Luận văn ảnh hưởng của chế độ chiếu sáng đến sức sản xuất của gà broiler nuôi ở chuồng thông thoáng tự nhiên

Chuyên khảo phân tích Luận văn ảnh hưởng của chế độ chiếu sáng đến sức sản xuất của gà broiler nuôi ở chuồng thông thoáng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Phạm Thị Hồng Thái
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thanh Vân
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Chế Độ Chiếu Sáng Đến Sức Sản Xuất Của Gà Broiler Nuôi Ở Chuồng Thông Thoáng Tự Nhiên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Mục đích của đề tài
• 0.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu
• 1.1.1. Cơ sở khoa học của chiếu sáng trong chăn nuôi gà broiler
• 1.1.1.1. Ảnh hưởng của chế độ chiếu sáng đến tỷ lệ nuôi sống và bệnh tật
• 1.1.1.2. Ảnh hưởng của chế độ chiếu sáng đến sinh trưởng
• 1.1.1.3. Ảnh hưởng của chế độ chiếu sáng đến hiệu quả chuyển hóa thức ăn
• 1.1.1.4. Ảnh hưởng của chế độ chiếu sáng đến thành phần và chất lượng thịt
• 1.1.2. Cơ sở khoa học về di truyền các tính trạng năng suất
• 1.1.2.1. Tính trạng số lượng
• 1.1.2.2. Các yếu tố ảnh hưởng tính trạng số lượng
• 1.1.3. Cơ sở khoa học về việc nghiên cứu khả năng sinh trưởng và cho thịt
• 1.1.3.1. Sinh trưởng
• 1.1.3.2. Năng suất thịt
• 1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước và nước ngoài
• 1.2.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.2.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.3. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi
• 2.2.3.1. Tỷ lệ nuôi sống - tình hình bệnh tật
• 2.2.3.2. Các chỉ tiêu sinh trưởng
• 2.2.3.3. Theo dõi khả năng thu nhận và chuyển hóa thức ăn
• 2.2.3.4. Đánh giá năng suất và chất lượng thịt
• 2.2.3.5. Chỉ số sản xuất PI
• 2.2.3.6. Chỉ số kinh tế EN
• 2.2.3.7. Sơ bộ hạch toán kinh tế
• 2.2.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tỷ lệ nuôi sống và tình hình bệnh tật
• 3.2. Kết quả các chỉ tiêu sinh trưởng
• 3.2.1. Sinh trưởng tích lũy của gà thí nghiệm
• 3.2.2. Sinh trưởng tuyệt đối của gà thí nghiệm
• 3.2.3. Sinh trưởng tương đối của gà thí nghiệm
• 3.3. Kết quả sử dụng và chuyển hóa thức ăn
• 3.3.1. Lượng thức ăn thu nhận của gà qua các giai đoạn
• 3.3.2. Khả năng chuyển hóa thức ăn
• 3.4. Năng suất và chất lượng thịt
• 3.4.1. Năng suất thịt
• 3.4.2. Thành phần hóa học của thịt
• 3.4.3. Chỉ số sản xuất PI (Performance - Index)
• 3.4.4. Chỉ số kinh tế EN (Economic - Number)
• 3.4.5. Chi phí trực tiếp cho 1 kg gà thịt
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• 0.1. Đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng việt
• appendix.2. Tài liệu tiếng nước ngoài

Tóm tắt

I. Chế độ chiếu sáng và sức sản xuất gà broiler

Chế độ chiếu sáng có vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức sản xuất của gà broiler. Theo nghiên cứu, chế độ chiếu sáng thích hợp không chỉ giúp tăng tỷ lệ nuôi sống mà còn giảm thiểu bệnh tật ở gà. Việc áp dụng chế độ chiếu sáng ngắt quãng đã được chứng minh là hiệu quả trong việc cải thiện sinh trưởng và giảm chi phí thức ăn. Đặc biệt, sức sản xuất gà broiler có thể được tối ưu hóa khi sử dụng ánh sáng tự nhiên trong môi trường chuồng thông thoáng. Theo Bùi Đức Lũng (2004), việc cho ánh sáng mặt trời chiếu vào chuồng không chỉ giúp diệt khuẩn mà còn làm khô chất độn chuồng, từ đó cải thiện điều kiện sống cho gà. Điều này cho thấy rằng ảnh hưởng của ánh sáng đến sức khỏe và sản lượng của gà là rất lớn.

