp độ quốc gia tổng hợp bằng chỉ số WGI/ICRG, luận án giải phẫu quản trị công đến cấp địa phương bằng dữ liệu PAPI chi tiết.
• So với các nghiên cứu cận cảnh địa phương như Zakharov (2019) tại Nga hay Gao (2019), Li & Zhang (2018) tại Trung Quốc vốn chỉ tập trung vào khía cạnh tiếp cận đất đai và tham nhũng đơn lẻ, công trình này xây dựng một khung phân tích toàn diện 6 trục nội dung quản trị công gắn liền với các ngưỡng cấu trúc phi tuyến theo mô hình Hansen (1999).

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án tạo ra bước tiến học thuật bằng cách mở rộng mô hình tăng trưởng nội sinh của Barro (1990) và lý thuyết thể chế của North & Thomas (1973), Acemoglu & Robinson (2010) vào bối cảnh tài chính công cấp dưới quốc gia.

=====================================================================================
                      MÔ HÌNH LÝ THUYẾT TÍCH HỢP ĐA TẦNG
=====================================================================================
  [Lý thuyết Keynes & Wagner]      [Lý thuyết Tăng trưởng nội sinh]   [Kinh tế học Thể chế mới]
      (Keynes, Wagner)                     (Barro, 1990)               (North, Acemoglu)
             |                                    |                            |
             v                                    v                            v
   [Quy mô & Cơ cấu Chi NSNN]           [Đầu vào Vốn, Lao động,         [Thể chế Quản trị công]
   (Đầu tư phát triển/Thường xuyên)        Tiến bộ công nghệ]            (PAPI 6 thành phần)
             \                                    |                           /
              \___________________________________|__________________________/
                                                  |
                                                  v
                                      [Hàm Sản Xuất Cobb-Douglas]
                                     Y = A * K^alpha * L^beta * G^gamma
                                                  |
                                                  v
                         [Hiệu ứng Ngưỡng Phi Tuyến (Hansen, 1999)]
                                                  |
                                                  v
                              [TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG (GRDP)]
=====================================================================================

1. Mở rộng lý thuyết tăng trưởng nội sinh: Chứng minh bằng thực nghiệm rằng chi NSNN không chỉ là một biến số đầu vào đơn thuần $G$ trong hàm sản xuất tổng hợp, mà hiệu suất biên của $G$ phụ thuộc có điều kiện vào chất lượng thể chế quản trị địa phương.
2. Kiểm chứng Thuyết Lựa chọn công (Public Choice Theory): Củng cố lập luận của Buchanan (1987) và Larcinese et al. (2019) về việc chính quyền địa phương có xu hướng phân bổ ngân sách chịu ảnh hưởng bởi động cơ chính trị và hành vi tìm kiếm đặc lợi nếu thiếu cơ chế kiểm soát minh bạch và giải trình.
3. Chuyển dịch nhận thức luận (Paradigm shift): Bác bỏ tính hợp lệ tuyệt đối của giả thuyết "tiền bôi trơn" trong dài hạn; chứng minh quản trị công minh bạch là điều kiện tiên quyết để dòng vốn tài khóa phát huy tác dụng kích thích thay vì lấn át nền kinh tế tư nhân.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích tích hợp đồng thời ba trụ cột lý thuyết: (i) Lý thuyết kích cầu và phân bổ tài khóa của Keynes và Wagner; (ii) Mô hình tăng trưởng nội sinh dạng hàm Cobb-Douglas; (iii) Thuyết thể chế mới (NIE).

Phương trình kinh tế lượng nền tảng được xây dựng dưới dạng dữ liệu bảng động: $$GRDP_{it} = \alpha_0 + \alpha_1 GRDP_{i,t-1} + \beta_1 LNG_{it} + \beta_2 PAPI_{it} + \beta_3 (LNG_{it} \times PAPI_{it}) + \sum \gamma_k X_{it}^k + \eta_i + \varepsilon_{it}$$

Trong đó, $GRDP_{it}$ là tăng trưởng kinh tế tỉnh $i$ năm $t$; $LNG_{it}$ là quy mô chi NSNN (tổng chi, chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên); $PAPI_{it}$ đại diện cho 6 chiều cạnh quản trị công; $X_{it}^k$ là véc-tơ các biến kiểm soát kinh tế vĩ mô; $\eta_i$ là tác động cố định địa phương bất biến theo thời gian; $\varepsilon_{it}$ là sai số ngẫu nhiên.

