mở đầu chặng thứ hai là không có ý nghĩa gì hết. Năm 1925 Hồ Chí Minh sáng lập tờ báo Thanh Niên, cơ quan ngôn luận của tổng bộ Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên đồng thời là mốc lịch sử ra đời dòng báo chí cách mạng của dân tộc nhưng đó là xét về đối tượng người đọc là người Việt Nam, còn xét về mặt quốc tế thì đối tượng bị cắt lại không hợp lý. Báo Le Paria, đối tượng là các dân tộc thộc địa có bài viết của Bác suốt từ năm 1922 đến năm 1926. Tập san Inprekorr của Quốc tế Cộng sản, đối tượng là phong trào cộng sản quốc tế, có bài viết của Người từ tháng 3 năm 1924 trở đi, v.
Để khảo sát hoạt động báo chí Hồ Chí Minh giai đoạn 1919 - 1945, theo cách phân chia của nhà nghiên cứu Nguyễn Thành, lấy đối tượng phục vụ làm trung tâm. Có thể khái quát hoạt động báo chí Hồ Chí Minh giai đoạn này như sau: - Nguyễn Ái Quốc với báo chí của phong trào công nhân và cộng sản pháp Sau khi đi qua nhiều nước, năm 1917, Nguyễn Ái Quốc trở lại Pháp, sinh sống và hoạt động tại thủ đô Pari trong thời kỳ thế giới có nhiều biến động chính trị hết sức to lớn. Cách mạng Tháng Mười Nga thắng lợi mở ra một thời đại mới trong lịch sử loài người, đã soi sáng con đường cho nhân dân lao động các nước và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới trong cuộc đấu tranh chống lại áp bức, bóc lột, bất công, củng cố lòng tin vào tiền đồ của cách mạng thế giới. Cuộc đấu tranh giữa xu hướng cách mạng với chủ nghĩa cải lương, chủ nghĩa cơ hội trong Quốc tế Cộng sản gay gắt dẫn đến sự phân liệt trong các 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đảng cộng sản và công nhân ở các nước theo xu hướng của Quốc tế thứ ba hay vẫn theo Quốc tế thứ hai.
Qua một quá trình đấu tranh phần đông đảng viên Đảng Xã hội Pháp tán thành tham gia quốc tế thứ ba và thành lập Đảng Cộng sản. Sự kiện tháng 7 năm 1920 Nguyễn Ái Quốc đọc bản Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin đăng trên báo L’Humanité là dấu mốc cực kỳ quan trọng trong cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Ái Quốc, đánh dấu sự chuyển biến căn bản về tư tưởng và chính trị của Người, từ người yêu nước thuần túy phát triển thành người chiến sĩ của Quốc tế thứ ba, từ đảng viên đảng xã hội trở thành đảng viên đảng cộng sản. Trong thời gian hoạt động ở Pháp, Nguyễn Ái Quốc đã hiểu được vai trò của báo chí là vũ khí chiến đấu chống chủ nghĩa thực dân. Được những người bạn, người đồng chí của mình G.
Môngmútxô và G. Lôngghê giúp đỡ Người đã tích cực học viết báo và làm báo. Năm 1919, Nguyễn Ái Quốc viết những bài báo đầu tiên: “Vấn đề dân bản xứ”, “Đông Dương và Triều Tiên” và “Thư gửi ông Utrây”. Nổi bật trong những bài viết này là tinh thần chống thực dân đế quốc, hết sức căm thù chủ nghĩa thực dân Pháp, chống chủ nghĩa cải lương, chủ nghĩa hòa bình và nhân đạo tư sản, muốn dùng biện pháp đâu tranh bạo lực.