1.1. Tác động của chế độ chiếu sáng đến tỷ lệ nuôi sống

Nghiên cứu chỉ ra rằng chế độ chiếu sáng có ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ nuôi sống của gà broiler. Các nghiên cứu của Nguyễn Duy Hoan (1998) cho thấy rằng gà được nuôi trong điều kiện ánh sáng phù hợp có tỷ lệ sống cao hơn. Ánh sáng không chỉ giúp gà dễ tìm kiếm thức ăn mà còn tạo điều kiện cho gà phát triển khỏe mạnh hơn. Việc giảm thiểu tỷ lệ chết đột ngột và các vấn đề về chân gà cũng được ghi nhận khi áp dụng chế độ chiếu sáng thích hợp. Do đó, việc nghiên cứu và áp dụng chế độ chiếu sáng hợp lý là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

1.2. Ảnh hưởng đến sinh trưởng và chuyển hóa thức ăn

Chế độ chiếu sáng không chỉ ảnh hưởng đến tỷ lệ nuôi sống mà còn có tác động mạnh mẽ đến sinh trưởng và hiệu quả chuyển hóa thức ăn của gà broiler. Theo Bùi Đức Lũng (2004), gà broiler được chiếu sáng 23 giờ/ngày trong môi trường kín có kết quả sinh trưởng cao hơn so với gà được chiếu sáng liên tục. Ánh sáng ngắt quãng giúp gà có thời gian nghỉ ngơi và hoạt động, từ đó nâng cao khả năng chuyển hóa thức ăn. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng chế độ chiếu sáng phù hợp có thể giảm chi phí thức ăn và năng lượng điện, đồng thời tăng cường năng suất gà broiler.

II. Chất lượng thịt và ảnh hưởng của chế độ chiếu sáng

Chế độ chiếu sáng cũng ảnh hưởng đến thành phần và chất lượng thịt gà broiler. Nghiên cứu cho thấy rằng chế độ chiếu sáng hợp lý không chỉ giúp gà tăng trưởng nhanh mà còn đảm bảo chất lượng thịt tốt. Ánh sáng có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh các chỉ số chất lượng thịt như hàm lượng protein và lipid. Theo nghiên cứu của cộng sự (2007), việc áp dụng chế độ chiếu sáng ngắt quãng đã cho thấy gà có chất lượng thịt tốt hơn, với hàm lượng protein cao và lipid thấp. Điều này cho thấy rằng ảnh hưởng của ánh sáng đến chất lượng thịt là không thể phủ nhận.

2.1. Tác động đến thành phần hóa học của thịt

Chế độ chiếu sáng không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của gà mà còn đến thành phần hóa học của thịt. Nghiên cứu cho thấy rằng gà được nuôi trong điều kiện ánh sáng tự nhiên có hàm lượng protein cao hơn và lipid thấp hơn. Điều này không chỉ cải thiện giá trị dinh dưỡng của thịt mà còn tăng cường sức hấp dẫn của sản phẩm đối với người tiêu dùng. Theo Rose S. (1997), tỷ lệ các phần thân thịt của gà cũng bị ảnh hưởng bởi chế độ chiếu sáng, từ đó góp phần nâng cao giá trị kinh tế cho người chăn nuôi.

2.2. Ảnh hưởng đến các chỉ số sản xuất và kinh tế

Các chỉ số sản xuất như chỉ số sản xuất PI và chỉ số kinh tế EN cũng bị ảnh hưởng bởi chế độ chiếu sáng. Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng chế độ chiếu sáng hợp lý không chỉ nâng cao năng suất mà còn giảm chi phí sản xuất. Điều này giúp người chăn nuôi tối ưu hóa lợi nhuận và cải thiện điều kiện sống cho gà. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp chiếu sáng hiệu quả là rất cần thiết để phát triển ngành chăn nuôi bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gà broiler đã có hơn 30 năm phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu, trở thành một trong những ngành có tốc độ tăng trưởng và hiệu quả kinh tế cao nhất. Ở Việt Nam, nhu cầu tiêu thụ thịt gà thương phẩm ngày càng tăng, đòi hỏi các giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Một trong những yếu tố môi trường quan trọng ảnh hưởng đến sức sản xuất của gà broiler là chế độ chiếu sáng, đặc biệt trong điều kiện nuôi chuồng thông thoáng tự nhiên.