Điều kiện biên (boundary conditions) của mô hình được xác định rõ ràng: hiệu lực áp dụng chịu sự ràng buộc bởi khuôn khổ Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 (áp dụng từ năm tài chính 2017) với định nghĩa pháp lý: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”, cùng sự phân cấp hành chính theo Luật số 77/2015/QH13.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu tuân thủ chặt chẽ thế giới quan thực chứng hậu hiện đại (Post-positivism) và chủ nghĩa hiện thực phản biện (Critical Realism), sử dụng phương pháp định lượng thực nghiệm với dữ liệu thứ cấp được chuẩn hóa. Thiết kế đa tầng kết hợp phân tích mô hình bảng động và phân tích ngưỡng hồi quy phi tuyến trên mẫu 63 tỉnh/thành phố tại Việt Nam giai đoạn 2011–2020.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                           QUY TRÌNH PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU                        |
|                                                                                   |
|  [Thu thập dữ liệu Bảng 63 tỉnh (2011-2020)]                                      |
|   - Tổng cục Thống kê (GSO) / Bộ Tài chính                                        |
|   - UNDP & CECODES (Dữ liệu PAPI)                                                 |
|                                         |                                         |
|                                         v                                         |
|  [Thống kê mô tả & Kiểm tra Khuyết tật mô hình]                                   |
|   - Kiểm tra Đa cộng tuyến (VIF) & Tương quan Pearson                             |
|   - Kiểm tra Phương sai thay đổi & Tự tương quan                                  |
|                                         |                                         |
|                                         v                                         |
|  [Ước lượng Tuyến tính Động - SGMM (Arellano & Bond, 1991)]                       |
|   - Khử hiện tượng nội sinh bằng biến trễ làm biến công cụ                        |
|   - Kiểm định AR(1) bác bỏ H0, AR(2) chấp nhận H0                                 |
|   - Kiểm định Sargan/Hansen xác nhận tính hợp lệ của biến công cụ                 |
|                                         |                                         |
|                                         v                                         |
|  [Hồi quy Ngưỡng Dữ liệu Bảng (Hansen, 1999)]                                     |
|   - Bootstrap 1.000 lần xác định sự tồn tại của ngưỡng                            |
|   - Ước lượng hệ số tác động chi NSNN theo từng phân đoạn ngưỡng PAPI             |
|                                         |                                         |
|                                         v                                         |
|  [Kiểm định Tính Vững (Robustness Checks)]                                         |
|   - So sánh FGLS, Fixed Effects, Random Effects                                   |
|   - Phân nhóm đơn vị hành chính theo Luật 77/2015/QH13 (Loại ĐB, I, II, III)       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý số liệu đảm bảo tính tam giác hóa dữ liệu (data triangulation) từ ba nguồn chính thống độc lập:

• Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO) và Cục Thống kê 63 tỉnh: Cung cấp chỉ tiêu GRDP, lao động, vốn đầu tư toàn xã hội.
• Bộ Tài chính: Cung cấp số liệu quyết toán chi NSNN, chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.
• Trung tâm Nghiên cứu Phát triển - Hỗ trợ Cộng đồng (CECODES) và UNDP Việt Nam: Cung cấp dữ liệu Bộ chỉ số PAPI với 6 trục thành phần cốt lõi:
  1. Tham gia của người dân ở cấp cơ sở (TG)
  2. Công khai, minh bạch trong việc ra quyết định (CK)
  3. Trách nhiệm giải trình với người dân (TN)
  4. Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công (KS)
  5. Thủ tục hành chính công (TT)
  6. Cung ứng dịch vụ công (CU)

Tính giá trị xây dựng (construct validity) và độ tin cậy nội tại (reliability) của thang đo được bảo đảm thông qua bộ câu hỏi PAPI chuẩn hóa với hơn 120 chỉ tiêu chính và hơn 550 câu hỏi khảo sát diện rộng hàng năm trên phạm vi toàn quốc.

Data và phân tích

Để xử lý triệt để hiện tượng nội sinh (endogeneity) phát sinh do mối quan hệ tương hỗ hai chiều giữa tăng trưởng kinh tế và chi ngân sách, cùng sự hiện diện của biến trễ biến phụ thuộc $GRDP_{i,t-1}$, tác giả ứng dụng phương pháp Ước lượng Moment Tổng quát Hệ thống (System GMM – SGMM) hai bước của Arellano & Bond (1991), Blundell & Bond (1998) với hiệu chỉnh sai số chuẩn mẫu nhỏ của Windmeijer. Phương pháp này đặc biệt tối ưu với cấu trúc dữ liệu bảng $N$ lớn (63 tỉnh), $T$ nhỏ (10 năm).

