Sự Thức Tỉnh Của Người Phụ Nữ Trong Văn Học Nam Bộ Đầu Thế Kỷ XX

Khám phá sự thức tỉnh của người phụ nữ trong văn học nam bộ đầu thế kỷ XX qua công trình dự thi giải thưởng khoa học sinh viên Euréka 2006.

• Trường học: Đại học Quốc Gia TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Khoa học xã hội
• Đề tài: Sự Thức Tỉnh Của Người Phụ Nữ Trong Văn Học Nam Bộ Đầu Thế Kỷ XX
• Loại tài liệu: Công trình nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: XUNG QUANH VẤN ĐỀ THỨC TỈNH CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG VĂN HỌC NAM BỘ ĐẦU THẾ KỈ XX
• 1.1. Tình hình kinh tế – chính trị – xã hội ở Nam Kỳ thuộc địa
• 1.2. Những tiền đề dẫn đến sự thức tỉnh
• 1.3. Thế nào là sự thức tỉnh và sự thức tỉnh toàn diện?
• 1.4. Văn học Nam Bộ đầu thế kỷ XX
• 2. CHƯƠNG 2: SỰ THỨC TỈNH CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ QUA TÌM HIỂU MỘT SỐ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM TIÊU BIỂU TRONG VĂN HỌC NỮ NAM BỘ ĐẦU THẾ KỶ XX
• 2.1. Gương mặt nữ sĩ hoạt động Văn học trong bối cảnh Văn học Nam Bộ những năm đầu thế kỷ XX
• 2.2. Tác giả - tác phẩm tiêu biểu
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA VĂN HỌC NỮ NAM BỘ NHÌN TỪ GÓC ĐỘ THỨC TỈNH VÀ CÁCH TÂN
• 3.1. Sự thức tỉnh toàn diện của người phụ nữ
• 3.2. Những đóng góp quan trọng của văn học nữ Nam Bộ
• 3.3. Từ sự thức tỉnh trong văn học nữ Nam Bộ đến cuộc đấu tranh nữ quyền trong văn học hiện nay
• PHẦN KẾT LUẬN
• THƯ MỤC THAM KHẢO CHÍNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Sự Thức Tỉnh Phụ Nữ Nam Bộ Đầu XX

Văn học Nam Bộ đầu thế kỷ XX đang nhận được sự quan tâm lớn. Nghiên cứu Bằng Giang nhấn mạnh cần tiếp tục đào sâu để văn học Nam Bộ hội nhập vào lịch sử văn học dân tộc. Các công trình gần đây chứng minh văn học Nam Bộ là một "kho khoáng sản" hứa hẹn. Vùng đất này đóng vai trò quan trọng trong việc khởi đầu một nền văn học mới. Nam Bộ là nơi phát tích của tờ báo đầu tiên, tiểu thuyết chữ quốc ngữ đầu tiên, bài thơ Mới đầu tiên, và là nơi cổ động cho phong trào nữ quyền sớm nhất. Với văn hóa trẻ, năng động, Nam Bộ nhạy bén với cái mới và nhanh chóng bắt kịp công cuộc hiện đại hóa, mở ra một nền văn học cách tân. Phong trào nữ quyền đã tạo nên sự chú ý đáng kể của xã hội và làm xôn xao dư luận văn đàn. Phụ nữ dấn thân vào văn học, ý thức được sức mạnh của văn học, mượn văn đàn để phát ngôn và thể hiện tài năng, bản lĩnh. Phong trào này chứng tỏ sự đổi mới về ý thức hệ văn hóa, đồng thời chứng tỏ sự thức tỉnh của phụ nữ Nam Bộ đầu thế kỷ XX, khi họ nhận ra giá trị và trách nhiệm của mình. Đối với một nền văn học có vai trò khởi phát như văn học Nam Bộ, việc chuyển mình để đi đến sự đổi mới trong ý thức là điều đáng trân trọng nhất.

1.1. Vai Trò Văn Học Nữ Trong Phong Trào Nữ Quyền

Văn học nữ đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy phong trào nữ quyền ở Nam Bộ đầu thế kỷ XX. Các tác phẩm văn học trở thành diễn đàn để phụ nữ bày tỏ quan điểm, khát vọng và đấu tranh cho quyền lợi của mình. Văn học không chỉ phản ánh thực trạng xã hội mà còn góp phần định hình và lan tỏa tư tưởng bình đẳng giới.