Nhưng làm thế nào, đi theo hướng nào để đạt được những mục đích trước mắt đó thì vẫn chưa được trình bày cụ thể. Trong giai đoạn 1920 - 1924, Nguyễn Ái Quốc tập trung nhiều vào hoạt động báo chí, khi Người nhận ra rằng, báo chí không chỉ là loại hình đấu tranh kịp thời, chính diện nhất với kẻ thù mà còn là phương tiện nhanh chóng nhất, hiệu quả nhất để giác ngộ, động viên, cổ vũ và tập hợp quần chúng. Người tích cực viết báo, đặc biệt trong năm 1922, số bài báo chiếm đến một 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nửa của tổng số bài năm năm gộp lại. Thậm chí, sau khi đi Liên Xô, Nguyễn Ái Quốc vấn tiếp tục gửi bài cho các báo La Vie Ouvrière (Đời sống thợ thuyền) , L’Humanité (Nhân đạo) (ít nhất 12 bài).
Nguyễn Ái Quốc đã sử dụng báo chí của phong trào công nhân và cộng sản Pháp như môt diễn đàn để lên án gay gắt chủ nghĩa thực dân, đả kích tên vua bù nhìn Khải Định đại biểu cho chế độ phong kiến thối nát; đồng thời phản chiếu sự cùng khổ của những dân tộc thuộc địa cũng như sức sống bất diệt của họ; về phong trào công nhân và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa và nửa thuộc địa. Các bài báo này là những mũi tiến công của Nguyễn Ái Quốc vào kẻ thù ngay tại xào huyệt của chúng. Bài của Nguyễn Ái Quốc viết trên các báo của phong trào công nhân và cộng sản Pháp chính là nguồn tư liệu cực kỳ phong phú góp phần hình thành cuốn Bản án chế độ thực dân Pháp và những bài đăng trên báo Le Peria của Người. Trong giai đoạn này, Nguyễn Ái Quốc chủ yếu sử dụng văn chính luận với những luận điệu sắc sảo, những hình ảnh minh họa sinh động hấp dẫn, được viết lên bằng tất cả tấm lòng yêu thương với những người dân đang bị đọa đày ở các nước thuộc địa, sự căm thù sâu sắc đến tận xương máu đối với chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa đế quốc.
Viết bằng ngôn ngữ Pháp, ngay tại nước Pháp, nước đang xâm chiếm dân tộc mình, sức nặng của những bài viết của Người vì vậy mà càng được nâng lên. Những bài văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc đăng trên báo chí công nhân và cộng sản Pháp thời kỳ này mở đường cho dòng văn học chính luận vô sản ở Việt Nam, gắn với bước đường hoạt động chính trị của Người bắt đầu chuyển sang con đường cách mạng vô sản. Những bài văn nghệ thuật cũng chiếm một tỷ lệ đáng kể trong tổng số bài báo của Người. Những tác phẩm theo thể loại truyện và ký tiêu biểu như 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Pari”, “Lời than vãn của bà Trưng Trắc”, “Vi hành” v.v… tác giả đã thể hiện trình độ điêu luyện của mình trong việc sử dụng ngôn ngữ văn học Pháp, với bút pháp đa dạng và linh hoạt , nhiều khi “chơi chữ” để châm biếm, diễu cợt kẻ thù, để tố cáo trước dư luận công chúng.
Có thể thấy rằng, trên diễn đàn báo chí, Nguyễn Ái Quốc đã sử dụng văn học một cách đầy hiệu quả làm vũ khí đấu tranh cách mạng. Nguyễn Ái Quốc với báo Le Paria Năm 1921, Nguyễn Ái Quốc đã cùng với những trí thức tiên tiến, những người công sản là dân bản xứ đã quyết định thành lập Hội liên hiệp thuộc địa nhằm lập ra một mặt trận chung chống chủ nghĩa đế quốc Pháp và thức tỉnh tinh thần đấu tranh của nhân dân các nước thuộc địa. Hội quyết định dùng báo chí và ngôn luận (tổ chức nói chuyện, mít tinh, thông qua các nghị sĩ là người thuộc địa, đặt vấn đề thuộc địa trước nghị viện) để tranh thủ dư luận đồng tình, ủng hộ những hoạt động của Hội và cuộc đấu tranh của nhân dân các nước thuộc địa chống áp bức, bóc lột của chủ nghĩa đế quốc. Và đó cũng chính là lý do để tờ báo Le Paria, cơ quan ngôn luận của Hội ra đời.