Các kiểm định chẩn đoán kỹ thuật bắt buộc:

• Kiểm định Arellano-Bond về tự tương quan: Bác bỏ giả thuyết $H_0$ ở kiểm định AR(1) ($p < 0.05$) và chấp nhận $H_0$ ở kiểm định AR(2) ($p > 0.05$), khẳng định không có hiện tượng tự tương quan bậc hai trong sai số.
• Kiểm định Hansen/Sargan: Kiểm định tính hợp lệ của các biến công cụ (overidentifying restrictions), kết quả thống kê đều có $p$-value nằm trong khoảng hợp lý ($0.10 < p < 0.85$), chứng minh các biến công cụ ngoại sinh hoàn toàn thỏa mãn yêu cầu kỹ thuật.
• Kiểm định tính vững (Robustness checks): Thực hiện ước lượng đối chứng bằng phương pháp Bình phương Bé nhất Tổng quát Khả thi (FGLS) để kiểm soát phương sai thay đổi giữa các tỉnh và tự tương quan nội tại, kết hợp mô hình Tác động Cố định (Fixed Effects - FE).
• Mô hình hồi quy ngưỡng (Threshold Regression): Ứng dụng kỹ thuật lặp Bootstrap 1.000 lần theo phương pháp của Hansen (1999) để xác định giá trị ngưỡng nội sinh và kiểm định ý nghĩa thống kê của sự thay đổi độ dốc hàm số.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả ước lượng thực nghiệm từ các mô hình SGMM và hồi quy ngưỡng Hansen (1999) đưa ra 5 phát hiện mang tính đột phá:

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                      TỔNG HỢP CÁC PHÁT HIỆN THỰC NGHIỆM THEN CHỐT                  |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Tổng Chi NSNN: Tác động tích cực, có ý nghĩa thống kê ở mức 1% (p < 0.01)       |
|    - Khẳng định tính đúng đắn của lý thuyết Keynes và Wagner tại địa phương.       |
|                                                                                    |
| 2. Cơ cấu Chi tiêu: Hiệu ứng phân hóa mạnh mẽ                                      |
|    - Chi Đầu tư phát triển tạo động lực tăng trưởng trung và dài hạn vượt trội.    |
|    - Chi Thường xuyên mang tính ngắn hạn, dễ chịu tổn thất nếu quản trị yếu.       |
|                                                                                    |
| 3. Phân loại Đơn vị hành chính (Luật 77/2015/QH13):                                 |
|    - Tỉnh Loại đặc biệt & Loại I: Hiệu suất hấp thụ vốn tài khóa cao nhất.         |
|    - Tỉnh Loại II & Loại III: Hiệu quả chi tiêu phụ thuộc lớn vào trợ cấp TW.      |
|                                                                                    |
| 4. Hiệu ứng Ngưỡng Quản trị Công (Hansen Panel Threshold Model):                   |
|    - Trách nhiệm giải trình (TN): Tồn tại ngưỡng chuyển dịch hiệu quả tài khóa.    |
|    - Kiểm soát tham nhũng (KS): Dưới ngưỡng -> Chi NSNN bị thất thoát.             |
|                                 Trên ngưỡng -> Chi NSNN tăng trưởng đột phá.       |
|    - Thủ tục hành chính (TT): Tồn tại ngưỡng tối ưu hóa chi phí tuân thủ.          |
|                                                                                    |
| 5. Bác bỏ "Tiền bôi trơn" dài hạn:                                                 |
|    - Quản trị minh bạch và trong sạch khu vực công luôn khuếch đại tác động       |
|      thúc đẩy tăng trưởng của chi tiêu ngân sách.                                  |
+------------------------------------------------------------------------------------+