Nghiên cứu này tập trung đánh giá ảnh hưởng của các chế độ chiếu sáng ban đêm khác nhau đến sức sản xuất của gà broiler giống Ross-308 nuôi trong chuồng thông thoáng tự nhiên tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, trong khoảng thời gian từ 20/5 đến 10/7/2009. Mục tiêu chính là xác định chế độ chiếu sáng tối ưu giúp tăng trưởng nhanh, giảm tiêu tốn thức ăn và nâng cao hiệu quả kinh tế trong vụ hè.

Việc nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng, góp phần hoàn thiện quy trình chiếu sáng cho gà broiler nuôi chuồng hở, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học để áp dụng rộng rãi trong chăn nuôi công nghiệp và nông hộ. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm tỷ lệ nuôi sống, sinh trưởng, khả năng chuyển hóa thức ăn, năng suất và chất lượng thịt, cùng các chỉ số sản xuất và kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết di truyền số lượng: Tính trạng sinh trưởng và năng suất thịt của gà broiler là tính trạng số lượng chịu ảnh hưởng bởi nhiều gen nhỏ (hiện tượng đa gen) và môi trường nuôi dưỡng. Giá trị kiểu hình (P) được biểu diễn bằng công thức $P = G + E$ trong đó G là giá trị kiểu gen và E là sai lệch môi trường.

• Mô hình sinh trưởng gia cầm: Sinh trưởng được đánh giá qua các chỉ tiêu sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối, phản ánh sự tăng khối lượng và phát triển cơ thể theo thời gian. Đường cong sinh trưởng của gà broiler có 4 pha chính, với tốc độ sinh trưởng cao nhất ở tuần thứ 6-8.

• Ảnh hưởng của môi trường và chế độ chiếu sáng: Ánh sáng ảnh hưởng đến hành vi ăn uống, sinh trưởng, tỷ lệ nuôi sống và chất lượng thịt. Chế độ chiếu sáng ngắt quãng giúp gà nghỉ ngơi hợp lý, giảm stress và tiêu tốn thức ăn thấp hơn so với chiếu sáng liên tục.

Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ nuôi sống, sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối, tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng, tỷ lệ thân thịt, tỷ lệ cơ ngực, cơ đùi và chỉ số sản xuất PI.

Phương pháp nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Gà broiler giống Ross-308, nuôi đến 42 ngày tuổi.

• Địa điểm và thời gian: Xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, từ 20/5 đến 10/7/2009.

• Thiết kế thí nghiệm: Phân lô so sánh có lặp lại 3 lần, gồm 4 lô với 50 con mỗi lặp lại (tổng 600 con). Các lô khác nhau về chế độ chiếu sáng ban đêm:

  • Lô I: Chiếu sáng 1 giờ, tắt 1 giờ (18h-6h).
  • Lô II: Chiếu sáng 1 giờ, tắt 2 giờ.
  • Lô III: Chiếu sáng 1 giờ, tắt 3 giờ.
  • Lô IV (đối chứng): Chiếu sáng liên tục 23/24 giờ.

• Chế độ dinh dưỡng: Thức ăn công nghiệp Proconco theo từng giai đoạn tuổi với năng lượng trao đổi (ME) từ 2900 đến 3000 Kcal/kg và protein thô (CP) từ 18-22%.

• Chỉ tiêu theo dõi: Tỷ lệ nuôi sống, các chỉ tiêu sinh trưởng (tích lũy, tuyệt đối, tương đối), lượng thức ăn thu nhận, tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng, năng suất và chất lượng thịt (khối lượng thân thịt, cơ ngực, cơ đùi, mỡ bụng), chỉ số sản xuất PI và chỉ số kinh tế EN.

• Phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê sinh vật học, so sánh cặp đôi, xử lý bằng phần mềm Excel với các tham số trung bình, độ lệch tiêu chuẩn, sai số trung bình và hệ số biến dị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nuôi sống: Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn đến 42 ngày tuổi ở các lô đều cao, đạt trên 97%. Lô III (chiếu sáng 1 giờ - tắt 3 giờ) có tỷ lệ nuôi sống cao nhất 100%, cao hơn lô IV (chiếu sáng liên tục) 2,37%, tuy nhiên sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê (P > 0,05).