Với 38 số báo, số đầu tiên ra đời 1 - 4 - 1922, số cuối cùng vào tháng 4 - 1926, báo đã nhiều lần thay đổi danh nghĩa của mình: từ số 1 đến số 20 báo lấy danh nghĩa: “Diễn đàn của nhân dân các thuộc địa”. Sau đó đến “Diễn đàn của giai cấp vô sản thuộc địa” (từ số 21 đến số 35; “Cơ quan của nhân dân bị áp bức ở thuộc địa” (số 36 và 37, số kép); “Cơ quan của Hội liên hiệp thuộc địa” (số 38). Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Thành, với tờ báo Le Paria, Nguyễn Ái Quốc đã có hai thời kỳ quan hệ: thời kỳ thứ nhất, từ đầu cho đến số 14, Người làm Chủ nhiệm kiêm Chủ bút, làm cả việc phát hành và đi bán báo. Thời kỳ thứ hai, Người rời Pháp đi Liên Xô, đến Trung Quốc nhưng từ xa vẫn gửi bài về đăng báo và tiền ủng hộ báo.
20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Có thể nói, Nguyễn Ái Quốc là linh hồn của báo Le Paria trong giai đoạn đầu tiên. Không chỉ là người sáng lập, Nguyễn Ái Quốc còn đề lại dấu ấn đậm nét của mình trên báo Le Paria, qua các bài viết cũng như tất cả những công việc bộn bề của nghề báo. Chính Người cũng đã có lần kể lại “Có một thời gian mình làm cả chủ bút, chủ nhiệm, giữ quỹ, phát hành và bán báo của tờ báo Le Paria. Các đồng chí người thuộc địa Á - Phi viết bài và quyên tiền, còn bao nhiêu công việc mình bao hết”.
Trong thời kỳ đầu, Nguyễn Ái Quốc đã có 33 bài viết và 5 tranh vẽ (từ số 1 đến số 17, chưa kể 3 số chưa tìm được). Thông qua các bài viết, Người tiếp tục lên án tội ác của chủ nghĩa thực dân Pháp đối với giai cấp vô sản và nhân dân các thuộc địa, đồng thời thức tỉnh tinh thần đấu tranh của nhân dân các thuộc địa chống lại chủ nghĩa đế quốc, kêu gọi tinh thần đoàn kết quốc tế. Các bài viết của Nguyễn Ái Quốc thời kỳ này bao gồm cả xã luận, bình luận chính trị, tiểu phẩm, truyện và ký. Năm 1923, Nguyễn Ái Quốc rời Pháp đi Liên Xô, sau đó đến Trung Quốc.
Từ đây, Người vẫn có 15 bài viết, bao gồm cả bình luận chính trị, tiêu phẩm, truyện và ký đăng trên báo Le Paria. Nguyễn Ái Quốc bắt đầu có những bài viết về Lênin, những thành tựu của nước Nga Xô Viết, tình hình Trung Quốc v. Đồng thời, Người cũng bàn về hai giai cấp cơ bản của xã hội Việt Nam bị áp bức, bóc lột nặng nề nhất nhưng lại tiềm tàng khả năng cách mạng to lớn nhất là giai cấp công nhân và nông dân. Mặc dù chỉ tồn tại trong 4 năm, với số ra không nhiều nhưng Le Paria đã gắn mình với vận mệnh của giai cấp vô sản và nhân dân các thuộc địa trong cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp.
Và Nguyễn Ái Quốc chính là người đã thổi sức sống vào tờ báo đó, với tất cả niềm đau, nỗi khắc khoải, khát vọng cháy bỏng của một người dân thuộc địa. Và báo Le Paria cũng là nguồn tư liệu phong phú để Người hình thành tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp, một trong những tác phẩm chính luận suất sắc nhất của Nguyễn Ái Quốc. 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.