1. Hiệu ứng tích cực tổng thể của Chi NSNN: Kết quả ước lượng SGMM xác nhận tổng chi NSNN có tác động thuận chiều có ý nghĩa thống kê cao ($p < 0.01$) đối với tăng trưởng GRDP, tái khẳng định giá trị thực tiễn của trường phái Keynes và Luật Wagner tại Việt Nam.
2. Cơ cấu chi phân hóa rõ rệt: Chi đầu tư phát triển thể hiện vai trò là động lực chủ đạo nâng cao năng lực sản xuất dài hạn của nền kinh tế địa phương. Ngược lại, chi thường xuyên đóng vai trò duy trì sự vận hành của bộ máy nhưng có hệ số tác động biên thấp hơn và đòi hỏi sự kiểm soát kỷ luật tài khóa chặt chẽ hơn.
3. Tính bất đối xứng theo phân loại địa phương: Tác động của chi NSNN đến GRDP có sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm tỉnh thành theo phân loại của Luật số 77/2015/QH13. Các địa phương thuộc nhóm Đô thị đặc biệt và Đô thị loại I có hệ số co giãn tăng trưởng theo chi tiêu công cao hơn đáng kể so với nhóm đô thị loại II và loại III, phản ánh sự vượt trội về dung lượng thị trường và hiệu ứng quy mô hạ tầng.
4. Xác lập các điểm ngưỡng quản trị công then chốt: Mô hình hồi quy ngưỡng Hansen chỉ ra bằng chứng thống kê vững chắc về sự tồn tại của các ngưỡng chuyển tiếp đối với 3 trụ cột PAPI:
   • Trách nhiệm giải trình (TN): Khi chỉ số giải trình vượt qua ngưỡng giá trị thực nghiệm, tác động tích cực của chi NSNN lên GRDP tăng vọt, do áp lực giải trình triệt tiêu hành vi phân bổ vốn lãng phí.
   • Kiểm soát tham nhũng (KS): Tại các địa phương có điểm kiểm soát tham nhũng nằm dưới ngưỡng, chi tiêu công bị suy giảm hiệu quả nghiêm trọng do tổn thất chi phí giao dịch; khi vượt trên ngưỡng, chi ngân sách phát huy tối đa hiệu quả sinh lời xã hội.
   • Thủ tục hành chính (TT): Sự tinh gọn của thủ tục hành chính tạo điều kiện cho nguồn vốn NSNN kích hoạt hiệu ứng bổ sung (crowding-in) mạnh mẽ đối với đầu tư khu vực tư nhân.
5. Bác bỏ giả thuyết "tham nhũng bôi trơn" trong mô hình tương tác: Kết quả kiểm định tương tác đa biến bác bỏ hoàn toàn quan điểm cho rằng tham nhũng kích thích tăng trưởng địa phương, khẳng định chỉ có quản trị trong sạch mới bảo toàn năng suất biên của vốn công.

Implications đa chiều

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                                MA TRẬN HÀM Ý THỰC THI                              |
+--------------------------+---------------------------------------------------------+
| Khía cạnh                | Nội dung khuyến nghị cụ thể                             |
+--------------------------+---------------------------------------------------------+
| **Lý thuyết**            | Tích hợp ngưỡng thể chế phi tuyến vào hàm sản xuất      |
|                          | vĩ mô dưới quốc gia.                                    |
| **Phương pháp luận**     | Kết hợp SGMM khử nội sinh với Bootstrap Threshold       |
|                          | Model xử lý dữ liệu bảng vĩ mô.                         |
| **Quản trị Tài khóa**    | Chuyển dịch từ phân bổ ngân sách theo "đầu vào" sang    |
|                          | "kết quả đầu ra" (Performance-based Budgeting).         |
| **Cải cách Thể chế**     | Tập trung nguồn lực vượt qua các "ngưỡng chết" về       |
|                          | Kiểm soát tham nhũng (KS) và Giải trình (TN).           |
| **Chính quyền Địa phương**| Phân quyền tài khóa gắn liền với trách nhiệm tự chủ,    |
|                          | cắt giảm thủ tục hành chính một cửa liên thông.         |
+--------------------------+---------------------------------------------------------+

• Hàm ý lý thuyết & học thuật: Cung cấp khung khổ phân tích mới cho các nhà nghiên cứu tài chính công trong việc đánh giá hiệu quả chi ngân sách gắn với bối cảnh thể chế chuyển đổi.
• Hàm ý chính sách quản lý chi NSNN: Bộ Tài chính và Chính phủ cần tái cấu trúc triệt để quy trình lập ngân sách địa phương, chấm dứt tình trạng phân bổ dàn trải theo định mức hành chính đơn thuần; ưu tiên tỷ trọng chi đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng có tính liên kết vùng.
• Hàm ý nâng cao quản trị công địa phương: UBND các tỉnh, thành phố cần tập trung nâng cao chỉ số PAPI, đặc biệt là củng cố hoạt động của Ban Thanh tra Nhân dân và Ban Giám sát Đầu tư Cộng đồng tại cấp cơ sở để vượt qua các ngưỡng thể chế đã được nhận diện.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ ra các giới hạn nghiên cứu khoa học:

1. Giới hạn thời gian và biến số PAPI: Dữ liệu nghiên cứu kết thúc ở mốc năm 2020, chưa phản ánh được các cú sốc ngoại sinh phi truyền thống giai đoạn hậu đại dịch COVID-19. Đồng thời, hai trục nội dung "Quản trị môi trường" và "Quản trị điện tử" chỉ mới được đưa vào khảo sát PAPI từ năm 2018 nên chưa đủ chuỗi thời gian để đưa vào phân tích bảng động 10 năm.
2. Bỏ sót yếu tố không gian (Spatial spillovers): Nghiên cứu giả định các địa phương độc lập về mặt địa lý, chưa ứng dụng mô hình kinh tế lượng không gian (Spatial Econometrics) để nắm bắt hiệu ứng lan tỏa tài khóa và cạnh tranh thể chế giữa các tỉnh giáp ranh.
3. Đo lường khu vực phi chính thức: Chưa lượng hóa được quy mô của nền kinh tế ngầm tại các địa phương có thể làm sai lệch một phần tỷ lệ huy động và giải ngân vốn thực tế.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Ứng dụng mô hình Durbin Không gian Động (Dynamic Spatial Durbin Model) tích hợp SGMM để kiểm tra lan tỏa liên tỉnh.
• Khai thác dữ liệu PAPI giai đoạn 2021–2025 tích hợp hai trục chuyển đổi số và phát triển bền vững môi trường.
• Ứng dụng các thuật toán học máy (Machine Learning) xác định ngưỡng phân nhánh thể chế tự động.

Tác động và ảnh hưởng

Công trình của NCS. Phạm Thanh Hùng (2022) tạo ra tiếng vang học thuật và giá trị ứng dụng thực tiễn to lớn:

• Tác động học thuật: Dự báo trở thành tài liệu tham khảo nền tảng trong các nghiên cứu kinh tế phát triển và tài chính công tại Việt Nam, mở ra hướng trích dẫn quan trọng cho các nghiên cứu sinh chuyên ngành Kinh tế vĩ mô và Quản lý công.
• Tác động chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học định lượng chuẩn xác giúp Quốc hội, Bộ Tài chính và HĐND các cấp rà soát, sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước và xây dựng định mức phân bổ ngân sách giai đoạn mới.
• Lợi ích xã hội: Gián tiếp thúc đẩy sự minh bạch hóa chi tiêu công, bảo vệ quyền thụ hưởng dịch vụ công bình đẳng của người dân và nâng cao trách nhiệm giải trình của chính quyền cơ sở.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giảng viên Kinh tế: Tiếp cận một quy trình phương pháp luận mẫu mực kết hợp SGMM và Hồi quy ngưỡng Hansen trên dữ liệu bảng vĩ mô.
• Các nhà hoạch định chính sách (Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư): Có căn cứ thực chứng để thiết lập tiêu chuẩn phân cấp tài khóa theo hiệu quả đầu ra.
• Lãnh đạo UBND và HĐND 63 tỉnh/thành phố: Nắm bắt chính xác các chỉ số thành phần PAPI cần ưu tiên cải thiện để tạo cú hích giải ngân vốn NSNN thúc đẩy tăng trưởng GRDP.
• Các tổ chức quốc tế (UNDP, World Bank, ADB): Có thêm bằng chứng đánh giá tác động của cải cách hành chính công đến hiệu quả viện trợ và đầu tư phát triển tại Việt Nam.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?
Luận án đã mở rộng Lý thuyết Tăng trưởng Nội sinh của Barro (1990) và Kinh tế học Thể chế mới (NIE) bằng cách chứng minh rằng tác động của chi NSNN đến tăng trưởng kinh tế địa phương là một hàm số phi tuyến có điều kiện, chịu sự điều tiết cấu trúc bởi các ngưỡng quản trị công PAPI.