2. Sinh trưởng tích lũy: Khối lượng trung bình lúc 42 ngày tuổi cao nhất ở lô III với 2271,33 g, thấp nhất ở lô IV với 2227,01 g. Sự khác biệt giữa lô III và lô IV có ý nghĩa thống kê (P < 0,05). Lô I và II có khối lượng tương tự nhau, không khác biệt đáng kể.

3. Sinh trưởng tuyệt đối: Trung bình 0-6 tuần, lô III đạt 53,02 g/con/ngày, cao hơn lô IV (51,96 g/con/ngày) với sự khác biệt có ý nghĩa (P < 0,05). Sinh trưởng tuyệt đối đạt đỉnh ở tuần 5, sau đó giảm nhẹ ở tuần 6.

4. Sinh trưởng tương đối: Giảm dần theo tuổi, không có sự khác biệt đáng kể giữa các lô, phù hợp với quy luật sinh trưởng chung của gia cầm.

5. Lượng thức ăn thu nhận: Lượng thức ăn cộng dồn đến 42 ngày thấp nhất ở lô III (4327,78 g), cao nhất ở lô IV (4685,43 g), sự khác biệt có ý nghĩa (P < 0,05). Gà ở lô chiếu sáng ngắt quãng tiêu thụ thức ăn ít hơn nhưng vẫn đạt khối lượng cao hơn.

6. Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng: Lô III có hiệu quả sử dụng thức ăn tốt nhất với 2,62 kg thức ăn/kg tăng trọng, thấp hơn lô IV (2,94 kg) 0,32 kg, sự khác biệt có ý nghĩa (P < 0,05).

7. Năng suất và chất lượng thịt: Các chỉ tiêu về tỷ lệ thân thịt, cơ ngực, cơ đùi và tỷ lệ mỡ bụng đều có xu hướng tốt hơn ở các lô chiếu sáng ngắt quãng so với chiếu sáng liên tục, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy chế độ chiếu sáng ngắt quãng ban đêm giúp gà broiler nghỉ ngơi hợp lý, giảm stress và tiêu tốn thức ăn thấp hơn so với chiếu sáng liên tục. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây cho thấy ánh sáng liên tục có thể gây stress, làm gà hoạt động nhiều, tiêu hao năng lượng và giảm khả năng sinh trưởng.

Tỷ lệ nuôi sống cao ở tất cả các lô phản ánh quy trình chăm sóc, dinh dưỡng và phòng bệnh được thực hiện nghiêm ngặt. Sự khác biệt về sinh trưởng và tiêu tốn thức ăn giữa các lô cho thấy ảnh hưởng rõ rệt của chế độ chiếu sáng đến hiệu quả sản xuất.

Biểu đồ sinh trưởng tích lũy và tuyệt đối minh họa rõ ràng sự vượt trội của lô III trong việc đạt khối lượng cao hơn với lượng thức ăn thấp hơn, đồng thời giảm chi phí điện năng chiếu sáng do thời gian chiếu sáng ban đêm được giảm.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả này củng cố quan điểm rằng chế độ chiếu sáng ngắt quãng là giải pháp hiệu quả cho chăn nuôi gà broiler trong điều kiện chuồng thông thoáng tự nhiên, đặc biệt trong vụ hè khi nhiệt độ cao dễ gây stress cho gà.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng chế độ chiếu sáng ngắt quãng ban đêm: Khuyến nghị sử dụng chế độ chiếu sáng 1 giờ sáng - 3 giờ tắt điện cho gà broiler nuôi chuồng thông thoáng tự nhiên nhằm tối ưu hóa sinh trưởng và giảm tiêu tốn thức ăn. Thời gian thực hiện: ngay trong vụ hè, chủ thể thực hiện là các trang trại và hộ chăn nuôi.

2. Tăng cường quản lý môi trường chuồng nuôi: Đảm bảo độ thông thoáng, kiểm soát nhiệt độ và ẩm độ phù hợp để giảm stress nhiệt, nâng cao sức khỏe và tỷ lệ nuôi sống. Thời gian: liên tục trong suốt quá trình nuôi, chủ thể: người chăn nuôi và kỹ thuật viên.