1.2. Sự Đổi Mới Ý Thức Hệ Văn Hóa Về Phụ Nữ

Phong trào nữ quyền trong văn học Nam Bộ đánh dấu một sự đổi mới sâu sắc trong ý thức hệ văn hóa về phụ nữ. Thay vì hình ảnh người phụ nữ thụ động, cam chịu, văn học Nam Bộ đầu thế kỷ XX xây dựng hình tượng người phụ nữ chủ động, mạnh mẽ, dám đấu tranh cho tự do cá nhân và quyền của phụ nữ.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Về Phụ Nữ Nam Bộ Đầu Thế Kỷ

Việc nghiên cứu về các tác giả nữ Nam Bộ vẫn còn nhiều khó khăn. Tư liệu về các nữ sĩ giai đoạn này bị thất lạc khá nhiều. Nhiều sách viết về Nguyễn Thị Manh Manh chỉ rất sơ lược. Điều đó chứng tỏ tư liệu về các nữ sĩ giai đoạn này bị thất lạc khá nhiều cho đến ngày nay. Công lao của tác giả cuốn sách là sưu tầm được hầu hết những bài thơ, diễn thuyết cùng những bài viết chọn lọc của nữ sĩ họ Nguyễn. Từ đó cho thấy một chân dung nữ sĩ khá toàn vẹn. Đánh giá về bà, công trình đưa ra một nhận định đáng chú ý: “Hồi thập niên 30, ở báo Phụ Nữ Tân Văn, Nguyễn Thị Kiêm tức nữ sĩ Manh Manh là một tay xốc vác tích cực của báo, hay nói đúng hơn là biểu tượng của một cô gái trí thức miền Nam hết sức tha thiết với phong trào giải phóng phụ nữ và cải cách xã hội lẫn văn chương.” Mặc dù chưa đề cập đến khái niệm sự thức tỉnh nhưng nhận định trên đã chia sẻ với quan điểm chúng tôi về nữ sĩ Nguyễn Thị Manh Manh ở đề tài nghiên cứu này.

2.1. Khó Khăn Trong Tiếp Cận Tư Liệu Gốc Về Tác Giả Nữ

Một trong những thách thức lớn nhất trong nghiên cứu về văn học nữ Nam Bộ là sự khan hiếm và phân tán của tư liệu gốc. Nhiều tác phẩm, bài viết của các nữ sĩ đã bị thất lạc hoặc chưa được sưu tầm, bảo quản một cách hệ thống. Điều này gây khó khăn cho việc tái hiện chân dung và đánh giá đúng mức đóng góp của họ.

2.2. Đánh Giá Khách Quan Vai Trò Của Nữ Sĩ Trong Lịch Sử

Việc đánh giá khách quan vai trò của các nữ sĩ trong lịch sử văn học cũng là một thách thức. Cần tránh những định kiến giới và những cách nhìn phiến diện để có thể nhận diện và tôn vinh những đóng góp to lớn của họ trong việc thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội và bình đẳng giới.

III. Phương Pháp Phân Tích Sự Thức Tỉnh Trong Văn Học

Phương pháp chủ yếu là phương pháp phân tích tổng hợp để từ đó đưa đến một sự đánh giá tổng quát và toàn vẹn. Ngoài ra chúng tôi cũng tiến hành phân tích tác phẩm và hoạt động văn học của các nữ tác giả Nam Bộ trong tương quan với các trào lưu văn học đương thời. Khi xác định đề tài nghiên cứu: Sự thức tỉnh của người phụ nữ trong văn học Nam bộ đầu thế kỉ XX, chúng tôi muốn đề cập đến một sự chuyển biến hết sức tích cực trong nhận thức của người phụ nữ thể hiện trong văn học qua hoạt động văn học của chính người phụ nữ và qua các hình tượng người phụ nữ trong tác phẩm. Do phạm vi nội dung trên khá rộng, hơn nữa, chúng tôi muốn nhấn mạnh đến giai đoạn đầu của sự chuyển biến ấy mà chúng tôi gọi là giai đoạn thức tỉnh, cho nên khoảng thời gian chúng tôi chọn nghiên cứu là đầu thế kỉ XX. Đây cũng là khoảng thời gian văn học Việt Nam bắt đầu quá trình hiện đại hoá.