2. Điểm đổi mới phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây?
Khác với Devarajan et al. (1996) hay Alexiou (2009) chỉ dùng OLS, FE hoặc RE, luận án kết hợp đồng thời kỹ thuật System GMM (Arellano & Bond, 1991) để triệt tiêu hoàn toàn nội sinh và mô hình Hồi quy ngưỡng dữ liệu bảng Hansen (1999) với thuật toán Bootstrap 1.000 lần để xác định ngưỡng thể chế nội sinh.

3. Phát hiện thực nghiệm nào gây bất ngờ nhất?
Bác bỏ giả thuyết "tiền bôi trơn" (Aidt, 2009) trong dài hạn tại Việt Nam: tham nhũng và thủ tục rườm rà không thúc đẩy tăng trưởng mà trực tiếp triệt tiêu hiệu quả kinh tế của các gói chi tiêu ngân sách địa phương.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication protocol) không?
Có. Luận án trình bày chi tiết danh mục 63 tỉnh thành mẫu (Phụ lục 6), nguồn gốc bộ dữ liệu 2011–2020 (Phụ lục 7), ma trận tương quan, kiểm định đa cộng tuyến VIF và toàn bộ quy trình kiểm định AR(1), AR(2), Hansen test trong các bảng kết quả hồi quy.

5. Chương trình nghị sự 10 năm tới mở ra từ nghiên cứu này?
Phát triển hệ thống giám sát tự động hiệu quả chi tiêu công cấp địa phương thời gian thực (Real-time Fiscal Analytics) kết hợp chỉ số quản trị số (Digital Governance Index) và mô hình hóa lan tỏa kinh tế không gian liên vùng.

Kết luận

1. Khẳng định vai trò tích cực, có ý nghĩa thống kê của tổng chi NSNN đối với tăng trưởng kinh tế 63 tỉnh thành Việt Nam giai đoạn 2011–2020.
2. Xác lập sự vượt trội của chi đầu tư phát triển so với chi thường xuyên trong việc tạo lập nền tảng tăng trưởng GRDP bền vững.
3. Chứng minh tính dị biệt sâu sắc về hiệu quả chi ngân sách giữa các phân loại đô thị theo Luật số 77/2015/QH13.
4. Lượng hóa thành công các ngưỡng phi tuyến của Trách nhiệm giải trình (TN), Kiểm soát tham nhũng (KS) và Thủ tục hành chính (TT).
5. Tích hợp hoàn chỉnh Kinh tế học Thể chế mới vào phân tích tài chính công dưới quốc gia, bác bỏ giả thuyết tham nhũng bôi trơn.
6. Mở ra 3 nhánh nghiên cứu học thuật mới: Kinh tế lượng tài khóa không gian, Quản trị công số hóa và Phân bổ ngân sách dựa trên kết quả đầu ra.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu Trình bày tổng quan về đề tài nghiên cứu bao gồm lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa nghiên cứu và kết cấu của đề tài. - Chương 2: Cơ sở lý thuyết tác động chi ngân sách nhà nước, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế và các nghiên cứu liên quan Đưa ra các lý thuyết liên quan về tác động của chi NSNN, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam và các nghiên cứu đã được thực hiện để hình thành mô hình nghiên cứu và các giả thiết nghiên cứu. - Chương 3: Phương pháp nghiên cứu tác động chi ngân sách nhà nước, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam Mô tả mẫu, phương pháp nghiên cứu, mô hình nghiên cứu và giải thích các biến được sử dụng để phân tích. - Chương 4: Kết quả nghiên cứu thực nghiệm tác động chi ngân sách nhà nước, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam Trình bày kết quả nghiên cứu thực nghiệm về tác động của chi NSNN, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam.

- Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách Tóm tắt nghiên cứu và đưa ra các hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả chi NSNN, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam. CƠ SỞ LÝ THUYẾT TÁC ĐỘNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, QUẢN TRỊ CÔNG ĐỊA PHƯƠNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 2. Tổng quan về các khái niệm 2. Tổng quan chi ngân sách Nhà nước 2.

Ngân sách nhà nước NSNN là một báo cáo tài chính hàng năm thể hiện những ước tính về doanh thu dự kiến và chi tiêu dự kiến trong một năm tài chính. Vào đầu mỗi năm, chính phủ trình bày trước quốc hội một bản ước tính về các khoản thu và chi cho năm tài chính sắp tới. Chính phủ lập kế hoạch chi tiêu theo mục tiêu của mình và sau đó cố gắng huy động các nguồn lực để đáp ứng chi tiêu đã đề ra (Wildavsky, 1964; Giertz, 1981; Lapsley và cộng sự, 2011). Các mục tiêu chính của NSNN bao gồm: Tăng trưởng kinh tế: thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và cân đối, nâng cao mức sống của nhân dân.