3. Cân đối khẩu phần dinh dưỡng theo từng giai đoạn: Sử dụng thức ăn có năng lượng trao đổi và protein thô phù hợp với từng giai đoạn phát triển, đặc biệt chú ý điều chỉnh tỷ lệ ME/CP trong mùa hè để tăng hiệu quả sử dụng thức ăn. Thời gian: áp dụng trong toàn bộ chu kỳ nuôi, chủ thể: chuyên gia dinh dưỡng và người chăn nuôi.

4. Đầu tư thiết bị chiếu sáng tự động: Sử dụng thiết bị chiếu sáng tự động có khả năng điều chỉnh chế độ chiếu sáng ngắt quãng chính xác, giảm chi phí nhân công và tăng tính ổn định của môi trường chiếu sáng. Thời gian: ưu tiên đầu tư trong các trang trại quy mô lớn, chủ thể: nhà đầu tư và quản lý trang trại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi gà broiler: Nắm bắt các kỹ thuật chiếu sáng tối ưu giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí thức ăn và điện năng, từ đó tăng lợi nhuận kinh tế.

2. Chuyên gia kỹ thuật và tư vấn chăn nuôi: Áp dụng kết quả nghiên cứu để tư vấn, xây dựng quy trình nuôi phù hợp với điều kiện môi trường và khí hậu địa phương.

3. Nhà quản lý trang trại và doanh nghiệp chăn nuôi: Lập kế hoạch đầu tư thiết bị chiếu sáng tự động và điều chỉnh quy trình nuôi nhằm tối ưu hóa hiệu quả sản xuất.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về môi trường nuôi và sinh trưởng gia cầm.

Câu hỏi thường gặp

1. Chế độ chiếu sáng ngắt quãng có lợi ích gì so với chiếu sáng liên tục?
   Chế độ chiếu sáng ngắt quãng giúp gà nghỉ ngơi hợp lý, giảm stress, tiêu tốn thức ăn thấp hơn và tăng tốc độ sinh trưởng. Ví dụ, lô chiếu sáng 1 giờ sáng - 3 giờ tắt điện đạt sinh trưởng tuyệt đối cao hơn 2% so với chiếu sáng liên tục.

2. Tỷ lệ nuôi sống của gà broiler trong nghiên cứu đạt bao nhiêu?
   Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn đến 42 ngày tuổi đạt trên 97%, cao nhất là 100% ở lô chiếu sáng ngắt quãng 1 giờ sáng - 3 giờ tắt điện, đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật.

3. Lượng thức ăn tiêu thụ có khác biệt giữa các chế độ chiếu sáng không?
   Có, gà nuôi theo chế độ chiếu sáng ngắt quãng tiêu thụ thức ăn ít hơn từ 5-7% so với chiếu sáng liên tục nhưng vẫn đạt khối lượng cao hơn, giúp giảm chi phí thức ăn.

4. Có nên áp dụng chế độ chiếu sáng này cho tất cả các vùng khí hậu?
   Chế độ chiếu sáng ngắt quãng phù hợp với điều kiện chuồng thông thoáng tự nhiên và khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, đặc biệt trong mùa hè. Cần điều chỉnh linh hoạt theo điều kiện cụ thể từng vùng.

5. Thiết bị chiếu sáng tự động có cần thiết trong chăn nuôi gà broiler?
   Rất cần thiết để đảm bảo chế độ chiếu sáng chính xác, giảm sai sót do con người và tiết kiệm chi phí điện năng. Thiết bị tự động giúp duy trì môi trường ổn định, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Kết luận

• Chế độ chiếu sáng ngắt quãng ban đêm (1 giờ sáng - 3 giờ tắt điện) giúp gà broiler sinh trưởng tốt hơn, tiêu tốn thức ăn thấp hơn và tỷ lệ nuôi sống cao hơn so với chiếu sáng liên tục.
• Tỷ lệ nuôi sống đạt trên 97%, khối lượng trung bình 42 ngày tuổi đạt trên 2,2 kg/con, phù hợp với tiêu chuẩn giống Ross-308.
• Lượng thức ăn tiêu thụ giảm 5-7% trong khi sinh trưởng tăng, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế chăn nuôi.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện quy trình chiếu sáng cho gà broiler nuôi chuồng thông thoáng tự nhiên, đặc biệt trong vụ hè.
• Đề xuất áp dụng chế độ chiếu sáng ngắt quãng kết hợp quản lý môi trường và dinh dưỡng hợp lý nhằm tối ưu hóa sức sản xuất và lợi nhuận.