3.1. Phân Tích Tổng Hợp Để Đánh Giá Toàn Diện

Phương pháp phân tích tổng hợp được sử dụng để đánh giá một cách toàn diện sự thức tỉnh của phụ nữ trong văn học Nam Bộ. Phương pháp này cho phép xem xét các yếu tố kinh tế, chính trị, xã hội và văn hóa ảnh hưởng đến sự chuyển biến trong nhận thức của người phụ nữ.

3.2. So Sánh Với Các Trào Lưu Văn Học Đương Thời

Việc so sánh với các trào lưu văn học đương thời giúp làm nổi bật những đặc điểm riêng biệt của văn học nữ Nam Bộ. Đồng thời, nó cũng cho thấy sự tương tác và ảnh hưởng lẫn nhau giữa các trào lưu văn học khác nhau.

IV. Ứng Dụng Sự Thức Tỉnh Qua Tác Phẩm Tiêu Biểu

Sự thức tỉnh này sẽ được nhìn nhận trên hai bình diện: bình diện hoạt động văn học của người phụ nữ như làm thơ, viết văn, viết báo, viết nghị luận và bình diện tác phẩm mà họ gởi gắm tư tưởng qua nhân vật. Đề tài từ đó hướng đến nhiệm vụ là lí giải và làm rõ sự thức tỉnh của người phụ nữ trong mảng văn học nữ đầu thế kỉ qua. Đồng thời qua đó phân tích và phân định giá trị nghệ thuật, đặc biệt là giá trị tư tưởng mà các nữ sĩ Nam Bộ đã đạt được trong quá trình hoạt động văn học của mình. Mở rộng hơn, đề tài còn đặt ra nhiệm vụ: đánh giá những đóng góp của văn học nữ trong tiến trình hiện đại hoá văn học Việt Nam.

4.1. Phân Tích Hoạt Động Văn Học Của Nữ Sĩ

Nghiên cứu tập trung vào việc phân tích các hoạt động văn học của nữ sĩ, bao gồm việc sáng tác thơ văn, viết báo và tham gia các diễn đàn công cộng. Điều này giúp hiểu rõ hơn về vai trò của họ trong việc lan tỏa tư tưởng nữ quyền và thúc đẩy sự thay đổi xã hội.

4.2. Nghiên Cứu Hình Tượng Người Phụ Nữ Trong Tác Phẩm

Phân tích hình tượng người phụ nữ trong các tác phẩm văn học giúp nhận diện những khát vọng, đấu tranh và sự thức tỉnh của họ. Đồng thời, nó cũng cho thấy sự thay đổi trong quan niệm về vai trò và vị trí của người phụ nữ trong xã hội.

V. Kết Luận Đóng Góp Của Văn Học Nữ Nam Bộ Đầu XX

Chỉ đến khi người phụ nữ cầm bút thực sự thì họ mới là người bày tỏ nguyện vọng, lý tưởng qua hình ảnh nhân vật của mình. Cũng chính người phụ nữ thể hiện sự thức tỉnh của giới mình và kêu gọi sự thức tỉnh ấy một cách hiệu quả và ý nghĩa nhất. Chính từ thực tế trên, phạm vi nghiên cứu của đề tài sẽ giới hạn trong văn học nữ Nam Bộ. Điều đó không có nghĩa là sự thức tỉnh của người phụ nữ chỉ nằm hoàn toàn trong văn học nữ. Bởi lẽ, văn học luôn có sự tương tác với nhau. Sự thức tỉnh trong văn học nữ phải được ảnh hưởng từ một không khí văn học chung. Thế nhưng, trong khuôn khổ cho phép của đề tài chúng tôi chỉ có thể nghiên cứu sâu ở mảng văn học nữ Nam Bộ.

5.1. Vai Trò Tiên Phong Của Văn Học Nữ Trong Hiện Đại Hóa

Văn học nữ Nam Bộ đóng vai trò tiên phong trong quá trình hiện đại hóa văn học Việt Nam. Các nữ sĩ đã mạnh dạn thử nghiệm những hình thức và nội dung mới, góp phần làm phong phú và đa dạng hóa nền văn học dân tộc.