Giảm nghèo và thất nghiệp: xóa nghèo và thất nghiệp hàng loạt bằng cách tạo cơ hội việc làm và cung cấp các lợi ích xã hội tối đa cho người nghèo. Giảm bất bình đẳng: bất bình đẳng về thu nhập và của cải được giảm bớt thông qua việc đánh thuế và trợ cấp. Chính phủ đánh thuế suất cao đối với người giàu và thấp hơn ở nhóm thu nhập thấp hơn, đồng thời cung cấp cho nhóm thu nhập thấp các khoản trợ cấp và tiện nghi. Phân bổ lại cơ cấu các nguồn lực: việc phân bổ lại các nguồn lực là cần thiết để đạt được các mục tiêu kinh tế và xã hội.

Chính phủ phân bổ nguồn lực vào các lĩnh vực mà tư nhân chưa thực hiện nhiều như vệ sinh công cộng, giáo dục, y tế, v. Ổn định giá cả: để duy trì sự ổn định giá cả và điều chỉnh các chu kỳ kinh doanh liên quan đến suy thoái đặc trưng bởi sản lượng giảm, giá cả và tỷ lệ thất nghiệp gia tăng. Quản lý các doanh nghiệp công: quản lý các doanh nghiệp công mang tính chất độc quyền quốc gia như đường sắt, điện lực,. NSNN được coi là ngân sách thặng dư nếu doanh thu dự kiến của chính phủ vượt quá chi tiêu ước tính của chính phủ trong một năm tài chính cụ thể.

Điều này có nghĩa là thu nhập của chính phủ từ thuế lớn hơn số tiền mà chính phủ chi cho phúc lợi công cộng Theo Premchand (1994), NSNN là một báo cáo tài chính hàng năm trong đó trình bày chi tiêu ước tính của chính phủ và các khoản thu hoặc doanh thu dự kiến của chính phủ cho 10 năm tài chính sắp tới. Tùy thuộc vào tính khả thi của các dự toán này, ngân sách có ba loại - ngân sách cân đối, ngân sách thặng dư và ngân sách thâm hụt (Sun và Lynch, 2008), như: (1) ngân sách cân đối là ngân sách cân bằng nếu chi tiêu ước tính của chính phủ bằng với thu nhập dự kiến của chính phủ trong một năm tài chính cụ thể. Được nhiều nhà kinh tế học cổ điển ủng hộ, loại ngân sách này dựa trên nguyên tắc “sống trong tầm tay”. Họ tin rằng chi tiêu của chính phủ không được vượt quá doanh thu của họ.

Mặc dù là một cách tiếp cận lý tưởng để đạt được một nền kinh tế cân bằng và duy trì kỷ luật tài khóa, một ngân sách cân bằng không đảm bảo sự ổn định tài chính vào những thời điểm kinh tế suy thoái hoặc giảm phát. Về mặt lý thuyết, có thể dễ dàng cân bằng giữa chi tiêu ước tính và thu nhập dự kiến nhưng khi thực hiện trên thực tế, khó có thể đạt được sự cân bằng đó. (2) Ngân sách thặng dư xảy ra trong trường doanh thu dự kiến của chính phủ vượt quá chi tiêu ước tính của chính phủ trong một năm tài chính. Điều này có nghĩa là thu nhập của chính phủ từ các khoản thuế thu được lớn hơn số tiền mà chính phủ chi cho phúc lợi công cộng.

Ngân sách thặng dư biểu thị sự sung túc về tài chính của một quốc gia. Một ngân sách như vậy có thể được thực hiện vào những thời điểm lạm phát để giảm tổng cầu. Và (3), ngân sách thâm hụt nếu chi tiêu ước tính của chính phủ vượt quá thu nhập dự kiến của chính phủ trong một năm tài chính cụ thể. Loại ngân sách này phù hợp nhất với các nền kinh tế đang phát triển, chẳng hạn như Ấn Độ.

Đặc biệt hữu ích trong thời điểm suy thoái, ngân sách thâm hụt giúp tạo ra nhu cầu bổ sung và thúc đẩy tốc độ tăng trưởng kinh tế. Ở đây, chính phủ phải chịu chi tiêu quá mức để cải thiện tỷ lệ việc làm, thúc đẩy sản xuất. Điều này dẫn đến sự gia tăng nhu cầu về hàng hóa và dịch vụ, giúp phục hồi nền kinh tế. Chính phủ trang trải số tiền này thông qua các khoản vay công (bằng cách phát hành trái phiếu chính phủ) hoặc bằng cách rút từ thặng dư dự trữ.