Hành động tiếp theo: Các trang trại và hộ chăn nuôi nên triển khai thử nghiệm áp dụng chế độ chiếu sáng ngắt quãng, đồng thời đầu tư thiết bị chiếu sáng tự động để nâng cao hiệu quả sản xuất. Các nhà nghiên cứu có thể mở rộng nghiên cứu về ảnh hưởng của ánh sáng trong các điều kiện môi trường khác nhau và các giống gà khác nhau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu 1. Cơ sở khoa học của chiếu sáng trong chăn nuôi gà broiler 1. Ảnh hưởng của chiếu sáng đến tỷ lệ nuôi sống và bệnh tật Ánh sáng rất cần thiết trong chăn nuôi gà, gà cần ánh sáng để tìm máng ăn và máng uống.

Theo Nguyễn Duy Hoan, 1998 [5] thì với gà broiler nuôi dài ngày (42-49-56 ngày tuổi), nặng cân, áp dụng chế độ chiếu sáng đặc biệt nhằm nâng cao tỷ lệ nuôi sống, giảm chết đột ngột, hoặc chân gà có vấn đề., và cộng sự 2008 [61] chế độ ánh sáng khác nhau ảnh hưởng đến tỷ lệ nuôi sống và ánh sáng thích hợp sẽ giảm khả năng mắc bệnh ở gà. Ảnh hưởng của chiếu sáng đến sinh trưởng Ánh sáng ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh trưởng của gà, vì vậy, cần phải có một chế độ ánh sáng phù hợp để gà có thể sinh trưởng nhanh, tiêu tốn ít thức ăn và chi phí điện chiếu sáng lại giảm từ đó sẽ nâng cao được hiệu quả chăn nuôi đem lại hiệu quả kinh tế cao. Theo Bùi Đức Lũng, 2004 [17] gà broiler được chiếu sáng 23 giờ/ngày, khi nuôi gà trong nhà kín (môi trường nhân tạo) kết quả thí nghiệm với chế độ chiếu sáng: 1 - 2 giờ chiếu sáng, sau đó 2 - 4 giờ nghỉ không chiếu sáng (tắt đèn) cho thấy gà lớn nhanh, chi phí thức ăn và năng lượng điện chiếu sáng giảm., 2007 [45] chiếu sáng ngắt quãng và cường độ ánh sáng khác nhau ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gà broiler., 2007 [59] cho biết cường độ ánh sáng cao gây Stress cho gà, làm gà hoạt động nhiều dẫn tới giảm khả năng sinh trưởng. Ảnh hưởng của chiếu sáng đến hiệu quả chuyển hoá thức ăn Ánh sáng ảnh hưởng lớn đến khả năng sản xuất thịt của gà.

Cần phải có một chế độ ánh sáng phù hợp để gà có thể tiêu tốn ít thức ăn mà vẫn sinh trưởng nhanh và có chất lượng thịt tốt., 2005 [60] chương trình chiếu sáng khác nhau ảnh hưởng đến khả năng thu nhận và tiêu tốn thức ăn, dao động khoảng 1,90 - 2,15 kg/kg tăng trọng. Ảnh hưởng của chiếu sáng đến thành phần và chất lượng thịt Ánh sáng cũng ảnh hưởng lớn đến thành phần và chất lượng thịt gà. Cần phải có một chế độ ánh sáng phù hợp để gà có thể sinh trưởng nhanh, tiêu tốn ít thức ăn; thịt gà có hàm lượng protein, khoáng tổng số cao còn hàm lượng lipit thấp., và cộng sự 2007 [61] thực hiện chiếu sáng ngắt quãng cho gà nuôi thịt, chúng có thời gian nghỉ ngơi và hoạt động phù hợp với cơ thể, vì vậy đã cho chất lượng thịt tốt hơn. Cơ sở khoa học về di truyền các tính trạng năng suất 1.