5.2. Ảnh Hưởng Đến Các Phong Trào Nữ Quyền Hiện Đại

Những tư tưởng và khát vọng được thể hiện trong văn học nữ Nam Bộ đầu thế kỷ XX tiếp tục có ảnh hưởng đến các phong trào nữ quyền hiện đại. Nó là nguồn cảm hứng và động lực cho những nỗ lực đấu tranh vì bình đẳng giới và giải phóng phụ nữ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 XUNG QUANH VẤN ĐỀ THỨC TỈNH CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG VĂN HỌC NAM BỘ ĐẦU THẾ KỈ XX 1. Tình hình kinh tế - chính trị - xã hội ở Nam kì thuộc địa Nếu giai đoạn 1858 đến 1900 là giai đoạn thực dân Pháp tiến hành thành công cuộc bình định nước ta thì từ 1900, chúng chuyển sang một giai đoạn mới: khai thác thuộc địa. Điều này đã làm thay đổi bộ mặt xã hội Việt Nam. Về chính trị: Cả bộ máy vua quan, hào lí từ triều đình đến địa phương biến thành tay sai cho bọn xâm lược.

Chính quyền bản xứ nằm trong tay bọn thực dân Pháp. Bộ máy cai trị được tổ chức theo lối hiện đại, chặt chẽ hơn, có quyền lực hơn và chi phối mọi mặt đời sống xã hội. Tình hình đó diễn ra trên toàn quốc. Riêng ở Nam Kì, bộ máy hành chính cũng được thiết lập từ trung ương đến địa phương.

Trong hội đồng thuộc địa có 16 thành viên, bao gồm 10 người Pháp và 6 người Việt. Nam Kì được chia làm 20 tỉnh và 2 thành phố. Đứng đầu tỉnh là công sứ người Pháp. Đứng đầu thành phố có chánh phó đốc lí với toà đốc lí và hội đồng thành phố hoặc uỷ ban thành phố.

Bộ máy chính trị thuộc Nam Kì hầu hết nằm trong tay người Pháp, còn người Việt chỉ nắm giữ những chức vụ không quan trọng. Để hoạt động một cách hiệu quả, thực dân Pháp áp dụng những chính sách mới về quân sự, giáo dục, hành chính. Chúng loại bỏ nền chính trị văn hoá Nho học ảnh hưởng từ Trung Quốc mà thay vào đó là việc biến nước ta thành một thuộc địa của chính quốc Pháp. Như vậy, Nam Kì cũng như Bắc Kì, Trung Kì đều bị đặt dưới ách thống trị của bọn thực dân Pháp.

Nhưng một điều đáng nói là trong khi Bắc Kì, Trung Kì bị áp dụng một chế độ cai trị hà khắc, nghiệt ngã thì Nam Kì là xứ thuộc địa nên có lợi là được hưởng một nền chính trị cởi mở, thông thoáng hơn. Đây là điều thuận lợi đầu tiên giúp cho Nam Kì là mảnh đất nhanh chóng hấp thu những tư tưởng dân chủ, tiến bộ trong những năm đầu thế kỉ XX. 9 Về kinh tế: Mục đích cao nhất của thực dân Pháp là biến nước ta thành thị trường tiêu thụ hàng hoá và là nơi cung cấp nguyên liệu, tài chính cho Pháp. Cho nên chính sách kinh tế của thực dân Pháp tập trung chủ yếu ở các mặt sau: bán hàng hoá, nguyên liệu và cho vay lãi.

Nền kinh tế cổ xưa của ta bị phân giải và thay vào đó là nền kinh tế tư bản chủ nghĩa. Chúng còn mở ra nhiều ngành công nghiệp mới: khai thác hầm mỏ, chế biến nông lâm sản. Việc xuất hiện nhiều nền công nghiệp mới đã tạo điều kiện cho Nam Bộ phát triển nhiều mặt, tiếp cận với trình độ kĩ nghệ của Phương Tây. Tuy nhiên, công nghiệp chỉ được phát triển trong giới hạn không hại đến công nghiệp chính quốc và người dân Nam Bộ nhìn chung bị bóc lột sức lao động một cách thậm tệ.