Tại Việt Nam, khái niệm NSNN được quy định trong pháp luật thực định tại Điều 4 của Luật ngân sách nhà nước năm 2015 với định nghĩa: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Với các định nghĩa này, các nhà làm luật đã đề cập tới ba vấn đề cơ bản khi quan niệm về NSNN: thứ nhất, NSNN là toàn bộ các khoản thu và chi của Nhà nước nằm trong dự toán đã được quyết định bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền; Thứ hai, các khoản thu, chi này trong một thời gian nhất định có thể là một năm hoặc giai đoạn trung hạn… Trong khi đó, Luật Ngân sách nhà nước năm 2002 chỉ được thực hiện trong thời hạn 1 năm, tính từ ngày 01 tháng 01 cho đến ngày 31 tháng 12 năm dương lịch đối với thu và đến 31 tháng 01 11 của năm sau (thêm kỳ 13) đối với một số khoản còn nhiệm vụ được chi tính trong ngân sách của năm trước; Thứ ba, các khoản thu, chi này được xây dựng và thực hiện nhằm mục tiêu bảo đảm về mặt tài chính cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Chi ngân sách nhà nước Theo Hoàng Thị Chinh Thon và cộng sự (2010) chi ngân sách được chia ra nhiều thành phần khác nhau, mỗi thành phần lại có tác động khác nhau tới tăng trưởng kinh tế. Trong quyết toán chi ngân sách, các nước thường chia ra ba thành phần chính: chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên; các khoản chi khác (chi từ nguồn tăng thu cân đối, chi thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia, chi cải cách tiền lương, các khoản chi được quản lý qua NSNN, chi trả nợ, chi khác và dự phòng).

Chi đầu tư phát triển tạo thêm năng lực sản xuất cho nền kinh tế, có tác động dài hạn tới tăng trưởng kinh tế. Mặt khác, chi đầu tư phát triển có đặc thù là có độ trễ về thời gian (việc thực hiện các hạng mục công trình của dự án cần thời gian dài nhất là thực hiện xây dựng các công trình như xây dựng trường để đạt chuẩn quốc gia, các công trình thủy lợi, dự án khu dân cư…), vốn đầu tư nằm tồn đọng trong giai đoạn tiến hành dự án đầu tư. Có thể ảnh hưởng của đầu tư phát triển trong năm (giai đoạn đang xét) là tiêu cực tới tăng trưởng kinh tế, tuy nhiên không thể kết luận ngay là phải cắt giảm thành phần này mà phải căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội của quốc gia hay các chương trình của chính phủ. Chi thường xuyên là các khoản chi để duy trì hoạt động của bộ máy hành chính, hay các khoản chi xuất hiện hàng năm.

Khoản chi thường xuyên đảm bảo cung cấp hàng hoá - dịch vụ về hành chính, pháp luật…tạo môi trường vĩ mô cho hoạt động sản xuất, đầu tư, kinh doanh cho các doanh nghiệp Ngân sách nói chung và chi ngân sách nói riêng phải gắn với chính sách kinh tế gắn với mục tiêu phát triển kinh tế trung và dài hạn. Để thúc đẩy tăng trưởng, việc chi tiêu ở cấp chính quyền nào cũng là điều cần cân nhắc. Phân cấp tài khoá, chuyển sức mạnh của chính quyền cấp trên tới chính quyền cấp dưới, là một phần trong nhóm giải pháp cải cách khu vực công, tăng tính cạnh tranh của các chính quyền cấp dưới trong việc cung cấp hàng hoá dịch vụ công và thoát khỏi tình trạng tăng trưởng kinh tế chậm (Bahl & Linn, 1992). Theo nghĩa rộng, chi tiêu công là một khái niệm đơn giản: nó biểu thị sự phân bổ của nhà nước, trên các tiêu chí phi thị trường, đối với các nguồn lực kinh tế mà nó có được từ các công ty và hộ gia đình.

Ngay từ cái nhìn đầu tiên, điều này có thể phản ánh một khái niệm đơn giản. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra sự phức tạp của việc lý thuyết hóa khái niệm 12 này.