Tính trạng số lượng Di truyền học có thể chia các tính trạng của vật nuôi ra thành hai loại: Tính trạng chất lượng và tính trạng số lượng. Theo Trần Huê Viên, 2001 [39] phần lớn các tính trạng có giá trị kinh tế của vật nuôi đều là tính trạng số lượng và phần lớn sự thay đổi trong quá trình tiến hoá của sinh vật cũng là sự thay đổi của các tính trạng số lượng. Tính trạng số lượng là những tính trạng mà ở đó sai khác giữa các cá thể là sự sai khác nhau về mức độ hơn là sự sai khác về chủng loại. Tính trạng số lượng còn gọi là tính trạng đo lường, bản chất của di truyền các tính trạng có thể xác định bằng cân, đo, đong, đếm được như tốc độ tăng khối lượng và kích thước các chiều đo, sản lượng trứng,… 12 Theo Nguyễn Ân, 1993 [1] cơ sở lý thuyết của di truyền học số lượng được thiết lập vào khoảng năm 1920 bởi công trình của Fishter R.

(1932), sau đó môn di truyền học số lượng được nhiều nhà di truyền và thống kê bổ sung nâng cao, trở thành cơ sở vững chắc và được áp dụng rộng rãi trong việc cải tiến giống vật nuôi. Các yếu tố ảnh hưởng tính trạng số lượng Các đặc tính bên ngoài hoặc các biểu hiện bên ngoài của một cá thể được gọi là kiểu hình, kiểu hình này do kiểu gen và môi trường gây ra. Các giá trị có liên quan với kiểu gen là giá trị kiểu gen (Genotypic Value) và sai lệch môi trường (Environmental Deviation). Như vậy, Giá trị kiểu hình của tính trạng nào đó được quy định bởi kiểu gen của cá thể và môi trường gây ra, có thể biểu thị như sau: P=G+E Trong đó: P: là giá trị kiểu hình (Phenotypic Value).

G: là giá trị kiểu gen (Genotypic Value). E: là sai lệch môi trường (Environmental Deviation). + Giá trị kiểu hình (Phenotypic Value): Là giá trị cân đo đong đếm được của tính trạng số lượng. + Giá trị kiểu gen (Genotypic Value): Do toàn bộ các gen mà cá thể có gây nên.

+ Sai lệch môi trường (Environmental Deviation): Do tất cả các yếu tố không phải di truyền gây nên sự sai khác giữa giá trị kiểu gen và giá trị kiểu hình. Theo Trần Huê Viên, 2001 [39] trung bình sai lệch môi trường của một quần thể là bằng không (0), do đó trung bình giá trị kiểu hình bằng trung bình 13 giá trị kiểu gen. Giá trị kiểu gen của tính trạng số lượng do nhiều gen có hiệu ứng nhỏ cấu tạo thành, đó là các gen mà hiệu ứng riêng biệt của từng gen thì rất nhỏ, nhưng tập hợp nhiều gen nhỏ sẽ có ảnh hưởng rõ rệt đến tính trạng nghiên cứu, hiện tượng này gọi là hiện tượng đa gen (Polygene). Tuy nhiên, sự phân chia hiệu ứng của gen làm hai loại nhỏ và lớn chỉ là tương đối vì còn có nhiều gen có hiệu ứng trung gian, hơn nữa do hiện tượng đa hiệu của gen một gen có thể có hiệu ứng nhỏ đối với một tính trạng này nhưng lại có hiệu ứng lớn đối với một tính trạng khác.

- Giá trị kiểu gen chịu ảnh hưởng bởi ba loại tác động của các gen, đó là giá trị cộng gộp (Additive Value) hoặc giá trị giống, sai lệch trội (Dominance Deviation) và sai lệch tương tác (Interaction Deviation) hoặc sai lệch át gen: G=A+D+I Trong đó: G: là giá trị kiểu gen (Genotypic Value). D: là giá trị sai lệch trội (Dominance Deviation). I: là giá trị sai lệch tương tác (Interaction Deviation) hoặc sai lệch át gen. Theo Nguyễn Văn Thiện, 1998 [26] khi một kiểu hình của một cá thể được cấu tạo từ hai locut trở lên thì giá trị kiểu hình của nó được biểu thị qua mối quan hệ như sau: P = A + D + I + Eg + Es Trong đó: P: là giá trị kiểu hình (Phenotypic Value).

A: là giá trị cộng gộp hoặc giá trị giống (Additive Value). D: là giá trị sai lệch trội (Dominance Deviation). 14 I : là giá trị sai lệch tương tác (Interaction Deviation) hoặc sai lệch át gen. Eg: là sai lệch môi trường chung (General Environmental Deviation).