Về nông nghiệp, thực dân Pháp chú trọng việc khai hoang, mở đất, lập đồn điền. Nam Bộ trở thành một khu vực có sản lượng lương thực lớn nhất của nước ta bấy giờ. Nhìn chung, nền kinh tế Nam Bộ có những nét khởi sắc so với thế kỉ trước. Đời sống người dân ngày càng được nâng cao.

Có thể nói, sự phát triển kinh tế đã kéo theo nhiều mặt của cuộc sống: nhu cầu người dân đa dạng hơn cả về vật chất lẫn tinh thần. Xã hội vì vậy chuyển mình theo xu hướng hiện đại hoá về mọi mặt. Ngoài nông nghiệp và công nghiệp, thực dân Pháp còn quan tâm đến ngành giao thông vận tải. Chúng chú trọng cả về đường sắt, đường bộ và đường thuỷ nhằm phục vụ cho công cuộc khai thác thuộc địa và trấn áp các cuộc nổi loạn của quần chúng nhân dân, đưa tài nguyên về chính quốc.

Chính sự phát triển về giao thông vận tải đã tạo điều kiện cho việc giao lưu kinh tế nối liền những vùng dân cư với nhau. Đặc biệt, nó giúp ích không nhỏ trong việc truyền tải thông tin đến mọi nơi. Về xã hội: Trước đây trong xã hội phong kiến nước ta gồm hai giai cấp chủ yếu là địa chủ và nông dân. Phương thức sinh tồn của địa chủ là bóc lột nông dân bằng địa tô và hưởng bổng lộc của triều đình, nhưng khi thực dân Pháp xâm lược thì một số địa chủ câu kết với chúng đàn áp người dân khiến họ rơi vào tình cảnh bần cùng hoá.

Nông dân là lực lượng đông đảo nhất ở Việt Nam, chiếm 95% dân số. Đến khi thực dân Pháp xâm lược thì nội bộ của giai cấp nông dân cũng khác trước. Một số tiếp tục cày cấy với mảnh đất thuê mướn, một số trở thành công nhân trong các đồn điền hầm mỏ và một số lượng nhỏ đổ xô về các thành thị và trở thành tầng lớp thị dân với đủ các 10 hạng nghề: buôn bán, kéo xe, chạy việc, con sen, thầy kí. Trong đó đáng kể nhất là những người nông dân làm việc trong các hầm mỏ, xí nghiệp.

Họ chính là tiền thân của giai cấp công nhân sau này. Giai cấp công nhân Việt Nam được hình thành từ nhiều con đường khác nhau và đây là lực lượng quan trọng trong việc phát triển kinh tế cũng như trong sự nghiệp giải phóng dân tộc. Ở giai đoạn đầu thế kỉ XX này, phong trào đấu tranh của công nhân ngày càng nổ ra mạnh mẽ. Chỉ trong hai năm 1904, 1905 đã có 10 cuộc đấu tranh.

Và về sau những cuộc đình công, bãi công, biểu tình diễn ra liên tiếp khiến cho thực dân Pháp hoang mang, buộc phải thay đổi đường lối cai trị. Ngoài ra, xã hội giờ còn phát triển một số tầng lớp khác: tư sản mại bản, tư sản bản xứ, tiểu tư sản, tầng lớp thị dân. Họ xuất hiện cùng với sự phát triển của đô thị và nền kinh tế tư bản. Tầng lớp tư sản bao gồm hai bộ phận là tư sản nước ngoài và tư sản Việt Nam.

Tư sản Pháp xuất hiện như là đại diện của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa đã tồn tại lâu đời ở Châu Âu. Còn tư sản Việt Nam xuất thân chủ yếu từ các nhà buôn hoặc các địa chủ chuyên làm thầu khoán. Một bộ phận của tầng lớp này có ý thức dùng việc kinh doanh của mình chống lại độc quyền Pháp, một số còn dùng việc “chấn hưng công nghiệp” để hỗ trợ cho phong trào duy tân đất nước và cho các hoạt động yêu nước khác. Đây là mặt tiến bộ của một số người thuộc tầng lớp tư sản và tiểu tư sản.