Es: là sai lệch môi trường riêng - Môi trường đặc biệt (Special Environmental Deviation). Để cải tiến năng suất vật nuôi ngoài việc cải tiến kiểu gen còn phải tạo ra môi trường thích hợp. Từ công thức trên ta thấy, đối với A + D + I là nhiệm vụ của các nhà di truyền giống, còn đối với Eg + Es là nhiệm vụ của các nhà kỹ thuật. Đây là cơ sở khoa học để thiết lập một điều kiện ngoại cảnh thích hợp nhằm củng cố phát huy tối đa khả năng di truyền của các giống vật nuôi trong đó có gia cầm.

Cơ sở khoa học về việc nghiên cứu khả năng sinh trưởng và cho thịt 1. Sinh trưởng * Khái niệm sinh trưởng: Khi còn là hợp tử có khối lượng rất nhỏ, khi trưởng thành ta thấy có sự biến đổi về phương diện khối lượng. Sự biến đổi này gọi là sự tăng trưởng hay sự sinh trưởng và được định nghĩa như sau: Sự sinh trưởng là quá trình tích lũy các chất do đồng hóa và dị hóa, là sự tăng lên về chiều cao, chiều dài, chiều ngang, khối lượng của cơ thể và các bộ phận trong cơ thể trên cơ sở tính di truyền (Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường, 1992 [19])., 1990 [47] Sinh trưởng là một quá trình sinh lý, sinh hóa phức tạp, duy trì từ khi phôi được hình thành cho đến khi con vật đã trưởng thành. * Đánh giá sinh trưởng: - Sinh trưởng tích lũy: Độ sinh trưởng tích lũy là khối lượng, kích thước, thể tích của toàn cơ thể hay của từng bộ phận cơ thể tại các thời điểm sinh trưởng, nghĩa là các 15 thời điểm thực hiện các pháp đo.

Các thông số thu được qua các lần cân, đo là biểu hiện sự sinh trưởng tích lũy. Ta có thể biểu thị trên đồ thị gọi là đồ thị sinh trưởng hay tích lũy. Đối với gà broiler đây là tính trạng sản xuất quan trọng được tính bằng kg hoặc g/con và cũng là căn cứ để so sánh khối lượng cơ thể của các tổ hợp lai tốt nhất. - Sinh trưởng tuyệt đối: Là sự tăng lên về khối lượng kích thước và thể tích cơ thể trong khoảng thời gian giữa hai lần khảo sát (T.

Đồ thị sinh trưởng tuyệt đối có dạng Parapol. Với gà broiler hướng thịt thường đạt đỉnh cao từ 6 - 8 tuần tuổi. Sinh trưởng tuyệt đối thường được tính bằng g/con/ngày. Giá trị sinh trưởng tuyệt đối càng cao thì hiệu quả kinh tế càng lớn.

- Sinh trưởng tương đối: Là tỷ lệ phần trăm tăng lên của khối lượng, kích thước và thể tích cơ thể lúc kết thúc khảo sát so với lúc đầu khảo sát (T. Đồ thị sinh trưởng tương đối có dạng Hypepol. Đơn vị tính sinh trưởng tương đối là %, vật nuôi nói chung và gà broiler thường có tốc độ sinh trưởng tương đối giảm qua các tuần tuổi. - Đường cong sinh trưởng: Đường cong sinh trưởng biểu thị tốc độ sinh trưởng., 1990 [47] đường cong sinh trưởng của gà thịt có 4 đặc điểm chính gồm 4 pha: + Pha sinh trưởng tích lũy: Tăng tốc độ nhanh sau khi nở.

+ Điểm uốn của đường cong tại thời điểm có tốc độ sinh trưởng cao nhất. 16 + Pha sinh trưởng có tốc độ giảm dần sau điểm uốn. + Pha sinh trưởng tiệm cận có giá trị khi gà trưởng thành., 1991 [57] đường cong sinh trưởng không những được sử dụng để chỉ rõ về khối lượng mà còn làm rõ về mặt chất lượng, sự sai khác giữa các dòng, giống, giới tính. Trần Long và cộng sự, 1994 [14] khi nghiên cứu về đường cong sinh trưởng của các dòng gà A, V1, V3, trong giống gà Hybro (HV85) cho thấy đường cong sinh trưởng của cả bốn dòng đều phát triển đúng quy luật.