Họ đã góp tiếng nói riêng của mình vào phong trào đấu tranh chung của toàn dân tộc. Riêng tầng lớp tiểu tư sản bao gồm trí thức, học sinh, sinh viên được hấp thụ nền giáo dục mới do thực dân Pháp đề ra nên trong một mức độ nhất định, họ tiếp thu được những luồng tư tưởng tiến bộ. Đây là lực lượng đóng vai trò quan trọng trong việc truyền bá nền văn hoá mới vào các tầng lớp nhân dân. Như vậy những thay đổi về kinh tế, chính trị kéo theo sự thay đổi về xã hội.

Sự xuất hiện của những giai cấp mới làm cho bộ mặt xã hội Nam Bộ có nhiều chuyển biến tích cực. Về văn hoá – tư tưởng : Trước tình cảnh xã hội cuồn cuộn trong đổi thay “người đủ hạng người, trò đủ hạng trò” và tiền của có thể làm nên mọi thứ thì người ta bắt đầu cần thay đổi nếp sống, nếp nghĩ. Không phải người ta dễ dàng chấp nhận sự thay đổi đó nhưng cái mới, cái đẹp và cái tiện vẫn có sức mạnh riêng và khiến xã hội thích nghi với nó. 11 “Thực tế lớn nhất của cuộc sống là đất nước đã mất vào tay giặc, làm nghẹt thở cả dân tộc.

Một thực tế nữa cũng lớn – nhất là ở thành thị thì càng thấy rõ đất nước đang đi vào con đường tư sản hoá. Cho nên thực tế đặt ra vấn đề chống Pháp, cứu nước giành độc lập mà cũng đặt ra vấn đề duy tân, đi theo Âu Mĩ theo kịp các nước văn minh. Vấn đề cứu nước, vấn đề duy tân đều được đặt ra từ thế kỉ trước, nhưng đến nay phải nhìn lại trong hoàn cảnh mới”9 Và trong hoàn cảnh mới này nước ta chịu sự tác động của không ít những luồng tư tưởng khác nhau, những luồng tư tưởng này đã gợi ý cho dân tộc ta tìm một hướng đấu tranh mới. Có thể thấy những luồng văn hoá xuất hiện theo những hướng sau: Từ Trung Quốc qua phong trào Duy Tân của Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu, những tư tưởng tiến bộ trong Tân Thư, Tân báo được truyền vào Việt Nam.

Các sĩ phu yêu nước đã tiếp thu và quan niệm của họ về quốc dân đã thay đổi khác trước. Từ Nhật Bản: khi Nhật thực hiện xong phong trào Duy Tân và trở thành một cường quốc hùng mạnh thì các nước phương Đông rất ngưỡng mộ và quyết tâm đi theo con đường của nước Nhật. Nước ta lúc đó có phong trào Đông Du của Phan Bội Châu là ảnh hưởng từ tư tưởng Duy Tân Nhật. Từ phương Tây: sự thống trị của Pháp đã giúp những sách báo khoa học - xã hội tiến bộ truyền vào nước ta bằng nhiều con đường khác nhau: vừa công khai trực tiếp, vừa bí mật nguỵ trang.

Tất cả những luồng tư tưởng này làm cho đời sống văn hoá của dân tộc ta biến động dữ dội. Chúng ta đã nhận thức được rằng: muốn đấu tranh thành công trước hết phải cải cách, phải thay đổi. Chính vì vậy những luồng tư tưởng này du nhập vào Việt Nam được hưởng ứng một cách mạnh mẽ. Những con người yêu nước thương nòi biết vận dụng nó để đi tìm con đường cứu nước cho dân tộc mình.

Đến giai đoạn 1920 - 1930: Trên lĩnh vực tư tưởng vẫn tiếp tục chịu ảnh hưởng Tân Thư và đồng thời đây cũng là lúc khuynh hướng dân tộc xã hội chủ nghĩa của 9 Phan Cự Đệ, Trần Đình Hựu, Nguyễn Trác, Nguyễn Hoành Khung, Lê Trí Dũng, Hà minh Đức, Văn học Việt Nam 1900-1945, Nxb Giáo Dục, trang 16. 12 Nguyễn Ái Quốc và Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội được nhen nhóm nhờ tiếp thu nhanh chóng chủ nghĩa Mac - Lênin. Tư tưởng Mác - Lênin bước đầu được truyền vào vào Việt Nam và được tiếp nhận đầu tiên ở tầng lớp trí thức yêu nước. Từ 1930, những phong trào cách mạng diễn ra sôi nổi trên khắp ba miền.